II SA/Gd 44/25

II SA/Gd 44/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki
Jolanta Górska /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. Spółki z o.o. z siedzibą w L. na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska - Delegatura w Słupsku z dnia 2 grudnia 2022 r. nr 77/2022 w przedmiocie klasyfikacji odpadów i przeciwdziałania marnowaniu żywności 1. uchyla punkt 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, 2. oddala skargę w pozostałej części, 3. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska –Delegatura w Słupsku na rzecz skarżącej S.Spółki z o.o. z siedzibą w L. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. Sp. z o.o. (dalej także jako: "Spółka", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej także jako: "organ", "PWIOŚ") z 2 grudnia 2022 r.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniach od 21 września do 23 listopada 2022 r. organ przeprowadził kontrolę planową jednego ze sklepów S., zlokalizowanego przy ul. P. [...] w S. (sklep nr [...] w celu zweryfikowania przestrzegania obowiązków podmiotów gospodarujących odpadami oraz obowiązków w zakresie przeciwdziałania marnowaniu żywności. Przeprowadzając czynności kontrolne organ stwierdził, że w 2021 r. sklep wytworzył odpady o kodzie 16 03 80 w ilości 11.745,92 kg oraz wycofał z etapu dystrybucji produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczone do spożycia dla ludzi kat. III w ilości 7.496 kg – co daje łącznie masę 19.241,92 kg zmarnowanej żywności. Tymczasem w sprawozdaniu o marnowanej żywności za 2021 r. dla sklepu nr [...] wykazano 11.706,513 kg zmarnowanej żywności, nie uwzględniając, mimo takiego obowiązku, masy stanowiącej produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi lub produkty pochodne kategorii III w ilości 7.496 kg (do całkowitej masy marnowanej żywności zaliczono jedynie odpady przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia produktów spożywczych).
W związku z tym sporządzone i złożone przez stronę sprawozdanie, zgodnie z którym w 2021 r. w kontrolowanym sklepie zmarnowano 11.706,513 kg żywności, organ uznał za nierzetelne w zakresie masy zmarnowanej żywności, a co za tym idzie należnej opłaty za marnowanie żywności. W związku z tym w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego nałożono na Spółkę obowiązek składania wojewódzkiemu funduszowi ochrony środowiska i gospodarki wodnej pisemnego rocznego sprawozdania o marnowanej żywności zawierającego dane o całkowitej masie marnowanej żywności w danym roku, jako podstawę prawną wskazując art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1645).
W wyniku kontroli ustalono również, że Spółka nieprawidłowo klasyfikowała odpady, tj. odpady o kodzie 16 03 80 (produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia) klasyfikował częściowo zarówno jako odpady o kodzie 20 03 01 (niesegregowane odpady komunalne) oraz częściowo jako odpady o kodzie 20 02 01 (odpady ulegające biodegradacji), co jest niezgodne z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 699). Spółka nie prowadziła również ewidencji wytwarzanych odpadów o kodach 15 01 01, 15 01 02 i 16 03 80 (KPO i KEO) naruszając tym samym art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach. W związku z tymi naruszeniami w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego wskazano na obowiązek klasyfikowania odpadów przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki odpadów dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi oraz zgodnie z katalogiem odpadów. Jako podstawę prawną wskazano art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.; dalej też jako: "ustawa") oraz rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10).
W skardze na powyższe zarządzenie pokontrolne Spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowania żywności poprzez błędną interpretację ustawowej definicji marnowania żywności i w konsekwencji przyjęcie, że marnowaniem żywności jest wycofywanie z etapu dystrybucji żywności niespełniającej wymagań prawa żywnościowego, a w konsekwencji uznanie, że Spółka zobowiązana jest kwalifikować produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 jako żywność zmarnowaną; 2) art. 8 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności poprzez niewłaściwe uznanie, że do całkowitej masy marnowanej żywności należy zaliczać żywność niespełniającą wymagań prawa żywnościowego i wykazywać ją w sprawozdaniach o marnowaniu żywności - poprzez uznanie, że spółka zobowiązana jest do wykazywania w sprawozdaniach o marnowanej żywności produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3; 3) art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię ustawowej definicji odpadów komunalnych i w konsekwencji uznanie, że odpady powstające w kontrolowanej jednostce są niewłaściwie klasyfikowane jako odpady komunalne.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zarządzenia pokontrolnego w zaskarżonym zakresie (pkt 1 i pkt 2).
Zdaniem skarżącej, pkt 1 zarządzenia pokontrolnego został wydany z pomięciem treści art. 3 ust. 1 pkt 7 o odpadach. Zgodnie z ustawową definicją za odpady komunalne uznaje się odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych. Przy czym podobieństwo nie oznacza identyczności i zgodnie z ustawą nie dotyczy ilości wytwarzanych odpadów. Odpady, które ze względu nie na ilość, ale wyłącznie ze względu na swój charakter lub skład są podobne (nie muszą być identyczne) do odpadów powstających w gospodarstwach domowych, można kwalifikować do odpadów komunalnych. W gospodarstwach domowych powstają odpady typu nienadającej się do spożycia żywności innej niż pochodzenia zwierzęcego. Tego samego rodzaju odpady powstają w kontrolowanej placówce handlowej. Odpady powstające w placówce handlowej ze względu na swój charakter i skład są zatem podobne do odpadów z gospodarstw domowych, a w związku z tym mogą być klasyfikowane jako odpady komunalne. Spółka zatem prawidłowo odpady tego rodzaju (odpady żywności przeterminowanej lub nieprzydatnej do spożycia inne niż pochodzenia zwierzęcego) klasyfikuje do odpadów komunalnych.
Odnosząc się do pkt 2 zarządzenia pokontrolnego, Spółka wskazała, że stanowisko organu, iż produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 należy kwalifikować jako zmarnowaną żywność, a w konsekwencji ujmować jej ilości w sprawozdaniach o marnowaniu żywności, jest nieprawidłowe i stoi w sprzeczności z legalną definicją "marnowania żywności", która odnosi się do wycofywania z etapu dystrybucji żywności spełniającej wymogi prawa żywnościowego. Zgodnie z art. 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, środki spożywcze oznakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia mogą znajdować się w obrocie do tej daty lub terminu, co oznacza, że po upływie określonych terminów żywność/środki spożywcze muszą zostać wycofane z obrotu jako produkty "przeterminowane". Takie określenie wymagań, wprost wynikających z przepisów prawa, w ocenie spółki oznacza, że niedopuszczalne jest wprowadzanie do obrotu przez przedsiębiorcę żywności, której upłynął termin trwałości lub termin przydatności do spożycia. Oznacza to, że taka żywność nie spełnia wymogów prawa żywnościowego. Również produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 nie nadają się już do spożycia przez ludzi i nie spełniają wymogów prawa żywnościowego.
Definicja wskazana w art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, jednoznacznie określa, że marnowaniem żywności jest wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi prawa żywnościowego. Ustawodawca nie objął zakresem definicji żywności, która przekroczyła te terminy.
Ubocznie spółka zwróciła uwagę, że marnowaniem żywności jest wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi prawa żywnościowego i przeznaczanie ich do unieszkodliwiania jako odpady. Tymczasem w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego kategorii 3, do którego zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o odpadach, przepisów tej ustawy się niestosuje. Oznacza to, że produkty te nie są odpadami i nie mogą być uznane za żywność zmarnowaną także i z tego powodu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko. Organ nie podzielił argumentacji skarżącej, jakoby odpady przeterminowanej lub nieprzydatnej do spożycia żywności (z wyjątkiem odpadów ulegających biodegradacji) stanowiły odpady komunalne. Definicja odpadów komunalnych zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy obejmuje odpady komunalne powstające u innych wytwórców odpadów, poza gospodarstwami domowymi, które jednak ze względu na swój charakter i skład powinny być podobne do odpadów z gospodarstw domowych. Wytworzone przez kontrolowany sklep odpady są podobne do tych wytwarzanych w gospodarstwach domowych. Jednak definicja odpadów komunalnych odnosi się także do podobieństwa charakteru danych odpadów, które powstają w podobny sposób jak te powstające w gospodarstwach domowych. Organ podkreślił, że odpady, wytworzone przez kontrolowany sklep, powstały w wyniku prowadzonej działalności sprzedawcy żywności. Fakt, że na danej nieruchomości prowadzona jest działalność handlowa wyklucza możliwość, że powstające tam odpady mogą być uznane za komunalne. Jedynie odpady żywności, która wynika z bytowania pracowników, można zakwalifikować do odpadów komunalnych wytwarzanych w wyniku prowadzonej działalności. Inną cechą charakterystyczną dla odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych jest relatywnie niewielka ilość odpadów danego rodzaju i różnorodność odpadów zbieranych na pojedynczej nieruchomości. W danym sklepie wytworzona została znacznie większa ilość odpadów tylko jednego rodzaju, aniżeli w przeciętnym gospodarstwie domowym. Odpady te nie powstają więc wyłącznie w związku z bytowaniem ludzi, ale przede wszystkim wynikają z prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Założenie więc, że wszystkie odpady przeterminowanej i niezdatnej do spożycia żywności będą zaliczały się do odpadów komunalnych, jest nieuzasadnione.
Organ wskazał, że w złożonym przez Spółkę sprawozdaniu o marnowanej żywności za 2021 r. ujęto dane dotyczące jedynie masy odpadów przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia produktów spożywczych. Do całkowitej masy marnowanej żywności nie zaliczono masy produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi lub produktów pochodnych, tj. kategorii III, w ilości 7.496 kg. Spółka uważa za nieprawidłowe kwalifikowanie produktów kategorii III jako zmarnowanej żywności, ze względu na sprzeczność z legalną definicją "marnowania żywności". Zdaniem organu, w ustawie o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności nie wskazano, że taką żywnością jest wyłącznie żywność, która w czasie wycofania z etapu dystrybucji spełniała wymogi prawa żywnościowego. Żywność, która została wprowadzona na rynek, a następnie wycofana z etapu dystrybucji i nieprzekazana organizacji pozarządowej, została zmarnowana. Jednym z założeń ustawy jest wpływ na wykonywanie pracy przez organizacje pozarządowe, usprawniając realizowanie przez nie zadań publicznych w zakresie: pomocy społecznej, wspierania rodzin i systemu pieczy zastępczej oraz działalności charytatywnej, polegającej w szczególności na przekazywaniu żywności osobom potrzebującym lub prowadzeniu zakładów żywienia zbiorowego dla osób potrzebujących. Sprzedawca żywności doprowadzając do sytuacji, w której dochodzi do powstania odpadów żywnościowych, przyczynia się do marnowania żywności, bowiem żywność ta mogła zostać przekazana na rzecz potrzebujących. Spółka, nie ujmując w sprawozdaniu o marnowanej żywności produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego kategorii III, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, nie dopełniła obowiązku wykazania całkowitej masy marnowanej żywności. Okoliczność ta skutkowała nieprawidłowym obliczeniem wysokości należnej opłaty za marnowaną żywność.
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2023 r. II SA/Gd 147/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego zaliczone do kategorii 3 jak i żywność, która przekroczyła termin przydatności do spożycia lub termin minimalnej trwałości, nie mogą być wprowadzane na rynek w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.) czyli m. in. nie mogą pozostawać w dystrybucji. Oznacza to, że ich wycofanie z etapu dystrybucji musi nastąpić przed upływem tych terminów. Jeżeli bowiem środki spożywcze oraz produkty pochodzenia zwierzęcego o których mowa, będą znajdowały się w obrocie (w dystrybucji) przez jakikolwiek czas po upływie daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia, będzie to stanowiło naruszenie powyższych przepisów.
W tym kontekście należało, zdaniem Sądu I instancji, dokonywać wykładni art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki uznania żywności za zmarnowaną. Po pierwsze, jest to wycofanie z etapu dystrybucji żywności spełniającej wymogi prawa żywnościowego, po drugie, przekazanie jej do utylizacji jako odpady. O ile druga ze wskazanych czynności może nastąpić (i zazwyczaj następuje) po utracie przez tę żywność przydatności do spożycia przez ludzi (upływie daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia) to wycofanie z etapu dystrybucji musi nastąpić zanim żywność przestanie spełniać wymogi prawa żywnościowego, a co wynika z przytoczonych przepisów.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach, odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przekazanie żywności do utylizacji jako odpady jest czynnością następującą po wycofaniu żywności z etapu dystrybucji, a samo wycofanie żywności z etapu dystrybucji następuje zanim żywność ta przestanie spełniać wymogi prawa żywnościowego.
Ustawowa definicja marnowania żywności, którą jest wycofywanie z etapu dystrybucji żywności spełniającej wymogi prawa żywnościowego, w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości i przekazanie jej do utylizacji jako odpad, nie jest zatem ani wynikiem przeoczenia ustawodawcy, ani celowym wyłączeniem z zakresu tej definicji żywności wycofanej z obrotu z powodu upływu terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości. Skoro ustawodawca za niedopuszczalną uznaje sytuację pozostawania w obrocie żywności "przeterminowanej", uznając to za czyn karalny (zob. art. 100 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia) to z oczywistych względów takiej sytuacji nie uwzględnił w treści przepisu. Nawet jeśli żywność zostaje przekazana do utylizacji jako odpad już po upływie terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, jej wycofanie z etapu dystrybucji musi nastąpić przed upływem tych terminów. Sąd I Instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, że ustawodawca nie objął zakresem definicji marnowanej żywności takiej żywności, która zostaje wycofana z etapu dystrybucji po upływie terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości - bowiem taka żywność musi zostać wycofana z etapu dystrybucji zanim do upływu tych terminów dojdzie.
Skoro zatem w świetle przepisów prawa żywnościowego (krajowego i europejskiego) produkty pochodzenia zwierzęcego zaliczone do kategorii 3 oraz żywność, która przekroczyła termin przydatności do spożycia lub termin minimalnej trwałości, nie mogą być wprowadzane na rynek (w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002) przedsiębiorca nie tylko może, ale ma wręcz obowiązek wycofać taką żywność z etapu dystrybucji i musi to nastąpić zanim dojdzie do "przeterminowania" takiej żywności. Wycofywanie takiej żywności z dystrybucji i przekazanie jej do utylizacji jako odpady jest jej marnowaniem w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, gdyż taka żywność w momencie wycofania z obrotu spełnia jeszcze wymogi prawa żywnościowego.
Za chybioną uznał ponadto Sąd I instancji argumentację Spółki, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 nie mogą stanowić żywności zmarnowanej, bowiem nie stanowią odpadów. W ocenie Sądu okoliczność, że ustawy o odpadach nie stosuje się do wymienionych w przepisie art. 2 pkt 9 tej ustawy produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie oznacza, że nie są one odpadami. Mieszczą się one bowiem w definicji odpadów, którymi - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach - jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Gdyby produkty te nie były odpadami, przepis art. 2 pkt 9 ustawy o odpadach byłby zbędny, byłoby bowiem oczywiste, że nie ma ona zastosowania. Stwierdzenie, że przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się do tego, co odpadem nie jest, byłoby pozbawione sensu. Regulacja art. 2 ma natomiast sens przy założeniu, że wymienione w nim substancje lub przedmioty są odpadami, ale z takich czy innych powodów bądź przy spełnieniu określonych warunków nie stosuje się do nich ustawy o odpadach, wobec czego, jeżeli te warunki nie zostały spełnione, do substancji lub przedmiotów określonych w art. 2 stosuje się przepisy ustawy o odpadach. (D. Danecka, W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz, Wolters Kluwer, wyd. 5, str. 101-102).
Reasumując Sąd uznał, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego są zatem odpadami, do których nie ma wprawdzie zastosowania ustawa o odpadach (tylko rozporządzenie 1069/2009) ma jednak zastosowanie ustawa o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutów skargi odnoszących się do pkt 1 zarządzenia pokontrolnego, tj. zalecającego klasyfikowanie odpadów przeterminowanej lub nieprzydatnej do spożycia żywności (niestanowiącej odpadów ulegających biodegradacji) do kodu 16 03 80, a nie 20 03 01. Ustawa o odpadach rozróżnia kilka ich rodzajów, w tym odpady komunalne oraz odpady żywności. Zgodnie z definicją zawartą w treści art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, przez odpady komunalne rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości.
Zasadniczym komponentem takiej definicji jest powstawanie odpadów w gospodarstwach domowych. Te odpady, które powstają normalnie w takich gospodarstwach, są odpadami komunalnymi. Ta część definicji ustawowej opiera się na kryterium podmiotowym - typowy odpad wytwarzany w gospodarstwie domowym (podmiot) ma charakter komunalny ipso iure. Druga część definicji opiera się już na kryterium przedmiotowym odpadami komunalnymi są także (niezależnie od odpadów mających charakter komunalny ze względów podmiotowych) te, które są fizycznie podobne do komunalnych ze względu na swój charakter lub skład. W sprawie niniejszej chodzi o odpady, które nie powstają w związku z bytowaniem człowieka, ale w istocie o niesprzedaną przez jednostkę handlu detalicznego żywność będącą towarem handlowym. Nawet jeśli zatem uznać, że skład tych odpadów jest podobny do odpadów pochodzących z gospodarstw domowych, to ich charakter jest zdecydowanie odmienny.
W konsekwencji Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że odpady przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia produktów spożywczych błędnie były przez skarżącą klasyfikowane do odpadów o kodzie 20 03 01 (niesegregowane, zmieszane odpady komunalne), zamiast pod kodem 16 03 80 (produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) naruszenie art. 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 roku ustanawiającego ogólnego zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds.. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury i wymagania prawa żywnościowego – poprzez błędną wykładnię tych przepisów prowadzącą do przyjęcia stanowiska, że wycofanie z etapu dystrybucji środków spożywczych oraz produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 musi nastąpić przed upływem terminu przydatności do spożycia lub terminu minimalnej trwałości; 2) naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności – poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia stanowiska, że wycofanie z etapu dystrybucji musi nastąpić zanim żywność przestanie spełniać wymogi prawa żywnościowego; 3) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach – poprzez błędną wykładnię ustawowej definicji odpadów komunalnych i uznanie, że odpady powstające w jednej z kontrolowanych placówek handlowych należących do skarżącej, niezasadnie klasyfikowane są jako odpady komunalne, z zupełnym pominięciem treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach.
W ramach wniosków Spółka wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesowych w tych kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2024 r. III OSK 2364/23 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2023 r. II SA/Gd 147/23 i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu kasacyjnego wykładnia art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowania żywności, a także art. 5 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 tego aktu i w konsekwencji naruszenie art. 52 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności w związku z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 czynią zasadnym zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w jej punktach 1. i 2. Za niezasadny uznał jednocześnie NSA zarzut sformułowany w pkt 3. skargi kasacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, pomimo że nie wszystkie jej zarzuty uznać należy za uzasadnione.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że – wobec uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania - stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego, procesowego, jak i kwestii zastosowania przepisu prawa, jako podstawy do wydania określonego aktu. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 marca 2025 r. II SA/Gl 55/25).
Zgodnie natomiast z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu wykładnią prawa, czy oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, w toku ponownego rozpoznania sprawy, w rozumieniu powyższych przepisów oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA w wyroku z 3 grudnia 2024 r. III OSK 2364/23 (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2025 r. I SA/Po 54/25).
Powyższe oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05; wszystkie powoływane przez Sąd orzeczenia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a Sąd rozpoznający sprawę związany jest zarówno oceną prawną jak i wskazaniami, co dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd kasacyjny.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie Spółka uczyniła pkt 1 i 2 zarządzenia pokontrolnego Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku (dalej jako: "PWIOŚ") z dnia 2 grudnia 2022 r. (dalej jako: "zarządzenie pokontrolne").
W pkt 1 zarządzenia PWIOŚ nakazał skarżącej klasyfikować odpady przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając źródło ich powstawania, właściwości i składniki odpadów dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi oraz zgodnie z katalogiem odpadów.
W tym miejscu należy podkreślić, że NSA w przywołanym wyżej wyroku podzielił stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 21 czerwca 2023 r. odnośnie przyjętej przez organ administracji klasyfikacji odpadów. Sąd ten uznał za nieuzasadniony zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do pkt 1 zarządzenia pokontrolnego, zalecającego klasyfikowanie odpadów przeterminowanych lub nieprzydatnej do spożycia żywności (niestanowiącej odpadów ulegających biodegradacji) do kodu 16 03 80 a nie do 20 03 01. Ustawa o odpadach rozróżnia kilka rodzajów odpadów, w tym odpady komunalne oraz odpady żywności. Zgodnie z definicją odpadów komunalnych zawartą w tej ustawie, przez tego rodzaju odpady rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, o których stanowi art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach, to nie odpady, które powstały np. w ramach działalności przemysłowej i są podobne do powstałych w gospodarstwie domowym. Tego rodzaju rozumienie definicji odpadów komunalnych jest zbyt szerokie. Chodzi tu również o podobieństwo charakteru, a więc w istocie chodzi o odpady, które powstały w podobny sposób jak te powstałe w gospodarstwach domowych. Wynika to z tego, że każda działalność prowadzona przez człowieka, w tym działalność gospodarcza, ze swojej istoty prowadzi do wytworzenia odpadów komunalnych, właśnie z uwagi na udział człowieka w tej działalności i czynności wykonywane przez tego człowieka w taki sam sposób, jak w gospodarstwie domowym. Odpadami powstającymi w podobny sposób są odpady związane z szeroko rozumianym bytowaniem ludzi (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r. III OSK 5127/21).
W sprawie niniejszej chodzi o odpady, które nie powstają w związku z bytowaniem człowieka, ale w istocie o niesprzedaną przez jednostkę handlu detalicznego żywność będącą towarem handlowym. Nawet jeśli zatem uznać, że skład tych odpadów jest podobny do odpadów pochodzących z gospodarstw domowych, to ich charakter jest zdecydowanie odmienny.
Wbrew stanowisku skarżącej "odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych", o których stanowi art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach, to nie odpady, które wprawdzie co do składu są podobne do powstałych w gospodarstwie domowym, jednak nie powstały w związku z bytowaniem ludzi, lecz w istocie stanowią niesprzedany przez przedsiębiorcę towar handlowy (żywność).
Żywność niesprzedaną należy uznać za odpady żywnościowe w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13a ustawy o odpadach, czyli żywność w rozumieniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, która stała się odpadami.
Zgodnie z ustawą o odpadach z powstaniem odpadów żywnościowych dla ich wytwórcy wiążą się obowiązki ewidencyjne (art. 66) i sprawozdawcze (art. 75), które to obowiązki nie wiążą się jednak z odpadami komunalnymi. Brak tych obowiązków w odniesieniu do odpadów komunalnych powstałych w związku z bytowaniem ludzi jest zrozumiały, trudno wymagać, aby wytwórcy odpadów komunalnych, którymi co do zasady są gospodarstwa domowe, byli zobowiązani do prowadzenia ewidencji wytwarzanych odpadów i składania rocznych sprawozdań. Odmienna jest jednak sytuacja jednostek handlu detalicznego wytwarzających odpady będące niesprzedaną żywnością, trudno w tym przypadku uzasadnić wyłączenie tych odpadów spod obowiązków wynikających z art. 66 i art. 75 ustawy, czym skutkowałoby uznanie ich za odpady komunalne.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) odpady klasyfikuje się według źródła powstawania w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20, przypisując im odpowiedni sześciocyfrowy kod określający rodzaj odpadu (z wyłączeniem kodów kończących się na 99), z zastrzeżeniem akapitu 5 i 6. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 12 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się w grupach od 13 do 15. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupach od 01 do 15 lub od 17 do 20 odpady klasyfikuje się w grupie 16, zawierającej odpady nieujęte w innych grupach. W przypadku nieodnalezienia odpowiedniej pozycji w grupie 16 odpady klasyfikuje się w grupie według źródła powstawania, przypisując im kod kończący się na 99 (inne niewymienione odpady).
Ponieważ wytwarzane przez skarżącą odpady przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia produktów spożywczych nie stanowią odpadów komunalnych, zastosowanie ma zasada odsyłająca do grupy 16, która do kodu 16 03 80 zalicza produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia. W konsekwencji organ prawidłowo uznał, że odpady przeterminowanych lub nieprzydatnych do spożycia produktów spożywczych błędnie były przez Spółkę klasyfikowane do odpadów o kodzie 20 03 01 (niesegregowane, zmieszane opłaty komunalne), zamiast pod kodem 16 03 80 (produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia).
W tym stanie sprawy z uwagi na przedstawione stanowisko NSA, podzielające wcześniejsze stanowisko sądu I instancji nie zachodziła podstawa do uchylenia punktu 1 zarządzenia pokontrolnego.
W odniesieniu do pkt 2 NSA wskazał, że zasadniczą kwestią pozostaje właściwa interpretacja ustawowej definicji marnowania żywności. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności pod pojęciem marnowania żywności należy rozumieć wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.), w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze względu na wady wyglądu tych środków spożywczych albo ich opakowań i przeznaczanie ich do unieszkodliwiania jako odpady.
Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku uchylającego wyrok WSA w Gdańsku wykładnia językowa powyższego unormowania nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że żywność zmarnowana to żywność spełniająca wymogi prawa żywnościowego w momencie wycofywania jej z etapu dystrybucji. Brzmienie definicji ustawowej jest jasne. Posługuje się ona bowiem sformułowaniem: ,,spełnia wymogi prawa żywnościowego", które jest na tyle klarowne, że nie może prowadzić do różnych sposobów jego interpretacji. Natomiast zwrot "w szczególności", na który powołał się organ administracji dotyczy przyczyn, dla których żywność nie spełnia wymogów prawa żywnościowego i są to sytuacje, kiedy zbliża się upływ terminu przydatności do spożycia lub data minimalnej trwałości bądź też występują wady wyglądu tych środków spożywczych albo ich opakowań. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, środki spożywcze oznakowane datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia mogą znajdować się w obrocie do tej daty lub terminu. Tym samym, zwrotu "w szczególności" w żadnym wypadku nie można odnosić do początkowej części definicji marnowania żywności. W tej bowiem części, jak już zaznaczono, definicja jest jasna, wymagając by żywność marnowana w chwili wycofywania jej z etapu dystrybucji spełniała wymogi prawa żywnościowego.
Definicja żywności, zawarta jest również w art. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002 do którego odsyła wskazana wyżej definicja z art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu. Zgodnie z nim, do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Przeznaczone do spożycia mogą być zaś produkty, które spełniają warunek ze wskazanego wyżej art. 52 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Celem ustawy o przeciwdziałaniu marnowania żywności jest zapobieganie szeroko pojętemu marnowaniu żywności. Nie kwestionując tego, że ustawodawca chciał nie dopuścić do tego, by żywność była marnowana, a jego zamiarem było, aby mogła być zagospodarowana poprzez jej przekazanie organizacjom pozarządowym, nie sposób uznać, że zamiar ten może skutkować odmienną niż językowa wykładnią powołanego art. 2 pkt 1 ustawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że prawodawca stworzył definicję marnowania żywności i powiązał z nią określone czynności, jak obowiązek sprawozdawczy oraz obowiązek uiszczenia opłaty. Jak bowiem stanowi art. 8 ust. 1 ustawy, sprzedawca żywności składa wojewódzkiemu funduszowi ochrony środowiska i gospodarki wodnej na terenie województwa, w którym prowadzi on działalność w zakresie sprzedaży żywności pisemne roczne sprawozdanie o marnowanej żywności zawierające dane o całkowitej masie marnowanej żywności w danym roku oraz wysokości należnej opłaty wraz ze wskazaniem wysokości opłaty, która zostanie wpłacona do funduszu, w terminie do dnia 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. Z kolei, według art. 5 ust. 1 ustawy, sprzedawca żywności jest obowiązany do ponoszenia opłaty za marnowanie żywności. Poza tym, w art. 9 i art. 11 ustawy, prawodawca nałożył sankcje za niedopełnienie wskazanych wyżej obowiązków. Powyższe uzasadnia zaś to, że definicję marnowania żywności należy odczytywać przy zastosowaniu reguł wykładni językowych. Wykładnia przepisów statuujących normy nakładające obowiązki finansowe na obywateli lub przedsiębiorców, jak również normy statuujące sankcje administracyjne musi bazować przede wszystkim na regułach językowych. Inne metody wykładni, w szczególności wykładnia celowościowa, są dopuszczalne tylko wówczas, gdy prowadzą do konkluzji korzystnych dla potencjalnych adresatów obowiązków lub sankcji. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie pozajęzykowych metod wykładni w sposób prowadzący do rozszerzenia zakresu zastosowania przepisu statuującego obowiązki lub sankcje administracyjne. Przepisy sankcyjne należy poddawać ścisłej (literalnej) wykładni, a odstąpienie od tego nakazu może nastąpić jedynie na korzyść potencjalnego sprawcy czynu zabronionego.
Definicja marnowania żywności w aktualnym brzmieniu nie pozwala na skuteczne wyciąganie konsekwencji prawnych wobec przedsiębiorców, którzy nie podejmują właściwych, realnych działań celem przeciwdziałania zjawisku marnowania żywności. Dopóki bowiem żywność spełnia wymogi prawa żywnościowego, w tym w zakresie przydatności do spożycia, może być swobodnie dystrybuowana przez przedsiębiorcę. Z kolei w momencie, kiedy przestaje ona spełniać te wymogi, musi zostać wycofana z dystrybucji, ale działania takiego nie można w żaden sposób zakwalifikować jako marnowania żywności, skoro jest nim tylko i wyłącznie wycofywanie z etapu dystrybucji żywności, która jeszcze w dystrybucji może pozostawać. To więc, że ustawodawca posłużył się taką, a nie inną definicją marnowania żywności, choć może jego zamiar był inny, nie może obciążać przedsiębiorców, a to ze względu na charakter i funkcje art. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu marnowania żywności, który stanowi podstawę nakładania obowiązków i sankcji. Tym samym, przepis ten nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, odstępujący zupełnie od wyników wykładni językowej.
Jak podkreślił NSA należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o odpadach, jej przepisów nie stosuje się do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w tym produktów przetworzonych, objętych rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009, z wyjątkiem tych, które są odpadami przewidzianymi do składowania na składowisku odpadów albo do przekształcania termicznego lub do wykorzystania w zakładzie produkującym biogaz lub w kompostowni, zgodnie z tym rozporządzeniem. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego stanowią materiał kategorii 3 w rozumieniu wskazanego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (\/\/E) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE, seria L, 2009 r., Nr 300, s. 1, ze zm.). W grupie tej mieszczą się m. in. produkty pochodzenia zwierzęcego lub środki spożywcze zawierające produkty pochodzenia zwierzęcego, które już nie nadają się do spożycia przez ludzi z powodów handlowych lub w wyniku problemów powstałych podczas produkcji lub wad w pakowaniu lub innych wad, które nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt (art. 40 lit. f rozporządzenia (WE) 1069/2009).
Według NSA z jednej strony trudno jest logicznie wytłumaczyć, że żywność która nie nadaje się do dystrybucji w przypadku jej wycofania jest marnowaniem żywności, a z drugiej nakazywać wycofanie tej żywności z dystrybucji jeszcze przed upływem okresu jej ważności w celu przekazania do organizacji pozarządowych celem dalszej dystrybucji. Po pierwsze, jak wynika z wyżej przedstawionych rozważań nie ma przepisów prawa zabraniających przedsiębiorcy sprzedaży produktów żywnościowych do końcowej daty ich ważności i nakazania ich wycofania co powoduje, bądź może powodować straty finansowe ani przepisów, z których wynikałoby na ile czasu przed upływem ważności produktu należy go wycofać z dystrybucji – sprzedaży i np. przekazać organizacji pozarządowej. Powoduje to kolejną komplikację również faktyczną co do czasu koniecznego na dystrybucję produktów przez organizację. Może okazać się, że do marnowania żywności dochodzi dopiero na etapie po przekazaniu jej organizacji pozarządowej, która nie zdąży jej rozdystrybuować. Rodziłoby to konsekwencje przerzucania ciężaru utylizacji produktów, które na pewno się przeterminują bądź z krótkim terminem ważności z przedsiębiorcy na organizacje pozarządowe. Nie trudno sobie wyobrazić ilości produktów w skali kraju ani kosztów jakie ponosić by musiała organizacja utylizując produkty nienadające się do spożycia, które utraciły by ważność po ich przekazaniu. Tak więc ma znaczenie dla konkretnego podmiotu na jakim etapie dochodzi do przeterminowania żywności i wcale nie musi to oznaczać marnowania żywności na gruncie obowiązującego prawa. Wycofanie z dystrybucji żywności, która straciła przydatność do spożycia jest wkalkulowane w cały proces sprzedaży i ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego ludności. Stanowiska przeciwnego nie da się też obronić powołując się jedynie na cele ustawy o marnowaniu żywności.
W orzecznictwie sądowym podkreślano także, że "W świetle przepisów prawa żywnościowego - tak krajowego jak i europejskiego, zarówno żywność, która przekroczyła termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej trwałości jaki i produkty pochodzenia zwierzęcego zaliczone do kategorii III nie mogą być przedmiotem obrotu (w rozumieniu art. 3 pkt 8 Rozporządzenia nr 178/2002), a w konsekwencji przedsiębiorca nie tylko może, ale co więcej - powinien wycofać takie produkty z etapu dystrybucji. Z kolei wycofywanie tego rodzaju żywności z dystrybucji nie może być traktowane jako marnowanie, bowiem w momencie wycofania nie spełnia ona wymogów prawa żywnościowego. Dopóki zatem żywność spełnia wymogi prawa żywnościowego - w tym w zakresie przydatności do spożycia, może być dystrybuowana, natomiast w momencie, kiedy przestaje ona spełniać te wymogi, przedsiębiorca jest zobligowany do jej wycofania z dystrybucji, zaś działanie takie w żadnym razie nie mieści się w pojęciu marnowania, gdyż oznacza ono wyłącznie wycofywanie z etapu dystrybucji takich produktów, które nie mogą być przedmiotem legalnego obrotu" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2024 r., II SA/Gl 1654/23; wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 maja 2022 r., II SA/Lu 71/22; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2024 r., II SA/Wr 467/23 i z dnia 15 lutego 2024 r., II SA/Wr 636/23; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2022 r., IV SA/Wa 969/22).
Z uwagi na przedstawiona wykładnię przepisów prawa materialnego zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA, którą to wykładnią Sąd orzekający w sprawie jest związany, nie można przyjąć, że doszło w sprawie do marnowania żywności w znaczeniu przyjętym w przywołanych przepisach. Nie zaistniały zatem podstawy do nałożenia na Spółkę obowiązku zawartego w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego wobec czego Sąd orzekł o uchyleniu tego punktu zarządzenia pokontrolnego.
Jednocześnie, wobec podzielenia przez NSA stanowiska WSA w Gdańsku odnośnie charakteru odpadów zaistniała podstawa do sformułowania pkt 1 zarządzenia pokontrolnego w zakresie obowiązku odpowiedniego klasyfikowania odpadów.
Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).