II SA/Rz 1105/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2016-04-20
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty do gierrejestracja automatucofnięcie rejestracjiwygaśnięcie rejestracjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiordynacja podatkowasłużba celna

WSA uchylił decyzję o cofnięciu rejestracji automatu do gier, ponieważ rejestracja wygasła z mocy prawa przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy.

Sprawa dotyczyła cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Organ celny cofnął rejestrację, argumentując, że automat nie spełnia wymogów ustawowych. WSA uchylił tę decyzję, wskazując, że rejestracja wygasła z mocy prawa po upływie 6 lat od jej wydania. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł już merytorycznie rozpatrywać sprawy, gdyż postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Sprawa rozpoczęła się od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego o cofnięciu rejestracji, która następnie została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. WSA w Rzeszowie już wcześniej uchylał podobne decyzje. W tej konkretnej sprawie, kluczowe okazało się ustalenie, że rejestracja automatu, wydana na 6 lat, wygasła z mocy prawa przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Sąd podkreślił, że wygaśnięcie rejestracji jest zdarzeniem materialnoprawnym, które następuje z mocy prawa. Nawet jeśli wymagane jest wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie, ma ona charakter deklaratoryjny. Decyzja cofająca rejestrację ma charakter konstytutywny i nakłada obowiązek. Ponieważ rejestracja wygasła z mocy prawa w trakcie postępowania odwoławczego, organ odwoławczy utracił kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Sąd uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać merytorycznej decyzji cofającej rejestrację, jeśli rejestracja wygasła z mocy prawa przed wydaniem tej decyzji, ponieważ postępowanie staje się bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Rejestracja automatu do gier, wydana na 6 lat, wygasła z mocy prawa po upływie tego terminu. W związku z tym, organ odwoławczy utracił kompetencję do cofnięcia rejestracji, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Umorzenie postępowania w przypadku, gdy przedmiot postępowania przestał istnieć.

u.g.h. art. 23a § 7

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Cofnięcie rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem, jeżeli nie spełnia warunków ustawy.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wiązanie oceny prawnej i wskazówek sądu.

O.p. art. 208 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ wyższego stopnia rozpatruje sprawę ponownie co do jej istoty.

O.p. art. 207 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji organu I instancji.

u.g.h. art. 23a § 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Okres rejestracji automatu.

u.g.h. art. 129 § 3

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Definicja gry na automatach o niskich wygranych i dopuszczalne stawki.

u.g.h. art. 23

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Przepis dotyczący rejestracji automatów.

Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych

Przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych

Warunki dopuszczenia automatu do eksploatacji.

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 września 2011 r. w sprawie wyznaczenia naczelników urzędów celnych właściwych w sprawach rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier oraz określenia obszarów ich właściwości miejscowej art. 1

Właściwość miejscowa naczelników urzędów celnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rejestracja automatu wygasła z mocy prawa z upływem 6 lat od jej wydania, co czyni postępowanie o cofnięcie rejestracji bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy nie miał kompetencji do wydania merytorycznej decyzji po wygaśnięciu rejestracji.

Odrzucone argumenty

Argumenty strony skarżącej dotyczące wadliwości opinii jednostki badającej, braku notyfikacji przepisów technicznych, błędnej wykładni przepisów dotyczących stawek i wygranych (choć sąd nie odniósł się do nich szczegółowo z powodu bezprzedmiotowości postępowania).

Godne uwagi sformułowania

"organ nie może cofnąć rejestracji po jej wygaśnięciu (argumentum a contrario)" "postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe" "decyzja cofająca rejestrację automatu do gier o niskich wygranych jest natomiast decyzją konstytutywną, która nakłada na stronę obowiązek polegający na zakazie prowadzenia eksploatacji takiego automatu." "skoro w dacie orzekania przez organ odwoławczy wygasła rejestracja automatu, to rozstrzyganie o jej cofnięciu stało się bezprzedmiotowe."

Skład orzekający

Małgorzata Wolska

przewodniczący

Joanna Zdrzałka

sprawozdawca

Piotr Godlewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że wygaśnięcie rejestracji z mocy prawa czyni postępowanie o jej cofnięcie bezprzedmiotowym, nawet w trakcie postępowania odwoławczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia rejestracji automatu do gier z powodu upływu czasu, a nie cofnięcia z innych przyczyn.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest śledzenie terminów i wygaśnięcia uprawnień, nawet w trakcie postępowania administracyjnego. Pokazuje też, jak prawo procesowe może wpływać na merytoryczne rozstrzygnięcie.

Automat do gier wygrał z urzędem – rejestracja wygasła, zanim zdążono ją cofnąć!

Sektor

gry hazardowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1105/15 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2016-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Małgorzata Wolska /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 3662/16 - Postanowienie NSA z 2018-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 613
art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. w [...] kwotę 757 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1105/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] cofnął A. sp. z o.o. z/s w [...] rejestrację automatu o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r. II SA/Rz 1129/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie wskazane wyżej decyzje.
Sąd zauważył, że w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego obowiązywał art. 23 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.) dalej zwanej: "u.g.h.", w innej treści niż treść tego przepisu w chwili wydania decyzji odwoławczej. Wskazanie tej okoliczności miało dla sprawy istotne znaczenie, gdyż treść przepisu art. 23 zmieniona została przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 134, poz. 779, dalej powoływanej jako "nowela"). Art. 14 noweli stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu nadanym nowelą. Zatem od dnia 14 lipca 2011 r. organy celne były zobowiązane stosować przepisy u.g.h. w treści wynikającej ze zmian wprowadzonych nowelą. W rozpoznawanej sprawie oznaczało to, że organ II instancji miał obowiązek stosować przepisy art. 23a – f ustawy. Z treści zaś art. 23a ust. 7 u.g.h. jednoznacznie wynika, że każda rejestracja może być cofnięta przed jej wygaśnięciem o ile urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie, a nie dokumentacji niezbędnej dla rejestracji urządzenia. Art. 23a ust. 3 u.g.h. stwierdza, że rejestracja urządzenia do gier lub automatu możliwa jest tylko w sytuacji, gdy takie urządzenia spełniają warunki określone w ustawie, na podstawie opinii jednostki badającej, upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.
Zdaniem Sądu wynikające z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej uprawnienia do przeprowadzania przez funkcjonariuszy celnych m.in. eksperymentu, nie może zastępować ustaleń wynikających z art. 23a ust. 3 u.g.h. jedynie może być działaniem, w ramach którego funkcjonariusze uzyskują wiedzę o niespełnieniu przez urządzenia do gier i automaty wymogów ustawy. Dopiero ta wiedza może być podstawą wszczęcia i przeprowadzenia właściwego postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] cofnął A sp. z o.o. rejestracje automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] uznając, że nie spełnia on wymagań określonych w u.g.h.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), dalej – "O.p.", art. 8, art. 23, art. 23a-f, art. 129 ust. 3 u.g.h., oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 września 2011 r. w sprawie wyznaczenia naczelników urzędów celnych właściwych w sprawach rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier oraz określenia obszarów ich właściwości miejscowej (Dz. U. z 2011 r. poz 1314).
Uzasadniając rozstrzygnięcie Naczelnik Urzędu Celnego podał, że realizując wytyczne Sądu, skierowano do Spółki żądanie poddania automatu badaniu sprawdzającemu. Opinię taką sporządził w dniu 29 grudnia 2014 r. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...]. Na podstawie ww. opinii jednostki badającej oraz przeprowadzonego na automacie eksperymentu ustalono, że automat umożliwiał grę za stawki wyższe niż ustawowo dopuszczalne (nawet 10 zł wobec określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h wartości 0,50 zł) oraz nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki. Automat nie został ponadto wyposażony w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, gdyż w badanym automacie istnieje możliwość wykasowania stanu liczników z księgowości elektronicznej z poziomu operacji serwisowych oraz stwierdzono możliwość zmiany minimalnej oraz możliwość zmiany minimalnej i maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych, nie wpływającą na zmianę sumy kontrolnej programu gier umożliwiającej ustawienie stawki za grę w wysokości wyższej od wartości dopuszczonej prawem. Stwierdzono również, że informacja o oznaczeniu zezwolenia oraz opis sterowania grą umieszczone zostały w sposób umożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Wymienione nieprawidłowości obligowały zatem do cofnięcia rejestracji automatu stosownie do art. 23a ust. 7 u.g.h.
W odwołaniu od tej decyzji A sp. z o.o. zarzuciła wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, na podstawie którego cofnięto rejestracje spornego automatu oraz błędne przyjęcie, że dopuszczalne jest cofnięcie rejestracji automatu w oparciu o opinię podmiotu, który z mocy prawa, z upływem 14 lipca 2012 r. utracił status jednostki badającej. Ponadto organ bezpodstawnie pominął w toku postępowania zgłoszone przez skarżącą spółkę wnioski dowodowe, które wykazywały, a co najmniej uprawdopodabniały nierzetelność lub niepełność niektórych ustaleń Izby Celnej w [...].
Decyzję wydano w oparciu o przepisy u.g.h., które noszą charakter przepisów technicznych, a jako nienotyfikowane Komisji Europejskiej nie mogły być zastosowane.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej decyzji podołano art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 8, art. 23 ust. 1 i 1a, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 u.g.h.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzone w sprawie dowody potwierdziły, że automat nie spełniał wymagań określonych w ustawie o grach hazardowych, co w myśl przepisów art. 23a tej ustawy obligowało do cofnięcia jego rejestracji. W sprawie przeprowadzono zasadniczy dowód w postaci opinii jednostki badającej, pozostałe zaś dowody miały charakter pomocniczy. Dowody przedstawione przez Spółkę nie mogły zaś podważyć opinii jednostki badającej jako podmiotu wyłącznie właściwego do badania automatów, tj. w niniejszej sprawie Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], a sam fakt uprzedniej rejestracji automatu nie gwarantował możliwości korzystania z niego przez cały okres, na jaki nastąpiła rejestracja, w zmienionych warunkach prawnych. Zmiana stanu prawnego wymagała dostosowania automatu do nowych wymagań.
Organ odwoławczy odniósł się również do zagadnienia notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, a ściślej – jej braku, a to w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/1 i C-217/11. W ocenie Dyrektora Izby Celnej przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie ma charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (dalej zwanej jako: "dyrektywa 98/34/WE"), jako że zawierają one jedynie definicję gry na automatach o niskich wygranych, która w istocie odpowiada definicji zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, uchylonej przez art. 144 u.g.h.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. art. 23f ust. 6 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 u.g.h. oraz w zw. z art. 12 ust. 3 i art. 12 ust. 2 nowelizacji u.g.h., w zw. z art. 23b ust. 3 u.g.h., w zw. z art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że jeżeli organ opiera decyzje na dowodzie z opinii jednostki podającej się za jednostkę badająca to organ może przyjąć, że taka jednostka posiada upoważnienie Ministra Finansów do badania automatów do gier, jeżeli widnieje nadal jako upoważniona jednostka na liście publikowanej przez Ministra Finansów, podczas gdy lista ta kreuje co najwyżej domniemanie faktyczne, które może być przez stronę obalone;
II. art. 23b ust. 3 u.g.h. poprzez oparcie ustalenia, co do niespełnienia przez automat wymogów ustawowych na dowodzie sprzecznym z prawem, tj. opinii Izby Celnej w [...], podczas gdy zgodnie ze wskazaną regulacją badanie takie może być przeprowadzone wyłącznie przez jednostkę posiadającą status jednostki badającej;
III. art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt 3, 4 i 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, przez bezpodstawne zastosowanie przepisu art. 129 ust. 3 u.g.h., który jako nienotyfikowany przepis techniczny nie może być stosowany;
IV. art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na braku wyodrębnienia "stawek za udział w grze" jako ceny uiszczanej przez gracza z punktów zgromadzonych na liczniku KREDYT z pieniędzy bezpośrednio zakredytowanych bezpośrednio przez gracza za zawarcie umowy dającej graczowi prawo do udziału w jednej grze od wartości wcześniej uzyskanych wygranych zgromadzonych na liczniku BANK;
V. art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez niezasadne twierdzenie, że w spornym automacie istniała możliwość uzyskania "jednorazowej wygranej" wyższej, niż 60 zł;
VI. art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie "rzekomego nie spełniania wygranej niższej od wpłaconej".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a – uchyleniem decyzji (postanowienia), jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach
Przy czym kompetencje Sądu zawarte w wymienionym art. 145 § 1 P.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności podlega on badaniu pod kątem istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461).
W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Jak bowiem wcześniej wskazano, w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1129/11 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych.
Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie to dotyczyło cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...], na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h.
Poświadczenie rejestracji ww. automatu zostało dokonane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych i przepisy wykonawcze - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003 r. nr 102, poz. 946). Stanowiło ono m. in., że warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia na podstawie jego badania (§ 7). Poświadczenie rejestracji stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier (§ 10 ust. 2), zaś poświadczenia rejestracji dokonuje się na sześć lat. (normę o analogicznej treści zawiera obecnie art. 23a ust. 2 zd. drugie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612, ze zm.) dalej zwanej: "u.g.h.").
Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych utraciła moc na podstawie art. 144 u.g.h. z dniem 31 grudnia 2009 r. Zgodnie z przepisem przejściowym - art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (zdefiniowanych w ust. 3) na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy mogła być prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych w niniejszej sprawie nastąpiło w oparciu o art. 23a ust. 7 u.g.h., zgodnie z którym naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Brak spełnienia warunków określonych w przepisach ustawy o grach hazardowych potwierdziła w odniesieniu do przedmiotowego automatu opinia jednostki badającej - Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w [...].
Art. 23a ust. 6 u.g.h. stanowi, że rejestracja automatu wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier.
W rozpoznawanej sprawie istotny jest fakt, że automat do gier o niskich wygranych [...] otrzymał poświadczenie rejestracji w dniu 19 lutego 2009 r., decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o cofnięciu rejestracji została wydana przez ten organ w dniu [...] stycznia 2015 r., zaś decyzja organu odwoławczego - Dyrektora Izby Celnej w [...] w dniu [...] czerwca 2015 r., a więc niewątpliwie po upływie terminu 6 lat od daty poświadczenia rejestracji.
Upływ tego terminu ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu zarówno z treści przepisów obowiązujących w dacie rejestracji automatu – ustawy o grach i zakładach wzajemnych, jak i obecnie obowiązującej ustawy o grach hazardowych, wynika, że jeśli chodzi o wygaśnięcie rejestracji w związku z upływem okresu, na jaki jej dokonano, to skutek taki następuje z mocy prawa i zdarzenie to ma charakter materialnoprawny.
Nawet gdyby jednak przyjąć (tak jak w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego- m. in. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., II GSK 1677/11, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., II GSK 1586/12), że niezbędne jest wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie poświadczenia rejestracji automatu z powodu upływu czasu, na jaki ją wydano - to taka decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona zdarzenie, które już nastąpiło (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 48/12 i wyrok z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1472/13). Brak takiej decyzji nie oznacza natomiast, że mimo upływu terminu 6 lat automat można nadal legalnie eksploatować.
Decyzja cofająca rejestrację automatu do gier o niskich wygranych jest natomiast decyzją konstytutywną, która nakłada na stronę obowiązek polegający na zakazie prowadzenia eksploatacji takiego automatu. Zakaz ten, w przypadku jego naruszenia, jest obwarowany przez ustawodawcę określonymi sankcjami (art. 59 pkt 2 i art. 138 ust. 3 ustawy o grach hazardowych).
W niniejszej sprawie moment wygaśnięcia rejestracji z mocy prawa nastąpił w czasie toczącego się przed Dyrektorem Izby Celnej postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji cofającej rejestrację automatu, a zatem kluczowe znaczenie ma kwestia uprawnienia organu odwoławczego do wydania decyzji merytorycznej.
Art. 239 a O.p. stanowi, że decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Tak więc zasadą jest, że wykonaniu podlegają decyzje ostateczne, chyba że wstrzymano ich wykonanie.
Celem art. 239a O.p. jest ochrona adresatów działań administracji publicznej przed realizacją stanu wynikającego z decyzji, która w wyniku instancyjnej kontroli może zostać zweryfikowana. Odwołanie jest środkiem zaskarżenia o charakterze bezwzględnie suspensywnym, co oznacza, że nie jest dopuszczalne wykonanie przez organ jakichkolwiek czynności, które wbrew woli strony prowadzą do skutku równoważnego z przymusowym wykonaniem nieostatecznej decyzji. Nie jest także dopuszczalne przyjęcie, że nieostateczna decyzja bez rygoru natychmiastowej wykonalności wywołuje skutki prawne mające wpływ na sferę uprawnień podmiotu – takie jakie wynikają z decyzji ostatecznej. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem taka sytuacja, że decyzja nieostateczna cofająca rejestrację niweczyłaby skutki prawne ostatecznej decyzji de facto zezwalającej na prowadzenie określonej działalności, na co zwrócił uwagę WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1336/14).
W rozpoznawanej sprawie sprowadza się to do konstatacji, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego cofająca rejestrację automatu do gier o niskich wygranych nie podlegała wykonaniu przed datą, kiedy stać się miała ostateczna. Decyzji tej nie nadano również rygoru natychmiastowej wykonalności.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skoro w dacie orzekania przez organ odwoławczy wygasła rejestracja automatu, to rozstrzyganie o jej cofnięciu stało się bezprzedmiotowe. W toku postępowania odwoławczego przestała bowiem istnieć sprawa administracyjna, a tym samym organy celne utraciły kompetencję do cofnięcia rejestracji automatu. Stanowisko to potwierdza wykładnia językowa art. 23a ust. 7 u.g.h. Jak wyraźnie wskazano w tym przepisie, naczelnik urzędu celnego w drodze decyzji "cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem", jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tak więc, organ nie może cofnąć rejestracji po jej wygaśnięciu (argumentum a contrario). Dotyczy to również etapu postępowania odwoławczego, skoro skutkiem wniesienia odwołania jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy co do jej istoty przez organ wyższego stopnia.
Wygaśnięcie rejestracji automatu na etapie postępowania odwoławczego powinno zatem skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., jako że przestał istnieć przedmiot postępowania prowadzonego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, a tym samym organy celne zostały pozbawione kompetencji do cofnięcia rejestracji. Tego rodzaju pogląd zyskał powszechną aprobatę w orzecznictwie, czego wyrazem są liczne wyroki zarówno sądów I instancji, jak i NSA (por. np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r., II GSK 1472/13, Lex Nr 1592023).
Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w związku z art. 208 § 1 O.p., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem błędnie przyjęto, że postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, a rezultatem tego było utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Brak przedmiotu sprawy czyni też zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej w [...] uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wniosek zawarty w skardze.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI