II SA/Rz 1088/22

II SA/Rz 1088/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Mikolik
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone czynność i poprzedzające ją czynność
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1lit. a w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 23a ust. 2, art. 28 ust. 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 lipca 2022 r. nr OPS.522.SR.176.2021 w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia rodzinnego I. uchyla zaskarżoną czynność i czynność Burmistrza [...] z dnia 20 czerwca 2022 r. nr OPS.522.SR.176.2021; II. zasądza od Burmistrza Miasta [...] na rzecz skarżącej A. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz"/ "organ") z dnia 19 lipca 2022 r. nr OPS.522.SR.176.2021, nazwana "Informacja Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]". Organ poinformował A.K. (dalej: "Skarżąca"), że w związku z faktem, że Skarżąca nie złożyła informacji na wystosowane w dniu 8 czerwca 2022 r. wezwanie co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, tj. określenia danych w zakresie miejsca zatrudnienia G.Ć. oraz dochodu za maj 2022 r., zważywszy na zapis art. 23a ust. 2, art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: "u.ś.r."), w związku z art. 52 § 3 oraz art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), wstrzymuje wypłatę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jednocześnie Burmistrz poinformował, że w przypadku udzielenia wyjaśnień, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.ś.r., świadczenie rodzinne wypłaca się od miesiąca, w którym wpłynęły wyjaśnienia do końca okresu zasiłkowego, jeżeli osoba spełnia warunki określone w ustawie (art. 28 ust. 4. u.ś.r.).
W skardze na tę czynność Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mających wpływ na wynik sprawy a to: art. 6, art. 7 K.p.a. poprzez wstrzymanie wypłaty zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami co w rażący sposób narusza interes obywateli, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i dokonanie ustaleń stanu faktycznego sprawy w oderwaniu od przedstawionego przez samą skarżącą materiału dowodowego, w tym postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o zabezpieczeniu roszczeń alimentacyjnych na J.Z.Ć. (sygn. akt: [...]) co jednoznacznie wskazuje, że ojciec dziecka nie bierze udziału w procesie wychowania i opieki nad córką, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a co za tym idzie - naruszenie prawa materialnego i błędne uznanie, że ojciec dziecka może być uznany za członka rodziny skarżącej.
Na tej podstawie sformułowano wniosek o wznowienie wypłaty świadczeń rodzinnych od czerwca 2022 r. i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że ojciec dziecka nie zamieszkuje z nimi, nie utrzymuje kontaktów z dzieckiem, nie tworzą oni wspólnoty gospodarczej. Płaci jedynie alimenty. Rodzic dziecka w opisanej sytuacji nie tworzy z dzieckiem oraz z pozostałymi członkami rodziny "wspólnoty dochodowej", o której mowa w definicji legalnej z art. 3 pkt 16 w zw. z art. 3 pkt 12 u.ś.r. Warunkiem uznania rodzica dziecka (w tym ojca dziecka nietworzącego wspólnego gospodarstwa domowego z dzieckiem) za członka rodziny jest tworzenie z dzieckiem, o którym mowa w art. 3 pkt 16 u.ś.r. wspólnoty dochodów, o której mowa w art. 3 pkt 12 u.ś.r. Nie sposób do rodziny zaliczyć rodzica, który nie jest w związku małżeńskim i nie wychowuje z drugim z rodziców dziecka. Nieistotne są w niniejszej sprawie jego dochody.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz podkreślił, że Skarżąca została poinformowana o wstrzymaniu wypłaty świadczenia rodzinnego z powodu nie złożenia wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Wskazał, że w przypadku, gdy ojciec dziecka przebywa za granicą należy ustalić, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ nie jest uprawniony samodzielnie ustalić czy i za jaki okres przepisy o koordynacji będą miały ewentualnie zastosowanie. Do czasu ustalenia tego przez Wojewodę zarówno wydanie decyzji, jak i wypłata świadczeń mogą nastąpić z naruszeniem przepisów o właściwości organu i warunkach nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona.
I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z dnia 22 października 2021 r. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2021/2022 na troje dzieci, w tym na córkę J.Ć. We wniosku podała dane osób tworzących rodzinę wskazując, że poza nią i trójką dzieci, rodzinę tworzy również partner – G.Ć. (str. 7 wniosku). Decyzją z dnia 18 listopada 2021 r. nr OPS.522.SR.176.2021 Burmistrz przyznał zasiłek rodzinny na troje dzieci Skarżącej, w tym na córkę J.Ć., na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. w wysokości 95 zł miesięcznie oraz na taki sam okres dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł miesięcznie. Pismem z 8 czerwca 2022 r. Burmistrz wezwał Skarżącą w celu złożenia wyjaśnień co do aktywności zawodowej ojca J., z określeniem kraju aktualnego zatrudnienia, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania informując, że niezastosowanie się do wezwania skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty ustalonego świadczenia rodzinnego. Z akt wynika, że Skarżąca w dniu 20 czerwca 2022 r. złożyła oświadczenie, że ojciec J.– G., od kwietnia 2022 r. przebywa we [...] i nie są jej znane ani miejsce pobytu, ani wysokość jego zarobków. Informacją z dnia 20 czerwca 2020 r., OPS.522.SR.176.2021 Burmistrz powiadomił Skarżącą, że z powodu niezłożenia informacji na wystosowane wezwanie do podania miejsca zatrudnienia G.Ć. i dochodu za maj 2022 r., na podstawie art. 28 ust. 1 u.ś.r., wstrzymuje wypłatę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Wskazał również, że w przypadku samotnego wychowywania dziecka, zgodnie z art. 24a u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych na córkę J. uzależnione jest od ustalenia na rzecz dziecka alimentów. W nawiązaniu do tej informacji Skarżąca w piśmie z 29 czerwca 2022 r. podała, że przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygnaturą akt [...] toczy się przeciwko ojcu J. sprawa o alimenty. Powtórzyła, że nie zna miejsca zatrudnienia i wysokości jego zarobków. Natomiast w dniu 19 lipca 2022 r. Skarżąca zgłosiła się do organu i przedłożyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. [...] o zabezpieczeniu powództwa przez zobowiązanie G.Ć. do zapłaty alimentów na rzecz małoletniej J. w kwocie po 400 zł miesięcznie, począwszy od 24 czerwca 2022 r., płatnych rąk do matki (Skarżącej). Burmistrz, szczegółowo na wstępie opisaną czynnością z tej samej daty (19 lipca 2022 r.), poinformował Skarżącą o wstrzymaniu wypłaty zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Czynność Burmistrza stanowi przedmiot skargi.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. Skarżąca reprezentowaną przez adwokata, wezwała Burmistrza do wypłaty świadczeń na rzecz małoletniej J. od daty przedłożenia postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia alimentacyjnego.
II. Czynność, której skarga dotyczy, podjęta została na podstawie art. 28 ust. 3 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, wstrzymuje się wypłatę świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, odmówiła udzielenia lub nie udzieliła, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.
Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych może nastąpić wyłączenie w dwóch przypadkach: po pierwsze – gdy osoba otrzymująca świadczenie nie wywiąże się z obowiązku złożenia wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia poprzez odmowę ich złożenia i po drugie – nie złoży ich w wyznaczonym terminie. Każda z tych sytuacji stanowi niezależną i samodzielną podstawę wstrzymania wypłaty świadczenia.
Organ powołał również, jako podstawę wstrzymania wypłaty świadczeń, przepis art. 23a ust. 2 u.ś.r. który ma brzmienie: w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy.
III. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca na wezwanie z 8 czerwca 2022 r., przed upływem wyznaczonego 14-dniowego terminu, złożyła wyjaśnienia dotyczące ojca małoletniej J. W tej samej dacie Burmistrz, bez ustosunkowania się do treści wyjaśnień stwierdził, że Skarżąca nie złożyła żądanych informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych i czynnością wstrzymał wypłatę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Sąd stwierdza, że pozostaje to w oczywistej sprzeczności z oświadczeniem złożonym w organie w dniu 20 czerwca 2022 r., L.dz. 1533.
W dniu 19 lipca 2022 r. Skarżąca złożyła w organie kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 7 lipca 2022 r. sygn. [...] o zabezpieczeniu powództwa. Potwierdza to protokół przyjęcia wniosku, zaewidencjonowany pod poz. L.dz. 1729. Burmistrz, czynnością z 19 lipca 2022 r. po raz drugi wstrzymał Skarżącej wypłatę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wskazując, że na wezwanie z 8 czerwca 2022 r. Skarżąca nie złożyła żądanych informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń. Również w tym przypadku treść pisma pozostaje w oczywistej sprzeczności z faktami i zupełnie pomija okoliczność, że Skarżąca przedłożyła postanowienie o zabezpieczeniu alimentów, będące tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 24a ust. 4 u.ś.r.
Stwierdzone wyżej błędy organu w procedowaniu mają ten skutek, że brak było podstaw do wstrzymania wypłaty świadczeń na podstawie art. 23 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca w terminie udzieliła żądanych informacji zarówno co miejsca pobytu ojca małoletniej J., jak również co do braku wiedzy o osiąganych przez niego dochodach. Nadto – jako osoba samotnie wychowująca dziecko, przedłożyła postanowienie o zabezpieczeniu alimentów na rzecz J., będące tytułem wykonawczym. Tym samym, wbrew stanowisku organu, Skarżąca udzieliła wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń.
Końcowo Sąd zauważa, że pogląd Organu o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest o tle zasadny, o ile wskazuje, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednakże z akt nie wynika, aby Burmistrz wystąpił do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i przekazał niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy, zgodnie z przepisem art. 23a ust. 2 u.ś.r. Nie ma też informacji od wojewody z której wynikałoby, że w rozpoznawanej sprawie przepisy takie mają zastosowanie (art. 23a ust. 3 i ust. 5 u.ś.r.).
Z tych przyczyn zaskarżona czynność i czynność z dnia 20 czerwca 2022 r. podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Orzeczenie o kosztach postepowania uzasadnia art. 200 P.p.s.a.