II SA/Rz 1057/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2024-02-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
kara administracyjnagry hazardoweprzedawnieniek.p.a.ustawa o grach hazardowychnieprawidłowe zastosowanie prawauchylenie decyzjikontrola sądu administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, stwierdzając przedawnienie kary administracyjnej za urządzanie gier hazardowych.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych poza kasynem, argumentując przedawnienie prawa do jej nałożenia. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że kara została nałożona po upływie terminu przedawnienia określonego w art. 189g § 1 k.p.a., co stanowiło rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji nakładającej karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych poza kasynem. Skarżący podnosił, że prawo do nałożenia kary uległo przedawnieniu z uwagi na upływ pięciu lat od dnia naruszenia prawa, zgodnie z art. 189g § 1 k.p.a. Organ II instancji uznał, że w dacie wydania decyzji ostatecznej nie było ugruntowanego stanowiska co do stosowania przepisów k.p.a. o przedawnieniu do kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych, a także że zastosowanie miały przepisy Ordynacji podatkowej, które nie wskazywały na przedawnienie w tym konkretnym przypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny od połowy 2016 r. prezentował stanowisko o niemożności zastosowania instytucji przedawnienia z art. 68 § 1 O.p. do kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych, a od 2017 r. przepisy Działu IVa k.p.a. powinny być stosowane w sprawach hazardowych. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia (liczonego od 2 września 2015 r.), a decyzja nakładająca karę została wydana po tym terminie. Wobec tego, naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. uznał za rażące naruszenie prawa, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, kara pieniężna za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry podlega przedawnieniu na podstawie art. 189g § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy Działu IVa k.p.a. dotyczące przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych powinny być stosowane również w sprawach hazardowych, ponieważ ustawa o grach hazardowych i Ordynacja podatkowa nie regulują tej kwestii. Wszczęcie postępowania po upływie pięcioletniego terminu od naruszenia prawa skutkuje przedawnieniem kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 189g § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 247 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa.

Pomocnicze

O.p. art. 68 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.g.h. art. 91

Ustawa z dnia 19 listopada 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie prawa do nałożenia kary administracyjnej na podstawie art. 189g § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu II instancji o braku ugruntowanego stanowiska w sprawie przedawnienia kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych w dacie wydania decyzji. Argumentacja organu II instancji o braku możliwości zastosowania przepisów k.p.a. o przedawnieniu do kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych.

Godne uwagi sformułowania

"rażące naruszenie prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Naruszenie prawa będzie miało cechę rażącego wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej. Naruszenie prawa nawet nieoczywiste (powodujące rozbieżność orzecznictwa), może być uznane za rażące w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p., zwłaszcza jeżeli jeden z dwóch sprzecznych poglądów wyrażonych w tym orzecznictwie jest na tyle wadliwy, że jego przyjęcie przez organ podatkowy powoduje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Jarosław Szaro

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stosowania przepisów k.p.a. o przedawnieniu do kar pieniężnych z ustawy o grach hazardowych oraz kwalifikowania wydania decyzji po terminie przedawnienia jako rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji urządzania gier hazardowych poza kasynem i stosowania przepisów k.p.a. o przedawnieniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia kar administracyjnych, które ma szerokie zastosowanie w praktyce. Wyjaśnia, kiedy organ traci prawo do nałożenia sankcji, co jest kluczowe dla przedsiębiorców.

Czy kara za gry hazardowe mogła być nałożona po latach? Sąd administracyjny rozstrzyga o przedawnieniu.

Sektor

gry losowe i zakłady wzajemne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1057/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189g § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr 1801-IOA.6181.1.2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącego M.K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia {...} kwietnia 2023 r., nr {...}Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w {...}(Dyrektor), po rozpatrzeniu odwołania M.K.(Skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}z dnia {...}stycznia 2023 r. nr {...}o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący wystąpił z wnioskiem do Dyrektora o stwierdzenie nieważności decyzji nr {...}z dnia {...} listopada 2020 r. Zdaniem Skarżącego Organ i Instancji nie zwrócił uwagi, że w niniejszej sprawie doszło do przedawnienia możliwości nałożenia kary administracyjnej na Wnioskodawcę, wedle regulacji zamieszczonej w art. 189g § 1 k.p.a., zgodnie z którym administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Skarżący podkreślił, że dniem naruszenia prawa jest 2 września 2015 r., tj. dzień, w którym funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w{...}, w ramach prowadzonego postępowania karnego-skarbowego, ujawnili w lokalu należącym do Wnioskodawcy urządzanie gier na automacie o nazwie [....] nr {...}Zatem bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od momentu ustania stanu niezgodnego z prawem, tj. w sytuacji ujawnienia nielegalnego działania.
Działając jako organ I instancji, Dyrektor decyzją z dnia {...} stycznia 2023 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nr {...} z dnia {...} listopada 2020 r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w {...}wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w wysokości {...}zł z tytułu ujawnionego w dniu 2 września 2015r. urządzania gier poza kasynem gry na automacie o nazwie [...] nr {...}w lokalu " P" mieszczącym się przy ul. {...}w{...}.
Od tej decyzji Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 20 lutego 2023 r. złożył odwołanie do Dyrektora - jako organu II instancji.
Powołanymi na wstępie decyzjami z dnia {..} kwietnia 2023 r. Dyrektor - utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...} jako organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że Ordynacja podatkowa w art.247 § 1 wymienia przesłanki, których spełnienie prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, na którą powołuje się Strona jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 O.p.). Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...} przesłanka ta odnosi się do sytuacji, gdy treść decyzji w sposób oczywisty jest sprzeczna z przepisem prawa i wywołuje gospodarcze lub społeczne skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa i gdy wbrew wszystkim przesłankom tego przepisu nadano stronie jakieś prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę jakimś obowiązkiem albo uchylono obowiązek.
Według Dyrektora w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się , że "rażące" naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III SA 2293/03, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. akt III SA 907/00).
Zdaniem Dyrektora do końca 2020 r. nie było jeszcze ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych w kwestii przedawnienia prawa w odniesieniu do decyzji nakładających kary pieniężne na podstawie art. 68 § 1 O.p. Od połowy 2021 r. stan wykładni sądowoadministracyjnej przepisów w zakresie przedawnienia prawa do wydania decyzji konstytutywnej, ustalającej karę pieniężną na gruncie ustawy o grach hazardowych, uległ znaczącej i wyraźnej ewolucji. Otóż dominującym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym stał się pogląd reprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, że ustawa o grach hazardowych nie reguluje kwestii przedawnienia kar pieniężnych, i - zdaniem Sądu - nie reguluje tej kwestii także Ordynacja podatkowa. Stąd wniosek NSA, że aczkolwiek w ustawie o grach hazardowych brak delegacji do przepisów k.p.a., to w tym zakresie uzasadnione jest stosowanie przepisu art. 189g k.p.a., zgodnie z którym administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa (vide: wyroki NSA: z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II GSK 53/20, z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt II GSK 1017/20 oraz II GSK 1018/20).
Następnie Dyrektor stwierdził, że do końca 2020 r. a nawet jeszcze na początku 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stał na stanowisku, że kwestię przedawnienia prawa do wymierzania kar za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry należy rozstrzygnąć na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (vide: wyroki WSA w Rzeszowie m.in. z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 390/20, z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 391/20, z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 389/20, z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 222/20, z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 424/20, z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 849/20, z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt 933/20, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 866/20).
Dyrektor wskazał, że zgodnie z przepisem art. 91 u.g.h. w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie należy stosować odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższe powodowało, że w zakresie przedawnienia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, zastosowanie miały przepisy art. 68 §1 i 2 O.p. W realiach niniejszej sprawy, termin do wydania decyzji ustalającej karę pieniężną, na gruncie ustawy o grach hazardowych oraz utrwalonego wówczas orzecznictwa sądów administracyjnych upływał z dniem 31 grudnia 2020 r. Stąd też decyzja Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w {...}nr {...}wydana została w dniu {...} listopada 2020 r., a więc przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia, liczonego od końca roku kalendarzowego, który mijał 31 grudnia 2020 r. Trudno jest zatem mówić, że decyzja organu I instancji została wydana w tamtejszym okresie z rażącym naruszeniem prawa.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z zm., dalej: O.p.) w zw. z 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego błędna wykładnię oznaczającą nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, skutkujące przyjęciem, iż nie zachodzą przesłanki rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy faktycznie miało ono miejsce, a nadto brak jest w decyzji oceny skutków takiego rozstrzygnięcia dla podatnika oraz jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, tj. nie doszło do oczywistego, rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z dnia {...} listopada 2020 r. mimo, iż zobowiązanie wobec Skarżącego było przedawnione.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji według wyżej wymienionych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Określenie "rażące naruszenie prawa" jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zawarte w art. 247 § 1 O.p., zarówno w orzecznictwie jak i w judykaturze, uważane jest za pojęcie nieostre. W wyroku z 21 listopada 2012 r., II FSK 1802/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy określić jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p., to naruszenie oczywiste, łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe. Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie sądów administracyjnych "rażące naruszenie prawa" to takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa (por. wyroki NSA z: 12 października 2011 r., II FSK 736/10; 1 października 2009 r., II FSK 667/08; 21 maja 2009 r., II FSK 131/08;16 października 2008 r., I FSK 1237/07; z 6 lutego 2006 r., I FSK 439/05, ONSA i WSA z 2007 r. Nr 1, poz. 13; oraz S. Babiarz, Rażące naruszenie prawa jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, Jurysdykcja Podatkowa, nr 1 z 2010, s. 68 i nast.). Innymi słowy, rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego rozumienia, zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Tonik Toruń 2002 r., s. 802, J Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237, A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., s. 716-721). Naruszenie prawa będzie miało cechę rażącego wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej (por. wyroki NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 252/13 i 7 grudnia 2011 r., II FSK 1051/10).
Przywołane poglądy judykatury jak i doktryny wskazują, że nie każde naruszenie prawa może być naruszeniem rażącym, skutkującym nieważnością decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej w wyroku z 16 listopada 2021 r., III FSK 323/21, naruszenie prawa nawet nieoczywiste (powodujące rozbieżność orzecznictwa), może być uznane za rażące w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p., zwłaszcza jeżeli jeden z dwóch sprzecznych poglądów wyrażonych w tym orzecznictwie jest na tyle wadliwy, że jego przyjęcie przez organ podatkowy powoduje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Taka sytuacja będzie miała miejsce, jeżeli decyzja ustalające zobowiązanie podatkowe została doręczona po upływie terminu przedawnienia.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zgodzić należy się z Dyrektorem, że w dacie kontroli przeprowadzonej w lokalu "P" mieszczącym się przy ul. {...} w {...} to jest 2 września 2015 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano pogląd, że uwzględniając regulację zawartą w art. 91 u.g.h. w zakresie przedawnienia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, zastosowanie miały przepisy art. 68 § 1 i 2 O.p. Jednakże podkreślić należy, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia {...} listopada 2020 r., nr {...} wszczęte zostało postanowieniem z 21 września 2020 r. W związku z tym zauważyć trzeba, że co najmniej od połowy 2016 r., a nie od połowy 2021 r. jak twierdzi Dyrektor, Naczelny Sąd Administracyjny prezentował stanowisko o niemożności zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. instytucji przedawnienia prawa do wydania decyzji z art. 68 § 1 O.p. (por. wyroki NSA z 26 października 2016 r. sygn. II GSK 1479/16 i II GSK 1609/16, z 8 marca 2018 r. sygn. II GSK 3533/17, z 12 grudnia 2018 r. sygn. II GSK 4299/16, z 28 listopada 2017 r. sygn. II GSK 2433/17 - wszystkie orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć należy, że w wyroku z 4 marca 2020 r. sygn. II GSK 53/20, a więc wydanym przed wszczęciem postępowania o nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej, NSA stwierdził, że "...Niemniej jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za jednolity obecnie należy uznać pogląd, że mimo wskazanej wyżej funkcji kary pieniężnej nakładanej na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych jaką jest rekompensata podatku, ani art. 8 ustawy o grach hazardowych, ani art. 91 tej ustawy nie uprawnia do stosowania przedawnienia określonego przepisami Ordynacji podatkowej." Kolejne zaś orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują, że jest to utrwalona i aktualna linia orzecznicza (por. choćby wyroki NSA z 7 grudnia 2021 r. sygn. II GSK 542/20, z 17 marca 2022 r. sygn. II GSK 153/22, z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. II GSK 319/22).
Podkreślenia wymaga fakt, że postępowanie w sprawie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry wszczęte zostało w czasie obowiązywania już przepisów Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisach działu IVA k.p.a., a konkretnie w art. 189a § 1 k.p.a. wyjaśniono, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Natomiast w art. 189a § 2 k.p.a. podano, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Zarówno ustawa o grach hazardowych, jak i ustawa Ordynacja podatkowa nie uregulowała terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby w zakresie nieuregulowanym przepisami u.g.h. i O.p. stosować materialne przepisy k.p.a. odnoszące się do przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej. O zasadności powyższej tezy świadczą również cztery dodatkowe argumenty. Po pierwsze nie stosując przepisów k.p.a. w odniesieniu do administracyjnej kary pieniężnej jaką jest kara za urządzenie gier hazardowych poza kasynem gry narusza się zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, gdyż w stosunku do innych podmiotów dopuszczających się deliktów administracyjnych ustawodawca w k.p.a. zakłada wprost możliwość przedawnienia nałożenia kary. A więc równość wobec prawa nakazuje stosować przepisy k.p.a. odnoszące się do przedawnienia także do kar nakładanych na podstawie ustawy o grach hazardowych. Po drugie kwestia przedawnienia kar administracyjnych, która budziła szereg dyskusji, a także postulatów de lege ferenda została kompleksowo uregulowana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935.), poprzez dodanie Działu IVa "Administracyjne kary pieniężne", która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. i w ocenie sądu przepisy komentowanego działu winny pełnić funkcję ujednolicania zasad odnoszących się do administracyjnej kary pieniężnej również w sprawach hazardowych. Po trzecie należy także zwrócić uwagę na funkcję kary administracyjnej za delikt administracyjny. Funkcją takiej kary jest przede wszystkim restytucja, rozumiana jako rekompensata strat Skarbu Państwa z tytułu braku wpływów pochodzących z działalności koncesjonowanej (szerzej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12). Tym samym funkcja kary pieniężnej zbliża się do funkcji podatków lub innych opłat o podobnym charakterze. Tego typu należności ulegają natomiast przedawnieniu. Po czwarte i ostatnie za przyjęciem, że do przedawnienia kary pieniężnej, o jakiej mowa w sprawie stosuje się przepisy k.p.a. świadczy także sam art. 189g § 2 k.p.a., który stanowi, że przepisu dotyczącego przedawnienia nałożenia kary pieniężnej nie stosuje się do spraw, w przypadku których przepisy odrębne przewidują termin, po upływie którego nie można wszcząć postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary
pieniężnej lub stwierdzenia naruszenia prawa, w następstwie którego może być nałożona administracyjna kara pieniężna. W sprawie natomiast nie ma żadnych przepisów regulujących to zagadnienie.
W związku z powyższym sąd stanął na stanowisku, że w sprawie winien zostać zastosowany art. 189g § 1 k.p.a., który stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Identyczne stanowisko zajął WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 21 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1125/22, które zostało zaakceptowane przez NSA w wyroku z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 765/23 oddalając skargę kasacyjną. W tym miejscu należy wskazać, że również w innych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za możliwością stosowania przepisów działu IVa k.p.a., co do przedawnienia możliwości wydania decyzji nakładającej karę z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem gry (patrz wyroki NSA z 28 listopada 2017 r., sygn. II GSK 2433/17 i z 12 grudnia 2018 r., sygn. II GSK 4299/16, z 4 marca 2020 r., sygn. II GSK 53/20, wyrok z 8 grudnia 2020 r., sygn. II GSK 1017/20).
W sprawie bezsporne jest, że fakt urządzania gier na automatach poza kasynem gry został stwierdzony w dniu kontroli, tj. 2 września 2015 r. Zatem decyzja nakładająca karę siłą rzeczy została wydana po upływie terminu określonego w art. 189g § 1 k.p.a. (2 września 2020 r.), skoro postępowanie o jej nałożenie wszczęte zostało 16 września 2020 r., zaś decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w {...} nr {...}wydana została w dniu {...} listopada 2020r., a więc po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia. Tym samym w sprawie wystąpiło przedawnienie nałożenia kary. Wobec powyższego organ nakładając na Skarżącego karę pieniężną za urządzenie gier hazardowych poza kasynem gry nie miały uprawnień do jej nałożenia, gdyż możliwość nałożenia kary wygasła w skutek przedawnienia karalności. Organ nie uwzględniając przepisów dotyczących przedawnienia naruszył zarówno sam przepis art. 189g § 1 k.p.a., jak również przepisy postępowania nakazujące rzetelne (wyczerpujące) rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). W świetle wyżej przywołanego wyroku NSA z 16 listopada 2021 r., III FSK 323/21, skoro decyzja nakładająca na Skarżącego karę pieniężną za urządzenie gier hazardowych poza kasynem gry została doręczona po upływie terminu przedawnienia, wyżej wskazane naruszenie przepisu art. 189g § 1 k.p.a. kwalifikować należy jako rażące naruszenie prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI