II SA/RZ 1171/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2021-11-03
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyprzebudowa drogiinteres prawnystrona postępowaniaumorzenie postępowaniadroga powiatowagminasąsiednie nieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że Gmina nie posiadała interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym legalności przebudowy drogi powiatowej.

Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy uznał, że Gmina nie była stroną postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, ponieważ nie wykazała posiadania interesu prawnego w sprawie legalności przebudowy drogi powiatowej. Sąd administracyjny zgodził się z tą oceną, stwierdzając, że Gmina, jako właściciel sąsiednich działek, nie wykazała prawnych ograniczeń w zagospodarowaniu swojej nieruchomości wynikających z inwestycji, co jest warunkiem posiadania statusu strony.

Przedmiotem skargi Gminy była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). PINB stwierdził brak przesłanek do nałożenia obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w związku z przebudową drogi powiatowej. Gmina wniosła odwołanie, twierdząc, że ma przymiot strony ze względu na naruszenie jej praw przez inwestycję. WINB umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Gmina nie uczestniczyła w postępowaniu przed PINB jako strona i nie wykazała posiadania interesu prawnego. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił skargę Gminy. Sąd podkreślił, że postępowanie weryfikacyjne w zakresie legalności robót budowlanych wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek, zgodnie ze zmianami w Prawie budowlanym. Ponadto, sąd stwierdził, że Gmina, mimo bycia właścicielem sąsiednich działek, nie wykazała, aby inwestycja wiązała się z prawnymi ograniczeniami w zagospodarowaniu jej nieruchomości, co jest warunkiem posiadania statusu strony. Sąd odniósł się również do kwestii użycia destruktu asfaltowego do utwardzenia pobocza, uznając, że nie stanowi to odpadu w rozumieniu ustawy, a sama kontrola dotyczyła procesowej oceny interesu prawnego Gminy, a nie merytorycznej zasadności decyzji PINB.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, posiadanie statusu strony w postępowaniu naprawczym wymaga wykazania prawnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki sąsiedniej wynikających z inwestycji, a nie tylko interesu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sama okoliczność bycia właścicielem sąsiednich działek nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego. Konieczne jest wykazanie konkretnych ograniczeń w zagospodarowaniu tych działek, wynikających z przepisów prawa, które mogłyby być naruszone przez inwestycję.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny oznacza istnienie normy prawnej, przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności przez organ.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze.

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 3

Prawo budowlane

Postępowanie naprawcze w przypadku samowoli budowlanej.

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Prawo budowlane

Postępowanie naprawcze w przypadku samowoli budowlanej.

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 53a § ust. 1

Postępowania uregulowane w rozdziale dotyczącym samowoli budowlanej (w tym art. 50 i 51) wszczyna się z urzędu.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 27 § ust. 1

Przepis dotyczący stosowania przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym do zamierzeń budowlanych realizowanych na podstawie przepisów poprzednich, w tym dla robót zgłoszonych przed wejściem w życie nowelizacji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy okoliczności faktyczne uzasadniają nałożenie obowiązku.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

u.p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 12

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zgłoszenie robót budowlanych polegających na przebudowie dróg.

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równa ochrona prawna własności.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

Definicja odpadu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie naprawcze w sprawach budowlanych wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek. Roboty budowlane zakończone przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. podlegają przepisom w brzmieniu dotychczasowym. Gmina nie wykazała posiadania interesu prawnego, który uzasadniałby jej status strony w postępowaniu dotyczącym legalności przebudowy drogi powiatowej, mimo bycia właścicielem sąsiednich działek.

Odrzucone argumenty

Gmina posiada interes prawny w sprawie, ponieważ jest właścicielem sąsiednich nieruchomości, a inwestycja może naruszać jej prawa. Postępowanie naprawcze mogło zostać wszczęte na wniosek Gminy na podstawie art. 27 ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2020 r. Użycie destruktu asfaltowego do utwardzenia pobocza bez wymaganego zezwolenia narusza prawo i wpływa na interes prawny Gminy.

Godne uwagi sformułowania

Posiadanie interesu prawnego oznacza możliwość wskazania przepisu prawa - najczęściej materialnego - powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy rozróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie legitymuje się statusem strony danego postępowania, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego. Prawo do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu regulowanym przepisami Prawa budowlanego, dają właścicielowi nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji tylko takie ograniczenia w zagospodarowaniu działki, które wynikają z konkretnych przepisów prawa.

Skład orzekający

Ewa Partyka

przewodniczący

Maciej Kobak

sprawozdawca

Karina Gniewek-Berezowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach budowlanych, zwłaszcza w kontekście interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich oraz zasad wszczynania postępowań naprawczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przebudową drogi powiatowej i zastosowaniem przepisów Prawa budowlanego w kontekście zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym ze względu na szczegółową analizę pojęcia interesu prawnego i stron postępowania.

Kiedy sąsiad nie jest stroną? Sąd wyjaśnia granice interesu prawnego w sprawach budowlanych.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1171/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /przewodniczący/
Karina Gniewek-Berezowska
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 338/22 - Wyrok NSA z 2023-05-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 471
art. 27
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50 ust. 1 pkt 3, art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy [...] (dalej w skrócie: "Gmina") jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "[...]WINB") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej w skrócie: "PINB") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] wydanej w przedmiocie braku przesłanek uzasadniających nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], PINB po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności przebudowy drogi powiatowej Nr [...] w km [...] do km [...] w miejscowości [....] na działkach o nr ew. 6599/1, 6599/2 i 4024 w [...] w obrębie działki o nr ew. 4357 położonej w [...] - stwierdził brak przesłanek uzasadniających nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W ustawowym terminie Gmina wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
WINB decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej w skrócie: "k.p.a.") - umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji [...]WINB w pierwszej kolejności wskazał, że Gmina nie uczestniczyła na prawach strony w postępowaniu przed organem I instancji. Z przekazanych akt sprawy nie wynika natomiast okoliczność wskazująca na posiadanie przez Gminę interesu prawnego legitymującego do udziału w tym postępowaniu i skutecznego wniesienia odwołania od wydanej w sprawie decyzji.
[...]WINB wyjaśnił, że zgodnie art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny oznacza istnienie normy prawnej, przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania decyzji lub podjęcia czynności przez organ. W doktrynie i orzecznictwie powszechnie wskazuje się, iż posiadanie interesu prawnego w danej sprawie oznacza możliwość wskazania przepisu prawa - najczęściej materialnego - powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Interes prawny musi mieć charakter osobisty tj. powinien być własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, wynikający z przepisów materialnego prawa administracyjnego (przy czym interes prawny może być wywodzony także spoza materialnego prawa administracyjnego, np. z przepisów normujących stosunki cywilnoprawne). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy rozróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
W swoim odwołaniu Gmina wskazała, że ma we wszczętym z urzędu i przeprowadzonym przez PINB postępowaniu naprawczym (legalizacyjnym) przymiot strony postępowania, ponieważ ma prawo do ustalenia, czy nie zostały naruszone jej prawa samowolną lub niezgodną z prawem inwestycją. Ponadto wskazała, że z uwagi na to, że roboty budowlane związane z przedmiotową inwestycją zostały wykonane w sposób naruszający przepisy prawa obowiązujące w zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (mieszkańców miejscowości [...]), zatem Gminie, przez której teren przebiega przedmiotowa droga, będącej gminą do której zadań własnych należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, m. in. w sprawach z zakresu ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, ochrony zdrowia, niewątpliwie przysługuje prawo bycia stroną przedmiotowego postępowania. Ponadto Gmina wskazała, że w rozpoznawanej sprawie PINB nie rozpatrzył złożonego przez Gminę wniosku o wszczęcie postępowania z dnia 12 października 2020 r. w sposób przewidziany przez obowiązujące przepisy k.p.a., dopuszczając się tym samym bezczynności, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
[...]WINB wyjaśnił, że wobec brzmienia art. 53 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.b."), postępowanie w zakresie wskazanym przez Gminę we wniosku z dnia 12 października 2020 r. nie mogło być wszczęte "na wniosek".
Dalej [...]WINB wskazał, że status strony w przedmiotowym postępowaniu przysługuje podmiotowi, który wykazuje się jako: inwestor, właściciel (współwłaściciel), użytkownik wieczysty obiektu budowlanego lub działki na której ww. obiekt jest usytuowany, a ponadto osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości sąsiednich leżących w obszarze oddziaływania obiektu. Osoby spoza tego kręgu nie mają legitymacji do udziału w postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy zarządcą przedmiotowej drogi powiatowej znajdującej się na działkach nr 6599/1, 6599/2, 4024 jest Zarząd Dróg Powiatowych. Natomiast Gmina nie posiada tytułu prawnego do ww. działek. Ponadto przedmiotowa inwestycja mieści się w pasie drogowym i nie narusza sąsiednich działek. [...]WINB stwierdził, że Gmina, jako podmiot będący właścicielem działek sąsiadujących z ww. drogą powiatową, może posiadać interes faktyczny, jednak tylko posiadanie interesu prawnego legitymuje do udziału w tym postępowaniu na prawach strony.
W związku z powyższym [...]WINB uznał, że Gmina nie posiada uprawnień procesowych do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]. [...]WINB wskazał również, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, potwierdzonym uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98, stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie legitymuje się statusem strony danego postępowania, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego.
W ustawowym terminie Gmina wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
I. Naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nieprzeprowadzenie dokładnego i wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawidłowości ustalenia przez PINB kręgu stron postępowania administracyjnego, prowadzonego przez tenże organ administracji publicznej, w sprawie legalności przebudowy drogi powiatowej Nr [...], relacji [...] w km [...] do km [...] w miejscowości W., w tym poprzez brak dokonania kontroli prawidłowości ustalenia (wyznaczenia) przez organ nadzoru budowlanego I instancji obszaru oddziaływania ww. inwestycji;
2) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wadliwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie podmiotowa przeszkoda do przeprowadzenia postępowania odwoławczego, w postaci braku legitymacji procesowej Gminy, która obligowałaby organ II instancji do wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, odwołująca się Gmina legitymuje się bowiem interesem prawnym w zaskarżeniu rozstrzygnięcia organu I instancji, a więc posiada w tej sprawie status strony postępowania i legitymację procesową;
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania – Gminie obrony jej praw w postępowaniu odwoławczym;
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w sposób wymagany przez przepisy obowiązującej procedury administracyjnej do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a także do istotnych argumentów odwołującej się strony zamieszczonych w uzasadnieniu odwołania, w tym do zaprezentowanego utrwalonego poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym sprowadzającego się do stwierdzenia, iż regulacja art. 61 § 1 k.p.a. w powiązaniu z treścią art. 233 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. wskazuje na konieczność przyjęcia możliwości wszczęcia postępowania naprawczego (legalizacyjnego) nie tylko z urzędu, ale również na wniosek właściciela działki sąsiedniej, który to pogląd znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej w związku z treścią art. 27 ust. 1 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471).
II. Naruszenie prawa materialnego - norm konstytucyjnych zawartych w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, statuujących konstytucyjną zasadę ochrony prawa własności, w tym właścicieli działek sąsiadujących z działką inwestora, poprzez wadliwe uznanie, że Gmina nie legitymuje się interesem prawnym w zaskarżeniu decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w sytuacji, gdy Gmina jest stroną tegoż postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem posiada w tej sprawie interes prawny, ze względu na to, że jest właścicielem nieruchomości sąsiednich (oznaczonych jako działki nr 4136, 4171/4, 4213, 4307/2, 3795/38 i 6431 położone w [...]) w stosunku do terenu inwestycji objętej wskazanym wyżej postępowaniem przeprowadzonym przez PINB, będących działkami znajdującymi się w obszarze oddziaływania drogi powiatowej zlokalizowanej na terenie działek nr 6599/1, 6599/2, 4024 położonych w [...], rozbudowanej przez Powiat [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Wobec powyższego Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, że [...]WINB pominął brzmienie art. 27 ust. 1 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Ponieważ przedmiotowe roboty budowlane przeprowadzone zostały po dokonaniu, w trybie art. 29 ust. 2 pkt 12 u.p.b., w dniu 31 sierpnia 2019 r. przez jednostkę organizacyjną Powiatu [...] - Zarząd Dróg Powiatowych w [...] - zgłoszenia nr [...] z dnia 30 sierpnia 2018 r., w ocenie Gminy postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 50 - art. 51 u.p.b. mogło zostać wszczęte, zarówno na wniosek Gminy, jak i z urzędu.
Dalej Gmina podniosła, że gdyby [...]WINB zastosował się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. i wnikliwie wyjaśnił stan faktyczny zaistniały w sprawie niniejszej oraz prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe - zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - w przedmiocie prawidłowości ustalenia przez PINB kręgu stron postępowania administracyjnego oraz dokonał kontroli prawidłowości ustalenia (wyznaczenia) przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji obszaru oddziaływania ww. inwestycji, to stwierdziłby, że Gmina jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Posiada bowiem w tej sprawie interes prawny, chociażby ze względu na to, że jest właścicielem nieruchomości sąsiednich w stosunku do terenu inwestycji objętej postępowaniem.
Dalej Gmina wskazała na okoliczności, które świadczą o wykonaniu przebudowy drogi powiatowej Nr [...], relacji [...] w km [...] do km [...] w miejscowości [...], niezgodnie z dokumentami urzędowymi załączonymi do dokonanego w trybie art. 29 ust. 2 pkt 12 u.p.b. zgłoszenia.
Na marginesie Gmina stwierdziła, że nawet, gdyby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie nie przysługuje jej status strony postępowania, to i tak [...]WINB, jako organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 83 ust. 2 u.p.b., mając na uwadze zasygnalizowane w odwołaniu naruszenia obowiązujących przepisów prawa, jakich dopuścił się PINB wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], byłby zobligowany do wszczęcia z urzędu - w trybie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ).
Skargą została objęta decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji PINB w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] wydana w przedmiocie braku przesłanek uzasadniających nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Uwzględniając chronologię faktograficzną należy podać, że Zarząd Dróg Powiatowych w [...] w dniu [...] sierpnia 2018 r. dokonał zgłoszenia nr [...] przebudowy drogi powiatowej Nr [...] w km [...] do km [...] w miejscowości [...] na działkach o nr ew. 6599/1, 6599/2 i 4024 w [...].
Zgłoszenia dokonano na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 12 u.p.b. w brzemieniu obowiązującym na dzień 30 sierpnia 2018 roku.
Skierowany przez skarżącą Gminę wniosek z dnia 27 października 2020 roku był alternatywny: Gmina domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego
w sprawie legalności przebudowy albo na wniosek, albo – w razie przyjęcia, że nie przysługuje jej przymiot strony – z urzędu.
Weryfikacja wykonania robót budowlanych zgodnie z dokonany zgłoszeniem następuje w trybie naprawczym – stosownie do postanowień art. 50 ust. 1 pkt 3
w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. – w tej kwestii zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 732/16.
W kontekście formułowanych w skardze zarzutów trzeba wyeksponować, że
z dniem 19 września 2020 roku, do u.p.b. wprowadzono art. 53a, który w ust. 1, który stanowi, że "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się
z urzędu." Powołany przepis dotyczy również postępowań, o jakich mowa w art. 50
i 51 u.p.b. Zarzutu skargi wskazujące, na konieczność wszczęcia przez organ postępowania na wniosek skarżącej Gminy są więc nieuzasadnione.
Wbrew stanowisku skarżącej Gminy w tym zakresie nie znajduje zastosowania art. 27 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2020r. poz. 471. Stosownie do jego treści "Do zamierzeń budowlanych realizowanych w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów dotychczasowych: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 25 i art. 26, 2) dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę albo dokonano skutecznego zgłoszenia - przepisy ustaw zmienianych w art. 1-4, art. 6 oraz art. 8-24 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym." Skarżąca nie zauważa, że przedmiotowy przepis stosuje się do "robót realizowanych" a nie zrealizowanych. Znajduje on zastosowanie wyłącznie do robót budowlanych będących w trakcie realizacji na dzień 19 września 2020 roku,
i zgłoszonych przed tym dniem. Zgodnie z protokołem odbioru końcowego robót przebudowy drogi powiatowej nr [...], zostały one zakończone w dniu 29 listopada 2019 roku (k. 25c akt adm.).
Skarżąca gmina nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bowiem ten przyjął, iż nie posiada ona w nim interesu prawnego. W postępowaniu naprawczym znajdują bowiem zastosowanie ogólne reguły K.p.a. wyznaczające jego zakres podmiotowy, w tym, w szczególności art. 28 k.p.a. Art. 28 ust. 2 u.p.b. zastosowania nie ma – zob. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 594/16.
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2021 r.
nr [...]. [...]WINB skarżoną decyzją umorzył postępowanie odwoławcze przyjąwszy, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie. Z perspektywy procesowej niewątpliwie formuła rozstrzygnięcia była prawidłowa – uchwała 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98. Rzeczą Sądu jest skontrolować, czy takie rozstrzygnięcie było uzasadnione. Kwestią o charakterze zasadniczym, wymagającym rozstrzygnięcia przez Sąd, jest posiadanie przez skarżącą Gminę interesu prawnego w sprawie przebudowy drogi powiatowej
Nr [...] w km [...] do km [...] w miejscowości [...] na działkach o nr ew. 6599/1, 6599/2 i 4024 w [....]. Od tego bowiem uzależnione jest uznanie jej za stronę postępowania, a w konsekwencji ocena zasadności umorzenia postępowania odwoławczego. Stosownie do dyspozycji art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu
w zakresie prawa materialnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca gmina, jest właścicielem nieruchomości sąsiednich w stosunku do terenu inwestycji, to jest działek nr 4136, 4171/4, 4213, 4307/2, 3795/38 i 6431 położone w [...], bezpośrednio przylegających do przebudowywanej drogi zlokalizowanej na działkach nr 6599/1, 6599/2 i 4024. W ocenie Sądu powyższa okoliczność, nie skutkuje jednak automatycznym uzyskaniem przez Gminę statusu strony. Podkreślić bowiem należy, że prawo do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu regulowanym przepisami Prawa budowlanego, dają właścicielowi nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji tylko takie ograniczenia
w zagospodarowaniu działki, które wynikają z konkretnych przepisów prawa. Dopóki zatem nie zostanie wykazane, że inwestycja ze względu na swój przedmiot, czy też parametry, wiąże się wystąpieniem prawnych ograniczeń w zagospodarowaniu działki sąsiedniej, tak długo właściciel takiej działki nie nabędzie posiadał statusu strony postępowania - wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1985/17, LEX nr 2495860; analogicznie również WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 6 maja 2020 r., sygn. VII SA/Wa 2904/19 oraz z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. VII SA/Wa 660/18.
Z treści złożonego przez Gminę wniosku o wszczęcie postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonych robót budowlanych wynika, że Gmina kwestionuje charakter tych robót, wskazując że z uwagi na zmianę granic pasa drogowego w obrębie działki nr 4537, droga nie została przebudowana, lecz w istocie dokonano jej rozbudowy. W toku postępowania ustalono, że zmiana przebiegu pasa drogowego polega wyłącznie na tym, że w zgłoszeniu przebieg pasa drogowego wykazano w linii istniejących ogrodzeń działek zlokalizowanych wzdłuż drogi powiatowej nr [...], w tym, wzdłuż ogrodzenia na działce nr 4357. W toku prac okazało się jednak, że granica działki nr 4357 nie przebiega wzdłuż ogrodzenia, lecz sięga dalej w stronę drogi. Przyjęta w zgłoszeniu granica pasa drogowego w obrębie działki 4357 była więc wadliwa. Z tego względu wydłuż działki 4357 projektowana trasa chodnika została przesunięta w stronę drogi, omijając przedmiotową działkę.
W istocie nie doszło więc do zmiany granic pasa ruchu drogowego; granice te pozostały bez zmian. W toku prac zweryfikowano przyjęte w zgłoszeniu granice pasa drogowego i dostawano je do stanu zgodnego z prawem. Prawne granice pasa drogowego nie uległy zmianie. Co kluczowe, Skarżąca Gmina nie jest właścicielem działki nr 4357 – jest to działka prywatna. Oceniając przedmiotowe okoliczności Sąd nie znajduje uzasadnienia, aby przyjąć, iż kształtują one interes prawnych po stronie skarżącej Gminy. Nie dotyczą one bowiem jej interesu prawnego.
Skarżąca w skardze powołuje nowe okoliczności, których nie artykułowała we wniosku z dnia 27 października 2020 roku. Odnosząc się do przedmiotowych kwestii Sąd wyjaśnia, że Skarżąca nie może wywodzić interesu prawnego w sprawie z faktu, użycia przez inwestora do utwardzania drogi odpadu - destruktu asfaltowego, na co – w ocenie skarżącej – inwestor powinien posiadać zezwolenie.
Odpady - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten ustanawia więc dwie przesłanki przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem, po pierwsze zaliczenie do jednej z Kategorii odpadów określonych
w załączniku nr 1 do ustawy, po wtóre stwierdzenie że posiadacz pozbył się substancji ma zamiar się jej pozbyć lub do pozbycia się jest zobowiązany, przy czym obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W świetle powyższego przyjąć trzeba, że wytworzony przez inwestora w wyniku frezowania nawierzchni drogowej destrukt asfaltowy, może być następnie przez niego użyty do wykonania poboczy.
W takim układzie inwestor nie pozbywa się destruktu asfaltowego, nie jest on więc odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, lecz produktem ubocznym. Skarżąca sama potwierdza w skardze, że użyty do utwardzania pobocza drogi destrukt pozyskano z uprzedniego sfrezowania jej nawierzchni (s. 11). Przedmiotowa okoliczność również nie może wpływać na pozytywną weryfikację statusu skarżącej Gminy jako strony postępowania. Skarżąca nie zauważa, że przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja umarzająca postępowania odwoławcze, a zatem dotycząca wyłącznie procesowej negatywnej oceny jej interesu prawnego w sprawie. W ramach tak wyznaczonego przedmiotu zaskarżenia Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli istoty postępowania organów nadzorczych. Sąd bada jedynie, czy organ II instancji zasadnie odmówił skarżącej Gminie przymioty strony
w postępowaniu. W tym kontekście wysuwanie zastrzeżeń co do wykonania utwardzenia poboczy drogi przy użyciu materiału niezgodnego ze zgłoszeniem pozostaje bez znaczenia. Strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby przedmiotowa kwestia miała jakikolwiek wpływ na jej interes prawny i tym samym na jej status w postępowaniu.
Z podanych przyczyn Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI