II SA/RZ 1162/20

II SA/Rz 1162/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jerzy Solarski /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Magdalena Józefczyk
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 4814/21 - Wyrok NSA z 2025-01-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 310
art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 271 ust. 4, ust. 5a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [...] 20 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1162/20
UZASADNIENIE
Informacją z [...] marca 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm. – zwana dalej "P.w."), Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ustalił Gminie Miasto (dalej: "Gmina", "Strona skarżąca") wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot do potoku [...] za okres [...] stycznia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r.
Gmina złożyła reklamację od opisanej wyżej informacji argumentując, że opłatę za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych. Tymczasem wyloty kanalizacji deszczowej objęte pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] nie zostały zrealizowane.
Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał złożoną reklamację za niezasadną i decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], określił Gminie Miasto za okres [...] stycznia 2020 r. – [...] grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 140 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot do potoku S.
Zdaniem organu, wysokość spornej opłaty za pobór wody podziemnej została obliczona prawidłowo. Wyjaśniono, że Gmina korzysta z usługi wodnej na podstawie aktualnego pozwolenia wodnoprawnego znak [...] z dnia [...] września 2019 r. wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot do potoku [...]. Oznacza to, że zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. podmiot obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne. Określenie wysokości opłaty stałej Dyrektor dokonał na podstawie art. 271 ust 1 i ust. 4 pkt 1 P.w. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 ze zm.). Opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych została natomiast określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 95 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,153 m3/s.
Odnosząc się do zarzutów reklamacji organ podniósł, że zgodnie z art. 270 ust. 11 P.w. opłata składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej, natomiast stosownie do art. 271 ust. 5a P.w. (dodanego ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy Prawo wodne) opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Organ wskazał, że Gmina korzysta z pozwolenia wodnoprawnego z [...] września 2019 r., które obejmuje m.in. na budowę wylotu i usługę wodną - odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do potoku [...] w ilościach określonych dwoma wskaźnikami: odpływem maksymalnym sekundowym - Qmaxs = 0,153 m3/s oraz odpływem średnim rocznym Qśr.roczne = 8 172 m3/rok. Do ustalenia opłaty został wybrany - zgodnie z brzmieniem art. 271 ust.4 P.w. określony w pozwoleniu wodnoprawnym wskaźnik maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s. Decyzja udzielająca pozwolenia wodnoprawnego stała się prawomocna z dniem [...] września 2019 r. Opłata stała została ustalona za okres od początku roku 2020.
W kwestii zarzutów Gminy dotyczących braku realizacji wylotów kanalizacji deszczowej objętych pozwoleniem wodnoprawnym z [...] września 2019 r., organ wskazał, że w okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowania art. 271 ust. 5b P.w. stanowiący, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
Organ wyjaśnił, że Gmina wnioskując o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego zwróciła się o wydanie pozwolenia na wykonanie urządzeń wodnych (tj.: wylotu kanalizacji deszczowej średnicy ø 250 mm do potoku [....] wraz z odcinkowym umocnieniem lewej skarpy brzegowej cieku i dna cieku po 5,0 m w górę i w dół od osi wylotu, na likwidację odcinka rowu o długości 16,65 m, na przykrycie rowu przydrożnego przepustem z rur średnicy ø 400 mm), oraz na usługi wodne, w ramach inwestycji pn.: "Opracowanie dokumentacji projektowej robót budowlanych budowy zespołu oświatowego przy ul. [....] w [...]". Do wniosku dołączono m.in. decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji pn. "Budowa zespołu oświatowego szkolno-przedszkolnego oraz budowa trzech zjazdów z drogi publicznej wraz z przekryciem rowu przydrożnego, budową zbiornika retencyjnego, budową parkingu naziemnego oraz niezbędną infrastrukturą techniczną". Przedsięwzięcie, którego realizacja objęta została ww. decyzjami nie należy do przedsięwzięć z zakresu obiektów liniowych (inwestycja dotyczy budowy zespołu oświatowego wraz z niezbędną infrastrukturą). "Wylot kanalizacji" nie stanowi także obiektu liniowego. Dyrektor wskazał także, że w odniesieniu do ww. inwestycji została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę z [...] października 2019 r. nr [...], która obejmuje inwestycję pn. "Budowa przyłącza kanalizacji deszczowej oraz wykonanie urządzenia wodnego tj. wylotu kanalizacji deszczowej do potoku [...] wraz z odcinkowym ubezpieczeniem potoku, budowa zjazdu z drogi publicznej wraz z przykryciem rowu przydrożnego (w ramach zadania: Budowa Zespołu Oświatowego Szkolno-Przedszkolnego)" na działkach [...], [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Jak zaznaczył organ "przyłącze kanalizacji" zaliczane jest zgodnie z art. 3 pkt. 9) ustawy Prawo budowlane do urządzeń budowlanych, a zatem również nie stanowi obiektu liniowego. W tej sytuacji w sprawie nie znajduje zastosowania regulacja wynikająca z art. 271 ust. 5b P.w., lecz z art. 271 ust. 5a P.w. (opłatę stałą ponosi się okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina Miasto wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa dla radcy prawego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 8, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 273 ust. 4 pkt 1 P.w. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez pominięcie zawartej w pisemnej reklamacji informacji, że na chwilę obecną, w ramach inwestycji przewidzianej pozwoleniem wodnoprawnym, wyloty nie zostały zrealizowane, a w związku z tym skarżąca nie odprowadza żadnych wód. Powyższe doprowadziło do wydania decyzji uniemożliwiającej realizację zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 268 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca korzysta z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych i zachodzą przesłanki do nałożenia na Skarżącą opłaty stałej za odprowadzenie do wód;
3. art. 271 ust. 5a P.w. poprzez wadliwe uznanie, że opłata stała ustalana jest jedynie na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, a nie na podstawie stanu faktycznego, bez względu na brak wykonania wylotów, którymi miałyby być odprowadzane wody opadowe i roztopowe. W rezultacie naruszona została zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa, wywodzona z zasady demokratycznego państwa prawa określonej w art. 2 Konstytucji.
W uzasadnieniu Gmina podkreśliła, że warunkiem pobierania opłaty jest istnienie otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód.
W okolicznościach sprawy ani system kanalizacji deszczowej, ani system kanalizacji zbiorczej nie powstał. Usługa wodna polegająca na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z powierzchni dachów i powierzchni utwardzonych Zespołu Oświatowego przy ul. [...] nie jest realizowana, a to z uwagi na brak obiektu, z którego odprowadzane będą te wody opadowe i roztopowe oraz systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych. Skarżąca podkreśliła, że brak jest podstaw prawnych do określania i pobierania opłaty stałej. W obecnym stanie faktycznym woda opadowa spływa po nieruchomości, wsiąkając w grunt, ponieważ nie została zrealizowana inwestycja objęta pozwoleniem na budowę obejmującym budowę Zespołu Oświatowego przy ul. [...] oraz urządzeń do odprowadzania wód opadowych oraz samego wylotu do potoku [....]. Taki przypadek, nie podlega opłacie za usługi wodne, zarówno opłacie stałej, jak i zmiennej.
Zdaniem skarżącej art. 271 ust. 5a P.w. nie może mieć zastosowania. Uznanie, że skoro strona posiada ostateczne pozwolenie wodnoprawne, to już z samego faktu jego posiadania powinna uiszczać opłatę stałą, kłóci się z istotą usługi wodnej, jaką jest odprowadzanie wód opadowych za pomocą otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej. Podkreśliła, że organ nie może abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestać na fakcie pozyskania przez stronę ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych. Rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss4 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących i uwzględniając jednocześnie potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137).
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dotyczy ona decyzji wydanej w oparciu o regulacje wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (P.w.). Regulacje te przewidują ponoszenie opłat za usługi wodne na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie", które są jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 1). Opłaty za usługi wodne uiszcza się zgodnie z art. 268 ust. 1 P.w. m.in. za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (pkt 3a). Opłata ta składa się z opłaty stałej oraz zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11). Wysokość opłaty stałej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód (art. 271 ust. 4 P.w.).
W rozpoznawanej sprawie Gmina Miasto legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] września 2019 r. na wykonywanie: 1) wylotu w obudowie prefabrykowanej o średnicy Ø 250 mm i rzędnej o średnicy Ø 200,49 m n.p.m. do potoku [...], na działce nr [...] obr. [...] Z. na lewym brzegu wraz z odcinkowym umocnieniem dna i lewej skarpy brzegowej cieku (oraz innych wymienionych szczegółowo w tym zakresie prac); 2) likwidację urządzenia wodnego – odcinka rowu przydrożnego o długości 16,65 m poprzez jego zasyp; 3) przebudowę odcinka rowu przydrożnego poprzez zakolektorowanie na długości 19,75 m na działce nr [...] obr. [...] Z.; 4) na usługi wodne polegające na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych poprzez wylot wymieniony w pkt 1 do wód powierzchniowych potoku, w następujących ilościach: Qmax.sek. =0,153 m3/rok, Qśr.roczne = 8172 m3/rok.
Do ustalenia opłaty stałej organ wybrał, zgodnie z art. 271 ust. 4 P.w. określony w pozwoleniu wodnoprawnym wskaźnik maksymalnej ilości wód, wyrażony w m3/sekundę.
Skarżąca Gmina kwestionuje naliczoną opłatę wskazując, że inwestycja w zakresie wykonania urządzeń odprowadzających wody opadowe i roztopowe nie została zrealizowana.
Organ, odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, dotyczących niezrealizowania urządzenia wodnoprawnego i całej inwestycji, wskazał na przepis art. 271 ust. 5a P.w., który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Organ argumentował, że jedynie w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych, co wynika z art. 271 ust. 5b ustawy.
Przepisy ust. 5a i 5b dodano do art. 271 ustawy Prawo wodne z dniem 23 listopada 2019 r. – na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2170).
Należy jednak podkreślić, że przepis ten nie obowiązywał w czasie wydania skarżącej spółce pozwolenia wodnoprawnego. Ustawa nowelizująca weszła w życie 23 listopada 2019 r., a pozwolenie wodnoprawne wydano [...] września 2019 r.
W orzecznictwie podnosi się, że w stosunku do opłat wynikających z ustawy Prawo wodne z 2017 r. należy stosować reguły wykładni charakterystyczne dla prawa podatkowego, gdyż ciężary wynikające z tej ustawy mają charakter danin publicznych. Za daniny publiczne uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (por. wyrok TK z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A 2010/3/22; L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz. Tom II, LEX/el. 2016). Stanowisko to potwierdza również treść art. 300 Prawa wodnego, który nakazuje do ponoszenia opłat za usługi wodne stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach.
Z punktu widzenia ochrony zaufania jednostki do państwa i do stanowionego przez nie prawa w sferze danin publicznych istotne znaczenie ma art. 84 Konstytucji. W myśl tego przepisu każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Art. 84 Konstytucji zakłada precyzyjne określenie istotnych elementów stosunku daninowego w ustawie, tak aby jednostka mogła przewidywać daninowe konsekwencje swoich działań. Należy w związku z tym zauważyć, że zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i do prawa w sferze danin publicznych znajduje podstawę w art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego analizowana zasada wymaga w szczególności, aby zainteresowany znał dokładną treść i wysokość ciążących na nim obowiązków daninowych w chwili zajścia zdarzeń powodujących powstanie takiego obowiązku (wyrok TK z dnia 2 kwietnia 2007 r., SK 19/06).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu należy przyjąć, że skoro pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz skarżącej spółki stało się ostateczne jeszcze przed wejściem w życie przepisów art. 271 ust. 5a i 5b ustawy, ustalenie opłaty stałej nie może być powiązane – jak wskazuje organ – wyłącznie z istnieniem pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne w warunkach określonych ustawą Prawo wodne w brzmieniu sprzed nowelizacji tej ustawy, przywołaną powyżej ustawą zmieniającą z dnia 11 września 2019 r., wobec czego wysokość opłaty stałej za odprowadzenie do wód opadowych i roztopowych wiąże się w jej przypadku z odprowadzaniem do wód – wód opadowych i roztopowych, uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tj. w otarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej, co wynika konsekwentnie z art. 35 ust. 3 P.w. oraz art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się natomiast zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
Z przepisów ustawy Prawo wodne wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych bezpośrednio na powierzchnię ziemi. Dopiero istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej umożliwia ustalenie opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Urządzenia te stanowią zatem warunek niezbędny dla ustalenia opłaty, bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem natomiast uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (por. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).
Przed nowelizacją ustawy Prawo wodne i dodaniem do art. 271 ustępów 5a i 5b przyjęte było jednolite stanowisko co do tego, że pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, jednak samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do określenia tej opłaty.
Tego rodzaju wykładnię przepisów Prawa wodnego odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód przyjmowały powszechnie sądy administracyjne – m.in. WSA w Gdańsku w wyrokach z dnia: 1 sierpnia 2018 r., II SA/Gd 297/2018, LEX nr 2528477, 25 lipca 2018 r., II SA/Gd 295/2018, LEX nr 2527917, 11 lipca 2018 r., II SA/Gd 325/2018 oraz WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 września 2018 r., II SA/Rz 704/18). W ocenie sądów wykładnia ta jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z Prawa wodnego, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.
Takie stanowisko wyrażone m. in. w powołanym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r., II SA/Gd 295/18 Sąd ten poparł również wykładnią przepisów Prawa wodnego uwzględniającą charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi, a więc świadczeniami powszechnymi, przymusowymi, bezzwrotnymi, ustalanymi jednostronnie w drodze ustawy i pobieranymi na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych, a w związku z tym należy je zaliczyć do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa, co podatki. Skoro tak, to stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu.
Podkreślić należy, że system opłat za usługi wodne został oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, co oznacza, że ma tylko za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty. Założenia te wynikają z Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000 r., ze zm. – " Dyrektywa ramowa"), która została implementowana do krajowego porządku prawnego ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Zasada ta nabiera szczególnego wymiaru w sytuacji, która zaistniała w niniejszej sprawie, kiedy pozwolenie wodnoprawne zostało wydane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej ustawę Prawo wodne, którą dodano przepis wiążący ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty stałej za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do wód powierzchniowych od daty, kiedy pozwolenie wodnoprawne stało się ostateczne.
Dodatkowo również Sąd zauważa, że organ nie zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji przekonującej argumentacji o braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 271 ust. 5b P.w. Zarówno stwierdzenie, że budowa zespołu oświatowego z niezbędną infrastrukturą nie stanowi przedsięwzięcia z zakresu obiektów liniowych, jak i że sam "wylot" nie należy do kategorii takich obiektów, jest przedwczesne i nie zostało poparte wyjaśnieniami. Organ, jak się wydaje wadliwie zawęził przepis art. 271 ust. 5b P.w., bowiem mowa w nim o "realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych", którego to pojęcia nie można odnosić jedynie do realizacji urządzenia wodnego. "Realizacja przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych" wykracza poza granice realizacji urządzenia wodnego, objętego pozwoleniem wodnoprawnym, a w rozpoznawanej sprawie organ nie zbadał zakresu i charakteru inwestycji budowy zespołu oświatowego przy ul. [...] w [...], która obejmuje m. in. likwidację odcinka rowu o długości 16,65 m i przykrycie rowu przydrożnego przepustem z rur.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 271 ust. 4 i ust. 5a P.w. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności i nieuwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego faktu niewykonania urządzenia wodnego, przez które nastąpić ma odprowadzanie wód do potoku [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdzenie tego rodzaju naruszeń obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 pkt. a ) i c) P.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.