II SA/Rz 1136/24

II SA/Rz 1136/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 736
art. 25 ust. 1, art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 24 czerwca 2024 r. nr O-III.621.1.27.2024 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K.L. (dalej: "Skarżący") jest, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r., poz. 736 ze zm. - dalej: "u.e.l."), decyzja Wojewody Podkarpackiego z 24 czerwca 2024 r. nr O-III.621.1.27.2024 w przedmiocie wymeldowania wyżej wymienionego z pobytu stałego.
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy J.K. wystąpił do Burmistrza Miasta [...] o wymeldowanie z lokalu przy ul. [...] w D. K.L..
Decyzją z 2 maja 2024 r. nr SO.5343.13.2023.MR Burmistrz Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu wyżej wymienionego z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w D.
W uzasadnieniu wskazał, że budynek mieszkalny przy ul. [...] w D. posadowiony jest na nieruchomości obejmującej działkę nr [...], objętą KW nr [...]. W budynku wyodrębnione są dwa lokale mieszkalne będące odrębnymi nieruchomościami lokalowymi. Właścicielem lokalu nr I objętego KW nr [...] jest J.K., zaś właścicielem lokalu nr II objętego KW nr [...] jest M.L. Poprzednim właścicielem lokalu nr I przy ul. [...] w D. był K.L.. Stracił jednak to prawo na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] listopada 2022 r., sygn. akt [...] w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości lokalowej. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciel lokalu nr II figuruje M.L., jednak wpis ten jest nieaktualny, bowiem wymieniona zmarła [...] lipca 2023 r. w D. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z [...] sierpnia 2023 r. M.L. nabył prawo własności nieruchomości lokalu mieszkalnego nr II w budynku przy ul. [...] w D.
Organ wyjaśnił, że K.L. mieszkał w budynku przy ul. [...] w D. wraz z żoną M.L. i dziećmi. Opuścił go ok. 1990 r. Przeprowadził się do lokalu przy ul. [...] w N. Nigdy ponownie nie zamieszkał w budynku przy ul. [...] w D. Nie ponosił kosztów utrzymania tego budynku. Nie ma tam także jego rzeczy osobistych. K.L. stracił prawo własności lokalu nr I w budynku przy ul. [...] w D. w wyniku skutecznie przeprowadzonej egzekucji z nieruchomości. Właścicielem tego lokalu jest obecnie J.K., który nie wyraża zgody na ponowne zamieszkanie w nim K.L..
Organ podał, że powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zeznań świadków, protokołu oględzin lokalu nr I oraz dokumentów. Wynika z nich jednoznacznie, że K.L. opuścił budynek przy ul. [...] w D. ok. 1990 r. i nigdy ponownie w nim nie zamieszkał.
Organ uznał zatem, że opuszczenie domu było dobrowolne i trwałe i zachodzą przesłanki do jego wymeldowania z pobytu stałego.
W odwołaniu od tej decyzji K.L. zakwestionował uprawnienie organu do wydania decyzji w sprawie wymeldowania i sposób prowadzenia postępowania. Zdaniem odwołującego postępowanie prowadzone było tendencyjnie oraz wybiórczo dokonywano oceny faktów. Podważył także legalność postanowienia w sprawie przysądzenia własności nieruchomości lokalowej. Postępowanie w sprawie egzekucji prowadzone było nielegalnie.
Wskazaną na wstępie decyzją z 24 czerwca 2024 r. Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego w opisywanej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że odwołujący opuścił w rozumieniu art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.e.l. miejsce pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w D.
W ocenie Wojewody, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji a organ I instancji ocenił go w sposób prawidłowy. Wydana decyzja nie narusza prawa.
Odnosząc się do argumentów odwołania Wojewoda stwierdził, że stanowią one swobodną polemikę z decyzją Burmistrza. Nie ulega wątpliwości, że J.K. przysługuje odrębna własność lokalu nr I przy ul. [...] w D. i w związku z tym miał on prawo złożyć skuteczny wniosek o wymeldowanie K.L. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w D. Odnosząc się do dokumentów dołączonych do odwołania Wojewoda zauważył, że postanowienie Sądu Rejonowego w D. z [...] listopada 2022 r. sygn. akt [...] w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości lokalowej jest prawomocne, a J.K. przysługuje odrębna własność lokalu nr I przy ul. [...] w D. objętego księgą wieczystą nr [...]. Wyjaśnił także, że M.L. jest stroną w niniejszej sprawie, ponieważ jest właścicielem lokalu nr II przy ul. [...] w D. oraz współwłaścicielem części wspólnych wyżej wymienionego budynku i działki nr [...] na której znajduje się ten budynek. Ma zatem interes prawny w niniejszej sprawie.
Wojewoda wyjaśnił, że powyższy stan prawny wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie i jest zgodny z przepisami ustawy z dnia 24 czerwca
1994 r. o własności lokali. To z art. 3 ust. 1 ww. ustawy wynika, że w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali.
Wojewoda zwrócił nadto uwagę, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji odwołujący złożył wniosek o wyłączenie M.R. Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w D. od prowadzenia postępowania administracyjnego. Wywodził, że postępowanie powinno być umorzone, ponieważ wniosek złożył J.K., który jest osobą nieuprawnioną. Odnośnie powyższego Wojewoda podzielił ocenę prawną wyrażoną przez Burmistrza w postanowieniu z 24 listopada 2023 r. nr SO.5343.13.2023.MR w przedmiocie odmowy wyłączenia pracownika. J.K. posiadał uprawnienie do złożenia wniosku o wymeldowanie, żądanie umorzenia było bezzasadne.
Wojewoda nie zgodził się także z zarzutem odwołującego w kwestii tendencyjnego prowadzenia postępowania i stosowania wybiórczej oceny faktów. Odwołującemu został zapewniony czynny udział w sprawie i dochowano staranności w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Z zeznań świadków i stron wynika, że odwołujący nie mieszka w budynku przy ul. [...] w D. od 1990 r. K.L. nigdy temu nie zaprzeczył. Zgłaszane przez niego wątpliwości, co do bezstronności pracownika nie zostały poparte żadnymi racjonalnymi argumentami i są wyrazem subiektywnej oceny odwołującego. Analiza treści odwołania oraz pism odwołującego świadczy o tym, że wyżej wymieniony jest niezadowolony z przebiegu postępowania i nie zgadza się z jego wynikiem.
Odnośnie kwestionowania przez odwołującego legalności postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości i prowadzonego postępowania egzekucyjnego Wojewoda wyjaśnił, że prawomocne postanowienie sądu powszechnego wydane w sprawie o egzekucję z nieruchomości jest wiążące dla innych sądów powszechnych i organów administracji publicznej i nie może być kwestionowane. Wojewoda Podkarpacki nie ma również kompetencji do oceniania sposobu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez komorników sądowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na tę decyzję K.L. zwrócił się jej o jej uchylenie i umorzenie postępowania o wymeldowanie. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, procesowego oraz dokonanie rażąco błędnej oceny faktów.
W szczególności zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie wniosku o wymeldowanie od J.K., który nie jest stroną. Zakwestionował legalność postanowienia z 10 listopada 2022 r. o przysądzenie własności nieruchomości, jak również postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że ww. postanowienie jest nieprawomocne a zatem J.K. nie mógł złożyć wniosku o wymeldowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a), stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie
przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 736), zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z powołanego przepisu ma zatem charakter związany, a jej wydanie jest zdeterminowane zaistnieniem 2 przesłanek - opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Przez opuszczenie lokalu rozumie się natomiast fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowanym jeszcze na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które zachowało aktualność, utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, , z dnia 14 maja 2010 r., II OSK 851/09, z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12.
O dobrowolności opuszczenia można mówić wtedy, gdy było ono wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Jednakże zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r., II SA/Gl 802/2010).
Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu muszą być traktowane wszystkie te przypadki, kiedy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu.
Nawet zatem jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez skorzystania z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub gdy środki te nie okazały się skuteczne prawnie, obliguje organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., II OSK 1049/10, wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14).
Podobnie, jeśli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów w takich sytuacjach najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 31.01.2018 r., II SA/Bd 623/17, wyrok NSA z dnia 5.12.2017 r., II OSK 580/16).
W rozpoznawanej sprawie niesporny jest fakt niezamieszkiwania skarżącego w D. przy ul. [...] w budynku pod nr [...], jak również data i okoliczności opuszczenia tego miejsca.
Nastąpiło to ok. 1990 r. (35 lat temu), dobrowolnie, co potwierdzają zeznania świadków i czemu skarżący nie zaprzecza. Eksponuje natomiast wadliwe rozpoznanie wniosku o wymeldowanie jako złożonego przez osobę, której prawo do tego lokali kwestionuje.
Zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek J.K., który przedstawił tytuł prawny do lokalu nr I w budynku przy ul. [...] w D. – tj. postanowienie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] listopada 2022 r. o przysądzenie prawa własności nieruchomości lokalowej o pow. 114,5 m2 w ww budynku – z klauzulą prawomocności.
Podnoszony przez skarżącego zarzut wadliwego przeprowadzenia licytacji w konfrontacji z tymże dokumentem w toku postępowania o wymeldowanie nie mógł być w ogóle badany.
Należy podkreślić, że kwestia zameldowania i wymeldowania nie ma bezpośredniego związku ze sprawą własności nieruchomości. Zameldowanie służy wyłącznie potrzebom ewidencji ludności i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w określonym miejscu. Odpowiednio zatem wymeldowanie z miejsca pobytu stałego to administracyjne potwierdzenie faktu, że określona osoba pod określonym adresem nie mieszka.
Do potwierdzenia takiego faktu, na mocy obowiązujących przepisów uprawnione są organy gminy właściwe ze względu na położenie nieruchomości. Wobec treści zarzutów skarżącego kwestionującego prawidłowość wszczęcia postępowania istotne jest również, że postępowanie w sprawie wymeldowania może być wszczęte na wniosek lub z urzędu.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że J.K., legitymujący się tytułem prawnym do lokalu był uprawniony złożyć stosowny wniosek o wymeldowanie. Dysponując materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków złożonych w toku rozprawy administracyjnej oraz oględzin lokalu, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący wyprowadził się z domu w D., nie przyjeżdża tam i skoncentrował swoje centrum życiowe w zupełnie innej miejscowości.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym postępowaniu, jak również braku obiektywizmu w ocenie dowodów dokonanej przez organy obu instancji. Zostały wyjaśnione istotne dla ustalenia kwestii zamieszkiwania okoliczności, a ocena dowodów została dokonana zgodnie z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czemu organy dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. W wyniku tej oceny prawidłowo przyjęto, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, skutkujące wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego.
Raz jeszcze należy podkreślić ewidencyjny charakter wymeldowania, które potwierdza jedynie fakt, że dana osoba nie przebywa w danym miejscu na pobyt stały, nie stwierdza natomiast w żaden sposób uprawnień do lokalu czy też ich braku.
Z wszystkich tych względów Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.