II SA/Rz 1062/22

II SA/Rz 1062/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jacek Surmacz /przewodniczący/
Małgorzata Niedobylska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 14 ust. 2, art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 281 ust. 5, art. 298 pkt 1 i art. 280 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8 i art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Zarząd Zlewni w Jaśle z dnia 30 czerwca 2022 r., nr RZ.ZUO.2.471.193.OP.2022.RW w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
[...] sp. z o.o. z/s w [...] (dalej: Spółka/Skarżąca) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z 30 czerwca 2022 r. nr RZ.ZUO.2.471.193.OP.2022.RW, którą określono jej opłatę podwyższoną w wysokości 21.075 zł za pobór w I kwartale 2022 r. wody powierzchniowej z rzeki [...] 32+300 w m. [...] (obiekt nr [...]). Decyzję tę wydano na skutek reklamacji Spółki od wydanej z urzędu przez PGWWP Zarząd Zlewni w [...], na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, informacji z 23 maja 2021 r. nr RZ.ZUO.2.471.193.2022.RW o wysokości opłaty podwyższonej za usługi wodne w takiej wysokości.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że Spółka nie zgodziła się z wysokością opłaty określonej w ww. informacji podnosząc, że 16 lipca 2021 r. przejęła oczyszczalnię ścieków oraz ujęcie wody na rzece [...] o nazwie [...], ale stan obiektów i urządzeń w chwili przejęcia był na tyle zły, że nie pozwalał na prawidłowe ich funkcjonowanie. Obecnie obiekty te funkcją prawidłowo, ale nadal nie została przesądzona kwestia własności nieruchomości, ich części składowych i ruchomości wchodzących w skład tych obiektów. Obiekty, których dotyczy opłata, stanowią własność "A" sp. z o.o. albo są przedmiotem użytkowania wieczystego. {>>>] sp. z o.o. prowadziła postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości, ale nie przesądza to, w jej ocenie, stanu prawnego nieruchomości i instalacji. Nie jest "pełnoprawnym" właścicielem i przez to m.in. nie mogła przejąć pozwolenia wodnoprawnego od "A" Sp. z o.o. Sytuacja prawna i ekonomiczna [...] sp. z o.o. jest skomplikowana. Ponadto Spółka zakwestionowała badania, pomiary oraz inne czynności kontrolne wykonywane przez Wody Polskie w ramach kontroli gospodarowania wodami, na podstawie których obliczono opłatę.
W decyzji podano również, że w piśmie z 21 grudnia 2021 r. Spółka poinformowała, że z dniem 20 grudnia 2021 r., po wykonaniu remontu ujęcia wody [...], rozpoczęła gospodarcze jego wykorzystanie, a stan licznika na 20 grudnia 2021 r. wynosił 2.032.248 m3. Był on zgodny ze stanem z 16 lipca 2021 r., kiedy przekazano spółce [...] ujęcie wody [...]. Pobór wody z rzeki [...]nastąpił poprzez obiekt nr [...] w km 32+300.
Organ podniósł, że decyzją z 7 czerwca 2022 r. nr RZ.RUZ.4211.2.2022.JP, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] przeniósł na [...] sp. z o.o. pozwolenie wodnoprawne na pobór wód powierzchniowych z rzeki [...] z istniejącego ujęcia w km 32+300, udzielonego [B] w upadłości decyzją Marszałka Województwa Małopolskiego z 3 kwietnia 2008 r. nr SW.I1.2.MS.6214-8/08. Na podstawie oświadczenia Spółki z 5 maja 2022 r. informacją nr RZ.ZU0.2.4701.910.0Z.2022.RW ustalono jej opłatę zmienną w wysokości [...] PLN za okres I kwartału 2022 r. i na jej podstawie obliczono opłatę podwyższoną w wysokości 500 % opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych z rzeki [...] w km 32+300 w m. [...] (obiekt nr [...]). Opłatę naliczono na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne.
W skardze, domagając się uchylania zaskarżonej decyzji, Spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 7 K.p.a., przez nieprzeprowadzenie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - nie sprawdzenie w dostępnych rejestrach stanu własności przedmiotowej nieruchomości, na której usytuowany jest obiekt nr [....] w [...] oraz nie zwrócenie się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] [...] prowadzącego postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem była m.in. nieruchomość, na której znajduje się obiekt nr [...],
- art. 8, 9 i 10 K.p.a., przez niepełne wyjaśnienie motywów, czym kierował się organ negatywnie rozpatrując reklamację, bez odniesienia się do podniesionych w niej kwestii oraz niepoinformowanie Spółki o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji i uniemożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.
Spółka podniosła, że organ oparł rozstrzygnięcie jedynie na jej oświadczeniach, które nie mogą jednak być wystarczające do pełnego wyjaśnienia sprawy. Kwestia własności nieruchomości i całej infrastruktury technicznej znajdującej się na niej, tego, kto i na jakiej podstawie zarządza obiektami na niej położonymi, powinno być przedmiotem dogłębnej analizy.
W odpowiedzi na skargę Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - Zarząd Zlewni w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ kontrolowaną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w znaczeniu wynikającym z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej: P.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy – Prawo wodne. Wynikająca z decyzji opłata podwyższona została ustalona na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne. Przepis ten stanowi, że wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Opłatę tę ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne (art. 281 ust. 2). Wody Polskie obowiązane zostały do ustalenia ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami (art. 281 ust. 4).
Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, o której mowa w art. 273 ust. 6 i art. 281 ust. 7 i 8 ustawy – Prawo wodne, toczy się na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 14 ust. 2 ustawy – Prawo wodne). Wobec tego w postępowaniu tym właściwy organ (zob. art. 14 ust. 6 pkt 2 ustawy – Prawo wodne) obowiązany jest, działając zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 i art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), należycie informować strony o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz dbać, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 K.p.a.), w sposób przekonujący umotywować podjęte rozstrzygnięcie (art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a.), a nade wszystko w wyczerpujący sposób wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, ale muszą zostać stronie zakomunikowane (art. 77 § 4 K.p.a.).
W kontrolowanej sprawie przyjęto, że Spółka korzystała z usług wodnych polegających na poborze wody powierzchniowej z rzeki [...] z ujęcia w km 32+300, a ponadto że korzystała z nich bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Żadna z powyższych okoliczności nie została dotychczas przez Wody Polskie wykazana w sposób, jaki należy oczekiwać na gruncie postępowania administracyjnego. W decyzji przywołano jedynie wysokość opłaty zmiennej określonej w informacji z 23 maja 2022 r. nr RZ.ZUO.2.4701.910.OZ.2022.RW wyliczonej na kwotę [...] zł, bez przedstawienia tego, w jaki sposób opłatę tę wyliczono, ale przede wszystkim, czy jest to dokument/akt administracyjny, który pozostaje w obrocie prawnym jako aktualny i obowiązujący. W aktach nie zdeponowano nawet jego odpisu/kopii. Nie poczyniono także dostatecznych ustaleń, czy Spółka faktycznie nie dysponowała wymaganym pozwoleniem. Ustalenia w tej materii wymagają uzupełnienia, a kontrolowane rozstrzygnięcie okazało się przedwczesne.
Na gruncie ustawy – Prawo wodne postanowiono, że korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej stanowi "szczególne korzystanie z wód" (art. 34 pkt 13 w zw. z art. 33 ust. 4 i art. 32 ust. 1 i 2). Zapewnienie podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres szczególnego korzystania z wód następuje poprzez "usługi wodne" (art. 35 ust. 1), zaś usługi wodne są świadczone na zasadach określonych w ustawie (art. 35 ust. 2) i obejmują one m.in. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 35 ust. 3 pkt 1). Korzystanie z usług wodnych jest odpłatne (art. 267 pkt 1) i uiszcza się je m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 268 ust. 1 pkt 1). Opłaty te składają się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości pobranych wód (art. 270 ust. 1 i 6), a ustalają je Wody Polskie (art. 271 ust. 1 i 3, art. 272 ust. 1 i 17). Poza tymi opłatami ustawa przewiduje również obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej w przypadku korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 280 pkt 1 lit. a) albo z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym (art. 280 pkt 2 lit. a). Opłata, o której mowa w art. 280 pkt 1, wynosi 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 281 ust. 1 pkt 1) i ponosi się ją niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne (art. 281 ust. 2). Ustalenia ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych dokonują Wody Polskie na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami (art. 281 ust. 4), z zastrzeżeniem regulacji przejściowych zawartych w przepisach art. 552. Wysokość opłaty, o której mowa w art. 280 pkt 2 lit. a), określają przepisy art. 282. Opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych (art. 298 pkt 1). Przy czym korzystanie z usług wodnych co do zasady wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 1).
Z powyższego wynika zatem, że opłata podwyższona, którą ustalono Spółce, uzależniona została od wykazania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Ustalenia w kwestiach dotyczących poboru wody oraz braku pozwolenia wymagały dokładnego ustalenia i udokumentowania w aktach sprawy, aby podjęte rozstrzygnięcie administracyjne poddawało się kontroli.
W aktach sprawy znajduje się pismo Spółki z 21 grudnia 2021 r., w którym zgłosiła wniosek o przepisanie pozwolenia wodnoprawnego z 3 kwietnia 2008 r. nr SW.II.2.6214-8/09, wydanego przez Marszałka Województwa [...]spółce "B" S.A. w [...], na pobór wody. Podniosła w nim, że aktualnie korzysta z ujęcia wody na podstawie ww. pozwolenia, przejmuje działalność po spółce "B", przez co pozwolenie to powinno przejść na jej rzecz. Jednak w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do tej kwestii. W szczególności nie wyjaśniono, czy podaniu temu nadano bieg, czy wniosek został rozpatrzony, czy doszło do potwierdzenia przejęcia przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z pozwolenia i jaki jest status prawny Spółki względem wymienionego wyżej podmiotu, w szczególności czy spełnia ona kryteria do uznania jej za następcę prawnego zakładu (przedsiębiorstwa), który posiadał pozwolenie albo czy doszło do przeniesienia pozwolenia; co oznaczało "przejęcie działalności po spółce "B". Natomiast w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji zawarto informację, że pozwolenie wodnoprawne z 3 kwietnia 2008 r. nr SW.II.2.MS.6214-8/08, wydane przez Marszałka Województwa Podkarpackiego na rzecz "B", zostało przeniesione na Spółkę decyzją z 7 czerwca 2022 r. i dotyczyło ono prawa poboru wody z ujęcia z Rzeki [...] km 32+300. Może zatem dotyczyć tego samego ujęcia, którego dotyczy kontrolowana decyzja.
Zagadnienia odnoszące się do: 1) następstwa prawnego zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, oraz 2) przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego, zostały w ustawie – Prawo wodne uregulowane (art. 411 i art. 411a) i wymagały dokonania stosownych ustaleń na potrzeby postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, choćby na podstawie danych zawartych w systemie informacyjnym gospodarowania wodami, o którym mowa w art. 329 ust. 1, ust. 2 pkt 10 i ust. 3 ustawy – Prawo wodne, albo rejestrów, o których mowa w przepisach art. 331 tej ustawy, względnie innymi środkami dowodowymi. W myśl powołanych przepisów art. 411 ustawy – Prawo wodne, następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych potwierdza, w drodze decyzji, przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia. Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się na wniosek następcy prawnego. Natomiast w myśl przepisów art. 411a cyt. ustawy, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, który wydał pozwolenie wodnoprawne, jest obowiązany, za zgodą strony, na której rzecz wydano pozwolenie wodnoprawne, do przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz innego podmiotu, jeżeli ten podmiot przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu wodnoprawnym. Przeniesienie pozwolenia w tym trybie następuje w drodze decyzji, na wniosek podmiotu, na rzecz którego przenoszone jest pozwolenie wodnoprawne.
W razie następstwa prawnego decyzja, o której mowa w art. 411 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, ma charakter deklaratoryjny (potwierdzający przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia), a w przypadku decyzji, o której mowa w art. 411a ust. 2 ustawy – Prawo wodne, ma charakter konstytutywny (kreacyjny). Obie decyzje wydaje się na wniosek, ale skutki określone w art. 411 ust. 1 następują z mocy prawa, w związku z zaistnieniem następstwa prawnego. Natomiast skutki prawne określone w art. 411a następują na mocy decyzji, ostatecznej albo opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Kwestia sposobu przejęcia pozwolenia wodnoprawnego ma zatem w kontrolowanej sprawie istotne znaczenie do oceny, czy Spółka w I kwartale 2022 r. posiadała pozwolenie wodnoprawne. Gdyby bowiem okazało się, że pozwolenie takie posiada, nie byłoby prawnie dopuszczalne obciążenie jej opłatą podwyższoną.
Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy uzasadniał usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, jako naruszającej przepisy art.7, art.8 i art.77 § 1 K.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wody Polskie uwzględnią wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku i poczynią niezbędne ustalenia, tak odnośnie do zagadnień związanych z ustaleniem wysokości opłaty zmiennej (w tym rodzaju aktu prawnego, jakim tę opłatę ustalono i jego obowiązujący prawnie status), tego czy Spółka była podmiotem korzystającym w I kwartale 2022 r. z usług wodnych w rozumieniu art. 298 pkt 1 i art. 280 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo wodne z uwagi na podnoszone przez nią kwestie własnościowe oraz czy Spółka faktycznie nie dysponowała wymaganym pozwoleniem.
Na marginesie Sąd zauważa, że Spółka niezasadnie zarzucała naruszenie przez Wody Polskie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak bowiem wynika z treści art. 273a ustawy – Prawo wodne, w przypadku złożenia reklamacji, o której mowa w art. 273 ust. 1, przepisów art. 10 § 1 i art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, Sąd orzekł jak w sentencji. Sąd nie zasądził na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, z uwagi na brak stosownego wniosku, pomimo pouczenia o treści art.210 § 1 P.p.s.a.