II SA/Rz 1102/22

II SA/Rz 1102/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1320
art. 235(1), art. 235(2)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 12 lipca 2022 r. nr SP.906.1.22.2022.MM w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. A. (skarżący) jest decyzja Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (organ I instancji) nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] organ I instancji nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, tj. choroby wymienionej w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych - załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...].
W następstwie wniesionej przez skarżącego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 521/16 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jak wynika z oświadczeń skarżącego oraz z uzasadnień orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rzeszowie (WOMP) oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (IMPiZŚ), w trakcie badań w tych jednostkach przedstawiona została przez skarżącego dokumentacja medyczna dotycząca jego leczenia w [...]. W uzasadnieniu orzeczenia IMPiZŚ wskazano jednak, że w trakcie pobytu w [...] pacjent korzystał z pomocy dermatologicznej, a "dostępna dokumentacja medyczna jest częściowo w języku niemieckim, częściowo przetłumaczona na język polski przez tłumacza przysięgłego". W aktach sprawy znajdują się natomiast kopie pism sporządzone w języku niemieckim bez tłumaczenia, kopię w języku niemieckim z przetłumaczonym przez tłumacza przysięgłego na język polski jedynie "paszportem alergika" skarżący dołączył też do odwołania, natomiast na rozprawie przed Sądem oświadczył, że wszystkie dokumenty z [...], jakie przedkładał w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia były przetłumaczone na język polski. Sąd nabrał więc wątpliwości co do tego, z jakich naprawdę dokumentów korzystali biegli wydający orzeczenia lekarskie w niniejszej sprawie - czy były to dokumenty przetłumaczone na język polski, czy też nie, a w konsekwencji czy prawidłowo ocenili dokumentację medyczną sporządzoną oryginalnie w języku niemieckim. Sąd nakazał, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organy wyjaśniły powyższe wątpliwości poprzez zwrócenie się do jednostki orzeczniczej II stopnia o wskazanie, jakie konkretnie dokumenty medyczne przetłumaczone na język polski biegli analizowali przy wydaniu opinii. Jeśli jest to obecnie niemożliwe (np. w jednostce orzeczniczej brak jest kopii dokumentów, które były oceniane przy wydawaniu opinii), konieczne będzie ponowne wydanie opinii zawierającej opis przedstawionych dokumentów medycznych z [...], przetłumaczonych na język polski.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej - choroby skóry: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienionej w poz. 18 punkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżący był zatrudniony:
- od [...] do [...] jako uczeń frezer, frezer i ustawiacz przy obsłudze frezarek oraz naprawie i konserwacji maszyn i urządzeń (w tym od [...] do [...] odbył zasadniczą służbę wojskową), kolejno w zakładach pracy: [...] (obecnie: [...]), [...] (obecnie: [...]) oraz [...] (obecnie: [...]). Podczas wykonywania pracy w [...] skarżący był narażony na pył żeliwny w wydziale silnika w placówce I i II oraz miał kontakt ze smarami i chłodziwem do maszyn. Pracując jako frezer w [...] zajmował się obsługą frezarek (miał także kontakt ze smarami i chłodziwem do maszyn). Następnie jako ustawiacz w [...] zajmował się naprawą i konserwacją maszyn i urządzeń na Wydziale [...], mając kontakt ze smarami i chłodziwem do maszyn,
- od [...] do [...] skarżący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców przy uprawie zbóż, warzyw, traw na pasze dla zwierząt oraz hodowli bydła oraz trzody chlewnej jako rolnik domownik,
- od [...] do [...] skarżący pracował w budownictwie przy docieplaniu elewacji budynków, nakładaniu tynków, malowaniu, układaniu posadzek (z płytek ceramicznych i żywic epoksydowych). Pracował także na rusztowaniach w pozycji stojącej, zaś w pozycji kucznej na kolanach - przy układaniu posadzek (w narażeniu na cement, kleje, żywice epoksydowe, farby, lakiery, utwardzacze, wełnę mineralną). Ponadto w okresie od [...] do [...] pracował jako monter suchych tynków w firmie [...] (miejsce wykonywania pracy: [...]),
- od [...] do [...] pracował jako tynkarz-brygadzista w firmie [...] (obecnie: [...]). Praca wykonywana była w [...],
- od [...] do [...] oraz od [...] do [...] (z przerwami) był zatrudniony jako robotnik budowlany u różnych pracodawców na terenie [...], wykonując prace budowlane z zakresu izolacji budynków i posadzkarstwa. Wykonywane przez skarżącego prace w budownictwie (a także w rolnictwie) wymagały w większości pozycji wymuszonej ciała: klęczącej i kucznej. Do kontaktu z czynnikami alergizującymi i drażniącymi skórę dochodziło przy stosowaniu cementu, zapraw gruntujących, klejących, utwardzaczy żywic epoksydowych i farb różnego rodzaju.
W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. WOMP nie rozpoznał u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 18 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W oparciu o zebrany wywiad chorobowy i zgromadzoną dokumentację medyczną biegli ustalili, że pierwsze objawy kliniczne na skórze kończyn dolnych pojawiły się u skarżącego w 2005 r. Brak zadawalających efektów leczenia ambulatoryjnego był przyczyną hospitalizacji w [...]. Rozpoznano wówczas liszaj płaski. Zmiany skórne były zlokalizowane początkowo w obrębie kończyn dolnych na wewnętrznej powierzchni obu ud, na pośladkach i w okolicy kości krzyżowej. Wykwity skórne swoim wyglądem przypominały małe czyraki z tendencją do zlewania się, zmianom tym towarzyszył świąd i pieczenie. W terapii stosowano sterydy miejscowo i systemowo. W czasie pracy zawodowej dochodziło do nasilenia objawów chorobowych, zwłaszcza, gdy skarżący pocił się. Z czasem zmiany skórne pojawiły się na plecach, przedramionach, później na torsie i twarzy. Skarżący w czasie pracy na terenie [...] korzystał z porad podmiotów leczniczych w wymienionym kraju. Udostępniona przez skarżącego dokumentacja medyczna została przetłumaczona przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego i wykorzystana w prowadzonym postępowaniu. Zdaniem jednostki orzeczniczej I stopnia analiza zgromadzonej dokumentacji z podmiotów diagnozujących i leczących skarżącego oraz początek i przebieg kliniczny wraz z lokalizacją wykwitów skórnych - nie są typowe dla czynników alergizujących występujących w środowisku pracy skarżącego. Przeprowadzone postępowanie w zakresie roszczenia o rentę inwalidzką przez uprawniony organ na terenie [...] zakończone zostało wydaniem karty informacyjnej leczenia szpitalnego z wyszczególnieniem wszystkich rozpoznanych jednostek chorobowych wg ICD 10 u opiniowanego. Dokumentacja ta zawiera również informację o rozpoznanych schorzeniach dermatologicznych u skarżącego, takich jak: kontaktowe zapalenie skóry, przewlekłe nawracające zapalenie mieszków włosowych na kończynach. W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania świadczenia rentowego na terenie [...] została przeprowadzona diagnostyka w kierunku schorzeń alergicznych z rozpoznaniem: alergii kontaktowej na perubalsam, benzoylperoxyd. "Paszport alergika" zawiera szczegółowo opisane związki i substancje, z którymi kontakt może spowodować objawy alergii. Wymienione związki o działaniu alergizującym dostępne są w produktach codziennego użytku (substancje zapachowe dodawane do artykułów spożywczych, jako katalizator w przemyśle tworzyw sztucznych/inicjator polimeryzacji, farmaceutykach, w protezach zębowych i klejach do protez).
W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. IMPIiZŚ również nie rozpoznał choroby zawodowej wymienionej w ww. pozycji. W orzeczeniu tym wskazano, że pierwsze zmiany skórne pod postacią swędzących, piekących grudek (według pacjenta przypominały czyraki) pojawiły się w 2004 r. na pośladkach, w okolicy bioder, kości krzyżowej, na wewnętrznej powierzchni ud i na podudziach. Nasilały się w trakcie pocenia się i pracy fizycznej. Leczenie ambulatoryjne nie przyniosło poprawy. W [...] skarżący był hospitalizowany w Oddziale Dermatologicznym w [...] z rozpoznaniem liszaja płaskiego; po zastosowanym leczeniu uzyskano poprawę. Skarżący negował występowanie zmian chorobowych na skórze kończyn górnych i twarzy. Podał, że trzykrotnie w przeszłości chirurgicznie usunięto tłuszczaki w skórze. Z dostępnej dokumentacji medycznej (kartoteka, druki L4) z Gabinetu Dermatologicznego lek. [...] wynika, że skarżący był leczony od kwietnia 2005 r. do grudnia 2005 r. z rozpoznaniem liszaja płaskiego (od 2006 r. pracował w [...]). Dostarczona przez skarżącego w trakcie aktualnej hospitalizacji dokumentacja z ww. Gabinetu Dermatologicznego wskazuje, że w lipcu 2010 r. oprócz liszaja płaskiego lekarz dermatolog stwierdził zmiany o charakterze zapalenia mieszków włosowych. W trakcie pobytu w [...] skarżący korzystał z pomocy dermatologicznej. Z dokumentacji medycznej wynika, że w 2010 r. skarżący był leczony ambulatoryjnie z rozpoznaniem zapalenia mieszków włosowych kończyn dolnych, co zostało potwierdzone badaniem histopatologicznym. W dniu [...] wydano skarżącemu "paszport alergika", gdzie wpisano: "Alergia kontaktowa ew. lekowa" po potwierdzeniu w testach uczulenia na nadtlenek benzoilu i balsam peruwiański, podano także informacje o źródłach występowania ww. alergenów. W 2012 r. schorzenie skóry (nie napisano jakie) zostało uznane za chorobę zawodową zgodnie z załącznikiem do przepisów Ogólnego Ubezpieczenia Wypadkowego ([...]); skarżącemu odmówiono renty z tego tytułu. Ponadto w dokumentacji [...] znajduje się wynik badania przeprowadzonego dnia 30 sierpnia 2012 r. z rozpoznaniem zakażenia i rogowacenia mieszkowego, licznych tłuszczaków w skórze, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i zmian zwyrodnieniowych stawów kolanowych. W dniu 24 listopada 2014 r. (skarżący w tym czasie już nie pracował zawodowo) był konsultowany dermatologicznie z powodu zapalenia skóry wywołanego przez zabiegi jonoforezy w trakcie prowadzonej w [...] rehabilitacji leczniczej układu ruchu; ambulatoryjna karta informacyjna pacjenta dotycząca tego zdarzenia zawiera informację o leczeniu badanego od kilku lat z powodu zapalenia mieszków włosowych. W trakcie obserwacji klinicznej w IMPiZŚ, badaniem dermatologicznym stwierdzono na udach po stronie wewnętrznej przebarwienia i blizenki pozapalne, pojedyncze cysty na plecach, pojedyncze grudki przymieszkowe i krosty ropne, ponadto suchość całej skóry. Morfologia tych zmian skórnych nie odpowiada alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry (brak aktualnie objawów tej choroby); nie można wykluczyć istnienia u badanego trądziku odwróconego (schorzenie nie figuruje w wykazie chorób zawodowych). Przeprowadzona szeroka diagnostyka alergologiczna, obejmująca m. in. potencjalne alergeny zawodowe (w tym: chrom, składniki żywic, utwardzacze, akrylany, farby epoksydowe) wykazała w testach płatkowych uczulenie jedynie na nadtlenek benzoilu. Biorąc pod uwagę wywiad, przedmiotowe badanie dermatologiczne (morfologia zmian chorobowych nietypowa dla alergicznego kontaktowego zapalenia skóry; również ich lokalizacja na ciele nie koreluje z charakterem narażenia zawodowego), dane z dostępnej dokumentacji medycznej polskiej i [...] odnośnie przebiegu choroby oraz wyniki przeprowadzonych aktualnie badań, IMPiZŚ nie znalazł podstaw do rozpoznania u skarżącego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. Ani liszaj płaski ani zapalenie mieszków włosowych czy rogowacenie przymieszkowe nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Nadtlenek benzoilu występuje w żywicach i w przemyśle tworzyw sztucznych jako katalizator, inicjator procesów polimeryzacji (m.in. przy produkcji polistyrenu, który zawarty jest nie tylko w styropianie ale i w wielu produktach codziennego użytku, np. w szczoteczce do zębów, opakowaniu na płytę CD, sztucznej biżuterii itp.). Nadtlenek benzoilu jest też składnikiem klejów do protez i materiałów protetycznych, kosmetyków, a przede wszystkim wchodzi w skład preparatów stosowanych w leczeniu trądziku i innych zmian ropnych na skórze, m.in. w zapaleniu mieszków włosowych z uwagi na swoje właściwości przeciwzapalne, przedwbakteryjne i keratolityczne (złuszczające). Z dostarczonej przez skarżącego dokumentacji dermatologicznej w języku niemieckim dotyczącej leczenia w [...] wynika, że był on leczony miejscowo preparatami przeciwtrądzikowymi, co mogło spowodować uczulenie na nadtlenek benzoilu. Co więcej - pod datą 23 marca 2010 r. widnieje wpis w języku łacińskim odnośnie jatrogennego wyprysku (tj. będącego powikłaniem stosowanych z innych przyczyn leków). Stwierdzane w przeszłości uczulenie skarżącego na balsam peruwiański (aktualnie nie potwierdzone w teście płatkowym) również nie może być wiązane przyczynowo z warunkami pracy zawodowej. Balsam peruwiański to naturalna żywica drzewna, wykorzystywana jako substancja smakowa i zapachowa, np. w tytoniu, napojach, ciastkach, winach, likierach, przyprawach itp. oraz jako surowiec perfumeryjny.
Organ I instancji podał, że stosując się do wskazań Sądu pismem z dnia [...] marca 2017r. zwrócił się do IMPiZŚ z wnioskiem o wskazanie konkretnych dokumentów medycznych przetłumaczonych na język polski, które biegli analizowali przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. oraz o informację, czy w udostępnionej dokumentacji medycznej były dokumenty w języku niemieckim, które nie zostały wykorzystane przy wydawaniu ww. orzeczenia ze względu na brak tłumaczenia z języka niemieckiego. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2017 r. IMPiZŚ przesłał kopie dokumentów wykorzystanych przy wydawaniu ww. orzeczenia lekarskiego.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji poinformował IMPiZŚ o dokumentach przedłożonych w sprawie przez skarżącego, których nie wymieniono w odpowiedzi Instytutu. Wobec powyższego organ przesłał dokumentację przedłożoną przez skarżącego w trakcie postępowania. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2017 r. IMPiZŚ wyjaśnił, że posiadał całość dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącego i wymienionej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r. Dokumenty te zostały uwzględnione w trakcie prowadzanego w Instytucie procesu diagnostyczno-orzeczniczego.
Skarżący złożył tłumaczenie z języka niemieckiego decyzji o uznanie za chorobę zawodową choroby skóry nr 19 (ASVG) wraz z oryginałem w języku niemieckim do WOMP i do IMPiZŚ. W orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] kwietnia 2017 do orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. IMPiZŚ w procesie diagnostyczno-orzeczniczym uwzględnił całość dokumentacji, lecz nie zawierała ona żadnych nowych danych, które mogłyby być podstawą do weryfikacji wydanego w dniu [...] listopada 2015 r. orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego.
Skarżący nie zgodził się z treścią ww. orzeczenia i zwrócił się o skierowanie na dalsze badania do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.
WOMP w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydanym dnia [...] listopada 2018 r. rozpoznał u skarżącego chorobę: rozsiane zapalenie mieszków włosowych, a więc jednostkę chorobową nieobjętą wykazem chorób zawodowych. Stwierdzono również, że uczulenie na nadtlenek benzoilu powszechny składnik leków stosowanych w schorzeniach dermatologicznych może być efektem leczenia. Utrzymywanie się zmian skórnych pomimo wieloletniego braku ekspozycji zawodowej wskazuje na pozazawodową etiologię choroby badanego. Analizując całość dokumentacji zgromadzonej w przebiegu toczącego się postępowania, przy zgodności opinii jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia (WOMP Rzeszów) jak również przeprowadzonych badaniach w dwóch jednostkach orzeczniczych drugiego stopnia (IMPiZŚ oraz IMP w Łodzi) w ocenie organu I instancji brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego, wymienionego w pozycji 18 punkt 1 wykazu chorób zawodowych.
Skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem orzeczenia i oświadczył, że zwróci się do WOMP o wyjaśnienie, czy w orzeczeniu lekarskim uwzględniono wszystkie dokumenty przetłumaczone z języka niemieckiego. W dniu 21 września 2020 r. skarżący przedłożył do organu I instancji odpowiedź WOMP z dnia [...] marca 2019 r., że uwzględniono wszystkie dostarczone dokumenty. Skarżący wniósł o uzupełnienie oceny narażenia zawodowego o narażenie na nadtlenek benzoilu (ponieważ w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. IMPiZŚ w przeprowadzonej szerokiej diagnostyce alergologicznej, obejmująca m. in. potencjalne alergeny zawodowe wykazał w testach płatkowych uczulenie jedynie na nadtlenek benzoilu). W trakcie prowadzonego postępowania organ uzyskał dodatkowe wyjaśnienia związane z przeprowadzaną oceną narażenia w trakcie rozmów telefonicznych ze skarżącym oraz jego pracodawcami.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. organ I instancji przesłał do WOMP "Kartę oceny narażenia zawodowego" uzupełnioną o dane dotyczące narażenia zawodowego na nadtlenek benzoilu. W trakcie sporządzania uzupełniającej karty stwierdzono brak narażenia zawodowego na nadtlenek benzoilu w spółkach [...] (dawny [...]) oraz spółce [...] (dawny [...]). Z uzupełnionej karty ocena narażenia wynika, że w trakcie wykonywania czynności zawodowych na stanowiskach monter tynków suchych tynków, robotnik budowlany, tynkarz brygadzista oraz robotnik budowlany, skarżący miał kontakt z materiałami budowlanymi (dane z kart charakterystyki produktu i danych technicznych): cementy - H 315 działa drażniąco na skórę, H 317 może powodować reakcje alergiczną skóry; styropian - rozkład termiczny w wysokiej temperaturze, np. przy cięciu gorącym drutem może skutkować uwalnianiem styrenu; akrylowe tynki dekoracyjne - na skórę "działa obojętnie lub powoduje lekkie podrażnienie skóry - po wyschnięciu stosunkowo trudny do zmycia, zaczerwienienie skóry może pojawić się na skutek prób usunięcia go z jej powierzchni..."; klej do styropianu FP 11 - preparat drażniący Xi, R 36/37/38 - działa drażniąco na oczy, drogi oddechowe i skórę, R 43 - może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą, "unikać kontaktu ze skórą. Może działać drażniąco na skórę (długotrwały lub powtarzający kontakt), które może wywołać miejscowe zaczerwienienie, obrzęk, swędzenie i wysuszenie"; zaprawa klejowa do wełny mineralnej kpw - w składzie żywice akrylowe, H 315 działa drażniąco na skórę, H 317 może powodować reakcje alergiczną skóry; masy epoksydowe do fugowania - zawierają żywicę epoksydową (produkt drażniący-żrący); dekoracyjny tynk strukturalny (produkt zawiera amoniak), produkt drażniący-żrący; Epoxy - dwuskładnikowy zestaw epoksydowy (produkt drażniący-żrący); Superflex - poliuretanowy dwuskładnikowy zestaw (produkt drażniący-żrący); Kerabuild Epoadesivo - dwuskładnikowy zestaw epoksydowy (produkt drażniący-żrący), do wyrównywania powierzchni połączeń; zaprawa klejąca do glazury - Xi (produkt drażniący zawiera cement, R 43 - może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą; R 36/37/38 (działa drażniąco na drogi oddechowe i skórę, "w kontakcie ze skórą podrażnienie zaczerwienienie, może powodować wystąpienie reakcji alergicznej"); żywice epoksydowe - H 314 (powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu, H 317 może powodować reakcje alergiczną skóry).
W piśmie z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...] WOMP wyjaśnił, po przeanalizowaniu zgromadzonej w postępowaniu dokumentacji oraz wywiadzie podczas badania w 2014 r., że opis zmian skórnych ze względu na lokalizację nie jest typowy dla narażenia zawodowego na związki chemiczne obecne w środowisku pracy badanego. Skarżący udostępnił dla potrzeb orzeczniczych kopię dokumentacji medycznej. Nadtlenek benzoilu jest składnikiem produktów stosowanych na skórę i produktów leczniczych stosowanych w stomatologii, jako dodatek spożywczy E928 (do bielenia mąki, olejów) oraz przy obróbce tkanin (wiskoza, jedwab, bawełna...). Szeroka dostępność stanowi narażenie pozazawodowe. W przetłumaczonej karcie leczenia ambulatoryjnego z dnia [...] kwietnia 2010 r. ([...]) było rozpoznanie: zapalenie mieszków włosowych z krótkim opisem zmian drobnogrudkowych wykwitów na kończynach dolnych (zastosowano maść zawierającą nadtlenek benzoilu). W dokumencie "paszport alergika" z [...] alergia kontaktowa ew. lekowa każdy kontakt i leczenie substancją zawierającą nadtlenek benzoilu przeciwwskazane. Przeprowadzone w dniu 30 sierpnia 2012 r. badanie skarżącego dla potrzeb uzyskania stopnia niepełnosprawności zawierało m. in. rozpoznanie zakażenia mieszków włosowych i rogowacenia mieszkowego. W trakcie zatrudnienia skarżącego w okresach od [...] do [...] oraz od [...] do [...], jako robotnik budowlany wykonywał prace budowlane z zakresu izolacji budynków i posadzkarstwa. Do kontaktu z czynnikami alergizującymi i drażniącymi skórę dochodziło przy stosowaniu cementu, zapraw gruntujących, klejących, utwardzaczy żywic epoksydowych i farb. W udostępnionej dokumentacji medycznej nie znaleziono opisu zmian skórnych w obrębie dłoni, przedramion, twarzy. W przypadku związków lotnych, mgły, aerozolu zawierającego pilergeny, zmiany lokalizują się na odsłoniętych częściach ciała (twarz, szyja, tors, dłonie, przedramiona). Nadtlenek benzoilu może występować na powierzchni tworzyw sztucznych, jako utwardzacz do produkcji polistyrenu i żywic i jest produktem powszechnie dostępnym również w produktach wykorzystywanych w budownictwie i izolacji. Skarżący był hospitalizowany w IMPiZŚ (w trybie badania odwoławczego) gdzie ustalono przebyte zapalenie mieszków włosowych, trądzik odwrócony. Instytut nie rozpoznał alergicznego kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego. IMP w Łodzi na podstawie dostępnej dokumentacji oraz przeprowadzonych badań ustalił rozpoznanie kliniczne: rozsiane zapalenie mieszków włosowych. Rozpoznanie to jest tożsame z rozpoznaniem postawionym przez opiniujący skarżącego podmiot w [...]. Podczas hospitalizacji w obu instytutach były wykonane badania alergologiczne dla substancji chemicznych występujących w środowisku pracy opiniowanego, powszechnymi areoalergenami i alergenami pokarmowymi. Wszystkie podmioty opiniujące ustaliły to samo rozpoznanie: zapalenie mieszków włosowych. Kwestia substancji zawartych w materiałach budowlanych działających drażniąco na skórę nie znalazła potwierdzenia w badaniach przeprowadzonych w [...] oraz w obu instytutach badawczych w dziedzinie medycyny pracy w kraju, które postawiły tę samą diagnozę: zapalenie mieszków włosowych.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. znak: [...] WOMP wyjaśnił, że nie możliwości prawnej ponownego rozpatrzenia sprawy skarżącego, a przedstawiona przez organ I instancji dokumentacja, nie wnosi niczego nowego.
Organ I instancji przesłał w dniu [...] kwietnia 2022 r. do WOMP kopię dokumentacji medycznej - historii choroby z gabinetu dermatologicznego [...]. W odpowiedzi otrzymanej w dniu [...] maja 2022 r. WOMP wyjaśnił, że przekazana dokumentacja nie zawierała nowych istotnych okoliczności dla orzekania w zakresie choroby zawodowej pacjenta, więc brak jest potrzeby weryfikowania wcześniej wyrażonego stanowiska w tym zakresie.
Organ I instancji podkreślił, że jest związany rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej tego orzeczenia, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.
Według obowiązującej definicji, wynikającej z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, choroba zawodowa jest schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych (załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. - Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z tej definicji wynikają trzy przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, które muszą zachodzić łącznie:
1) jednostka chorobowa wymieniona w wykazie chorób zawodowych,
2) występowanie w środowisku pracy narażenia zawodowego (czynniki szkodliwe albo sposób wykonywania pracy), mogącego wywołać schorzenie,
3) związek przyczynowo-skutkowy między schorzeniem a narażeniem zawodowym.
Organ I instancji wskazał, że uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze I i II stopnia uznały, po wykonaniu badań i analizie dokumentacji, że nie wystąpiła jednostka chorobowa wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a zatem nie wystąpiła przesłanka pierwsza opisana powyżej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił przebieg postępowania i uzupełnił ustalenia faktyczne organu I instancji, wskazując, że w trakcie hospitalizacji skarżącego w Klinice IMP w Łodzi trwającej od [...] do [...] 2018 r. badaniem dermatologicznym rozpoznano rozsiane zapalenie mieszków włosowych. Wykonane testy płatkowe obejmujące dwuchromian potasu, mieszankę tiuramów, balsam peruwiański i nadtlenek benzoilu dały wynik dodatni dla nadtlenku benzoilu. W podsumowaniu wydanego orzeczenia z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] biegli z Kliniki IMP w Łodzi na podstawie analizy całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, narażenia zawodowego oraz aktualnych wyników badań, stwierdzili brak podstaw do rozpoznania u skarżącego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej wymienionej w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Aby orzec istnienie choroby zawodowej organ administracji stwierdzić musi wystąpienie trzech przesłanek. Po pierwsze musi ustalić, że strona była w środowisku pracy narażona na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową. Po drugie musi stwierdzić, że powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony rozpatrywaną chorobę w sensie medycznym. Po trzecie musi ustalić związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a chorobą strony. Jedynie spełnienie wszystkich powyższych przesłanek pozwala organowi administracyjnemu na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy, brak którejkolwiek z przesłanek obliguje organ do wydania decyzji nie stwierdzającej choroby zawodowej.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zapadłymi orzeczeniami lekarskimi stwierdzane u skarżącego dolegliwości nie stanowią choroby określonej w poz. 18 punktu 1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenia powyższe stanowią szczególny rodzaj dowodu, należy je bowiem traktować jak opinie biegłych. Oznacza to, że są wiążące dla organu administracyjnego w zakresie specjalistycznego rozpoznania, zaś organ jest uprawniony do kontroli ich poprawności jedynie pod kątem prawnoprocesowym. Organ odwoławczy stwierdził, że wydane orzeczenia lekarskie są zgodne w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące. W świetle uzyskanych orzeczeń lekarskich u skarżącego za przyczynę zgłaszanych dolegliwości uznano przyczynę pozazawodową. We wszystkich wydanych orzeczeniach przedstawiono w sposób szczegółowy historię choroby skóry skarżącego, uwzględniając dokumentację, o której wspomina on w odwołaniu. Potwierdzono, że skarżący był leczony na liszaj płaski oraz przewlekłe zapalenie mieszków włosowych od 2004 r. W [...] wystawiono w [...] skarżącemu "paszport alergika" - uczulenie na balsam peruwiański i nadtlenek benzoilu z wpisem o alergii kontaktowej ewentualnie polekowej. W 2012 r. schorzenie skóry (nie wpisano jakie) zostało uznane za chorobę zawodową zgodnie z załącznikiem do przepisów Ogólnego Ubezpieczenia Wypadkowego w [...], odmówiono pacjentowi z tego tytułu renty. Kolejna dokumentacja obejmuje rok 2014, w której jest informacja o leczeniu zapalenia mieszków włosowych. W trakcie badania przez biegłych zmiany skórne nie odpowiadają alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, również ich lokalizacja na ciele nie koreluje z charakterem narażenia zawodowego. Rozpoznawane schorzenia skóry u skarżącego nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Tak więc w niniejszej sprawie brak jest potwierdzenia rozpoznania choroby zawodowej z wykazu chorób zawodowych z pozycji 18 punkt 1, a schorzenia skóry na jakie cierpi skarżący mają charakter pozazawodowy, nie miesząc się w wykazie chorób zawodowych.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących braku rzetelności przy przeprowadzaniu badań przez jednostki orzecznicze organ odwoławczy stwierdził, że orzekanie w sprawach chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne, zaś państwowy inspektor sanitarny, podejmując decyzję w sprawie choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w tej sprawie. Zarówno organy Inspekcji Sanitarnej jak też i sąd administracyjny, kontrolujący postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym rozstrzygnięciem, nie mają żadnych uprawnień do dokonywania merytorycznej oceny sposobu przeprowadzenia badań medycznych i ewentualnego podważania ich wyników.
Mając na uwadze, że postępowanie przed medycznymi jednostkami orzeczniczymi jest dwuinstancyjne, organ odwoławczy podzielił stanowisko WOMP wyrażone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. w kwestii braku możliwości prawnej ponownego rozpatrzenia po raz drugi tej samej sprawy. Za takim rozstrzygnięciem przemawia fakt udzielenia wyczerpujących wyjaśnień dotyczących wydanych orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry przez podmioty orzecznicze II stopnia jak i WOMP. Organ odwoławczy wskazał również, że organ I instancji w prowadzonym ponownym postępowaniu uzyskał dodatkowe orzeczenia uzupełniające jednostek orzeczniczych w kwestiach wątpliwości wskazanych w uzasadnieniu przywołanego wyroku, realizując wytyczne określone w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2016 r. Ponadto wyjaśniono wszystkie zaistniałe wątpliwości oraz zapewniono skarżącemu czynny udział na każdym etapie prowadzonego postępowania. Zaskarżona decyzja jest zgodna z merytoryczną treścią orzeczeń wydanych przez lekarzy orzeczników, którzy dokonali szczegółowej analizy dokumentacji lekarsko- medycznej pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia skarżącego.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:
- art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 75 w zw. z art. 78 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego polegający na oparciu skarżonej decyzji na opinii biegłych WOMP z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...], którzy oparli swą opinię na karcie oceny narażenia zawodowego, pomimo zaniechania przez WOMP przeprowadzenia badań skarżącego, na które został on skierowany przez organ I instancji dnia [...].08.2021 r., przez co opinia biegłych jest niekompletna i zawiera braki, jest niespójna i nierzetelna, i w sposób wybiórczy traktuje przedłożoną przez skarżącego dokumentację medyczną, w tym badania alergiczne, tj. kartę alergika, która potwierdza uczulenie na nadtlenek benzoilu,
- § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez uznanie, że na podstawie przedłożonego materiału dowodowego brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej;
- błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść decyzji, a polegający na błędnym przyjęciu, że występujące u skarżącego schorzenia nie są alergicznym kontaktowym zapaleniem, skóry,
- niezebranie i nierozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem, w szczególności pominięcie faktu pozytywnych testów uczulenia na tlenek benzoilu potwierdzonych w jednostkach orzeczniczych II stopnia, ponadto pominięto przedłożoną dokumentację medyczną, w której zapisy wskazują, że zmiany chorobowe są widoczne na nadgarstkach, rękach i ramionach, przez co opinia biegłych zawiera braki i błędy w tym zaprzecza zasadom logicznego rozumowania.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył treść zarzutów skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
Sąd działając z urzędu, niezależnie od granic skarg i podniesionych zarzutów, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego, których postać lub stopień miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.). W granicach możliwości weryfikacyjnych sądu administracyjnego zaskarżona decyzja jest więc prawidłowa.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania, jakie wynikały z prawomocnego wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 521/16, zostały w całości wykonane. Przede wszystkim uchybienia procesowe kontrolowanych organów oraz jednostek orzeczniczych związane z pominięciem załączenia do akt dokumentacji lekarskiej sporządzonej w języku niemieckim przez [...] instytucje ochrony zdrowia i ubezpieczeń społecznych zostały usunięte. Do akt sprawy dołączono wszystkie oferowane przez skarżącego [...] dokumenty medyczne dotyczące leczenia dermatologicznego i postępowania ubezpieczeniowego wraz z odpowiednim tłumaczeniem przysięgłym na język polski. O ile w poprzednim postępowaniu do akt sprawy złożono przetłumaczony na język polski [...] dokument medyczny pn. "Paszport alergika" (k. 72-73, t. I akt administracyjnych), o tyle pozostałe dokumenty medyczne (poza dokumentami niemającymi takiego charakteru) wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski oraz dokument będący tłumaczeniem na język polski dokumentu [...] (bez oryginału) włączono do akt dopiero w toku kolejnego postępowania po wydaniu ww. prawomocnego wyroku (k. 132-152, t. I akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji wyjaśnił również zagadnienie uwzględnienia powyższej dokumentacji medycznej w postępowaniu diagnostycznym przed uprawioną jednostką orzeczniczą drugiego stopnia (Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego/IMPiZŚ w Sosnowcu). Dokumentacja ta została uwzględniona w koniecznym i wystarczającym z medycznego punktu widzenia zakresie. Podstawą do takiej oceny są pismo IMPiZŚ w Sosnowcu z dnia [...] marca 2017 r., pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz opinia uzupełniająca IMPiZŚ w Sosnowcu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Szczególnie z tego ostatniego dokumentu jednoznacznie wynika, że ww. jednostka orzecznicza nie tylko posiadała w trakcie badań skarżącego i opiniowania jego sprawy całość dokumentacji medycznej pochodzącej z instytucji [...], lecz także uwzględniła treść tej dokumentacji w procesie diagnostycznym. W związku z powyższym ww. jednostka orzecznicza prawidłowo stwierdziła, że brak było podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r.
W drugiej kolejności Sąd przystąpił do dalszej oceny formalnoprocesowej i materialnoprawnej zaskarżonej decyzji, dochodząc do przekonania, że decyzja ta odpowiada prawu.
Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wystarczający do dokonania oceny prawidłowości wykładni prawa materialnego oraz subsumpcji faktów sprawy.
Stosownie do treści art. 235 (1) i art. 235 (2) kodeksu pracy (k.p.) stwierdzenie w drodze decyzji organów administracji sanitarnej istnienia u pracownika lub byłego pracownika choroby zawodowej wymaga kumulatywnego spełnienia następujących warunków:
1) rozpoznania przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej medycyny pracy I lub II stopnia, o której mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych (rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) stanowiącym załącznik do powyższego rozporządzenia;
2) stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, co oznacza, że pomiędzy powstaniem choroby a warunkami pracy (tzw. narażeniem zawodowym) musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy;
3) rozpoznania choroby zawodowej w okresie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego albo po ustaniu tego rodzaju zatrudnienia, jednakże pod warunkiem, że wystąpienie udokumentowanych medycznie objawów stwierdzonej choroby nastąpiło w okresie, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.
Brak spełnienia choćby jednego z powyższych warunków skutkuje niemożnością stwierdzenia przez właściwego inspektora sanitarnego w drodze decyzji istnienia choroby zawodowej.
W świetle powyższych warunków materialnoprawnych organy orzekające w przedmiotowej sprawie najpierw przeprowadziły w sposób pełny i kompleksowy postępowanie dowodowe na okoliczności istotne z punktu widzenia treści powyższych warunków, a następnie dokonały oceny tak zebranego materiału. Podstawa dowodowa ustaleń faktycznych została szczegółowa opisana w uzasadnieniach decyzji, jak również znajduje pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy administracyjnej. Jak wynika z jednoznacznych, spójnych i niesprzecznych ustaleń i ocen organów, w odniesieniu do skarżącego nie została spełniona pierwsza i zasadnicza przesłanka wydania orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej, co do której podejrzenie stało się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie. Na podstawie orzeczeń jednostek orzeczniczych pierwszej i drugiej instancji organy obydwu instancji zgodnie ustaliły, że brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia jednostki chorobowej opisanej pod pozycją 18 pkt 1 (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.
W ocenie organów obydwu instancji i Sądu zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania orzeczeń lekarskich, a następnie kontrolowanych decyzji. Ustalenia oraz konkluzje orzeczenia jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia (WOMP w Rzeszowie) nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz jednostki orzeczniczej drugiego stopnia (IMPiZŚ w Sosnowcu) nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. są zgodne, spójne i jednoznaczne. Orzeczenia te – wobec zastrzeżeń i wniosków dowodowych skarżącego – zostały potwierdzone w drodze ww. opinii uzupełniającej IMPiZŚ w Sosnowcu z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz orzeczenia lekarskiego uzupełniającego WOMP w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2018 r. (z uwzględnieniem szczególnie eksponowanej przez skarżącego dokumentacji z leczenia dermatologicznego w gabinecie lek. med. [...]). Dodatkowo skarżący, wobec ponawianych zarzutów, został skierowany na badania specjalistyczne w warunkach hospitalizacji do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia (Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi). Badania te miały miejsce w dniach od [...] do [...] 2018 r. i na ich podstawie prof. dr hab. med. [...] wydała opinię, że skarżący jest dotknięty rozsianym zapaleniem mieszków włosowych, która to jednostka chorobowa nie jest objęta wykazem chorób zawodowych zawartym w załączniku rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Również stwierdzone uczulenie skarżącego na nadtlenek benzoilu nie stanowi schorzenia uznanego przez prawodawcę za chorobę zawodową. Bardzo istotne w niniejszej sprawie są dwa wnioski końcowe postawione przez ww. lekarza specjalistę. Po pierwsze, nadtlenek benzoilu jest powszechnie stosowanym składnikiem leków dermatologicznych, a powstanie alergii na tę substancję mogło powstać u skarżącego w wyniku leczenia schorzeń skórnych. Taki wniosek potwierdza także ww. orzeczenie IMPiZŚ w Sosnowcu z dnia [...] listopada 2015 r., które wskazuje, że leki stosowane w leczeniu trądzika i zapalenia mieszków włosowych mogły spowodować u skarżącego uczulenie na nadtlenek benzoilu, natomiast balsam peruwiański jest zbyt powszechnie stosowaną substancją, aby kontakt z nią mógł prowadzić do narażenia zawodowego. Po drugie, długotrwałe "utrzymywanie się zmian skórnych pomimo wieloletniego braku ekspozycji zawodowej" (skarżący ostatnio pracował w budownictwie na terenie Polski w latach [...], w tym jako monter tynków w [...] r. oraz jako tynkarz w [...] r., oraz na terenie [...] w latach [...] jako robotnik budowlany) "wskazuje na pozazawodową etiologię choroby" skarżącego. Tożsame w swej treści rozpoznanie ustalono w ww. orzeczeniu lekarskim uzupełniającym WOMP w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2018 r. Brak podstaw do stwierdzenia choroby z pozycji 18 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) jednoznacznie potwierdzają orzeczenie z dnia [...] listopada 2015 r. oraz opinia z dnia [...] kwietnia 2017 r. IMPiZŚ w Sosnowcu. W dokumentach tych wskazano, że morfologia zmian skórnych skarżącego nie tylko nie odpowiada alergicznemu kontaktowemu zapaleniu skóry, lecz jest także nietypowa dla tego schorzenia, a lokalizacja zmian na ciele "nie koreluje z charakterem narażenia zawodowego". Uprawniony lekarz orzecznik stwierdził ponadto, że nie można wykluczyć innego schorzenia (trądzik odwrócony), natomiast przeprowadzona szeroka diagnostyka alergologiczna (obejmująca m.in. potencjalne alergeny zawodowe, w tym chrom, składniki żywic, utwardzacze, akrylany, farby epoksydowe) wykazała dodatni wynik co do nadtlenku benzoilu. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy medycznej, obejmującej także wszystkie dane z zakresu leczenia i diagnozowania dermatologicznego (leczenie specjalistyczne dermatologiczne od 2004 r., w tym lek. med. [...]; hospitalizacja dermatologiczna w [...] r.; diagnoza dermatologiczna w 2010 r.: liszaj płaski i zapalenie mieszków włosowych; diagnoza z dnia 26 kwietnia 2010 r.: zapalenie mieszków włosowych, w opisie "zmiany drobno grudkowatych wykwitów na kończynach dolnych"; [...] "Paszport alergika" z diagnozą "alergia kontaktowa ew. lekowa", wydany po ustaleniu uczulenia na nadtlenek benzoilu i balsam peruwiański; orzeczenie [...] z dnia [...] maja 2012 r.; orzeczenie [...] z dnia 5 października 2012 r.; wyniki badań medycznych w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. z rozpoznaniem: zakażenie mieszków włosowych i rogowacenie mieszkowe), organ odwoławczy dodatkowo trafnie zauważył (s. 10 decyzji z dnia [...] lipca 2022 r.), że w [...] [...] organ wydający "Paszport alergika" uwzględnił nadtlenek benzoilu jako możliwą alergię polekową z tego względu, że w tym okresie nasiliły się zmiany skórne po terapii miejscowej preparatem dermatologicznym zastosowanym w 2010 r. w związku z leczeniem zapalenia mieszków włosowych.
Pomimo jednoznacznych i kategorycznych konkluzji orzeczeń i opinii lekarskich, które są zgodne w rozpoznaniu, logiczne i wyczerpujące, organ pierwszej instancji uwzględnił dalszy wniosek skarżącego z dnia 6 sierpnia 2021 r. o uzupełnienie karty oceny narażenia zawodowego m.in. o informacje dotyczące alergogennego charakteru nadtlenku benzoilu, niektórych substancji wykorzystywanych w budownictwie (w tym cementu, zapraw gruntujących i klejących, utwardzaczy żywic epoksydowych i farb) oraz znajdującej się już w aktach sprawy (t. I akt administracyjnych) opinii sądowo-lekarskiej lek. med. [...], a następnie po raz kolejny skierował skarżącego na badania (pismo z dnia 13 sierpnia 2021 r.). Jednostka orzecznicza stopnia pierwszego (WOMP w Rzeszowie) po ponownym zapoznaniu się z uzupełnioną kartą narażenia zawodowego oraz po ponownej analizie całości dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowym postępowaniu pismem z dnia [...] marca 2022 r. podtrzymała zajęte dotychczas stanowisko, odnosząc się szczegółowo do wszystkich zarzutów i twierdzeń skarżącego, których ocena – co trzeba wyraźnie podkreślić – wymaga specjalistycznej wiedzy lekarskiej oraz formalnego uprawnienia do ferowania ocen medycznych.
W związku z powyższym Sąd potwierdził prawidłowość konkluzji organów administracji sanitarnej, że wobec zgodnych, jednoznacznych, spójnych, pełnych i kategorycznych ocen i wniosków uprawnionych jednostek orzeczniczych oraz lekarzy orzeczników, o których mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., brak jest podstaw do ich dalszej weryfikacji, a zatem podtrzymaniu podlega końcowa ocena, że z medycznego punktu widzenia skarżący nie jest dotknięty chorobą zawodową wskazaną pod pozycją 18 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.
Nie są zatem uzasadnione podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 75 w zw. z art. 78 w zw. z art. 80 k.p.a. W szczególności organy orzekające w sprawie po zapoznaniu się z kolejną opinią jednostki orzeczniczej (pismo WOMP w Rzeszowie z dnia [...] marca 2022 r.), zawierającą szczegółową i końcową ocenę medyczną zarzutów skarżącego, były uprawnione do zakończenia procesu weryfikacji dotychczas wydanych w sprawie orzeczeń i opinii lekarskich. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i był on wystarczający do wydania orzeczeń lekarskich oraz decyzji rozstrzygających sprawę co do istoty. Również rozpatrzenie powyższego materiału, jego ocena i jej uzasadnienie oraz końcowe wnioski są prawidłowe w świetle wymogów formalno-procesowych. Nie pominięto w szczególności okoliczności związanych z pozytywnymi testami alergicznymi w zakresie nadtlenku benzoilu oraz dokumentacji medycznej, w której stwierdza się zmiany chorobowe m.in. na nadgarstkach, rękach i ramionach (dokumentacja w tym zakresie, także fotograficzna, znajdująca się w aktach sprawy była przedmiotem oceny uprawnionych lekarzy i jednostek orzeczniczych). W sprawie nie doszło także do naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Przepis ten stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak już wyjaśniono, kontrolowane decyzje zostały wydane na podstawie pełnego i prawidłowo ocenionego materiału dowodowego, w tym z uwzględnieniem wszystkich dokumentów przedłożonych przez skarżącego. Organy pierwszej i drugiej instancji oraz jednostki orzecznicze uwzględniły również w pełnym zakresie dane wynikające z karty oceny narażenia zawodowego (także uzupełnionej o dodatkowe dane na wniosek skarżącego) oraz wszystkich wydanych orzeczeń i opinii lekarskich.
Należy również końcowo wyjaśnić skarżącemu, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. uprawniony lekarz orzecznik wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Wyznaczenie zakresu i rodzaju dokumentacji medycznej lub pracowniczej oraz badań diagnostycznych należy do wyłącznej kompetencji lekarzy orzeczników. Lekarze orzecznicy w razie uznania, że zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, są uprawnieni na podstawie § 6 ust. 5 cyt. rozporządzenia do wystąpienia o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika. Decyzja w zakresie oceny kompletności dokumentacji koniecznej do wydania orzeczenia należy więc do lekarzy orzeczników. Organy administracji sanitarnej nie są upoważnione do zastępowania uprawnionych lekarzy orzeczników w wyznaczaniu zakresu koniecznych do wydania orzeczenia danych lub dokumentów medycznych, jeśli konkluzje lekarskie były jednoznaczne, spójne i kategoryczne. Organy te nie są również uprawnione do wkraczania w sferę ustaleń i ocen medycznych orzeczników, lecz jedynie mogą żądać uzupełnienia uzasadnienia orzeczeń lekarskich albo poddać te orzeczenia weryfikacji przez jednostki orzecznicze wyższego stopnia. Orzeczenia lekarskie wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jako dokumenty urzędowe korzystają ponadto z domniemania wiarygodności i autentyczności, a zatem zakresem tego domniemania objęte są także twierdzenia i wnioski medyczne z przeprowadzonych badań specjalistycznych.
Mając na względzie przedstawione powyżej argumenty i przesłanki, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.