II SA/Rz 1130/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, mimo wystarczającego materiału dowodowego do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego T.O. z powodu niespełnienia kryterium daty powstania niepełnosprawności matki oraz braku jednoznacznego ustalenia rezygnacji z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, naruszając tym samym art. 138 § 2 k.p.a.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 30 czerwca 2022 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy odmawiającą T.O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), który uzależnia prawo do świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności, oraz na brak jednoznacznego ustalenia rezygnacji z zatrudnienia. SKO, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 38/13), zakwestionowało stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w przypadku, gdy niepełnosprawność powstała po określonym wieku, ale jednocześnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na brak ustaleń dotyczących związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że decyzja SKO była niezasadna. Sąd stwierdził, że zebrany materiał dowodowy, w tym ustalenia z wywiadu środowiskowego, jednoznacznie wskazywał na całodobową opiekę sprawowaną przez T.O. nad matką, co uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Sąd podkreślił, że fakt przyznania T.O. specjalnego zasiłku opiekuńczego, który wymaga rezygnacji z pracy, dodatkowo potwierdza spełnienie tej przesłanki. W ocenie Sądu, organ odwoławczy niezasadnie przerzucił obowiązek oceny dowodów na organ pierwszej instancji, naruszając tym samym art. 138 § 2 k.p.a. i zasady ekonomiki postępowania. W związku z tym, Sąd uchylił decyzję SKO.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, a stwierdzone uchybienia nie uzasadniają takiego działania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy niezasadnie przerzucił obowiązek oceny dowodów na organ pierwszej instancji, naruszając tym samym art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 151a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
u.ś.r. art. 16a § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy niezasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, mimo wystarczającego materiału dowodowego do merytorycznego rozstrzygnięcia. Zebrany materiał dowodowy (wywiad środowiskowy, przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego) jednoznacznie potwierdza rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.
Odrzucone argumenty
Organ pierwszej instancji nie ustalił związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy bezzasadnie przerzucił ten obowiązek na Organ I instancji, naruszając w ten sposób obowiązek ponownej analizy sprawy a co za tym idzie również zasady ekonomiki postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był w ocenie Sądu wystarczający do wydania przez Organ II instancji rozstrzygnięcia merytorycznego.
Skład orzekający
Karina Gniewek-Berezowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji kasatoryjnych organów odwoławczych w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych, konieczność wszechstronnej oceny materiału dowodowego przez organ odwoławczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście świadczeń rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy administracji i jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku ich naruszenia, nawet jeśli dotyczy to rutynowej kwestii świadczenia pielęgnacyjnego.
“Sąd administracyjny skrytykował organ odwoławczy za "przerzucanie obowiązków" i niezasadne uchylenie decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Rz 1130/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie Data orzeczenia 2022-10-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Sędziowie Karina Gniewek-Berezowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 a § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 138 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1 i ust. 1b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze sprzeciwu T.O. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 2022 r. nr SKO.4111/533/2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z dnia 30 czerwca 2022 r., nr SKO.4111/533/2022 wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2022 r. T. O. (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej: "Organ I instancji", "Wójt") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką Z. O., która legitymuje się orzeczeniem o pierwszej grupie inwalidzkiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Wójt Gminy [...], decyzją z dnia 18 maja 2022 r. nr GOPS.5222.235.2021 odmówił Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – Z. O. Uzasadniając powyższe Organ I instancji wskazał, że Skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i z tego też powodu nie podejmuje zatrudnienia, jednak przeszkodą do przyznania mu wnioskowanego świadczenia jest norma prawna zawarta w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.") dotycząca czasookresu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz fakt, że Skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie zrezygnował z jego pobierania. Organ I instancji podał, że w niniejszej sprawie przedłożone przez Skarżącego orzeczenie o pierwszej grupie jego matki nie zawiera informacji dotyczącej daty powstania niepełnosprawności. Jednocześnie organ wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z Konstytucją, jednak pomimo stwierdzenia niezgodności ww. przepisu z Konstytucją brak jest podstaw do uwzględnienia żądania Skarżącego. Organ I instancji uznał, że ww. wyrok nie zmienia sytuacji prawnej osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie został spełniony. Wójt wskazał także, że Skarżący jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. z tytułu opieki nad matką, jednak do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączył oświadczenie, w którym oświadczył, że wybiera korzystniejsze dla niego świadczenie pielęgnacyjne, jednak w związku z brakiem pewności, że wnioskowane świadczenie zostanie mu przyznane wyraził chęć pozostania do tego momentu przy specjalnym zasiłku opiekuńczym z uwagi na ciężką sytuację życiową. Jednocześnie w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym wypłacono mu specjalny zasiłek opiekuńczy zwrócił się o wypłatę różnicy przysługującego mu świadczenia. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wyjaśnił, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż jego matka wymaga całodobowej opieki i jest od niego uzależniona we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Ich warunki socjalno-bytowe są trudne. Skarżący podniósł także, że skutkiem wyroku TK jest zmiana zakresu zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie treści w nim ujętej, gdyż zakwestionowana norma została ostatecznie wyeliminowana z systemu prawnego. Wobec powyższego, Skarżący wniósł o uwzględnienie odwołania, uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., nr SKO.4111/533/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. SKO powołało się na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem zgodnie z powyższym powstanie niepełnosprawności w okresie niewymienionym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do uznania spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie, od której uzależnione jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, Organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających znaczenie prawne w sprawie, a mianowicie nie przeprowadził postępowania dowodowego w kierunku wykazania, że Skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub go nie podejmuje celem sprawowania opieki nad matką. Zdaniem Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką, a brakiem aktywności zawodowej po stronie Skarżącego. W ocenie SKO, Wójt nie odniósł się do kwestii rezygnacji z zatrudnienia i związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy tą rezygnacją a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji wskazał jedynie, że Skarżący nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy potrzebą sprawowania opieki a okolicznością zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej oraz czasookres w jakim miało to miejsce oraz rzeczywiste przyczyny nie zostały ustalone. Zdaniem Kolegium podjęte przez Organ I instancji rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie jest przedwczesne. Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi formy wynagradzania osób zobowiązanych do alimentacji za fakt sprawowania opieki, lecz ma stanowić swego rodzaju rekompensatę utraconego dochodu z tytułu pracy zarobkowej w formie zryczałtowanej. Zatem organ powinien ustalić fakty mające znaczenie prawne w sprawie, wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W ocenie Organu odwoławczego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, że Skarżący spełnia wszystkie warunki materialnoprawne niezbędne do przyjęcia kwalifikacji prawnej, jako rezygnacja z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kolegium zobowiązało organ I instancji do uwzględnienia powyższej oceny prawnej przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a następnie do ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki pozytywne prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie zachodzą inne negatywne przesłanki, poza wyłączonymi z zastosowania, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. W sprzeciwie od powyższej decyzji, wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący wskazał, że jego zdaniem wszystkie okoliczności przesądzające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego zostały spełnione, gdyż jako syn ma pierwszeństwo w alimentacji swojej matki. Zdaniem Skarżącego przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji spowoduje wydłużenie postępowania, co wpłynie negatywnie na jego sytuację finansową, która i tak jest bardzo trudna. Razem z matką utrzymują się z emerytury z KRUS, która jest bardzo niska. Skarżący zwrócił uwagę, że już od szkoły podstawowej był zdany sam na siebie i wraz z siostrą musieli opiekować się chorą matką. W związku z tym, że matka Skarżącego wymaga całodobowej opieki, Skarżący zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym. Wobec powyższego Skarżący zwrócił się o przyznanie mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64 d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. ( Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 534/19 to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystraczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a stwierdzone przez Organ drugiej instancji uchybienia nie uzasadniały przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 tej ustawy 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. (...) W sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpił syn wymagającej opieki. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia powołał art. 17 ust. 1b u.ś.r. a więc okoliczność, że niepełnosprawność podopiecznego nie powstała w żadnym z wymienionych w tym przepisie okresów tj. do ukończenia 18 roku życia, a w przypadku nauki w szkole lub w szkole wyżej do ukończenia 25 roku życia, a także art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. że zakres świadczonej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia zatrudnienia. Organ II instancji prawidłowo zakwestionował stanowisko organu I instancji powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną od wieku, w którym powstała niepełnosprawność. Konieczność uchylenia decyzji Organu I instancji Kolegium uzasadniło brakiem ustaleń czy rezygnacja z pracy Skarżącego pozostawała w ścisłym związku przyczynowo – skutkowym z podjęciem się opieki nad matką. Zdaniem Organu II instancji brak ustaleń Organu I instancji w tym zakresie wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd nie zgadza się z tym stanowiskiem. Z akt sprawy wynika, że Skarżący mieszka i prowadzi gospodarstwo wraz z matką. Ma [...] lat. Z tytułu opieki nad matką otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy. Matka Skarżącego jest osobą niepełnosprawną, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, otrzymuje emeryturę z KRUS wraz ze świadczeniem dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wykonywać czynności domowych. Cierpi na [...]. Podczas przeprowadzanego wywiadu środowiskowego stwierdzono u niej [...] i związane z tym nieracjonalne zachowania, jak rozrzucanie przedmiotów domowych podczas nieobecności opiekuna. Oceniono, że stan zdrowia podopiecznej wymaga szczególnego i wzmożonego nadzoru ze strony drugiej osoby, przygotowania i podawania posiłków, dbania o higienę osobistą i zapewnienia prawidłowych warunków bytowych. W wywiadzie stwierdzano również, że pomoc ta sprawowana jest przez Skarżącego całodobowo i jest konieczna dla prawidłowego funkcjonowania podopiecznej, która całkowicie uzależniona jest od sprawowanej względem niej opieki. Jednoznacznie stwierdzano, że Skarżący nie podejmuje zatrudnienia, i nie jest w stanie go podjąć ponieważ stan zdrowia matki i jej wiek nie pozwala na to. Podopieczna nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, nie wypowiada się logicznie, nie potrafi nawet odpowiedzieć na pytanie: "czy jadła posiłek?". W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą bezsprzecznie o tym, że zakres świadczonej przez Skarżącego opieki nie pozwala mu na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Stopień zaangażowania w opiekę nad matką jest tak duży, że nie byłby w stanie pogodzić tych obowiązków z obowiązkami wynikającymi z zatrudnienia. Sąd nie ma również wątpliwości co do tego, że rezygnacja z pracy, czy jej niepodejmowanie nastąpiło w związku z opieką nad matką. Świadczy o tym chociażby fakt, że Skarżący pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z art. 16 a u.ś.r.: 1. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1539) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (...). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z pracy. Skoro Organy pomocy społecznej przyznały Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, to należy domniemywać, że stwierdziły, że zachodziła pozytywna przesłanka przyznania tego świadczenia, jaką jest właśnie rezygnacja z pracy. Skoro Skarżący nadal ten zasiłek pobiera to należy przyjąć, że nie świadczy pracy. Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego bezspornie wynika, że Skarżący całodobowo sprawuje opiekę nad matką i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. W świetle powyższych okoliczności, które wynikają wprost z ustaleń organu I instancji nieusprawiedliwione jest uchylanie decyzji Organu I instancji celem odniesienia się do tych okoliczności. Wprawdzie Organ I instancji nie ocenił powyższych okoliczności, przyjmując, że ziściła się inna negatywna przesłanka, ale nie zwalniało to Organu II, w przypadku zanegowania stanowiska organu I instancji odnośnie tej przesłanki, od oceny dowodów, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, i dokonania na ich podstawie własnych ustaleń i wyciągnięcia stosownych wniosków, do czego organ obowiązany jest w związku ze spoczywającym na nim obowiązkiem ponownego wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ograniczając się wyłącznie do uchylenia decyzji Organu I instancji celem ponownego jej rozpoznania, Kolegium bezzasadnie przerzuciło ten obowiązek na Organ I instancji, naruszając w ten sposób obowiązek ponownej analizy sprawy a co za tym idzie również zasady ekonomiki postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był w ocenie Sądu wystarczający do wydania przez Organ II instancji rozstrzygnięcia merytorycznego. W takich okolicznościach wydanie decyzji kasatoryjnej tylko na tej podstawie, że Organ I instancji nie dokonał analizy pozostałych przesłanek, w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy był wyczerpujący i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i nie zachodziła potrzeba jego uzupełnienia, a jedynie jego oceny, której Organ II instancji nie dokonał, naruszyło dyspozycje art. 138 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art 151 a § 1 p.p.s.a. Wnoszący sprzeciw korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI