II SA/RZ 1076/24

II SA/Rz 1076/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Joanna Zdrzałka /sprawozdawca/
Jolanta Kłoda-Szeliga
Stanisław Śliwa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 575/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-02
II OZ 561/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 5 ust. 2, art. 61, art. 62 ust. 1, art. 66, art. 81 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2024 r. nr OA.7721.22.7.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego – skargę oddala –
Uzasadnienie
II SA/Rz 1076/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi E.S. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (dalej w skrócie: "PWINB") z 2 lipca 2024 r. nr OA.7721.22.7.2024 wydana w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – zwana dalej: "k.p.a.").
Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia decyzji Skarżąca w piśmie z 20 lutego 2023 r. skierowanym do Zarządu Zlewni w [...] (przekazanym następnie zgodnie z właściwością do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] – dalej w skrócie: "PINB") poinformowała, że na skutek przebudowy urządzenia wodnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w G. doszło do uszkodzenia zbiornika na ścieki oraz budynku mieszkalnego, który już w znacznym stopniu jest zniszczony.
W wyniku powyższego zgłoszenia PINB w [...] przeprowadził 30 marca 2023 r. czynności kontrolne na terenie działki nr [...] w G. w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na ww. działce własności E.S..
W wyniku oględzin w/w budynku mieszkalnego stwierdzono, że na zewnątrz przy narożniku wschodnim kontrolowanego budynku (w przyziemiu) w dwóch pustakach betonowych znajdowały się zarysowania pionowe. Na ścianie zewnętrznej północno-zachodniej parteru, przy wejściu do budynku, w jednym pustaku żużlowo-betonowym i w trzech spoinach pionowych między tymi pustakami znajdowały się zarysowania przebiegające pionowo. Wewnątrz budynku w pomieszczeniach przyziemia nie stwierdzono zarysowań oraz pęknięć na ścianach i stropie. W części parteru w pomieszczeniu korytarza oraz w pokoju istniejącym w narożniku wschodnim budynku między ścianą a stropem drewnianym (narożnik wewnętrzny) widoczne były zarysowania. Według kontrolujących stwierdzone zarysowania nie mają wpływu na dalsze bezpieczne użytkowanie budynku.
W tej sytuacji PINB w S. decyzją z 17 maja 2024 r. nr PINB.5162.4.5.2023 umorzył w całości postępowanie w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego na działce nr ewid. [...] położonej w G., gm. [...].
Organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że konstrukcja budynku jest stabilna a budynek, w stanie technicznym w jakim obecnie się znajduje, nie stanowi zagrożeń. Brak jest podstaw do podejmowania przez organ nadzoru budowlanego dalszych działań i wydania decyzji merytorycznej, dlatego prowadzone postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ wskazał, że zarówno w dniu kontroli 30 marca 2023 r., jak i podczas pobytu na działce nr ewid. [...] położonej w G. 16 kwietnia 2024 r. nie stwierdzono, aby stan techniczny budynku był nieodpowiedni.
W obszernym odwołaniu E.S. zarzuciła, że wydana decyzja jest bezprawna, wydana została z rażącym naruszeniem przepisów k.p.a., w drodze przestępstwa, na postawie nielegalnie przeprowadzonych dwóch kontroli w jej budynku mieszkalnym i na podstawie sfałszowanego przez Dyrektora Zlewni w K. zgłoszenia i nadużycia uprawnień przez PINB i pozostałych inspektorów. W jej ocenie całe uzasadnienie decyzji jest sfałszowane i niezgodne z faktami. Decyzja została wydana z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Nie wyjaśnia którego postępowania dotyczy, nie wyjaśnia ani nie rozstrzyga na jakich podstawach prawnych były zlecane i przeprowadzane kontrole w jej budynku mieszkalnym i na jakich podstawach były wszczynane postępowania administracyjne dotyczące jej budynku mieszkalnego. Podkreśliła, że nie wyrażała zgody na przeprowadzenie 30 marca
2023 r. kontroli w jej budynku mieszkalnym, wniosła wówczas o wstrzymanie wyznaczonej kontroli. Kontrola została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów k.p.a. i art. 81 ust. 2 Prawa budowlanego. Inspektorzy sami, bez jej zgody i udziału, podczas jej choroby prawnie usprawiedliwionej zaświadczeniem lekarskim, przeprowadzili kontrolę budynku mieszkalnego. PINB nie umożliwił jej wglądu w akta sprawy, cały czas udzielał odpowiedzi, że może dokonać wglądu w akta sprawy w godzinach urzędowania organu, przy czym miał wiedzę o braku dostępu do siedziby organu dla osób niepełnosprawnych. Zarzuciła, że nie jest prawdą, że 16 lutego
2024 r. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie kontroli jej budynku mieszkalnego. To inspektorzy odmówili jej przeprowadzenia. Niezrozumiałe dla niej jest dlaczego i jakim prawem pracownicy PINB żądali od niej protokołów badań okresowych i co te protokoły miały wspólnego ze stanem obecnym budynku. Odwołująca zwróciła się o "wycofanie" i unieważnienie zaskarżonej decyzji wraz ze wszczętymi i przeprowadzonymi postępowaniami. Wniosła o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec PINB w [...] i pracowników przeprowadzających kontrole.
PWINB w Rzeszowie nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją z 2 lipca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja jest zasadna i nie narusza prawa. Wyjaśnił, że sygnał obywatela w przedmiocie naruszenia przepisów prawa budowlanego daje podstawę organowi nadzoru budowlanego do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Do obowiązków organu należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów Prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych, zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, a także stosowania wyrobów budowlanych. Organ wyjaśnił, że podstawę do przeprowadzenia czynności kontrolnych stanowi art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm. – dalej: "P.b.") a czynności te mogą być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym. Organ zwrócił uwagę, że przepisy rozdziału 6 ustawy P.b. regulują kwestie utrzymania obiektów budowlanych, w którym to zakresie organ I instancji wszczął postępowanie, po przeprowadzonej 30 marca 2023 r. kontroli.
Organ odwoławczy wskazał, że PINB zarówno w trakcie kontroli 30 marca
2023 r. (podczas której dokonano oględzin w/w budynku mieszkalnego z zewnątrz i wewnątrz), jak i w wyniku oględzin z zewnątrz budynku dokonanych podczas pobytu na działce nr ewid. [...] położonej w G. 16 lutego 2024 r., nie stwierdził nieprawidłowości podlegających usunięciu w ramach przepisu art. 66 P.b. Z dokonanych ustaleń nie wynika, aby stan techniczny przedmiotowego budynku był nieodpowiedni i stwarzał zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.
W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że nie wystąpiły przesłanki nieprawidłowego użytkowania obiektu budowlanego o których mowa w art. 66 P.b. Stwierdzone 30 marca 2023 r. podczas kontroli zarysowania nie wymagają obligatoryjnie wydawania nakazu ich usunięcia w formie decyzji administracyjnej, lecz podlegają wykonaniu w ramach ciążącego na właścicielu lub zarządcy obiektu obowiązku dokonywania napraw obiektu.
Z tych przyczyn brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej i prawidłowo postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Dokonane przez organ powiatowy ustalenia zostały przedstawione w protokole z kontroli, a treść ustaleń protokołu potwierdza wykonana dokumentacja fotograficzna. Nadto brak istnienia uszkodzeń budynku potwierdza sama odwołująca.
Organ wyjaśnił, że brak protokołów kontroli okresowych przedmiotowego budynku nie świadczy o tym, że obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym czy też, że zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo, że jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. Niemniej istnieje obowiązek ich przedłożenia przez właściciela obiektu i PINB zobowiązany był do wyegzekwowania obowiązku przedłożenia ww. protokołów jako obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego bezpośrednio z art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.).
Końcowo organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Żądanie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wykracza poza przedmiot i zakres rozstrzygnięcia.
E.S. nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Skarżąca podtrzymała w całości argumentację i zarzuty odwołania, zwróciła się o unieważnienie decyzji obu instancji i wycofanie ich z obrotu prawnego oraz wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec pracowników organu nadzoru budowlanego. Wniosła także o zwrot poniesionych kosztów w całości.
W obszernym uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła swoje stanowisko. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie wyjaśnia i nie rozstrzyga zarzutów odwołania a zawiera zbędne wyjaśniania i wprowadza w błąd. Podkreśliła, że sprawa dotyczy dwóch bezprawnych i bezpodstawnych kontroli jej budynku mieszkalnego wolnostojącego, jednorodzinnego na działce nr [...]. W jej ocenie doszło do rażącego naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów ustawy Prawo budowlane. Organ nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu, nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału oraz zgłoszonych żądań, czym naruszył art. 10 § 1 k.p.a. Nie umożliwiono jej wglądu w akta sprawy, nie powiadomiono o wszczętym postepowaniu. Pomimo jej usprawiedliwionej zaświadczeniem lekarskim choroby przeprowadzono bezprawną i bezpodstawną kontrolę jej budynku.
Skarżąca wyjaśniła, że nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu z uwagi na brak swobodnego i bezpiecznego dojścia dla osób niepełnosprawnych. Jej zdaniem pismo z 20 lutego 2023 r. zostało sfałszowane. Pismo to nie zawiera żadnego stwierdzenia o tym, że jej budynek jest uszkodzony. Jeśli organ miał wątpliwości co do jego treści mógł ją wezwać do sprecyzowania żądania. Podkreśliła, że nie zgłaszała do żadnego organu o uszkodzeniu jej budynku. Nie jest także prawdą, że wyraziła zgodę na przeprowadzenie 30 marca 2023 r. kontroli oraz że ona i jej mąż brali w niej udział. Przeprowadzona w tym dniu oraz 16 lutego 2024 r. kontrola była bezprawna i naruszała przepisy k.p.a. i P.b.
Skarżąca zauważyła, że skoro przeprowadzona 30 marca 2023 r. kontrola nie wykazała żadnego uszkodzenia to już wówczas organ winien umorzyć postępowanie a nie przeprowadzać drugą kontrolę i wydawać decyzję po upływie ustawowego terminu. Zakwestionowała żądanie organu przedłożenia protokołów z badań okresowych.
Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 62 pkt 2, pkt 1 lit. a P.b. jest ustawowo zwolniona z przeprowadzania kontroli w jej budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Natomiast art. 81 ust. 4 P.b. nie dotyczy jej istniejącego od kilku lat budynku, przepis ten dotyczy obiektów w trakcie ich budowy.
PWINB w Rzeszowie w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, jak wynika z art. 133 § 1 P.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Na podstawie art. 145 Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.
Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu.
Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo uznały, że w postępowaniu zaistniały podstawy do umorzenia postępowania, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. powołanym wyżej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Skoro organ administracji publicznej ustala bezprzedmiotowość postępowania, oceniając czy strona ma prawo żądać od organu skonkretyzowania w drodze decyzji administracyjnej jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego, to ocena ta winna być przeprowadzona w świetle regulacji zawartych w przepisach prawa materialnego.
W niniejszej sprawie takimi przepisami były przepisy ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. Prawo budowlane ("P.b.").
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja PWINB w Rzeszowie z 2 lipca 2024 r. nr OA.7721.22.7.2024, którą utrzymano w mocy decyzję PINB w [...] z 17 maja 2024 r. nr PINB.5162.4.5.2023 umarzającą w całości postępowanie w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego na działce nr ewid. [...] położonej w G., gm. [...].
Jak wynika z akt sprawy E.S. w piśmie z 20 lutego 2023 r., skierowanym do Zarządu Zlewni w [...] a następnie przekazanym do organu nadzoru budowlanego, tj. PINB w [...], poinformowała, że na skutek przebudowy urządzenia wodnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w G. doszło do uszkodzenia zbiornika na ścieki oraz budynku mieszkalnego, który już w znacznym stopniu jest zniszczony a znajdującego się na działce nr [...]. Wskazała, że w każdej chwili może "dojść do tragedii utraty życia, zdrowia czy budynku mieszkalnego na działce [...]". Wymieniona z uwagi na istniejące zagrożenie zwróciła się o "natychmiastowe podjęcie czynności prawnych".
Powyższe stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez PINB w [...] czynności kontrolnych na terenie działki nr [...] w G. w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na ww. działce własności E.S.. Podstawę prawną stanowił art. 81 ust. 4 P.b. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego.
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd zauważa, że nie ma racji Skarżąca twierdząc, że ww. przepis dotyczy wyłącznie obiektów będący w trakcie budowy nie zaś tych już istniejących. Przepis ten stanowi o możliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych przez organy nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego, a jednym z nich jest nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych. Dotyczy zatem także obiektów już istniejących.
Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu czynności kontrolnych przez upoważnionych pracowników nadzoru budowlanego, o których terminie i miejscu E.S. została skutecznie powiadomiona zawiadomieniem z 3 marca 2023 r., sporządzony został protokół z 30 marca 2023 r. Wynika z niego, że stwierdzone przez kontrolujących i szczegółowo opisane zarysowania w budynku nie mają wpływu na jego dalsze bezpieczne użytkowanie.
Wyjaśnić trzeba, że postępowanie kontrolne z art. 81 ust. 4 P.b. nie należy do postępowania jurysdykcyjnego. Podjęcie czynności kontrolnych nie wiąże się z rozpoczęciem biegu terminu, o którym mowa w art. 35 k.p.a., co nie oznacza, że działania organu mogą być dowolne. Przeciwnie, organ powinien on zmierzać do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w razie wykrycia okoliczności uzasadniających uruchomienie odpowiedniego trybu legalizacyjnego/naprawczego, zobligowany jest do wszczęcia tego postępowania. W przedmiotowej sprawie organ po otrzymaniu pisma skarżącej z 20 lutego 2023 r. wyznaczył termin kontroli na dzień 30 marca 2023 r. Przeprowadzona kontrola wykazała, że uwidocznione zarysowania nie mają wpływu na bezpieczne użytkowanie budynku.
Następnie, co wynika z akt sprawy, PINB w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego na działce nr [...] położonej w G., gm. [...], o czym zawiadomił skarżącą w piśmie z 28 kwietnia 2023 r.
Jak już wyżej wyjaśniono oraz co słusznie stwierdził organ odwoławczy do podstawowych obowiązków organów nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych, warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych, zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b P.b.).
Rolą organów nadzoru budowlanego jest reagowanie w sytuacji stwierdzenia, że obiekty budowlane znajdują się w stanie lub są użytkowane w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, są w nieodpowiednim stanie technicznym albo powodują swym wyglądem oszpecenie otoczenia (art. 66 ust. 1 P.b.) a adresatami nakładanych obowiązków może być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (art. 61 P.b.).
Natomiast do podstawowych obowiązków właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego jest utrzymywanie i użytkowanie obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. użytkowanie obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 ustawy.
Kwestia stanu technicznego budynku leży w gestii właściciela lub zarządcy budynku. To te podmioty zobowiązane są do zapewnienia utrzymania odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego obiektu budowlanego w celu niedopuszczenia do nadmiernego pogorszenie jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Środkiem, który w zamyśle ustawodawcy ma umożliwić prawidłową realizację powyższego obowiązku jest uregulowana w art. 62 P.b. powinność właściciela lub zarządcy poddawania obiektu budowlanego w czasie jego użytkowania okresowej kontroli.
W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku (art. 66 ust. 1 P.b.). Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 P.b. wskazuje, że decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z określonych w nim przesłanek, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Należy też zwrócić uwagę, że powołany przepis jest elementem regulacji zawartej w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", co przesądza, że przepis ten powinien mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany i przez zaniechanie, niedbalstwo brak kontroli lub bierność właściciela albo zarządcy doprowadzony do stanu opisanego w hipotezie omawianego przepisu, który ma na celu utrzymanie substancji budowlanej w należytym stanie technicznym. Przepis ten niewątpliwie ingeruje w sferę prawa własności, wymuszając na właścicielu obiektu obowiązek określonego zachowania, ale ma on na celu utrzymanie odpowiedniego stanu technicznego obiektu, zgodnie z zasadami prawidłowego i bezpiecznego użytkowania. Norma ta jest konsekwencją przepisów nakładających na właściciela obiektu budowlanego obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru budowlanego przeprowadził czynności kontrolne przedmiotowego budynku mieszkalnego. Zarówno w trakcie kontroli przeprowadzonej 30 marca 2023 r. (oględziny budynku mieszkalnego wewnątrz jak i na zewnątrz), jak i oględzin z zewnątrz budynku dokonanych 16 lutego 2024 r., nie stwierdzono nieprawidłowości, które obligowałyby organ nadzoru do zastosowania art. 66 P.b. i wydania decyzji służącej usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu PINB przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, które wbrew informacji zawartej w piśmie skarżącej z 20 lutego 2023 r. nie potwierdziło, że stan techniczny budynku mieszkalnego jest nieodpowiedni oraz że stwarza zagrożenie życiu lub zdrowiu ludzi. Nie wystąpiły przesłanki o jakich mowa w art. 66 P.b. a związane z nieprawidłowym użytkowaniem obiektu.
Tym samym zasadnie ustalono, że brak jest podstaw do ingerencji organu nadzoru budowlanego i wydania decyzji merytorycznej, tj. nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, bądź zakazującej użytkowanie obiektu.
Sąd podziela zatem stanowisko organu o bezprzedmiotowości wszczętego postępowania w sprawie utrzymania budynku mieszkalnego jednorodzinnego istniejącego na działce nr [...] położonej w G., gm. [...] a w konsekwencji uzasadniającej jego umorzenie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09, LEX nr 611777). Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Takie okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie. Nie wystąpiły bowiem przesłanki nieprawidłowego użytkowania obiektu budowlanego wymagające interwencji organu nadzoru budowlanego poprzez wydanie w formie decyzji nakazu ich usunięcia w formie decyzji administracyjnej. Usunięcie stwierdzony zarysowań i pęknięć i ich naprawa należą bowiem do standardowych obowiązków właściciela (zarządcy obiektu) i nie wymagają władczej ingerencji organów nadzoru budowlanego.
Sąd wyjaśnia także skarżącej, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 P.b. jest przede wszystkim podmiot wskazany w art. 61 P.b. a zatem właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, na którym - zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ww. ustawy - ciąży obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym, a który posiadając uprawnienia do władania i zarządzenia obiektem, jest w stanie najpełniej, ale i najsprawniej, posiadając dostęp do całej dokumentacji obiektu, przywrócić jego prawidłowy stan techniczny i bezpieczne użytkowanie. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości konieczne i wystarczające jest ustalenie chociażby jednej z przesłanek, tj. określonego zagrożenia, nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu lub szpecącego charakteru. Decyzja podejmowana na jego podstawie ma charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpią przesłanki ustawowe, to organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
W rozpatrywanej sprawie takie przesłanki nie zostały spełnione i wobec braku stwierdzenia takich nieprawidłowości zasadnym stało się umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Nie ma racji Skarżąca twierdząc, że organ nadzoru nie miał prawa żądać od niej protokołów kontroli okresowych stanu technicznego budynków, instalacji i przewodów.
Spełnienie obowiązku utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest realizowane przede wszystkim przez wprowadzenie systemu okresowych kontroli obiektu budowlanego, w szczególności instalacji i urządzeń. Właściciel lub zarządca ma obowiązek zapewnienia, że obiekt budowlany zostanie skontrolowany przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia.
Zgodnie z art. 62 ust. 1 P.b. obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: 1) okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego: a) elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, b) instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, c) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych); 2) okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. Regulacje te zostały wprowadzone ze względu na potrzebę zagwarantowania bezpieczeństwa użytkowania obiektów budowlanych przez poddawanie stałej, cyklicznej kontroli stanu technicznego instalacji i urządzeń w obiekcie budowlanym. Zły stan techniczny obiektu budowlanego może bowiem stworzyć potencjalne zagrożenie zarówno dla samego obiektu, jak i użytkujących go podmiotów, a także dla jego bezpośredniego otoczenia oraz osób trzecich
W odniesieniu do budynków mieszkalnych jednorodzinnych obowiązkowa kontrola nie dotyczy jedynie zakresu określonego w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a) P.b. (tj. elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu).
Z akt sprawy wynika, że organ zwrócił się o przygotowanie i okazanie protokołów badań i sprawdzeń z okresowych kontroli wyszczególnionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c), ust. 2 i ust. 4 P.b. Nie domagał się zatem, jak twierdzi Skarżąca protokołów z kontroli objętej zakresem art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a) P.b.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty i wobec powyższego prawidłowym było umorzenie postępowania w całości na podstawie omówionego wcześniej art. 105 § 1 k.p.a.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania. Zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do uznania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, ani też by nie były w toku postępowania respektowane zasady rzetelnej procedury zawarte w art. 7 k.p.a. (legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli). Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z zachowaniem wymogów określonych w art. 75 i nast. k.p.a, co pozwoliło organom na ocenę zebranego materiału dowodowego zgodną z regułami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że została pozbawienia możliwości udowodnienia swych twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i że uchybienie temu przepisowi mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.