II SA/Rz 1137/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-11-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowyprawo budowlaneochrona środowiskadecyzja środowiskowapostępowanie administracyjnezagospodarowanie przestrzenneSKOWSANSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy, uznając, że mimo naruszenia przepisów środowiskowych, nie miało ono charakteru rażącego.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji logistycznej, zarzucając brak wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że choć naruszenie przepisów środowiskowych miało miejsce, nie było ono rażące, ponieważ faktyczna powierzchnia inwestycji nieznacznie przekraczała dopuszczalny limit, a teren inwestycji znajdował się w otoczeniu zabudowy przemysłowej. WSA w Rzeszowie, związany wykładnią NSA, oddalił skargę, podzielając argumentację SKO, że naruszenie nie miało charakteru rażącego, a decyzja środowiskowa nie była bezwzględnie wymagana na etapie ustalania warunków zabudowy.

Sprawa dotyczyła skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zaplecza logistycznego. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Wójta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ inwestor nie uzyskał uprzednio decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, mimo że projektowane przedsięwzięcie (plac manewrowo-postojowy o powierzchni do 9.000 m2) mogło znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że choć naruszenie przepisów środowiskowych miało miejsce, nie było ono rażące. Kolegium powołało się na wyjaśnienia inwestora, z których wynikało, że rzeczywista powierzchnia placu manewrowego wynosi 4.036,50 m2, a całkowita powierzchnia zabudowy i utwardzeń to 5.908,82 m2. W ocenie SKO, to nieznaczne przekroczenie limitu 0,5 ha, w połączeniu z przemysłowym charakterem otoczenia, nie uzasadniało stwierdzenia nieważności decyzji. WSA w Rzeszowie pierwotnie uchylił decyzję SKO, wskazując na nieuprawnione postępowanie wyjaśniające. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, przesądzając, że skarżącej przysługuje status strony oraz że w postępowaniu nieważnościowym można prowadzić postępowanie wyjaśniające. NSA podkreślił również, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie: oczywistość naruszenia, charakter przepisu i skutki naruszenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd, związany wykładnią NSA, uznał, że choć inwestycja mogła wymagać decyzji środowiskowej, to jej faktyczne przekroczenie limitu powierzchni było niewielkie (908,82 m2 ponad 0,5 ha), a otoczenie inwestycji stanowiła już zabudowa przemysłowa. W ocenie Sądu, naruszenie nie miało charakteru rażącego, a decyzja o warunkach zabudowy nie wykluczyła potrzeby oceny oddziaływania na środowisko na etapie pozwolenia na budowę, co było zgodne z orzecznictwem NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie nie miało charakteru rażącego, ponieważ przekroczenie limitu powierzchni było niewielkie, a otoczenie inwestycji stanowiła już zabudowa przemysłowa, co uzasadniało brak konieczności stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie oczywistość naruszenia, charakter przepisu i skutki naruszenia. W tej sprawie, mimo naruszenia przepisów środowiskowych, niewielkie przekroczenie limitu powierzchni (908,82 m2 ponad 0,5 ha) oraz charakter otoczenia inwestycji (zabudowa przemysłowa) nie uzasadniały stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.z.p. art. 59 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 71 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 72 § ust. 1 pkt 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. 3 § ust. 1 pkt 58 lit. b)

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 72 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 77 § ust. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190 § zd. pierwsze

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów środowiskowych (brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) nie miało charakteru rażącego, ponieważ faktyczne przekroczenie limitu powierzchni było niewielkie, a otoczenie inwestycji stanowiła zabudowa przemysłowa. Decyzja o warunkach zabudowy nie wyklucza możliwości uzyskania pozwolenia na budowę bez uprzedniej decyzji środowiskowej, jeśli ocena oddziaływania na środowisko zostanie przeprowadzona na etapie pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Decyzja Wójta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ inwestor nie uzyskał uprzednio decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Tylko takie skutki, które są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności, wskazują na rażące naruszenie prawa. nieznaczne przekroczenie limitu powierzchni nie uzasadnia konieczności wyeliminowania decyzji o warunkach zabudowy z obrotu prawnego.

Skład orzekający

Joanna Zdrzałka

sprawozdawca

Jolanta Kłoda-Szeliga

członek

Magdalena Józefczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście przepisów środowiskowych i decyzji o warunkach zabudowy, a także dopuszczalność prowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ocena 'rażącego naruszenia' jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność procedur administracyjnych związanych z planowaniem przestrzennym i ochroną środowiska, a także rolę sądów w interpretacji pojęcia 'rażącego naruszenia prawa'. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.

Niewielkie przekroczenie limitu powierzchni mogło zaważyć na losach inwestycji – sąd wyjaśnia, co to znaczy 'rażące naruszenie prawa'.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1137/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Magdalena Józefczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 671/25 - Wyrok NSA z 2025-08-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 10 października 2022 r. nr SKO.415.81.1580.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 1137/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi B.D. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "SKO") z 10 października 2022 r. nr SKO.415.81.1580.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 17 ust. 1, art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 - dalej: "u.p.z.p"), a także art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, ze zm., dalej: "ustawa środowiskowa").
Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy B.D. wnioskiem z 30 czerwca 2022 r. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt") z 27 maja 2020 r., znak: GPIR.b.6730.18.2020 ustalającej na rzecz U.J. – [...] warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zaplecza logistycznego dla potrzeb firmy transportowej, tj. budynku biurowo-socjalnego, budynku garażowego z myjnią, placu manewrowo-postojowego wraz z niezbędną infrastrukturą na działce nr [...] położonej w miejscowości P., gmina [...] wraz z podniesieniem terenu.
Uzasadniając wniosek skarżąca zarzuciła decyzji rażące naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej oraz § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm., dalej: "rozporządzenie") poprzez wydanie jej bez uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem projektowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazała też, że na podstawie tej decyzji inwestor jest uprawniony do wybudowania placu manewrowo-postojowego o powierzchni do 9.000 m2 (0,9 ha) i z tego powodu przedsięwzięcie powinno zostać zakwalifikowane jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia wskazano, że do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów, w tym na potrzeby planowanych, realizowanych lub zrealizowanych przedsięwzięć, o których mowa w pkt 52, 54-57 i 59 wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a). Podniosła też, że projektowany plac manewrowy wraz z parkingiem, który ma być wykorzystywany przez przedsiębiorstwo transportowe, powinien zostać uznany jako parking lub zespół parkingów o powierzchni większej niż 0,5 ha. Plac manewrowy może zająć znaczną część powierzchni czynnej działki (60%), a ruch samochodów ciężarowych może w sposób negatywny oddziaływać na środowisko w związku z emisją hałasu. Ponadto skarżąca będąca właścicielką działki nr [...], nie została uwzględniona jako strona postępowania, mimo że projektowane przedsięwzięcie będzie z całą pewnością oddziaływać na jej nieruchomość, którą od działki, na której przedsięwzięcie ma powstać, dzieli tylko wąska droga wewnętrzna.
Po rozpoznaniu ww. wniosku SKO w Krośnie odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Wójta z 27 maja 2020 r.
Kolegium uznało, że wnioskodawczyni jest osobą, której przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy na działce nr [...] i z tej przyczyny postępowanie nieważnościowe wszczęto na wniosek.
SKO stwierdziło, że planowana inwestycja powinna zostać zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy należało uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium należało przyjąć, że naruszenie prawa z jakim została wydana decyzja o warunkach zabudowy jest oczywiste. Jednakże nie można uznać, aby decyzja ta wywoływała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, w szczególności takie skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
Kolegium podało, że inwestor przedstawił wyjaśnienie zawierające zestawienie powierzchni zabudowy inwestycji projektowanej na działce nr [...], wynikające z opracowanego i zatwierdzonego decyzją Starosty o pozwoleniu na budowę projektu zagospodarowania. Do wyjaśnienia dołączony został również projekt zagospodarowania terenu na mapie do celów projektowych w skali 1:500, na którym w sposób graficzny przedstawiono całość inwestycji. Z przedstawionej dokumentacji wynika, że rzeczywista projektowana powierzchnia placu manewrowego wynosi nie 9.000 m2 lecz 4.036,50 m2, natomiast całkowita powierzchnia zabudowy i wszystkich utwardzeń to 5.908,82 m2. W rezultacie cała inwestycja będzie przekraczać 5.000 m2 jedynie o 908,82 m2. Tego rodzaju przekroczenie w ocenie Kolegium nie uzasadnia konieczności wyeliminowania decyzji o warunkach zabudowy z obrotu prawnego. Za takim stanowiskiem przemawia to, że planowana inwestycja jest zlokalizowana na obszarze, na którym oprócz zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz uzupełniającej zabudowy gospodarczo-garażowej znajduje się dużo zabudowy przemysłowej.
Kolegium nie dopatrzyło się również spełnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem B.D. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę domagając się uchylenia decyzji SKO i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta w sytuacji wydania jej z rażącym naruszeniem prawa w postaci naruszenia art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej w zw. z § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przy braku uzyskania przez Inwestora uprzednio decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwzględnieniem, że projektowane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Skarżąca podkreśliła, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego ma charakter planistyczny. Organ prowadzący postępowanie rozważa w jakich granicach może zostać zagospodarowany teren. W decyzji Wójta wskazano maksymalną powierzchnię zabudowy i wszystkich uprawnień na 9000 m2. To, że finalnie Inwestor realizuje mniejszą powierzchnię nie ma znaczenia dla oceny zgodności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z prawem. Tak samo organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie analizuje projektu budowlanego, lecz określa warunki inwestycji w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu oddziaływała ona na środowisko.
Skarżąca podkreśliła, że organy planistyczne nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego w przypadku badania czy dane przedsięwzięcie należy kwalifikować jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przepisy rozporządzenia mają charakter szczegółowy i określają wprost warunki fizyczne przedsięwzięć, które pozwalają na kwalifikowanie ich jako mające zawsze albo potencjalnie znaczące oddziaływanie na środowisko. Organ administracji publicznej nie może zakładać, że skoro rozmiar rzeczywisty inwestycji jest tylko nieznacznie wyższy od limitu wyznaczonego przez rozporządzenie, to wówczas można pominąć obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ niezasadnie przyjął, że brak posiadania przez Inwestora ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wyłącza możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Brak wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stanowi braku formalnego wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, lecz jest merytoryczną podstawą do odmowy wydania takich warunków. Jeżeli decyzja o warunkach zabudowy została wydana bez uzyskania decyzji środowiskowej, to stanowi to rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy nie może pominąć kwestii środowiskowych i dokonać ocen samodzielnie. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie jest organem fachowym w zakresie ochrony środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest związane z koniecznością współdziałania z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej).
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1682/22 WSA w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Kolegium w sposób nieuprawniony przeprowadziło dodatkowe postępowanie wyjaśniające i w oparciu o wyjaśnienia Biura Projektowego [...] z 22 sierpnia 2022 r. dokonało oceny decyzji Wójta z 27 maja 2020 r. Przyjęło również, że załączony do tego wyjaśnienia projekt zagospodarowania terenu został zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę, co nie wynika z akt sprawy.
W ocenie Sądu organ, prowadząc postępowanie wyjaśniające i na jego podstawie czyniąc własne ustalenia, które pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią kontrolowanej decyzji, wykroczył poza dopuszczalne ramy postępowania o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd wskazał także, że Kolegium rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, przed przystąpieniem do zbadania przesłanki nieważności objętej dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sposób dogłębny rozważy czy skarżąca jest stroną tego postępowania.
Organ prowadzący postępowanie w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek zbadać rodzaj inwestycji, jej rozmiary oraz stopień i zakres jej uciążliwości dla otoczenia, a następnie ustalić, jak daleko będzie sięgać oddziaływanie planowanej inwestycji. Zakres tego oddziaływania pozwala na ustalenie kręgu osób, które mają interes prawny w sprawie. O interesie prawnym przesądza bowiem zasięg oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopnień uciążliwości. Według Sądu powyższe uwagi mają istotne znaczenie, gdyż w postępowaniu zakończonym poddaną kontroli w trybie nieważnościowym decyzją Wójta z 27 maja 2020 r., skarżąca nie została uznana za stronę. Z akt administracyjnych tego postępowania wynika bowiem, że działka skarżącej nr [...] nie graniczy bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Na tę okoliczność zwrócono uwagę już we wniosku o stwierdzenie nieważności argumentując, że pomimo braku bezpośredniego sąsiedztwa "przedsięwzięcie z całą pewnością będzie oddziaływać" na tę nieruchomość. We wniosku nie podano jednak, na czym może polegać to oddziaływanie. Zdaniem Sądu dopiero jednoznaczne ustalenie statusu skarżącej pozwoli Kolegium, przy przyjętym wnioskowym charakterze postępowania nieważnościowego, na ocenę przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dokonując natomiast oceny decyzji Wójta, Kolegium ograniczy się do materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zakończonym decyzją z 27 maja 2020 r., poddając kontroli osnowę tej decyzji oraz uzasadnienie.
W wyniku złożonej skargę kasacyjnej w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1753/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie wyklucza prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym, gdyż ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów w postępowaniu nieważnościowym, które organ może prowadzić w granicach sprawy o stwierdzenie nieważności. Prowadzone w postępowaniu nieważnościowym postępowanie wyjaśniające ma bowiem na celu ustalenie zaistnienia przesłanki nieważności.
NSA uznało za wskazane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy oprócz zdiagnozowanej przez Kolegium oczywistości naruszenia prawa, zachodzą pozostałe przesłanki (skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa), których łączne wystąpienie – jak przyjmuje się powszechnie – świadczy o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z racji tego, że skutki decyzji, co do której toczy się postępowanie nieważnościowe, jak również skutki obciążających ją uchybień, mają ze swej istoty charakter następczy względem podjętego rozstrzygnięcia, przy ich ocenie nie tylko dopuszczalne, ale i konieczne jest uwzględnienie również tych okoliczności, które wystąpiły po wydaniu kontrolowanego rozstrzygnięcia, ponieważ skutki wadliwej decyzji ujawniają się dopiero po jej wydaniu.
Jako trafny NSA uznało zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 28 k.p.a. przez nieuprawnione przyjęcie, że nie wyjaśniono czy skarżącej przysługuje status strony postępowania nieważnościowego, a co za tym idzie, wcześniej przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
NSA podzielił stanowisko organu odnoszące się do podstaw faktycznych uznania skarżącej za stronę postępowania administracyjnego. Zważywszy na usytuowanie działki skarżącej wobec terenu, na którym ma być realizowana zabudowa określona w decyzji z 27 maja 2020 r., a który jest od niej oddzielony jedynie wąskim pasem drogi wewnętrznej oraz na planowane przeznaczenie tego terenu pod zaplecze logistyczne dla potrzeb firmy transportowej, w tym pod budynek garażowy z myjnią oraz plac manewrowo-postojowy, należało przyjąć, tak jak uczynił to organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, że przedsięwzięcie to będzie negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżącej.
NSA wskazał, że Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę odniesie się do jej meritum i dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w szczególności pod kątem prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, czy też braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. , poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Dokonując kontroli legalności w niniejszej sprawie Sąd stosował również art. 190 zd. pierwsze P.p.s.a., stanowiący, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a także art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak bowiem wcześniej zaznaczono, w przedmiotowej sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2024 r., II OSK 1753/23 uchylił wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 maja 2023 r., II SA/Rz 1682/22 i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, kwestionując wyrażony w wyroku tegoż Sądu pogląd, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego, jak również stanowisko, że ustalenia dokonane w trakcie postępowania wykraczają poza dopuszczalne ramy postępowania Kolegium. W swoim wyroku NSA również przesądził, że skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania nieważnościowego, a co za tym idzie, wcześniej przeprowadzonego postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
W.w wyrokiem Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest w świetle przytoczonych przepisów związany.
Kwestia uznania skarżącej za stronę postępowania jako przesądzona przez NSA z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu wyroku tegoż Sądu – II OSK 1753/23, nie wymaga szerszego omówienia.
Przechodząc natomiast do meritum sprawy i oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., który uzasadniałby jej uchylenie.
Należy przypomnieć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Jest to postępowanie odrębne w stosunku do tego, w którym podjęto źródłowa decyzję (w rozpoznawanej sprawie o ustalenie warunków zabudowy). Jego celem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej takim rozstrzygnięciem, lecz ustalenie czy nie jest ono dotknięte jedną z wad enumeratywnie określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 27 maja 2020 r. skarżąca wskazała na jej wydanie bez uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która jest wymagana dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a projektowane przez inwestora przedsięwzięcie ma taki charakter, bowiem inwestor jest uprawniony do wybudowania placu manewrowo-postojowego o powierzchni do 9.000 m2 (0,9 ha). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się garaże, parkingi samochodowe lub zespoły parkingów, w tym na potrzeby planowanych, realizowanych lub zrealizowanych przedsięwzięć, o których mowa w pkt 52, 54-57 i 59 wraz z towarzyszącą im infrastrukturą, o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a) – obszary objęte określonymi formami ochrony przyrody.
SKO w Krośnie wyjaśniło, że istotnie w świetle obowiązujących przepisów objęte wnioskiem J.U. przedsięwzięcie powinno zostać zaliczone do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy należało uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia.
Oceniając zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. słusznie Kolegium powołało się jednak na ukształtowany w doktrynie i orzecznictwie i akceptowany przez Sad w składzie orzekającym w niniejszej sparwie pogląd, zgodnie z którym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, stosowanym w bezpośrednim rozumieniu, bez wątpliwości interpretacyjnych, czyli takiego, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Słusznie też podaje Kolegium, że przy ocenie zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 k.p.a., należy uwzględnić nie tylko oczywistość naruszenia prawa ale także charakter naruszonego przepisu i skutki tego naruszenia. Tylko takie skutki, które są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności, wskazują na rażące naruszenie prawa.
Przy dokonywaniu analizy skutków naruszenia Kolegium uwzględniło wyniki przeprowadzonego w toku postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania wyjaśniającego, ustalając, że całkowita powierzchnia zabudowy i wszystkich utwardzeń to 5.908,82 m2. W rezultacie cała inwestycja będzie przekraczać 5.000 m2 (0,5 ha wskazane jako wartość graniczna w § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko) jedynie o 908,82 m, co nie uzasadnia konieczności wyeliminowania decyzji o warunkach zabudowy z obrotu prawnego.
Kolegium dodatkowo podniosło fakt, że planowana inwestycja jest zlokalizowana na obszarze, na którym oprócz zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz uzupełniającej zabudowy gospodarczo-garażowej znajduje się również (w dużej ilości) zabudowa przemysłowa, a w sąsiedztwie brak cennych obszarów chronionych, na które projektowana inwestycja mogłaby rzeczywiście negatywnie oddziaływać.
W ocenie Sądu argumentacja Kolegium jest słuszna i przekonywująco uzasadniona. Istotnie, w świetle dodatkowych wyjaśnień, które zgodnie z wyrokiem NSA wydanym w niniejszej sprawie, Kolegium mogło w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uzyskać, łączna powierzchnia terenu utwardzonego (drogi, parkingi, plac manewrowy, dojazdy, chodniki) oraz powierzchnia projektowanych budynków – socjalno-biurowego i garażowego to 5908,82. Prowadzi to do wniosku, że przekroczenie wartości uzasadniającej uznanie inwestycji za mogącą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie jest znaczne. Ten wniosek w zestawieniu z faktem istnienia w równym stopniu zabudowy przemysłowej, usługowej i mieszkaniowej w obszarze analizowanym uzasadniają przyjęcie, że naruszenie prawa nie ma w rozpoznawanej sprawie charakteru "rażącego" skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji.
W ocenie Sądu niezwykle istotna jest też podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy bez wymaganej uprzednio decyzji środowiskowej (tu Kolegium powołało się na wyroki NSA z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2624/17 i z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt U OSK 2445/14) w sytuacji, kiedy faktyczna realizacja inwestycji możliwa jest wyłącznie na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę. Jak wskazuje NSA w powołanych przez Kolegium wyrokach, podstawowy cel wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na dane przedsięwzięcie, tj. ochrona środowiska przed negatywnym oddziaływaniem danego przedsięwzięcia nie został naruszony, skoro decyzja ustalająca warunki zabudowy nie wyłączyła potrzeby oceny oddziaływania na środowisko na etapie udzielenia pozwolenia na budowę.
W tych okolicznościach , wobec braku stwierdzenia naruszeń prawa Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI