II SA/Rz 1134/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2021-11-04
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiinwestycja celu publicznegoograniczenie sposobu korzystanialinia elektroenergetycznarokowaniadecyzja administracyjnaprawo rzeczowesłużebność przesyłuWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej z powodu wadliwego przeprowadzenia rokowań.

Skarżąca A.Z. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ograniczeniu sposobu korzystania z jej nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej. Głównym zarzutem było wadliwe przeprowadzenie rokowań z właścicielką, które miały poprzedzać wydanie decyzji. Sąd administracyjny uznał, że rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, a także że były one prowadzone w celu ustanowienia służebności przesyłu, a nie na potrzeby decyzji administracyjnej. W związku z tym, uchylono decyzje obu instancji.

Przedmiotem sprawy była skarga A.Z. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej na cele budowy linii elektroenergetycznej 110 kV. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności dotyczące wadliwego przeprowadzenia rokowań z właścicielką. Wskazała na brak precyzyjnego oznaczenia zasięgu ograniczenia, możliwość rozbudowy linii oraz nałożenie obowiązku znoszenia istnienia urządzeń. Podniosła również, że rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, a zaproponowane warunki były nieakceptowalne i nie opierały się na rynkowej wycenie. Wojewoda uznał rokowania za prawidłowe, argumentując, że inwestor zainicjował proces, a brak zgody właściciela jest podstawą do wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że kluczowym naruszeniem było wadliwe przeprowadzenie rokowań, które są obligatoryjne przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd podkreślił, że rokowania to proces dwustronny, a nie jednostronna oferta, i muszą być prowadzone przed wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że prowadzone negocjacje dotyczyły ustanowienia służebności przesyłu, a nie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym. Z tych przyczyn, uznając naruszenia przepisów k.p.a. i u.g.n. za istotne dla wyniku sprawy, sąd uchylił decyzje organów obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, ponieważ były jednostronną ofertą, a nie procesem dwustronnego uzgadniania warunków, oraz były prowadzone w celu ustanowienia służebności przesyłu, a nie na potrzeby decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rokowania muszą być procesem dwustronnym, a nie jednostronną propozycją. Ponadto, negocjacje dotyczące ustanowienia służebności przesyłu nie są tożsame z rokowaniami wymaganymi przed wydaniem decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz innych obiektów niezbędnych do korzystania z tych urządzeń, jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody. Ograniczenie następuje zgodnie z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

u.g.n. art. 124 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości musi być poprzedzone rokowaniami z właścicielem o uzyskanie zgody na wykonanie prac.

P.p.s.a. art. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyznacza zakres kontroli sądu administracyjnego, który rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi stosowanie środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, w tym w przypadku naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dz.U. 2021 poz 1899 art. 124 ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definiuje inwestycje celu publicznego, do których zalicza się m.in. budowę sieci uzbrojenia terenu.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje rozpatrywanie odwołania przez organ odwoławczy, w tym możliwość utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje organom ocenę mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.

P.p.s.a. art. 210 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje kwestię orzekania o kosztach postępowania sądowego.

Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77, art. 80

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe przeprowadzenie rokowań przez inwestora przed wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Rokowania prowadzone w celu ustanowienia służebności przesyłu, a nie na potrzeby decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące braku precyzyjnego oznaczenia zasięgu terytorialnego ograniczenia. Argumenty dotyczące zakresu ograniczenia obejmującego prawo do rozbudowy, przebudowy lub wymiany linii. Argumenty dotyczące obowiązku znoszenia istnienia posadowionych na nieruchomości urządzeń bez wskazania podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

Rokowania to prowadzenie rozmów ustalających warunki porozumienia, co w sposób oczywisty oznacza, że rokowań nie stanowi jednostronne oświadczenie o zamiarze i warunkach przeprowadzenia robót. Sama propozycja warunków, na jakich właściciel nieruchomości miałby zgodzić się na wykonanie prac może stanowić co najwyżej ofertę, a więc swoiste zaproszenie do rokowań i jako taka nie stanowi jeszcze o wypełnieniu obowiązku określonego w art. 124 ust. 3 u.g.n. Należy odróżnić służebność przesyłu od zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Obie instytucje prawa, wprawdzie mają cel zbliżony, ale stanowią zupełnie odrębne regulacje prawne.

Skład orzekający

Joanna Zdrzałka

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Mazur-Selwa

sędzia

Maria Mikolik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu prawidłowego przeprowadzenia rokowań przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., rozróżnienie między rokowaniami a ofertą oraz między służebnością przesyłu a decyzją administracyjną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele przesyłowe, gdzie rokowania były wadliwe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe przeprowadzenie procedur administracyjnych, zwłaszcza rokowań, które mogą zadecydować o uchyleniu decyzji. Pokazuje też subtelne różnice między instytucjami prawa cywilnego i administracyjnego.

Wadliwe rokowania z właścicielem nieruchomości doprowadziły do uchylenia decyzji o budowie linii energetycznej.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1134/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Joanna Zdrzałka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 328/22 - Wyrok NSA z 2023-03-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2021 r. nr [...].
Uzasadnienie
II SA/Rz 1134/21
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi A.Z. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] marca 2021 r. nr [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nr 1091/11 należącej do Skarżącej oraz D.G.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.- zwana dalej "k.p.a.") w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 - "u.g.n.").
Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji A S.A. z siedzibą w [....] (dalej zwana też Spółką), wystąpiła z wnioskiem do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w [...], obręb [...], a oznaczonej jako działka o nr 1091/11 stanowiącej współwłasność A.Z. i D.G. Wnioskująca Spółka wskazała, że ograniczenie korzystania z tej nieruchomości jest niezbędne do realizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie dwutorowej napowietrzno-kablowej linii WN 110 kV relacji K.- I. do istniejącej linii [...]- [...]. Przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie objętym decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], znak [...] o ustaleniu inwestycji celu publicznego.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2021 r. orzekł w pkt 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1091/11 o pow. 0,1059 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], której współwłaścicielkami są: A.Z. (c. S. i K.) w ½ części i D.G. (c. S. i K.) w ½ części przez udzielenie zezwolenia Spółce A S.A. z siedzibą w [...] na wykonanie robót budowlanych związanych z budową sieci elektroenergetycznej 110 kV w pasie niezbędnym do trwałego urządzenia elementów planowanej inwestycji oznaczonym na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część decyzji. W pkt 1 ppkt a-d decyzji szczegółowo wskazano na czym będzie polegać ograniczenie. W pkt 2 orzeczono, że obowiązek udostępnienia nieruchomości celem wykonania inwestycji oraz czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń o których mowa w pkt 1 decyzji podlegać będzie egzekucji administracyjnej. W pkt 3 orzeczono zaś o zobowiązaniu A S.A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu inwestycji jak i zobowiązaniu (w przypadku braku możliwości przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego) do zapłaty odszkodowania właścicielowi nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 124 u.g.n. tj. realizacja inwestycji celu publicznego oraz brak zgody współwłaścicielek nieruchomości na przeprowadzenie ww. inwestycji.
W odwołaniu od tej decyzji A.Z. zarzuciła naruszenie art 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 7a, 7b oraz 8 k.p.a., poprzez brak jednoznacznego i precyzyjnego oznaczenia zasięgu terytorialnego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości strony; art. 124 ust. 1 i ust. 6 u.g.n. oraz art. 7a k.p.a., poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości strony w zakresie całodobowego wstępu, obchodu, przejazdu, swobodnego dostępu w celu przebudowy lub wymiany linii oraz jej rozbudowy, a także dystrybucji energii elektrycznej, podczas gdy decyzja nie może od razu dawać prawa do rozbudowy, przebudowy czy wymiany linii. Wskazała, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest ograniczone wyłącznie do robót wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n.. Zarzuciła także naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez ograniczenie prawa własności strony przez nałożenie na nią obowiązku znoszenia istnienia posadowionych na nieruchomości urządzeń oraz niewskazanie podstawy prawnej nałożenia takiego obowiązku; art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez wydanie decyzji pomimo braku przeprowadzenia przez wnioskodawcę prawidłowych rokowań. Zostały one przeprowadzone w 2019 r., a decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego ustalająca warunki tej inwestycji została wydana [...].02.2020 r., ponadto jednostronnie zaproponowana została kwota oderwana od realiów rynkowych i nie nadająca się do akceptacji. Odwołująca zarzuciła również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, obejmujące głównie przytoczenie treści przepisów.
Wojewoda wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda podzielił w całości ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i argumentację zawartą w rozstrzygnięciu. Powołując się na art. 124 u.g.n. podał, że uprawnienie organu do ograniczenia prawa właściciela w korzystaniu z nieruchomości ma charakter wyjątkowy. Może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z określoną inwestycją celu publicznego, a negocjacje nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora na daną nieruchomość w drodze umowy. W przypadku zezwolenia, wydanego na podstawie wymienionego przepisu, realizacja celu publicznego następuje nie tylko na etapie budowy urządzeń, ciągów i przewodów, lecz także później przez ich utrzymanie, co obejmuje usuwanie awarii i konserwację.
Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie rokowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. Z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że strony nie doszły do porozumienia i nie zawarły umowy o udostępnieniu nieruchomości. Inwestor zainicjował proces rokowań czego dowodem są pisma z dnia [...] marca 2020 r. i [...] marca 2020 r. Samo zwrócenie się do właściciela nieruchomości z prośbą o jej udostępnienie jest wystarczające do uznania, że rokowania miały miejsce. Organ nie może natomiast oceniać czy zaproponowane przez inwestora warunki były do zaakceptowania.
Wojewoda zaznaczył także, że planowana do realizacji inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.), a ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 r. o ustaleniu inwestycji celu publicznego.
W ocenie organu odwoławczego podniesione przez odwołującą zarzuty były bezzasadne, a organ I instancji zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób pełny i wyczerpujący. Podkreślił, że wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości. Sprawia, że jej właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo. W okolicznościach sprawy prawidłowo ustalono cel i zakres ograniczenia korzystania z nieruchomości, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego oraz zgodnie z wnioskiem inwestora, co przedstawiono na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom odwołującej zarówno z zapisów zawartych w sentencji decyzji jak i załącznika graficznego jednoznacznie wynika, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy działki nr 1091/11, a zakres tego ograniczenia jest precyzyjnie wskazany. Decyzja wskazuje powierzchnię podlegającą ograniczeniu, zakres prac związanych z inwestycją oraz przebieg linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości (załącznik graficzny decyzji). Decyzja mieści się w granicach wniosku Spółki. W kwestionowanej decyzji zobowiązano również inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu czynności na przedmiotowej działce związanych z inwestycją, jak i zobowiązano (w przypadku braku możliwości przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego) do zapłaty odszkodowania właścicielowi nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła A.Z. wnioskując o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 7a oraz art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów i wydanie decyzji naruszającej podstawowe zasady postępowania administracyjnego;
- art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 7a, art. 7b oraz art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na mocy której nie oznaczono zakresu terytorialnego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości strony;
- art. 124 ust. 1 oraz ust. 6 u.g.n. oraz art. 7a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta na mocy której ograniczono sposób korzystania z nieruchomości strony w zakresie całodobowego wstępu, obchodu, przejazdu, swobodnego dostępu w celu przebudowy lub wymiany linii oraz jej rozbudowy, a także dystrybucji energii elektrycznej;
- art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji na mocy której ograniczono prawo własności strony poprzez nałożenie na stronę obowiązku znoszenia istnienia posadowionych na nieruchomości urządzeń oraz niewskazanie podstawy prawnej nałożenia takiego obowiązku;
- art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez przyjęcie, że wnioskodawca w sposób prawidłowy przeprowadził rokowania.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała w całości zarzuty i argumenty odwołania. Podkreśliła brak odniesienia się do nich przez Wojewodę (poza zarzutem dotyczącym rokowań). Zarzuciła, że decyzja organu I instancji nie określa w sposób jednoznaczny i precyzyjny zasięgu terytorialnego ograniczenia. Decyzja raz odwołuje się do "załącznika graficznego" (pkt 1 decyzji), a raz do "załącznika graficznego nr 1" (pkt 1.b). Nadto w pkt 1 decyzji mowa jest o pasie "oznaczonym na załączniku graficznym" przy czym nie wskazano jakim kolorem następuje to oznaczenie. W pkt 1.b wskazano, że ograniczenie zaznaczone jest kolorem niebieskim. W załączniku do decyzji używane są dwa kolory (niebieski i żółty). Powoduje to wątpliwości, którego koloru dotyczy oznaczenie. Zaznaczyła, że wobec tego, że decyzja ingeruje w prawo własności, stąd art. 124 u.g.n. należy interpretować ściśle. Skarżąca podtrzymała zarzut dotyczący braku uprawnienia organu do nałożenia na obywatela obowiązku udostępniania nieruchomości w zakresie całodobowego wstępu, obchodu, przejazdu, a zwłaszcza swobodnego dostępu w celu przebudowy lub wymiany linii oraz jej rozbudowy, a także dystrybucji energii elektrycznej. Decyzja nie może dawać prawa do rozbudowy, przebudowy lub wymiany linii. Zdaniem skarżącej nałożenie na nią obowiązku znoszenia istnienia urządzeń przekracza ustawowe umocowanie i nie mieści się w zakresie ustalonym art. 124 ust. 1 u.g.n. Zwróciła uwagę, że same rokowania nie zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i określony w ust. 3 art. 124 u.g.n. Wnioskodawca zaproponował jedynie ofertę ustanowienia służebności przesyłu. Przy czym w protokole brak jest opisu inwestycji, mapy, wskazania na jakiej podstawie nastąpiła wycena i jakiej powierzchni ma ona dotyczyć. Podobnie, zdaniem skarżącej należy ocenić pisma z 12 marca 2020 r. i 23 marca 2020 r. Zarzuciła, że w odniesieniu do decyzji lokalizacyjnej z [....] lutego 2020 r. nie przeprowadzono rokowań w rozumieniu art. 124 ust. 3 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane w tej ustawie środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem decyzji organów obu instancji.
Materialnoprawną podstawę tych rozstrzygnięć stanowił art. 124 ust. 1 u.g.n. Stosownie do jego treści starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Warunkami wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości są zatem: realizacja celu publicznego wynikającego z planu miejscowego albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak zgody właściciela lub wieczystego użytkownika nieruchomości na takie ograniczenie. Szczególne znaczenie pierwszej z tych przesłanek polega na tym, że plan miejscowy, a w przypadku jego braku decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, warunkują w ogóle wydanie zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, a po drugie zezwolenie to może zawierać tylko takie rozstrzygnięcia, które są zgodne z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Nie ulega wątpliwości, że objęta wnioskiem Spółki inwestycja polegająca na budowie kablowej (ziemnej) linii elektroenergetycznej 110 kV, stanowi inwestycję celu publicznego. Jest to również inwestycja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż polega ona na przeprowadzeniu na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Zatem wniosek A S.A o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości był co do zasady dopuszczalny.
Jedną z przesłanek wydania decyzji w tym zakresie jest wskazane w art. 124 ust. 3 u.g.n. przeprowadzenie rokowań z właścicielem (właścicielami, użytkownikami wieczystymi) nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Poprzedzają one złożenie wniosku i udzielenie zezwolenia, przeprowadza je osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 124 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 października 2009 r. IV SA/Po 381/09, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2015 r. II SA/Rz 1099/14 oraz z dnia 3 września 2014 r. II SA/Rz 542/14 –wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Jak wskazuje się w orzecznictwie rokowania to prowadzenie rozmów ustalających warunki porozumienia, co w sposób oczywisty oznacza, że rokowań nie stanowi jednostronne oświadczenie o zamiarze i warunkach przeprowadzenia robót. Musi to być proces dwustronny, wskazujący na poszukiwanie takiego rozwiązania, które będzie, jeżeli nie satysfakcjonujące, to przynajmniej akceptowalne dla obu stron (por. wyrok NSA z 2 marca 2021 r., I OSK 2680/20). Sama propozycja warunków, na jakich właściciel nieruchomości miałby zgodzić się na wykonanie prac może stanowić co najwyżej ofertę, a więc swoiste zaproszenie do rokowań i jako taka nie stanowi jeszcze o wypełnieniu obowiązku określonego w art. 124 ust. 3 u.g.n. Zastosowanie przez ustawodawcę w art. 124 ust. 3 u.g.n. wymogu by udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzedzały rokowania, a nie np. złożenie przez inwestora właścicielowi nieruchomości oferty, musi być rozumiane precyzyjnie. Powyższe oznacza zatem, że wniosek składany w tym trybie muszą poprzedzać rzeczywiste negocjacje, a nie tylko jednostronna propozycja dotycząca treści proponowanej umowy. Pod pojęciem negocjacji należy zatem rozumieć, sytuację, w której strony uzgadniają treść poszczególnych postanowień, to jest niejako wypracowują kształt przyszłego porozumienia (por. wyroki NSA z 15 maja 2018 r., I OSK 2866/17; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 1439/19; z 24 sierpnia 2020 r., I OSK 534/20; z 2 marca 2021 r., I OSK 2680/20).
Raz jeszcze należy podkreślić, że podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest wniosek inwestora, którego niezbędnym elementem jest dokumentacja wskazująca na przeprowadzenie rokowań. Chociaż przepisy u.g.n. nie określają prawnej formy prowadzenia rokowań, jednak organ administracji musi być w posiadaniu dokumentacji, która potwierdza, że rokowania się odbyły.
Do wniosku znajdującego się w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy A dołączyła kserokopie protokołu rokowań prowadzonych w dniu [...].05.2019 r. przez K.S. - pełnomocnika spółki ze skarżącą, z którego wynika, że nie wyraża ona zgody na zaproponowane przez spółkę "wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia służebności przesyłu" na działkach nr 1094/4 i 1091/11 obręb [...] w łącznej kwocie 1000 zł. Do protokołu dołączony został projekt umowy służebności przesyłu, jaki przedstawiono skarżącej. Projekt umowy przedstawiono także drugiej współwłaścicielce działki nr 1091/11 – D.G., przy piśmie z [...].06.2019 r., a następnie przeprowadzono z nią rokowania w dniu [...].12.2019 r., proponując "wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia służebności przesyłu" w kwocie 500 zł.
Następnie pismem z dnia [...].03.2020 r. A przesłała do skarżącej informację, że wobec braku zgody na udostępnienie działek kończy negocjacje. W dalszej kolejności skierowano do skarżącej pismo z dnia [...].03.2020 r. w którym wskazano na nieprecyzyjne określenie władztwa skarżącej w zakresie działki 1091/11 i poinformowano, że zaproponowana kwota 1000 zł dotyczyła działki nr 1094/4, natomiast w stosunku do działki nr 1091/11, która stanowi współwłasność skarżącej kwota ta wynosi 500 zł.
W ocenie Sądu słuszne są zarzuty skarżącej podnoszone w odwołaniu i skardze, wskazujące na przeprowadzenie rokowań przed wydaniem decyzji, ustalającej warunki tej inwestycji.
Nie może być wątpliwości, że przedmiotem rokowań w zakresie udostępnienia nieruchomości są konkretne ustalenia dotyczące lokalizacji i warunków realizacji inwestycji wynikające z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta Miasta [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego - "budowy dwutorowej powietrzno-kablowej linii 110 kV relacji [....][...] do istniejącej linii [...]- [...]" została wydana w dniu [...] lutego 2020 r. W aktach sprawy brak jest informacji z jakim dniem decyzja stała się ostateczna. Z całą natomiast pewnością negocjacje były prowadzone w czasie kiedy decyzja ta nie była jeszcze wydana.
Ponadto słuszne są też zarzuty wskazujące na prowadzenie negocjacji zmierzających do ustanowienia służebności przesyłu, nie zaś na potrzeby wydania decyzji z art. 124 u.g.n. Na kwestię tę zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 1439/19, gdzie wskazał, że "należy odróżnić służebność przesyłu od zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Obie instytucje prawa, wprawdzie mają cel zbliżony, ale stanowią zupełnie odrębne regulacje prawne. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które ustanawia się albo umową, albo na drodze sądowej, zaś zezwolenie ograniczające sposób korzystania z nieruchomości jest rodzajem wywłaszczenia dokonywanego na drodze administracyjnej. Inne zatem są przesłanki oraz tryby powstania powyższych praw. Z tego powodu nie można utożsamiać negocjacji dotyczących ustanowienia służebności przesyłu, z negocjacjami, które powinny poprzedzać wystąpienie z wnioskiem a następnie wydanie decyzji ograniczającej prawo własności nieruchomości".
Przedstawione okoliczności wskazują na naruszenie przepisów k.p.a. – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 24 ust. 3 u.g.n. - w prowadzonym przez organy postepowania poprzez brak wykazania prawidłowo przeprowadzonych rokowań, które są warunkiem wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości.
Z tej przyczyny Sąd uznał, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Z uwagi też na stwierdzone uchybienia w postępowaniu i konieczność jego powtórzenia, Sąd nie odniósł się już do zarzutów skargi wskazujących na wady tkwiące w samej decyzji.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego uzasadnienia.
Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego wobec braku stosownego wniosku skarżącej złożonego przed wydaniem orzeczenia – art. 210 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI