II SA/RZ 1073/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-11-02
NSAinneŚredniawsa
fundusz alimentacyjnyzadłużenieumorzeniealimentyopiekaświadczenie pielęgnacyjnesytuacja rodzinnasytuacja dochodowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uznając, że organy nie rozważyły wystarczająco sytuacji dłużnika.

Skarżący wnioskował o umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powołując się na trudną sytuację finansową i rodzinną, w tym opiekę nad chorą matką. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania ulgi. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie rozważyły wystarczająco wszystkich okoliczności sprawy i nie zbadały możliwości częściowego umorzenia lub rozłożenia na raty, mimo udokumentowanych prób spłaty zadłużenia przez skarżącego.

Sprawa dotyczyła wniosku K. J. o umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja finansowa i rodzinna, w tym opieka nad chorą matką, uniemożliwia mu spłatę długu. Organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie ma podstaw do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje możliwość umorzenia należności z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organy podkreślały, że umorzenie ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane tylko w sytuacjach, gdy nie ma perspektyw poprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy nie rozważyły wystarczająco wszystkich okoliczności sprawy, w tym udokumentowanych wysiłków skarżącego w celu spłaty zadłużenia (m.in. wpłata 32.000 zł ze spadku, bieżąca spłata alimentów). Sąd wskazał, że decyzja o odmowie umorzenia była przedwczesna, a organy powinny były rozważyć możliwość częściowego umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty, zwłaszcza w kontekście pobierania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organy mają obowiązek rozważyć możliwość umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, nawet jeśli umorzenie ma charakter wyjątkowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie rozważyły wystarczająco wszystkich okoliczności sprawy, w tym udokumentowanych wysiłków skarżącego w celu spłaty zadłużenia i jego trudnej sytuacji życiowej (opieka nad matką). Decyzja o odmowie umorzenia była przedwczesna, a organy powinny były zbadać możliwość udzielenia ulgi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa art. 30 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Pomocnicze

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

ustawa art. 28 § ust. 1 pkt 1, 2 i 4

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

ustawa art. 2 § pkt 9

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

ustawa art. 2 § pkt 10

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

P.p.s.a. art. 239 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie rozważyły wystarczająco sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Decyzja o odmowie umorzenia była przedwczesna. Skarżący podejmował realne wysiłki w celu spłaty zadłużenia. Należy rozważyć możliwość częściowego umorzenia lub rozłożenia na raty.

Odrzucone argumenty

Organy administracji prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zadłużenia. Sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego nie jest na tyle zła, by uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia. Pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi przesłanki do umorzenia zadłużenia.

Godne uwagi sformułowania

Możliwość umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego [...] ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Nie zwalnia to jednak organu z [...] obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy nie może służyć premiowaniu dłużników alimentacyjnych niesolidnych, celowo unikających odpowiedzialności. Organy orzekając w ramach uznania administracyjnego winny natomiast rozważyć możliwość udzielenia wsparcia dłużnikom, którzy co prawda przyczynili się do powstania zaległości, ale choć znajdują się w trudnej sytuacji to jednak podejmują realne wysiłki aby ją poprawić. W ocenie sądu taka postawa Skarżącego wyróżnia go na tle innych dłużników alimentacyjnych... Decyzja o odmowie umorzenia należności wydana w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy ma charakter przedwczesny.

Skład orzekający

Maria Mikolik

sprawozdawca

Paweł Zaborniak

członek

Piotr Godlewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście umarzania zadłużenia, zwłaszcza gdy dłużnik wykazuje trudną sytuację życiową i podejmował próby spłaty."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga indywidualnej oceny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować, gdy organy administracji zbyt rygorystycznie podchodzą do wniosków o umorzenie zadłużenia, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację dłużnika.

Czy opieka nad chorą matką zwalnia z długu alimentacyjnego? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1073/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 581
art. 30 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 maja 2023 r. nr SKO.4112.12.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr ŚR.IK-532-29/09/23.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1073/23
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 25 maja 2023 r. nr SKO.4112.12.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania K. J. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 17 kwietnia 2023 r. nr ŚR.IK-532-29/09/23 wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia całości zadłużenia z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 2 marca 2023 r. K. J. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o umorzenie pozostałości zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że nie ma możliwości uregulowania pozostałego zadłużenia. Jego sytuacja finansowa i rodzinna jest zła i brak jest perspektyw na jej poprawę. Skarżący wyjaśnił, że w czasie kiedy posiadał środki finansowe to wówczas regulował należności alimentacyjne. Aktualnie opiekuje się chorą matką, od [...] kwietnia 2022 r. pobiera na nią świadczenie pielęgnacyjne. W roku 2023 uzyskał dochód w kwocie 32.000 zł z tytułu udziału w masie spadkowej, który to w całości przeznaczył na spłatę zadłużenia. Podał, że do 2043 r. spłaca kredyt hipoteczny.
Prezydent Miasta [...], będąc organem właściwym dla wierzyciela wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz:
1. K. N. (poprzednio J.) w okresie od 01.12.2008 r. do 30.09.2011 r. w kwocie 300 zł miesięcznie; w okresie od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r. w kwocie 400 zł miesięcznie i następnie w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 400 zł miesięcznie;
2. A. N. (poprzednio J.) w okresie od 01.12.2008 r. do 30.09.2011 r. w kwocie 300 zł miesięcznie; w okresie od 01.10.2010 r. do 30.09.2011 r. w kwocie 400 zł miesięcznie i następnie w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2017 r. w kwocie 400 zł miesięcznie.
Wyrokiem z [...] października 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] zasądził na rzecz K. i A. J. alimenty w wysokości po 300 zł miesięcznie na każdą osobę uprawnioną. Następnie wyrokiem z [...] października 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] podwyższył alimenty na rzecz K. i A. J. do wysokości po 400 zł miesięcznie na każdą osobę uprawnioną.
Podczas postępowania administracyjnego Prezydent ustalił, że skarżący posiada zaległości z tytułu wypłaconych przez MOPS w [...] świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. N. i K. N. Łączna kwota zaległości na dzień 17 kwietnia 2023 r. z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami wynosiła 26.506,76 zł. Ostatnia wpłata, jaka została dokonana miała miejsce w dniu 1 marca 2023 r. w wysokości 32.000 zł. Skarżący dokonał zwrotu zadłużenia na łączną kwotę 100.234,02 zł, z czego 54.602,02 zł przekazano na spłatę należności głównej, a 45.632 zł na spłatę odsetek ustawowych za opóźnienie.
W trakcie postępowania organ I instancji ustalił również, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, ma [...] lat, jest osobą w wieku aktywności zawodowej. Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i w związku z tym pobiera świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 2.458 zł. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych, skarżący wskazał następujące wydatki miesięczne: kredyt hipoteczny w [...] - ok. 850 zł; alimenty 400 zł; wspólnota mieszkaniowa - ok. 300 zł, gaz - ok. 400 zł co dwa miesiące, prąd - ok. 200 zł co dwa miesiące, Internet - 40 zł; telewizja – 75 zł. Matka skarżącego otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 2.092,23 zł netto miesięcznie, ww. jest uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego w MOPS w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Skarżący nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jednak leczy się na [...], ma problemy [...].
Córka skarżącego – A. N. jest osobą pełnoletnią w wieku [...] lat, jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 39 m². Postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z [...] października 2022 r. sygn. akt [...] organ egzekucyjny na podstawie wniosku złożonego przez wierzyciela w dniu 20 czerwca 2022 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, co do egzekucji alimentów bieżących w stosunku do wierzycielki K. N.
Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Prezydent Miasta [...] decyzją z 17 kwietnia 2023 r. nr ŚR.IK-532-29/09/23 odmówił umorzenia całości zadłużenia wobec Prezydenta Miasta [...] z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. N. i A. N., które na dzień 17 kwietnia 2023 r. wynosi łącznie 26.506,76 zł (w tym należność główna 26.094, 76 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 412 zł).
W decyzji Prezydent wskazał, że powodem odmowy jest realna szansa na spłatę zadłużenia oraz konieczność zabezpieczenia środków na realizację zadań zleconych przez administrację rządową. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 30.09.2017 r., zatem oprócz wzrostu odsetek ustawowych za opóźnienie, należność główna nie ulega zmianie.
W ocenie organu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz przytoczone we wniosku okoliczności nie stanowią podstawy do umorzenia zadłużenia dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W sprawie nie stwierdzono nadzwyczajnych, przypadków w sytuacji dłużnika uzasadniających zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 581; dalej: ustawa).
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
– art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez brak zebrania materiału dowodowego, na okoliczność istnienia negatywnych przesłanek do wydania decyzji administracyjnej o umorzenie całości zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy przedmiotowe przesłanki występowały, co sprzeciwiało się wydaniu zaskarżonej decyzji, tj. brak uwzględnienia, że jest osobą z orzeczonymi chorobami przewlekłymi; brak możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na pobieranie o świadczenia pielęgnacyjnego i sprawowanie opieki nad matką; bieżące regulowanie świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki A. N. (dawniej J.) oraz wystąpienie do Sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem córki K. N. (dawniej J.), a także regulowanie zadłużenia w miarę możliwości finansowych;
– błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i tym samym waloryzacja świadczeń, jak i zasiłek pielęgnacyjny pobierany przez jego matkę nie wpływa na jego dochód.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu, opisaną na wstępie decyzją z 25 maja 2023 r. nr SKO.4112.12.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775; dalej: "k.p.a.") a także art. 30 ust. 2 ustawy, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że z art. 30 ust. 2 ustawy wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zatem przewidziana w art. 30 ust. 2 ww. ustawy możliwość udzielenia, na wniosek dłużnika alimentacyjnego, ulgi w spłacie należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych, stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 27 ust. 1 tej ustawy, który to przepis przewiduje obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z odsetkami, ma więc charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.
W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie, uwidoczniony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że szczegółowe postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy zostało przeprowadzone. Zdaniem SKO stan zdrowotny oraz finansowy skarżącego nie jest na tyle zły by nie mógł on podjąć zatrudnienia. Fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę również nie może wpłynąć na taką ocenę okoliczności, gdyż jest to rekompensata za niepodejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą, w stosunku do której nad świadczeniobiorca ciąży obowiązek alimentacyjny. W ocenie organu II instancji nie należy tego w żadnym razie traktować jako obowiązek pobierania takiego świadczenia.
Organ odwoławczy wskazał, że Prezydent podjął słuszną decyzję uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia powstałego zadłużenia. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez skarżącego wywiązywania się wobec swoich dzieci z obowiązku alimentacyjnego.
W ocenie Kolegium fakt prowadzenia ustaleń faktycznych w zakresie sytuacji dochodowej matki skarżącego miało wyzkazać, że posiada ona własne dochody, pozwalające jej na samodzielnie utrzymanie. W ocenie SKO stan zdrowia skarżącego oraz jego stan majątkowy nie stanowi sam w sobie przesłanki, która umożliwiłaby umorzenie należności z tytułu świadczeń nienależnie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Zatem organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art. 30 ust. 2 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, K. J. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że po śmierci ojca i pogorszeniu się stanu zdrowia matki, która pozostała bez jakiejkolwiek pomocy nadrzędną dla niego kwestią było zapewnienie matce opieki, co oznaczało konieczność niepodejmowania zatrudnienia. Skarżący opisał również stan zdrowia matki oraz zauważył, że we wrześniu 2023 r. musi podjąć się [...].
W dalszej kolejności skarżący wskazał, że w 2018 r. wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty zadłużenia względnie odroczenie terminu płatności, jednak został on rozpatrzony odmownie, nie zawarto z nim żadnej ugody, mimo, że w tamtym czasie pracował za granicą i miał możliwość po zawarciu ugody spłaty zadłużenia w ratach. Skarżący wskazał, że rozłożenie na raty, czy zawarcie ugody co do spłaty ratalnej powoduje dalsze naliczanie odsetek ustawowych. Jak wynika z harmonogramu spłat skarżący dokonał już spłaty odsetek ustawowych, jednakże kolejne trudności finansowe doprowadziły do tego, że znowu wzrosły. Z wyliczeń wskazanych w odwołaniu skierowanym do SKO, skarżący wskazał, że kwota pobranych świadczeń alimentacyjnych została zwrócona, częściowo również zostały spłacone odsetki.
W ocenie skarżącego zastosowanie mechanizmu spłaty w pierwszej kolejności kosztów komorniczych, następnie odsetek ustawowych a w ostateczności należności głównej powoduje tzw. zamknięte koło, z którego trudno jest wyjść mimo ogromnych starań.
W odpowiedzi na skargę SKO w Przemyślu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Kolegium wskazało także, że pomimo obecnej trudnej sytuacji finansowej skarżącego, nie jest wykluczone, że w przyszłości będzie możliwa spłata zadłużenia. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego winna być bowiem zarezerwowana jedynie do takich sytuacji, które nie rokują żadnej szansy, ani też nadziei na jakąkolwiek poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej, materialnej i dochodowej, która ma charakter nieodwracalny. Niemożność podjęcia zatrudnienia, spowodowana sprawowaniem opieki nad matką i w związku z tym pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, nie musi oznaczać, że ma charakter stały i w przyszłości nie ulegnie zmianie. Nie można więc wykluczyć, że sytuacja finansowa skarżącego może ulec poprawie. Ponadto wiek skarżącego ([...] lat) nie wskazuje na to, aby w przyszłości nie mógł on podjąć zatrudnienia i z tego tytułu osiągać dochody, które pozwolą mu na spłatę przedmiotowego zadłużenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sądowa kontrola administracji publicznej wykonywana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący 3 marca 2023r. złożył wniosek o umorzenie pozostałego zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Możliwość umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego została przewidziana w art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy umożliwia umorzenie należności w przypadku gdy wobec dłużnika prowadzona jest skuteczna egzekucja. Z kolei art. 30 ust. 2 ustawy daje podstawę do umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika.
Jak stanowi art. 30 ust. 1 ww. ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Powołana regulacja jest adresowana w istocie do dwóch różnych organów. Art. 30 ust. 1 ustawy może być stosowany wyłącznie przez organ właściwy dłużnika, zaś kompetencje ulokowane w art. 30 ust. 2 ustawy znajdują się w obszarze właściwości rzeczowej organu właściwego wierzyciela. Podane pojęcia zostały przez ustawę jasno zdefiniowane. Organem właściwym dłużnika w myśl art. 2 pkt 9 ustawy, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, natomiast organem właściwym wierzyciela jest z kolei wójt, burmistrza lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, co wynika z definicji ustawowej z art. 2 pkt 10 ustawy. Organ właściwy dłużnika jest jednocześnie organem właściwym wierzyciela, jeżeli organ jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej oraz dłużnika alimentacyjnego.
Jak wynikało z akt niniejszej sprawy, Skarżący wskazywał swoje miejsce zamieszkania na terenie Gminy [...], które jest tożsame ze wskazywanym w zaświadczeniu Komornika Sądowego. Wniosek został złożony do Prezydenta Miasta [...], który w realiach niniejszej sprawy jest organem właściwym wierzyciela. W związku z powyższym Organy I instancji był uprawniony do badania przesłanek do umorzenia należności wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy.
Organ orzekając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy orzeka w ramach uznania administracyjnego co oznacza, że nie jest zobligowany do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Nie zwalnia to jednak organu z wyrażonego w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy nie może służyć premiowaniu dłużników alimentacyjnych niesolidnych, celowo unikających odpowiedzialności. Organy orzekając w ramach uznania administracyjnego winny natomiast rozważyć możliwość udzielenia wsparcia dłużnikom, którzy co prawda przyczynili się do powstania zaległości, ale choć znajdują się w trudnej sytuacji to jednak podejmują realne wysiłki aby ją poprawić (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 10 października 2023 r., II SA/Bk 588/23, LEX nr 3618921).
W realiach niniejszej sprawy Skarżący we wniosku przedstawiał okoliczności dotyczące zarówno sytuacji życiowej, jak i dochodowej. Wskazywał, że z tytułu świadczeń alimentacyjnych wpłacił łącznie 100.234,02 zł. Okoliczność tą potwierdził Prezydent Miasta [...] w uzasadnieniu decyzji z 17 kwietnia 2023r. Nie jest również sporna okoliczność, że Skarżący wpłacił 1 marca 2023r. wpłacił kwotę 32.000 zł bezpośrednio na rzecz MOPS w [...] tytułem spłaty zadłużenia, która to kwota pochodziła ze sprzedaży nieruchomości, otrzymanej w wyniku spadkobrania po ojcu Skarżącego.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w [...] z [...] marca 2022r., z którego wynika, że w okresie od 4 stycznia 2021r. do 17 marca 2023r. co miesiąc egzekwowano wobec Skarżącego kwoty w wysokościach 1001,00 zł. W niektórych przypadkach egzekwowano kwoty kilka razy w miesiącu. Przy czym alimenty na rzecz każdej z córek wynosiły po 400 zł na osobę. Z zaświadczenia tego wynika, że w okresie podanym wobec Skarżącego była prowadzona skuteczna egzekucja z tytułu należności alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W ocenie sądu taka postawa Skarżącego wyróżnia go na tle innych dłużników alimentacyjnych, zwłaszcza, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były wypłacane do 30 września 2017r. a obecnie Skarżący na bieżąco reguluje świadczenia alimentacyjne na rzecz córki.
Biorąc pod uwagę te ustalenia zdaniem Sądu decyzja o odmowie umorzenia należności wydana w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy ma charakter przedwczesny.
Organy bowiem nie rozważyły, czy w realiach tej konkretnej sprawy nie byłoby zasadne chociażby uwzględnienie wniosku w części np. dotyczącej odsetek tak, aby zadłużenie nie ulegało ponownemu powiększeniu mimo udokumentowanych w niniejszej sprawie działań Skarżącego, zmierzających do spłaty ciążącego na nim zadłużenia. Konieczność rozważenia powyższej kwestii wynika z niekwestionowanej okoliczności, że Skarżący obecnie nie pracuje zawodowo, lecz pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.
Z tych przyczyn, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z 17 kwietnia 2023r. Skarżący zwolniony był z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI