II SA/Rz 1155/24

II SA/Rz 1155/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Karina Gniewek-Berezowska
Symbol z opisem
6054 Paszporty
Hasła tematyczne
Paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 31 lipca 2024 r. nr O-I.626.2.46.2023 w przedmiocie unieważnienia paszportu – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 1155/24
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 4 stycznia 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [....] zwrócił się do Wojewody Podkarpackiego o unieważnienie paszportu W.B., ur. [...] w [...], wskazując, że Prokuratura ta prowadzi postępowanie karne o sygn. akt [...] przeciwko W.B. podejrzanej o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Z dokonanych ustaleń wynika, że wymieniona prawdopodobnie przebywa poza granicami kraju i jej aktualny adres pobytu nie jest znany. Ze względu na niemożność ustalenia miejsca pobytu postępowanie karne zostało zawieszone.
W toku prowadzonego postępowania Wojewoda Podkarpacki zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Sąd ten postanowieniem z [...] lutego 2024 r. sygn. akt [...] ustanowił dla nieobecnej W.B. kuratora w osobie adw. U.K. celem reprezentowania praw wymienionej w toczącym się postępowaniu o unieważnienie dokumentu paszportowego.
Po przeprowadzeniu postępowania Wojewoda Podkarpacki decyzją z 31 lipca 2024 r. nr O-I.626.2.46.2023 unieważnił paszport serii [...] numer [...] wydany [...] stycznia 2020 r. przez Konsula w [....] dla W.B., ur. [...] w [....].
W uzasadnieniu, powołując się na art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1302 ze zm.) Wojewoda wyjaśnił, że wydanie decyzji na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny co oznacza, że organ nie działa według własnego uznania. Przed wydaniem rozstrzygnięcia bada jedynie przesłanki formalne od których uzależnione jest wydanie decyzji o unieważnieniu paszportu, tj. czy wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w ustawie organ, czy w sprawie toczy się postępowanie do którego odwołuje się przepis prawa, czy osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy.
Wojewoda uznał, że w okolicznościach sprawy Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej zaistniałego stanu faktycznego a sformułowany przez niego wniosek spełnia wymogi określone w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych.
Decyzją tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W.B. – reprezentowana przez kuratora – adwokat U.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na rzecz kuratora kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych poprzez bezzasadne uznanie, że organ nie ma uprawnień co do badania wniosku pod względem celowości i zasadności a w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że zachodzą podstawy do unieważnienia paszportu w sytuacji gdy skarżąca nie uczestniczyła w żadnych czynnościach przed prokuraturą, nie jest osobą podejrzaną, nie przedstawiono jej zarzutów. Organ postępowania przygotowawczego nie wyjaśnił czy wobec skarżącej zastosowano jakiekolwiek środki zapobiegawcze w tym zakaz opuszczania kraju.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że organ paszportowy jest związany treścią wniosku uprawnionego podmiotu, nie dokonuje jego oceny pod względem merytorycznym, tj. co do jego celowości i zasadności a także nie ma kompetencji do oceny prowadzonego przez uprawniony organ postępowania karnego. Organ nie rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie paszportu o kwestiach prawno-karnych. W przeciwnym wypadku doszłoby do weryfikacji przez organ wyników prowadzonego postępowania karnego. Wojewoda wskazał, że oba postępowania administracyjne i karne są autonomiczne. Organ paszportowy bada jedynie istnienie przesłanki formalnej w postaci istnienia wniosku pochodzącego od uprawnionego organu. Spełnienie łącznie przesłanek obliguje organ do unieważnienia paszportu. Wojewoda wyjaśnił, że postępowanie przygotowawcze zostało wszczęte na wniosek uprawnionego organu, tj. Prokuratury Rejonowej w [...] i jest prowadzone jest przeciwko W.B. Zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów lub przesłuchanie podejrzanego nie jest konieczne w przypadku ukrywania się podejrzanego lub jego nieobecności w kraju. Z treści wniosku Prokuratury wynika, że nie można ustalić miejsca pobytu W.B., która prawdopodobnie przebywa poza granicami kraju. Zatem postępowanie przygotowawcze znajduje się w fazie in personam. Odnośnie zarzutów skargi Wojewoda wyjaśnił, że wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie paszportu i wydanie decyzji zgodnej z konkluzją tego wniosku nie jest uwarunkowane uprzednim orzeczeniem środka zapobiegawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024, poz. 1267).
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.
Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził opisanych wyżej wad i naruszeń.
W pierwszej kolejności Sąd badał kwestie prawidłowości wniesienia skargi i w tym zakresie stwierdza, że skarżąca W.B., z uwagi na swoją nieobecność, w postępowaniu administracyjnym była reprezentowana przez adwokat U.K. – ustanowioną kuratorem dla skarżącej przez Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, postanowieniem z [...] lutego 2024 r., [...], na wniosek Wojewody Podkarpackiego.
Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane jest stanowisko wyrażane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczające wniesienie przez kuratora ustanowionego w trybie art. 34 k.p.a. skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie kończące postępowanie administracyjne, w którym został ustanowiony, jednakże po wniesieniu skargi przez tego kuratora Sąd powinien podjąć dalsze czynności celem zapewnienia osobie nieznanej z miejsca pobytu możliwości obrony jej praw. W szczególności na wniosek osoby zainteresowanej Sąd może ustanowić kuratora na podstawie art. 78 i 79 P.p.s.a. Trzeba jednak podkreślić, że stanowisko to zostało wyrażone w sprawach w których kurator został ustanowiony przez sąd powszechny do reprezentowana strony jedynie w konkretnym postępowaniu przed organami administracyjnym. Tymczasem w niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w [...], [...], mimo, że wydane na wniosek organu administracji publicznej, nie zawiera takiego ograniczenia. Zgodnie z jego sentencją adwokat U.K. została ustanowiona kuratorem nieobecnej W.B. do reprezentowania jej praw w toczącym się postepowaniu o unieważnienie dokumentu paszportowego.
W tej sytuacji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że umocowanie kuratora do podejmowania czynności w celu ochrony prawa skarżącej ma szerszy charakter, wykraczający poza granice postępowania administracyjnego i mieści się w dyspozycji art. 184 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w konsekwencji przyjąć należy, że kurator był umocowany nie tylko do wniesienia w imieniu W.B. skargi do sądu administracyjnego, ale także do reprezentowania jej w toku postępowania przed tym sądem.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych, zgodnie z którym w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego.
Unieważnienie dokumentu paszportowego w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11, następuje w formie decyzji (od której nie przysługuje odwołanie) wojewody właściwego dla siedziby organu składającego wniosek (art.72 ust. 2 i 3 ustawy).
Z przepisów tych wynika, co słusznie podkreśla organ w zaskarżonej decyzji, że wydanie decyzji unieważniającej paszport uzależnione jest od spełnienia trzech przesłanek tj. posiadania przez osobę ważnego paszportu, wniosku uprawnionego organu oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wykonawczego w sprawie karnej przeciwko tej osobie.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu został złożony przez uprawniony podmiot tj. Prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...], który prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie o sygn. akt [...] przeciwko W.B., podejrzanej o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Wniosek został skierowany do właściwego organu tj. Wojewody Podkarpackiego, a w dacie złożenia wniosku skarżąca posiadała ważny dokument paszportowy o nr [...].
Powyższe oznacza, iż zostały spełnione obligatoryjne wymogi wydania decyzji o unieważnieniu paszportu. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy unieważnia się ", nie pozwalał na jakąkolwiek uznaniowość, a tym samym obligował Wojewodę do unieważnienia dokumentu paszportowego. Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, weryfikować prawidłowości wszczęcia postępowania przygotowawczego czy kwestionować okoliczności wskazanych w postanowieniu organów prowadzących postępowanie karne. Jego kompetencja orzecznicza jest ograniczona wyłącznie do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 ustawy.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze okoliczności wskazujących, że skarżącej nie przysługuje status podejrzanej, bowiem nie przedstawiono jej zarzutów, zauważyć należy, że postępowanie przeciwko W.B. zostało zawieszone z uwagi na niemożność ustalenia miejsca jej pobytu (przebywa prawdopodobnie poza granicami kraju). Z dołączonego do akt postanowienia o zawieszeniu dochodzenia z dnia [...] listopada 2022 r. wynika, że skarżąca jest poszukiwana przez kilka jednostek organów dochodzeniowych.
W ocenie Sądu nie ulega jednak wątpliwości, że postępowanie karne toczy się przeciwko skarżącej (znajduje się w fazie in personam), a postanowienie o przedstawieniu zarzutów zostało wydane, lecz nie zostało ogłoszone skarżącej z uwagi na fakt nieustalenia jej pobytu.
Jak zgodnie przyjmują sądy administracyjne (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2024 r., VII SA/Wa 106/24 i w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2024 r., II SA/Po 804/23), fakt zawieszenia postępowania przygotowawczego pozostaje w tym zakresie bez znaczenia, skoro zawieszenie postępowania nie usuwa skutków zawisłości sprawy karnej, a regulacje Z art. 22 § 1-3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37 z późn. zm.) dotyczące zawieszenia postępowania karnego, nie ustanawiają w tym zakresie żadnego ograniczenia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 września 2024 r., I SA/Op 184/24)..
Z wszystkich tych przyczyn, nie stwierdzając wymienionych powyżej naruszeń prawa obligujących do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.