II SA/Rz 1146/21

II SA/Rz 1146/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Paweł Zaborniak
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 321/22 - Wyrok NSA z 2025-09-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1320
art. 235[1], art. 235[2]
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala -
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [....] (skarżąca Spółka/strona skarżąca) jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (organ I instancji) nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdził u M. G. (uczestniczka/wnioskodawczyni) chorobę zawodową - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (k.p.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że uczestniczka była zatrudniona:
- od 23 czerwca 1976 r. do 31 grudnia 1989 r. w [...] na stanowisku: szwacz maszynowy, gdzie wykonywała prace: zszywanie elementów z materiału, prasowanie, wycinanie dziurek nożyczkami i ich obszywanie, wykonywanie marszczenia na materiale. Przy szyciu odzieży materiałowej lekkiej występowały ruchy powtarzalne, ruchy zginania- prostowania łokci i nadgarstków oraz zakręcania i odkręcania łokci i nadgarstków, ruchy chwytania i przytrzymywania palcami przy ugiętych lub wyprostowanych kończynach. Są to ruchy powtarzalne - trudno określić ilość wykonywania w/w ruchów na zmianę roboczą. Ruchy te były przerywane innymi partiami ruchów, np. pobierania elementów, przekazywania elementów do innych szwaczek, wymiany nici, igieł itp. Czasochłonność wykonywanych czynności oraz powtarzalności zależy od rodzaju łączonego elementu i materiału, wielkości łączonych elementów materiałowych,
- od 2 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. w [...], na stanowisku: szwacz, gdzie wykonywała prace: zszywanie elementów z materiałów cięższych (wełna, materiały wierzchnie), połączenie- szycie kilku części ubrań w jedną całość, klejenie - usztywnianie kołnierzy i pasów, prasowanie i wyszywanie pasów, zamków, kołnierzy, doszywanie poszewki do ubrań. Przy szyciu odzieży materiałowej cięższej (materiały wełniane, wierzchnie) występowały różnorodne ruchy, w tym: zginania-prostowania nadgarstków i łokci, zakręcania i odkręcania nadgarstków oraz łokci, chwytania materiału- elementu i przytrzymywania palcami. Były to ruchy powtarzalne - trudno określić ilość wykonywania w/w ruchów na zmianę roboczą. Ruchy te były przerywane innymi partiami ruchów, np. pobierania elementów, przekazywania elementów do innych szwaczek, wymiany nici, igieł itp. Czasochłonność wykonywanych czynności oraz powtarzalności zależała od rodzaju łączonego elementu i materiału, wielkości łączonych elementów materiałowych,
- od 1 czerwca 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. oraz od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. w [...], na stanowisku: szwaczka, gdzie wykonywała prace: stebnowanie paska do spodni. Praca miała charakter zespołowy, do obowiązków uczestniczki na tym stanowisku należało stebnowanie paska do spodni. Czynności wykonywane przy maszynie do szycia polegały na ułożeniu dwoma rękoma paska w równej szerokości, włożeniu materiału palcami obydwu rąk pod stopkę maszyny i stebnowaniu przy równoczesnym przesuwaniu paska spodni,
- od 27 kwietnia 2007 r. do dnia wydania decyzji w skarżącej Spółce, na stanowisku: szwaczka, gdzie wykonywała szycie szwu ozdobnego dwuigłowego na materiale oraz skórze, wiązanie nici, zaklejanie nici i odwracanie związanego zagłówka. Praca wykonywana była w pozycji stojącej przy maszynach szwalniczych, wysokość blatów maszyn szwalniczych regulowana. Praca w grupie ok. 20 osób. Do obowiązków uczestniczki należało: wykonywanie za pomocą maszyny dwuigłowej szwu ozdobnego dwuigłowego na całym poszyciu oparcia fotela. Norma prawdopodobnie wynosiła ok. 100 sztuk na zmianę dla jednej szyjącej, przy czasie 2 minuty na sztukę; wiązanie nici - praca w pozycji stojącej przy stole ustawionym na poziomie pasa pracownika, na którym wykonywała operację wiązania nici, tj. wzmocnienia szwu stębnówkowego zagłówka. Uczestniczka pracę rozpoczynała od przygotowania plastrów wzmacniających, tj. nacięcia nożyczkami taśmy na paski o zadanej długości. Stojąc przy stole pobierała (uszyty przez innego pracownika) zagłówek z pojemnika ustawionego obok stanowiska jej pracy i kładła go na stole. Następnie chwytała w palce oburącz (przy lekko ugiętych łokciach) 4 nitki wystające z zagłówka, przeciągała je palcami z prawej strony wyrobu (strona szycia bez widocznych łączeń) na lewą (wewnętrzną, gdzie widać szwy), zawiązywała podwójny supeł (wiąże z nici 3 guzy), następnie to wiązanie oklejała plastrem samoprzylepnym. Po skończonej czynności nakładała spód tego zagłówka na czubek kołka, po czym oburącz przeciągała zagłówek w dół kołka, w celu odwrócenia uszytego zagłówka na prawą stronę. Następnie przekazywała uszyty element na stanowisko kontroli jakości. Praca w grupie ok. 45-50 osób. W ciągu zmiany roboczej 8 godz. (20 min przerwa regulaminowa, 2x5 min. przerwa np. na ćwiczenia) uczestniczka wykonywała ok. 50 takich operacji, tj. 5-6 minut na jedną operację. Czas na wykonanie był ustalony przez technologa. Podczas szycia poszycia skórzanego występowały różnorodne ruchy, w tym: zginania- prostowania nadgarstków, zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami. Były to ruchy powtarzalne - trudno określić ilość ich wykonywania ruchów na zmianę roboczą. Ruchy te były przerywane innymi partiami ruchów, np. pobierania elementów, przekazywania elementów do innych szwaczek, wymiany nici, igieł itp. Czasochłonność wykonywanych czynności oraz powtarzalności zależała od rodzaju skórzanego poszycia, wielkości łączonych elementów, rodzaju i ilości detali doszywanych do elementów danego rodzaju skórzanego poszycia. Praca wykonywana była w pozycji stojącej przy maszynie - wysokość blatów maszyny była regulowana. Praca wykonywana w trybie akordowym.
Z wywiadu lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] wynika, że pierwsze dolegliwości u uczestniczki pojawiły się w 2008 r. Były to bóle i drętwienia prawej ręki, osłabienie siły mięśniowej. W 2010 r. wykonano u uczestniczki badanie elektromiograficzne, które potwierdziło zespół cieśni nadgarstka prawego. W kwietniu 2014 r. uczestniczka poddała się operacji. Lekarz orzecznik zauważył, że podobne objawy pojawiły się w obrębie kończyny górnej lewej, rozpoznano zespół cieśni nadgarstka lewego, gdzie również przeprowadzono zabieg operacyjny. Po krótkim okresie od przeprowadzonego zabiegu uczestniczka powróciła do pracy i szybko doszło do pogorszenia stany klinicznego w obrębie ręki lewej. W 2017 r. uczestniczka była operowana z powodu kanału nerwu łokciowego. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczno- orzecznicze w Wojewódzkim Ośrodku Pracy obejmowało badania laboratoryjne, konsultacje specjalistów w dziedzinie ortopedii i neurologii. Postępowanie to potwierdziło występowanie zespołu cieśni nadgarstka u uczestniczki. Lekarz orzecznik analizując narażenie zawodowe oraz dokumentacje medyczną zgromadzoną w toku prowadzonego postępowania, potwierdził kliniczne rozpoznanie zespołu obustronnego cieśni nadgarstka - co daję podstawę do rozpoznania choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
1. art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem:
1) zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w skarżącej Spółce, w celu ustalenia przyczyn powstania u uczestniczki stwierdzonej choroby zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy było ono związane wyłącznie z wykonywaną pracą oraz okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się ono w okresie przed podjęciem pracy w skarżącej Spółce,
2) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u uczestniczki zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem,
3) § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie,
4) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane z naruszeniem przepisów tego przepisu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił ustalenia faktyczne organu I instancji, wskazując, że praca w skarżącej Spółce polegała na kompleksowym wykonywaniu zagłówków do foteli samochodowych, całego poszycia fotela. Materiałem, z którego wykonywane były zagłówki, była skóra naturalna, tkanina winylowa. Szycie skóry naturalnej wymagało użycia siły w trakcie prowadzenia materiału, naciągania skóry/tkaniny w taki sposób, aby końcowy efekt wykonania detalu spełniał kryteria zleceniodawcy (równych szwów, równych szwów ozdobnych dwuigłowych). Gotowy element fotela wizualnie nie może zawierać widocznych nierówności nitek. Prowadzenie tkaniny podczas szycia wymagało od szwaczki zaangażowania palców z użyciem siły (naciągania, wygładzenie) podczas zagięcia ręki. Praca wykonywana była w trybie akordowym. Przy pracy tej występowały różnorodne ruchy nadgarstków, w tym ruchy: zginania- prostowania nadgarstków, zakręcania i odkręcania, chwytania i przetrzymywania palcami. Są to ruchy powtarzalne - trudno określić ilość wykonywania w/w ruchów na zmianę roboczą. Ruchy te były przerywane innymi partiami ruchów, gdzie również występują ruchy zginania i zakręcania, np. przygotowania taśmy, pobierania i układania przy prowadniku maszyny elementów do szycia, przekazywania uszytych elementów innym pracownikom. Uczestniczka była narażona na ruchy powtarzalne, wymagające zaangażowania kończyn górnych przez ok. 15 lat, w tym 8 lat w skarżącej Spółce.
Analizując całość dokumentacji w sprawie, zwłaszcza treść wniesionego odwołania i w/w orzeczenia lekarskiego, organ odwoławczy doszedł do konkluzji, że do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędna jest opinia wyjaśniająca w zakresie orzeczenia lekarskiego. W związku z powyższym zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] o wypowiedzenie się odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności dotyczących powstania choroby uczestniczki przed rozpoczęciem zatrudnienia w skarżącej Spółce, twierdzeń Spółki, że uczestniczka nie była obciążona ruchami monotypowymi przez cały okres zmiany roboczej, gdyż ruchy te są przerywane innymi partiami ruchów, np. pobierania elementów, przekazywania elementów do innych szwaczek, wymiany nici, igieł, itp. W ocenie skarżącej Spółki, zarówno stwierdzona w protokole różnorodność powtarzalnych ruchów, jak i fakt przerywania ich innymi partiami ruchów nie monotypowych, zróżnicowanych, przemawia przeciwko przyjęciu narażenia zawodowego. Według Spółki nie zostały wzięte pod uwagę czynniki pozazawodowe etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka oraz choroby współistniejące, mogące przyczynić się do wykształcenia się w/w schorzenia. Ponadto nie ustalono występowania lub wyleczenia schorzenia podczas wydania orzeczenia lekarskiego z uwagi na przeprowadzone operacje prawego lewego nadgarstka. Wątpliwym dla Spółki jest również fakt wzięcia pod uwagę podczas orzekania o stwierdzeniu choroby zawodowej dokumentacji z operacji.
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia [...] marca 2021 r. wyjaśnił, że każdorazowo analizuje zgromadzoną dokumentację z podmiotów diagnozujących i leczących, kartę oceny narażenia i dokumentację z Poradni Medycyny Pracy. Badanemu pobiera się krew na czczo do celów diagnostyki laboratoryjnej. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka wykonuje się morfologię, OB, analizę ogólną moczu, TSH, poziom glikemii i kwasu moczowego, czynnik reumatoidalny, test Waaler-Rose. W razie konieczności wykonuje się dodatkowe badania. Każdorazowo przeprowadza się badanie podmiotowe i przedmiotowe opiniowanego, osoby z podejrzeniem schorzeń narządu ruchu i obwodowego układu nerwowego mają poszerzony zakres badania przedmiotowego o ocenę ruchomości odcinka szyjnego, badanie odruchów głębokich w obrębie kończyn górnych, ocenia się zakres ruchomości w obrębie ręki, przeprowadza się testy funkcjonalne mięśni ręki (m. odwodziciela kciuka krótkiego, m. przeciwstawiacza kciuka, m. nawrotnego czworobocznego), testy prowokacyjne (test Phalena, test Tinela, test uciskowy), testy czucia powierzchniowego (w celu oceny lokalizacji zaburzeń czucia zgodnie z obszarem unerwienia korzeniowego). Uczestniczka była konsultowania przez specjalistów w dziedzinie neurologii i ortopedii. Wnikliwej analizie poddawana była dokumentacja medyczna z Poradni Medycyny Pracy z uwagi na fakt, że uczestniczka zmieniała środowisko swojej dotychczasowej pracy. Biegli zwrócili uwagę, czy były przeciwwskazania do wykonywania pracy na danym stanowisku. Organ odwoławczy nadmienił, że dla uczestniczki wydano zaświadczenie lekarskie z dnia 26 października 2012 r., w którym wskazano przeciwwskazania do pracy - ciężka praca obciążająca kończyny górne na okres 4-5 miesięcy, strona może pracować jak roznosząca, KJ, pakowacz, krojczy. Dalej biegli Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy podali, że analizowana jest również dokumentacja medyczna z Podstawowej Opieki Zdrowotnej mająca na celu ocenę ogólnego stanu zdrowia pacjenta, występowanie schorzeń współistniejących (otyłość, cukrzyca, choroby endokrynologiczne, schorzenie neurologiczne, urazy i złamania w obrębie kończyn górnych), stosowanych leków, wydawanie skierowań do poradni specjalistycznych, kart informacyjnych z pobytów szpitalnych, dokumentacja z poradni specjalistycznych i wyniki badań dodatkowych tam wykonanych. Postępowanie to ma na celu identyfikację innych schorzeń, które w istotny sposób mogą wpływać na rozwój choroby zawodowej. Biegli podali, że wszystkie te czynności w stosunku do uczestniczki zostały przeprowadzone. Ponadto dla biegłych ważny był fakt, że uczestniczka wykonywała czynności wymagające precyzji (przytrzymywanie, przesuwanie tkaniny, skóry z jednoczesnym kontrolowaniem jakości szwu) oraz zaangażowania drobnych grup mięśniowych palców (siłowe rozciąganie zszytych elementów skórzanych, dociskanie palcami i szycie maszyną dwuigłową), wykonanie szwu ozdobnego na całym poszyciu oparcia fotela oraz szereg czynności manualnych stanowiących przygotowanie jak i zakończenie czynności dotyczącej opracowywanego detalu produkcyjnego. U uczestniczki było przeprowadzone badanie elektrofizjologiczne, które potwierdziło częściowe uszkodzenie nerwu pośrodkowego prawa na wysokości nadgarstka. Uzyskany wynik spełnia neurofizjologiczne kryteria zespołu cieśni nadgarstka prawego o dużym nasileniu. Długotrwały ucisk na subtelne struktury nerwowe nawet po przeprowadzonym zabiegu odbarczenia może w różnym stopniu powodować upośledzanie czynności włókien nerwowych w obrębie nerwu. Neurapraksja - ucisk na nerw bez przerwania ciągłości. Aksonotmeza - nerw nienaruszony ale aksony przerwane, takie nerwy mogą się zregenerować. Biegli wskazali, że regeneracja włókien nerwowych jest procesem długotrwałym i nie zawsze po ustąpieniu czynnika sprawczego ucisku i niedokrwienia miejscowego (przecięcie troczka i odbarczenie struktur wewnątrz kanału) wraca do stanu przed chorobą. Dalej biegli podali, że okoliczności wykonywanej pracy zawodowej z całą pewnością są jedynym czynnikiem powodującym rozwój określonej patologii zawodowej. Przeprowadzony zabieg operacyjny u uczestniczki był skuteczny i opiniowanie w tym zakresie nie jest w kompetencjach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, a zakładu ubezpieczenia społecznego. Biegli podkreślili, że rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka, jako choroby zawodowej w powiązaniu z efektami prowadzonego leczenia, w tym przypadku operacyjnego, nie wpływa na zmianę treści orzeczenia lekarskiego wydanego po przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dla wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej organ administracji ustalić musi istnienie trzech przesłanek: po pierwsze istnienia narażenia na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy strony, po drugie wystąpienia u niego schorzenia medycznego odpowiadającego wykazowi chorób zawodowych, po trzecie związku typu przyczyna - skutek między narażeniem zawodowym, a chorobą. O obecności u strony choroby w sensie medycznym przesądza orzeczenie lekarskie, bowiem do orzekania w powyższej kwestii wymagana jest specjalistyczna wiedza. Organ administracji nie ma prawa treści orzeczenia podważać w innym zakresie, jak tylko w kwestii zgodności z przepisami postępowania. Musi zatem baczyć, czy opinie są spójne, zgodne, należycie uzasadnione i logiczne, w razie braku tych cech winien wzywać biegłych do ich uzupełnienia. Kwestie istnienia narażenia na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy strony oraz związku typu przyczyna - skutek między narażeniem, a chorobą organ administracji ma ustalić samodzielnie bowiem to on nie zaś biegli orzeka o stwierdzeniu choroby zawodowej. Aby sprawę rozstrzygnąć pozytywnie musi stwierdzić łączne istnienie wszystkich powyższych przesłanek.
Organ odwoławczy stwierdził, że uczestniczka była w środowisku pracy narażona na ruchy powtarzalne z zaangażowaniem kończyn górnych, zatem przesłanka pierwsza pozostaje w sprawie spełniona. Podobnie spełniona zostaje przesłanka druga. W sprawie potwierdzono narażenie zawodowe, podczas którego doszło do powstania choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych, a która jest związaną z tym narażeniem. Biegli Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nie znaleźli ewentualnych przyczyn pozazawodowych schorzenia. W związku z powyższym zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.
W ustawowym terminie skarżąca Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
I) przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności:
1) art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji,
2) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia czy choroba była związana wyłączenie z pracą, czy też na jej etiologię miały wpływ czynniki pozazawodowe,
3) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u uczestniczki zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem,
4) § 2 ust.1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie.
II) prawa materialnego, a w szczególności art. 2351 k.p. poprzez wydanie decyzji stwierdzającej u uczestniczki chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, pomimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na możliwy dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie zawiera liczne nieprawidłowości, przez co nie odpowiada wymogom stawianym dowodowi z opinii lekarskiej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Po pierwsze, orzeczenie lekarskie, jak również opinia uzupełniająca z dnia [...] marca 2021 r., wskazują na przeprowadzenie badań laboratoryjnych, badania podmiotowego i przedmiotowego opiniowanej oraz konsultacji ze specjalistami w dziedzinie neurologii i ortopedii, jednak ich wyniki oraz wnioski płynące z przeprowadzenia tych badań nie zostały przedstawione. Za niewystarczające należy uznać stwierdzenie zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., że "wszystkie te czynności w stosunku do Pani M. G. zostały przeprowadzone." Po drugie, orzeczenie lekarskie nie zawiera odniesienia do wyników przeprowadzonych operacji prawego i lewego nadgarstka. Z uwagi na fakt przeprowadzenia ww. operacji, lekarze orzecznicy zobowiązani byli do ustalenia, czy przeprowadzone operacje doprowadziły do wyleczenia schorzenia, czego zaniechali. Tymczasem ustalenie to jest niezbędne do stwierdzenia, czy w dalszym ciągu istnieją podstawy do rozpoznania u uczestniczki choroby zawodowej.
Skarżąca Spółka nie zgadza ze stanowiskiem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zawartym w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., że: "to, czy przeprowadzony zabieg operacyjny był skuteczny i opiniowanie w tym zakresie nie jest w kompetencjach placówki." Stoi ono w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, w świetle którego gdyby okazało się, że pacjentka była istotnie chora na chorobę wskazaną w orzeczeniu, jednak w następstwie przeprowadzonej operacji schorzenie to już nie występuje, a stan nadgarstka i przewodzenie w nerwach nie odbiega od norm i jest takie, jak po wyleczeniu choroby, to brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Oznacza to, że pozytywny rezultat leczenia operacyjnego, przeprowadzonego u uczestniczki, wykluczałby rozpoznanie choroby zawodowej. Z orzeczenia lekarskiego nie wynika, czy zabieg przyczynił się do wyeliminowania schorzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, czy schorzenie nadal występuje w takim stopniu jak przed operacjami. Świadczy to o lakoniczności orzeczenia lekarskiego oraz jego licznych brakach.
Niezależnie od powyższego skarżąca Spółka wskazała, że z akt postępowania w żaden sposób nie wynika, czy organ przed wydaniem decyzji wziął pod uwagę czynniki pozazawodowej etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie lekarskie oraz opinia uzupełniająca, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, nie zawierają omówienia wyników przeprowadzonych badań, jak i wyników analizy dokumentacji medycznej pacjenta. W szczególności lekarz orzecznik nie odniósł się do ewentualnego wpływu stwierdzonych u uczestniczki schorzeń, takich jak nadciśnienie tętnicze oraz przeprowadzonej operacji z powodu zespołu kanału nerwu łokciowego, na powstanie zespołu cieśni nadgarstka. Oznacza to, że nie przeprowadzono diagnostyki różnicowej w kierunku wykluczenia pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Tymczasem w literaturze przedmiotu zaznacza się, że poza narażeniem zawodowym na rozwój zespołu cieśni nadgarstka duży wpływ mają choroby ogólnoustrojowe: endokrynne (np. cukrzyca, niedoczynność tarczycy), zmiany zapalne i zwyrodnieniowe stawów, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, ciąża. Ponadto badania naukowe potwierdzają, że u około 10% pacjentów wykształcenie się opisanego wyżej schorzenia jest wynikiem cukrzycy.
Skarżąca Spółka podkreśliła, że to na prowadzącym postępowanie organie ciąży obowiązek skontrolowania, czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, czego w niniejszej sprawie zaniechano. Organ orzekający ma obowiązek dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest bowiem dowodem, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. i jako takie, posiadając walor opinii biegłego podlega ocenie organu administracyjnego, który na jego podstawie wydaje decyzję administracyjną. Organ jest obowiązany dokonać oceny opinii lekarskiej pod względem formalnym, czyli zbadać, czy wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona z uwzględnieniem zagrożenia zawodowego, przebiegu i charakteru pracy osoby, która ubiega się o stwierdzenie choroby zawodowej.
Skarżąca Spółka wskazała również, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach uzasadnienia podjętego orzeczenia - jest ustosunkowanie się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego obowiązku winno znaleźć się w uzasadnieniu orzeczenia. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę kwestii stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.
W ocenie skarżącej Spółki nie sposób przyjąć, że postępowanie administracyjne, przeprowadzone w niniejszej sprawie, a w szczególności na podstawie orzeczeń lekarskich, nie spełniających kryterium dowodu w rozumieniu przepisów k.p.a., zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwalający na ocenę "z wysokim prawdopodobieństwem", że stwierdzona choroba ma charakter zawodowy. W związku z powyższym, konieczne w niniejszej sprawie jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem prawidłowego przeprowadzenia wskazanych dowodów, w tym uzupełniającego orzeczenia lekarskiego spełniającego wszystkie wymogi przepisane prawem, na okoliczności wnioskowane przez Spółkę w toku postępowania. Dopiero bowiem po dokonaniu tych czynności będzie możliwe wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej i przeprowadzania dowodów oraz swobodnej ich oceny.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu jako pozbawiona w stopniu oczywistym usprawiedliwionych podstaw.
W toku przeprowadzonej z urzędu i w pełnym zakresie (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa procesowego i materialnego, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 235(1) i art. 235(2) kodeksu pracy (k.p.) stwierdzenie w drodze decyzji organów administracji sanitarnej istnienia u pracownika lub byłego pracownika choroby zawodowej wymaga kumulatywnego spełnienia następujących warunków: 1) rozpoznania przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej medycyny pracy I lub II stopnia, o której mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.), stanowiącym załącznik do powyższego rozporządzenia; 2) stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, co oznacza, że pomiędzy powstaniem choroby a warunkami pracy (tzw. narażeniem zawodowym) musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy; 3) rozpoznania choroby zawodowej w okresie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego albo po ustaniu tego rodzaju zatrudnienia, jednakże pod warunkiem, że wystąpienie udokumentowanych medycznie objawów stwierdzonej choroby nastąpiło w okresie, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.
Brak spełnienia choćby jednego z powyższych warunków skutkuje niemożnością stwierdzenia przez właściwego inspektora sanitarnego w drodze decyzji istnienia choroby zawodowej.
Organy orzekające w przedmiotowej sprawie najpierw przeprowadziły postępowanie dowodowe na okoliczności istotne z punktu widzenia treści powyższych warunków materialnoprawnych, a następnie dokonały oceny tak zebranego materiału. Podstawa dowodowa ustaleń faktycznych została szczegółowa opisana w uzasadnieniach decyzji, jak również znajduje pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy administracyjnej. Sąd uznał zatem, że legalność proceduralna kontrolowanych rozstrzygnięć organów drugiej i pierwszej instancji nie budzi wątpliwości. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że wnioskodawczyni (uczestniczka) pracowała w warunkach narażenia zawodowego w latach 1976-1989, 1992-1993, 1998-2000 oraz od 2007 r. do 2018 r. W tych okresach skarżąca pracowała zasadniczo na stanowisku szwaczki, wykonując ruchy monotypowe, powtarzalne, związane przede wszystkim ze znacznym obciążeniem nadgarstków, łokci, palców rąk. W przedsiębiorstwie prowadzonym przez stronę skarżącą wnioskodawczyni pracowała w okresie 2007 – 2018 na stanowisku szwaczki, wykonując prace związane szyciem szwów ozdobnych dwuigłowych na materiale oraz skórze, wiązaniem nici, zaklejaniem nici i odwracaniem związanego zagłówka. Praca wykonywana była w pozycji stojącej przy maszynach szwalniczych o regulowanej wysokości blatów maszynowych. Podczas szycia poszycia skórzanego zagłówka uczestniczka wykonywała różnorodne ruchy monotypowe, w tym zginania- prostowania nadgarstków, zakręcania i odkręcania, chwytania i przytrzymywania palcami. Były to ruchy powtarzalne, przerywane innymi partiami ruchów, np. pobierania elementów, przekazywania elementów do innych szwaczek, wymiany nici, igieł itp. Czasochłonność wykonywanych czynności oraz powtarzalności zależała od rodzaju skórzanego poszycia, wielkości łączonych elementów, rodzaju i ilości detali doszywanych do elementów danego rodzaju skórzanego poszycia. Praca była wykonywana w trybie akordowym.
Sąd uznał, że dokonana przez kontrolowane organy pozytywna ocena orzeczenia lekarskiego nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 20 stycznia 2020 r. stwierdzającego u wnioskodawczyni chorobę zawodową z poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, należącej do grupy przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy, jest prawidłowa. W ocenie lekarzy specjalistów z zakresu medycyny pracy pierwsze dolegliwości u wnioskodawczyni ujawniły się w 2008 r. (bóle i drętwienia prawej ręki, osłabienie siły mięśniowej). Wykonane w 2010 r. badanie elektromiograficzne wykazało u skarżącej zespół cieśni nadgarstka prawego. Przeprowadzony w 2014 r. zabieg operacyjny mający na celu usunięcie objawów zespołu cieśni nadgarstka nie przyniósł oczekiwanych efektów. Ponadto u wnioskodawczyni pojawiły się objawy powyższego schorzenia w obrębie kończyny górnej lewej, co stało się podstawą do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka lewego. Wnioskodawczyni po przeprowadzaniu zabiegu operacyjnego powróciła na krótki czas do pracy, jednak znaczne i szybkie pogorszenie stanu klinicznego w zakresie nadgarstka lewego spowodowało konieczność przeprowadzenia kolejnego zabiegu operacyjnego w 2017 r. w zakresie zespołu kanału nerwu łokciowego. Biegli lekarze w konkluzji orzeczenia jednoznacznie stwierdzili występowanie u wnioskodawczyni schorzenia obustronnego zespołu cieśni nadgarstka, pozostającego w związku z narażeniem zawodowym co najmniej od roku 2007 (zob. orzeczenie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r.). Biegły lekarz z zakresu medycyny pracy w opinii uzupełniającej z dnia [...] marca 2021 r. stwierdził ponadto, że okoliczności wykonywania pracy przez wnioskodawczynię w narażeniu zawodowym są "z całą pewnością jedynym czynnikiem powstania określonej patologii zawodowej", albowiem "jest zdefiniowany czynnik sprawczy w postaci wiarygodnego opisu wykonywanych czynności przez opiniowaną w ramach obowiązków służbowych (karta oceny narażenia zawodowego), z załączoną dokumentacją fotograficzną, są kliniczne objawy choroby, jest obiektywne potwierdzenie choroby (badanie elektrofizjologiczne), na podstawie dostępnej dokumentacji i przeprowadzonych badań wykluczono schorzenia usposabiające do rozwoju neuropatii obwodowej" (s. 3 opinii uzupełniającej z dnia [...] marca 2021 r.). Jednocześnie biegły odnosząc się do zastrzeżeń skarżącej Spółki, stwierdził, że o ile może wypowiadać się co do istnienia związku przyczynowego między narażaniem zawodowym a powstaniem choroby zawodowej, o tyle nie jest jego zadaniem ocena prawidłowości i skuteczności dokonanego u wnioskodawczyni zabiegu operacyjnego. Biegły potwierdził, że rozpoznanie przez jednostkę orzeczniczą analizowanej choroby zawodowej także "w powiązaniu z efektami prowadzonego leczenia" (w tym wypadku leczenia operacyjnego) "nie wpływa na zmianę treści orzeczenia lekarskiego wydanego po przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym".
Wobec tak kategorycznych, jednoznacznych i spójnych ocen nie budzą wątpliwości Sądu wnioski końcowe kontrolowanych organów, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej. Na podstawie uznanych prawidłowo za wiarygodne orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., opinii uzupełniającej z dnia [...] marca 2021 r. oraz pozostałego materiału dowodowego organy miały nie tylko prawo, lecz także obowiązek stwierdzenia, że wnioskodawczyni jest dotknięta schorzeniem zawodowym określonym pod poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, że w wyniku oceny warunków pracy rozpoznana choroba została bezspornie spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia pozostających w związku ze sposobem wykonywania pracy (a zatem między powstaniem choroby a warunkami pracy istnieje związek przyczynowo – skutkowy), oraz że do rozpoznania choroby zawodowej doszło w okresie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego. Wskazane przez lekarzy orzeczników wyniki badań medycznych, konsultacje specjalistyczne oraz analiza narażenia zawodowego stanowią wystarczającą podstawę, aby przyjąć, że występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rodzajem narażenia zawodowego a występującą patologią w obrębie nadgarstków. Taka kwalifikacja ma mocne podstawy medyczne (powtarzające się ruchy monotypowe nadgarstka o znacznym nasileniu, wymagające użycia siły fizycznej, spowodowały ucisk na nerw pośrodkowy znajdujący się w kanale nadgarstka). Oceny tej nie podważają w jakikolwiek sposób wyniki zabiegów operacyjnych przeprowadzonych w latach 2014 i 2017. Przeciwnie, zabiegi te jedynie dowodzą, że objawy i przyczyny stwierdzonej choroby zawodowej są na tyle zaawansowane i silne, że nie ustąpiły nawet pomimo przeprowadzonych zabiegów. Jako bezzasadny należy zatem ocenić zarzut skargi, że w sprawie doszło do naruszenia "w szczególności art. 235(1) k.p." przez "wydanie decyzji stwierdzającej u uczestniczki chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, pomimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na możliwy dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone". Z akt sprawy administracyjnej wynika, że choroba zawodowa wnioskodawczyni nie została "wyleczona". Trzeba jednak w tym kontekście uwzględnić, że czy innym jest ustąpienie lub zniwelowanie objawów choroby zawodowej, a czym innym usunięcie samej choroby i jej skutków. W przypadku chorób neurologicznych (jak np. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego) zasadnicze elementy i skutki chorobowe pozostają aktualne nawet po złagodzeniu lub eliminacji niektórych objawów.
Na tle podniesionego w skardze i ocenionego jako bezzasadny zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez "stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie", Sąd przypomina, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami" (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., II OSK 285/18; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r., II OSK 611/18; wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 222/09; wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., II OSK 1743/09). W wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., II OSK 285/18, NSA stwierdził, że: "Skoro (...) choroba zawodowa powstała w warunkach narażenia zawodowego (w tym działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy), a nie ustalono w sposób pewny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie to powstało w wyniku działania pozazawodowych czynników etiologicznych, to brak jest podstaw, aby apriorycznie przyjąć, że dana choroba zawodowa nie powstała co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem w następstwie działania czynników narażenia zawodowego. Obalenie domniemania związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem schorzenia prawnie uznanego za chorobę zawodową a warunkami pracy narażającymi na jego powstanie może zatem nastąpić tylko wtedy, gdy na podstawie orzeczeń lub opinii lekarskich organy administracji sanitarnej wykażą, że określone schorzenie zaliczone do wykazu chorób zawodowych powstało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wyłącznie w wyniku działania czynników pozazawodowych". Naczelny Sąd stwierdził ponadto, że "nawet w sytuacji, w której nie ustalono właściwego czynnika etiologicznego lub zespołu czynników etiologicznych powstania choroby zawodowej, a jej zaistnienie nie budzi wątpliwości, domniemanie przemawia za zawodową etiologią tego rodzaju schorzenia".
W przedmiotowej sprawie nie obalono domniemania zawodowej etiologii schorzenia, gdyż w świetle orzeczenia lekarskiego i materiału dowodowego brak było nawet podstaw do stwierdzenia zaistnienia istotnych czynników pozazawodowej etiologii schorzenia.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że nie są uzasadnione podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez "niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia uczestniczki oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia czy choroba była związana wyłączenie z pracą, czy też na jej etiologię miały wpływ czynniki pozazawodowe". Jak już wskazano w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz w opinii uzupełniającej z dnia [...] marca 2021 r. jednoznacznie i kategorycznie wyrażono pogląd o wyłącznie zawodowej etiologii stwierdzonego schorzenia. Natomiast tak organy orzekające w sprawie, jak i Sąd nie mają kompetencji do oceny prawidłowości specjalistycznych ocen medycznych specjalistów z zakresu medycyny pracy. W związku z tym jako bezzasadny musi zostać oceniony również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. przez "przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u uczestniczki zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem". Okoliczność, że biegli lekarze specjaliści nie opisali szczegółowo przebiegu wszystkich szczegółowych procedur badań specjalistycznych (w tym np. przebiegu badań z zakresu diagnostyki różnicowej) nie świadczy jeszcze o wadliwości postępowania orzeczniczego, jak również nie podważa prawidłowości wniosków medycznych jednostki orzeczniczej. Oceny i wnioski lekarzy jednostki orzeczniczej są bowiem na tyle jednoznaczne i pełne, że nie było podstaw do przedstawiania dalszego uzasadnienia medycznego.
Strona skarżąca jako były pracodawca wnioskodawczyni musi ponadto pamiętać, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych uprawniony lekarz orzecznik wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, natomiast wyznaczenie zakresu i rodzaju dokumentacji medycznej lub pracowniczej oraz badań diagnostycznych należy do wyłącznej kompetencji lekarzy orzeczników. Lekarze orzecznicy w razie uznania, że zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, są uprawnieni na podstawie § 6 ust. 5 cyt. rozporządzenia do wystąpienia o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika. Decyzja w zakresie oceny kompletności dokumentacji koniecznej do wydania orzeczenia należy więc do lekarzy orzeczników.
Jest również rzeczą istotną, aby uwzględnić, że w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym pozycja pracodawcy lub byłego pracodawcy jest inna niż pozycja pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie z § 6 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi lub byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie lekarskie nie jest przesyłane pracodawcy, co świadczy o tym, że w części orzeczniczej postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej udział pracodawcy nie jest obligatoryjny. Ponadto zgodnie z § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia jedynie pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.
Były pracodawca nie jest natomiast pozbawiony prawa do zapoznania się z całością zgromadzonej dokumentacji oraz składania do niej zastrzeżeń, dalszych wniosków lub stanowisk. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 19 kwietnia 2021 r. strona skarżąca została powiadomiona o wydaniu opinii uzupełniającej z dnia [...] marca 2021 r., a następnie pismem z dnia 5 maja 2021 r. strony zostały zawiadomione na podstawie art. 10 k.p.a. o prawie do końcowego zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym. Strona skarżąca mogła zatem w powyższym okresie wnosić o ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego lub wyjaśnienie określonych wątpliwości.
Należy również pamiętać, że orzeczenie lekarskie w postępowaniu orzeczniczym w sprawach chorób zawodowych korzysta jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności i autentyczności, a zatem zakresem tego domniemania objęte są także twierdzenia i wnioski medyczne z przeprowadzonych badań specjalistycznych (m.in. badań laboratoryjnych, obrazowych i neurologicznych). Szczegółowa dokumentacja ze specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzanych w ramach postępowania orzeczniczego z zakresu medycyny pracy nie jest zresztą załączana do akt administracyjnych. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy (w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika) jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Rzecz jednak w tym, że w przedmiotowej sprawie organy administracji sanitarnej trafnie uznały, że materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia i nie zachodzi konieczność podejmowania dalszych czynności dowodowych. Nawet jednak gdyby organy uznały, ze zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, to i tak zgodnie z powyższym przepisem – w zakresie ocen i wniosków medycznych – byłyby uprawnione jedynie do zażądania od lekarzy orzeczników dodatkowego uzasadnienia lub do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Dotyczy to także sugestii strony skarżącej co do niezbadania okoliczności związanych pozazawodową etiologią schorzenia. Organy nie miały podstaw do zastępowania uprawnionych lekarzy orzeczników w wyznaczaniu zakresu koniecznych do wydania orzeczenia danych lub dokumentów medycznych, jeśli konkluzje lekarskie były jednoznaczne, spójne i kategoryczne. Organy administracji sanitarnej nie są bowiem uprawnione do wkraczania w sferę ustaleń i ocen medycznych orzeczników, lecz jedynie mogą żądać uzupełnienia uzasadnienia orzeczeń lekarskich albo poddać te orzeczenia weryfikacji przez jednostki orzecznicze wyższego stopnia. Ocena w tym zakresie pozostawiona jest uznaniu organów, które zawsze jest odnoszone do specyfiki danej sprawy. Oczywiście nie wykluczało to inicjatywy dowodowej skarżącej Spółki, która mogła złożyć formalny wniosek o dopuszczenie dowodu z określonych dokumentów.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.