II SA/RZ 1055/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2023-01-31
NSAtransportoweŚredniawsa
ustawa SENTtransport drogowykara pieniężnamasa towaruzgłoszeniekontrolarozbieżność danychodpowiedzialność przewoźnikasystem monitorowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę przewoźnika na karę pieniężną nałożoną za podanie nieprawidłowej masy towaru w systemie SENT, uznając, że błąd nie był nieistotny i nie zachodziły podstawy do odstąpienia od kary.

Skarżący, przewoźnik S.B. (Firma T.), został ukarany karą pieniężną w wysokości 20 000 zł za podanie nieprawidłowej masy brutto towaru w zgłoszeniu SENT. Rozbieżność między masą zgłoszoną a rzeczywistą wyniosła 2800 kg (13,74%). Skarżący argumentował, że była to jedynie omyłka pisarska i wnosił o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, uznając, że podana rozbieżność nie była nieistotną omyłką, a przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie przewidując wartościowania przyczyn naruszenia. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny.

Sprawa dotyczyła skargi przewoźnika S.B. (prowadzącego działalność pod nazwą Firma T.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego nakładającą na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Kara została nałożona za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT), polegające na podaniu nieprawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru w zgłoszeniu SENT. W trakcie kontroli stwierdzono rozbieżność między masą brutto przewożonego towaru (20380 kg wg CMR) a masą wskazaną w zgłoszeniu (23180 kg), co stanowiło 13,74% różnicy. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia kary, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej (wszczęcie postępowania po terminie), zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i braku należytej staranności, a także argumentował, że była to jedynie omyłka pisarska. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd uznał, że przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż kontrola drogowa nie była kontrolą podatkową. Sąd podkreślił, że podana rozbieżność w masie towaru nie była nieistotną omyłką, lecz błędem merytorycznym, a przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Sąd podzielił stanowisko organów, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, wskazując, że kara ta ma charakter sankcji administracyjnej, a jej nałożenie realizuje cel ustawy SENT, jakim jest walka z nieprawidłowościami w obrocie towarami wrażliwymi i uszczupleniami podatkowymi. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania ani prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania do postępowań w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT, ponieważ nie jest to postępowanie podatkowe, a kontrola drogowa nie była kontrolą podatkową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa SENT reguluje odrębny model postępowania kontrolnego i nakładania kar administracyjnych, który nie jest postępowaniem podatkowym. Przepis art. 165b O.p. dotyczy wyłącznie kontroli podatkowej w sprawach podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

ustawa SENT art. 7 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Obowiązek podania prawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru w zgłoszeniu.

ustawa SENT art. 22 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Nakłada karę pieniężną w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do masy towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu.

Pomocnicze

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

O.p. art. 165b § § 1

Ordynacja podatkowa

Termin 6 miesięcy na wszczęcie postępowania po zakończeniu kontroli podatkowej (nie dotyczy kontroli SENT).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podana rozbieżność masy towaru nie była nieistotną omyłką, lecz błędem merytorycznym. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia. Nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Kara pieniężna ma charakter sankcji administracyjnej i jej nałożenie realizuje cel ustawy SENT.

Odrzucone argumenty

Wszczęcie postępowania po upływie 6 miesięcy od kontroli narusza art. 165b § 1 O.p. Podana rozbieżność masy towaru była jedynie omyłką pisarską. Organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań do wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy dokonały wybiórczej oceny dowodów. Istniały podstawy do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.

Godne uwagi sformułowania

"podanie nieprawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru" "rozbieżność między masą zgłoszoną a masą rzeczywistą [...] wynosiła 2800 kg, co stanowi 13,74 %" "okoliczność ta wyczerpuje przesłankę do nałożenia na przewoźnika sankcji w postaci kary pieniężnej" "przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia" "odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku" "w sprawie nie doszło do oczywistej omyłki, lecz błędu merytorycznego" "nie można uznać, że kara jest nieproporcjonalna do wagi przewinienia"

Skład orzekający

Tomasz Smoleń

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Panek

sędzia

Jarosław Szaro

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy SENT dotyczących obowiązku podania prawidłowych danych o masie towaru, zasad nakładania kar pieniężnych oraz przesłanek odstąpienia od ich nałożenia. Potwierdzenie, że istotna rozbieżność w masie towaru nie jest traktowana jako drobna omyłka."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewozu towarów objętych systemem SENT i konkretnej rozbieżności w masie. Ocena 'ważnego interesu' lub 'interesu publicznego' jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnie stosowanego systemu monitorowania przewozu towarów (SENT) i konsekwencji błędów w zgłoszeniach. Jest to istotne dla przewoźników i firm transportowych, choć sam stan faktyczny nie jest wyjątkowo złożony.

Błąd w masie towaru w systemie SENT: czy to tylko drobna pomyłka, czy droga do wysokiej kary?

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1055/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jarosław Szaro
Tomasz Smoleń /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 766/23 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h,  art. 22 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2022 r., nr 1801-IGC.48.38.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie decyzją znak 1801-IGC.48.38.2021 z dnia 15 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak 408000-408000- COC2.48.308.2020.22 z dnia 9 marca 2021 r. nakładającą na przewoźnika: S. B. (Skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma T., [...], [...] R., karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm., dalej ustawa SENT).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 listopada 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej III Mobilnego Referatu Realizacji w [...] Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z samochodu ciężarowego marki VOLVO o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki FELDBINDER o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował A. C. Kierowca przewoził towar o nazwie Hyspin ZH-M, klasyfikowany do kodu CN 2710, objęty zgłoszeniem przewozu o numerze referencyjnym [...]. Przewoźnikiem był S. B. prowadzący działalność pod nazwą Firma T.
W wyniku podjętych czynności kontrolnych, po sprawdzeniu danych zawartych w zgłoszeniu i porównaniu ich z treścią dokumentów towarzyszących przesyłce, okazanych przez kierującego, kontrolujący stwierdzili rozbieżność pomiędzy masą brutto przewożonego towaru, a masą brutto wskazaną w zgłoszeniu [...] - powyżej 10%. Zgodnie z dokumentem CMR nr [...] masa brutto przewożonego towaru wynosiła 20380 kg, natomiast w zgłoszeniu podano masę brutto 23180 kg.
Postanowieniem z dnia 7 września 2020 r. Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy SENT dotyczącym zgłoszenia [...].
W wyniku przeprowadzonego postępowania, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu decyzją z dnia 9 marca 2021 r. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 20 000 zł, w związku z naruszeniem obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT polegającym na podaniu nieprawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru z pozycji CN 2710, zgłoszonego według [...].
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego przez Skarżącego odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej Dyrektor, organ odwoławczy) nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i nie podzielił zarzutów w nim zawartych, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 9 marca 2021 r. Podejmując takie rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wziął pod uwagę, co następuje.
W niniejszej sprawie przewóz towaru odbywał z N. do R., a zatem z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, przez terytorium kraju. Wobec powyższego podmiotem obowiązanym do przesłania do rejestru SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego był przewoźnik - co też uczynił. Firma T. przesłała do rejestru zgłoszenie przewozu uzyskując numer referencyjny [...]. Jednocześnie bezspornym jest fakt, że w zgłoszeniu SENT przewoźnik podał nieprawidłową masę brutto towaru, a rozbieżność między masą zgłoszoną a masą rzeczywistą wynikającą z dokumentu CMR wynosiła 2800 kg, co stanowi 13,74 %. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta wyczerpuje przesłankę do nałożenia na przewoźnika sankcji w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialność przesłania do rejestru prawidłowych danych dotyczących towaru będącego przedmiotem ww. przewozu, w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości i masy brutto spoczywała na przewoźniku. To przewoźnik, przed rozpoczęciem przewozu, obowiązany był ustalić rodzaj, pozycję CN, ilość, masę brutto towarów, które podlegały monitorowaniu i przesłać do rejestru SENT właściwe dane.
Zapisy w systemie elektronicznym, dotyczące konkretnego transportu, powinny w pełni odzwierciedlać faktyczny charakter dokonywanych czynności. To właśnie na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT opiera się istota monitorowania przewozu towarów "wrażliwych". Podanie w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym daje właściwym organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów "wrażliwych". W realiach niniejszej sprawy nie można uznać, że podane przez przewoźnika dane w zgłoszeniu [....] identyfikujące przewożony towar w zakresie masy brutto odpowiadały stanowi faktycznemu.
Organ odwoławczy zaakcentował, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów "wrażliwych" zostały ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne, nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego, są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych.
Dyrektor w przedmiotowej sprawie podkreślił, że wykonania obowiązków nałożonych na przewoźnika nie można utożsamiać z podaniem jakichkolwiek danych w zgłoszeniu, których organ nie może zweryfikować w trakcie kontroli drogowej w oparciu o towarzyszącą dokumentację, a wyłącznie poprzez fizyczne badanie przesyłki (ważenie, badanie próbek towaru). Organ uprawniony jest do dokonywania ustaleń w zakresie wypełnienia obowiązków nałożonych na przewoźnika na podstawie przedstawionych w trakcie kontroli dokumentów. W przedstawionym stanie rzeczy, organ I instancji obowiązany był do zastosowania sankcji wobec przewoźnika, wynikającej z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w związku z niewywiązaniem się z obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h powołanej ustawy.
W ocenie Dyrektora okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanki ważnego interesu przewoźnika czy przesłanki interesu publicznego i nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
W ocenie organu odwoławczego Skarżący nie wskazał obiektywnych przyczyn dla usprawiedliwienia podania w zgłoszeniu SENT nieprawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru, co skłania do stwierdzenia, że naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT było wynikiem braku dostatecznej staranności. W toku postępowania organy obydwu instancji nie stwierdziły też zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych. Zatem niedopełnienie obowiązku ustawowego nie było wynikiem przyczyn niezależnych od przewoźnika. Tymczasem Skarżący jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa SENT. Podstawy do odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić natomiast okoliczności związane z lekceważeniem przepisów prawa czy z brakiem należytej staranności w realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów. Odnosząc się do sytuacji finansowej przewoźnika, organ drugiej instancji stwierdza, że w toku postępowania Skarżący nie przedstawiła żadnych dowodów stanowiących podstawę do przyjęcia, że nałożona zaskarżoną decyzją kara pieniężna w wysokości [...] zł w znaczący sposób wpływa na obniżenie kondycji finansowej przewoźnika. Powyższa teza koresponduje z oświadczeniem przewoźnika wyrażonym w treści odwołania, że jest w stanie uregulować nałożoną karę bez zagrożenia obniżenia rentowności prowadzonej firmy. Zatem nie budzi wątpliwości, że uiszczenie kary nie zachwieje podstawą działalności przewoźnika. Sam fakt surowości kary nie świadczy bowiem jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej Skarżącego, czy wręcz doprowadzeniu do zagrożenia jego egzystencji. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie Skarżącego zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika. Oczywistym jest, że każda kara pieniężna niesie za sobą określoną dolegliwość finansową dla przedsiębiorstwa i wpływa na jego sytuację ekonomiczną, nie mniej jednak taki jest jeden z celów wymierzenia kary będącej następstwem naruszenia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków.
Analizując przesłankę interesu publicznego organ odwoławczy zważył, że jak wynika z uzasadnienia projektu analizowanej ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Z uwagi na to, że wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty, istnieje konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towarów. Z kolei dane z systemu SENT umożliwiają dokonywanie analiz schematów działania podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Jednocześnie łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzony obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określone jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów oraz negatywny wpływ na konkurencję.
W ocenie organu odwoławczego, ze wskazanych powyżej względów nie można wartościować wymogów nałożonych ustawą i uznawać, że niedopełnienie niektórych z nich jest na tyle mało istotne, że interes publiczny przemawiałby za odstępstwem od wymierzenia kary. Skoro celem ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów, a przewidziane w ustawie wymogi przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych należą do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie ich przestrzegania, w tym również przez stosowanie proporcjonalnych i odstraszających kar.
Rozważając wystąpienie przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy zważył również na zasadę proporcjonalności, wywodzącą się z art. 31 ust 3 konstytucji RP, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Jak wskazano powyżej, celem ustawy SENT jest walka z fikcyjnym obrotem, realizowana poprzez zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu przewozu towarów m.in. poprzez weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Z kolei, jak wynika z analizy przepisów ustawy SENT, wspomniana wyżej zasada proporcjonalności kary do stopnia przewinienia została uregulowania w samej ustawie. W uzasadnieniu projektu ustawy SENT wskazano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty dokonujące przewozu towarów. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązków wynikających z powyższej ustawy było dla podmiotów "nieopłacalne". Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych.
Dyrektor podkreśli, że w razie stwierdzenia przez organ, iż nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie przemawia za tym ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, traci sens badanie, czy wnioskowana ulga jest dopuszczalną pomocą publiczną w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Odmowa przyznania ulgi nie prowadzi do udzielenia pomocy, a przez to nie ma potrzeby rozpatrywania jej w kontekście dopuszczalności pomocy publicznej.
W ocenie organu odwoławczego, treść przepisu art.l65b Ordynacji podatkowej nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że norma w nim zawarta odnosi się do wszczęcia postępowań wymiarowych w podatkach, w których zobowiązanie podatkowe powstaje w następstwie doręczenia decyzji, jak też związanych z weryfikacją samoobliczania podatku dokonanego przez podatnika, a także gdy mimo istnienia takiego obowiązku podatnik nie dokonał w ogóle samoobliczenia. Tymczasem zakres kontroli przeprowadzonej w niniejszej sprawie nie obejmował wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Istotą niniejszego postępowania jest nałożenie kary pieniężnej, która nie jest podatkiem, lecz ma charakter sankcji administracyjnej. Z tego też względu przepis art. 165b O.p. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Podsumowując Dyrektor stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarcza wyczerpujących podstaw do uznania, że w dniu 28 listopada 2019 r. przewoźnik S.B., prowadzący działalność pod nazwą Firma T. dokonując przewozu towaru "wrażliwego" wskazał w zgłoszeniu [...] nieprawidłowe dane dotyczące masy towaru podlegającego przewozowi, co stanowi naruszenie określone przepisem art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, które zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT mogłyby stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przewoźnik nie przedstawił nadzwyczajnych, losowych okoliczności, których nie mógł uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od nałożenia kary. Dolegliwość wynikająca z konieczności zapłaty kary pieniężnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Jednocześnie ujawnione w sprawie okoliczności nie wskazują na interes publiczny, który przemawiałby za odstąpieniem od nałożenia kary. Dowody zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy oraz fakty powołane w zaskarżonej decyzji nie pozostawiają wątpliwości, że Skarżący niniejszego postępowania i podmiotem odpowiedzialnym za ujawnione podczas kontroli naruszenia przepisów ustawy SENT jest w niniejszej sprawie przewoźnik - Skarżący, prowadzący działalność pod nazwą Firma T. W treści uzasadnienia wskazane zostały fakty i dowody uznane przez organ pierwszej instancji za udowodnione oraz zostały wyjaśnione przesłanki, którymi organ kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący był prawidłowo poinformowana o podjętych przez organ czynnościach oraz poczynionych ustaleniach i umożliwiono jej przedstawienie swojego stanowiska.
Skarżący zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o:
I. uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2022r. znak 1801-IGC.48.38.2021 oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak 408000-408000- COC2.48.308.2020.22 z dnia 9 marca 2021 r.;
II. umorzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie;
III. zasądzenie na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. art. 165b §1 O.p. w związku z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez wszczęcie postępowania po upływie 6 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na drodze (która miała miejsce w dniu 28 listopada 2019 roku), co stoi w sprzeczności z możliwościami nałożenia kary;
2. naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie wykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, aby odwołujący ze swej strony nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków wynikających z ustawy SENT i przez to miał nie uczynić zadość ciążących na nim wymaganiom ustawy podczas gdy stwierdzona rozbieżność pomiędzy rzeczywistą masą towaru, a masą towaru wskazaną w zgłoszeniu SENT stanowiła jedynie oczywistą omyłkę pisarską dokonaną poprzez wpisanie omyłkowo dwóch cyfr w wartości masy towaru, co nie może stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów i do ukarania odwołującego,
3. naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, w szczególności pominięcie przedłożonych przez Stronę skarżącą w toku postępowania wyjaśnień co do przyczyn błędnego wpisania ilości przewożonego ładunku,
4. art. 121 § 1 O.p., poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy i niebudzący zaufania do organów podatkowych, a w szczególności przez brak uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że wykazane uchybienie podmiotu wysyłającego lub odbierającego bądź przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa,
5. art. 121 §1 O.p., poprzez przyjęcie przez organy obu instancji stanowiska, że karany powinien być każdy przypadek nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT w oderwaniu od celu ustawy SENT, którym jest faktyczne zwalczanie nieprawidłowości w obrocie wyrobami wrażliwymi, w tym przede wszystkim fikcyjnymi transakcjami;
6. art. 210 § 4 O.p. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji wszystkich istotnych przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy wydający decyzję oraz nie dokonał oceny popełnionego przez Odwołującego błędu w stosunku do takich wartości jak sprawność działania organów, zasadę równości i sprawiedliwości, proporcjonalności wymierzenia kary do zawinienia, zasady zaufania, a także nie rozważył celu w jakim ustawodawca wprowadził kary pieniężne i czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy ten cel realizuje,
7. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, co prowadzi do naruszenia zasady proporcjonalności,
8. naruszenie art. 26 ust. 3 i 4 ustawy SENT, poprzez przekroczenie kompetencji w zakresie określania warunków do odstępowania od nałożenia kary pieniężnej, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy Skarżąca spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej, w tym w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jej stronie obowiązek podatkowy
9. naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT poprzez dokonanie przez organ jego błędniej wykładni i uznanie, że z przepisu tego wynika możliwość ukarania przewoźnika w każdym przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada wartości zgłoszonej masy tylko na podstawie rozbieżności pomiędzy rzeczywistą masą towaru wskazaną w liście przewozowym CMR, a masą towaru wskazaną w zgłoszeniu SENT i nie wzięcie pod uwagę, iż do rozbieżności w dokonanym zgłoszeniu mogło dojść wyłącznie przez zwykłą omyłkę pisarską,
10. art. 24 ust. 3 ustawy SENT i art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez ich błędną wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji "interes publiczny" użytego w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, którego prawidłowa wykładnia powinna być dokonana z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny;
11. art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 2, art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za delikt administracyjny, bez uwzględnienia okoliczności dotyczących tego czynu, co narusza zasadę sprawiedliwości oraz proporcjonalności określoną w powołanych przepisach Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania.
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie jest uzasadniona.
W ocenie składu orzekającego w pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 165b §1 O.p. w związku z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, poprzez wszczęcie postępowania po upływie 6 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na drodze (która miała miejsce w dniu 28 listopada 2019 roku), co stoi w sprzeczności z możliwościami nałożenia kary (pkt 1. petitum skargi);
Zgodnie z art. 165b § 1 O.p. - w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli.
Sąd w składzie obecnym stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania w odniesieniu do ustawy SENT. Odwoływanie się do tożsamości organów, na którą powołuje się strona skarżąca, jest za daleko idące i nie znajduje oparcia w szczegółowych, odrębnych regulacjach ustawy o SENT. Zagadnienia, które zostały uregulowane w ustawie o SENT nie dotyczą zasad powstawania, ustalania, czy wygaszania zobowiązań podatkowych, czy też obowiązków podatników, co jest podstawą do uznania, że nie jest to ustawa podatkowa. Zakładając racjonalność ustawodawcy, przepis ten zawierałby unormowanie odnoszące się do przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, gdyby taki był zamiar prawodawcy. Ten przepis ma zastosowanie wyłącznie do kontroli podatkowej, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1265/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 111/22).
Postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie wprost (art. 26 ust. 5 ustawy SENT). Sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza, że część przepisów stosowanych będzie wprost, część trzeba będzie stosować z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, a więc z odpowiednimi modyfikacjami, a stosowanie niektórych przepisów zostanie całkowicie wyłączone. Czynności kontrolne dokonane przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w dniu 27 czerwca 2019 r., podczas których stwierdzono opisane wyżej nieprawidłowości nie były prowadzone w ramach kontroli podatkowej, o której mowa w dziale VI Ordynacji podatkowej, tak więc przepis art. 165b § 1 O.p. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Termin sześciu miesięcy na wszczęcie postępowania od zakończenia kontroli odnosi się wyłącznie do postępowania podatkowego, nie zaś do postępowania, w wyniku którego nakładana jest kara pieniężna, która nie jest podatkiem, lecz ma charakter sankcji administracyjnej. W związku z tym zarzut strony dotyczący przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia w tej sprawie postępowania należało uznać za niezasadny. Tak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując w tym zakresie, iż "Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 165b § 1 O.p. Odnosi się on bowiem do wszczęcia postępowania w sprawie, w której przeprowadzona była kontrola podatkowa. Tymczasem naruszenie stanowiące podstawę wszczęcia postępowania zostało stwierdzone w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej na podstawie art. 13 ustawy SENT. Z tego powodu ww. przepis nie miał zastosowania w sprawie i omawiany zarzut nie mógł zostać uwzględniony" (por. wyrok z 14 października 2021 r., sygn. akt II GSK 885/21). Bowiem należy podkreślić, że nie art. 13 ustawy o SENT, a jedynie art. 17 i art. 26 ustawy SENT odsyłają do przepisów ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy SENT określony w tym przepisie system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Zasady kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy SENT określone zostały w przepisach art. 13-20a ustawy SENT. Jak wynika z jej art. 13 ust. 2, kontrola realizacji wskazanych obowiązków obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zasadnicze jednak znaczenie dla ustalenia istoty omawianej kontroli ma art. 13 ust. 1 ustawy SENT, określający przedmiot ustaleń kontrolnych właściwych organów, zgodnie z którym kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków, odpowiednio w zakresie:
1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;
2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym;
3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7;
4) przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Przedstawiony wyżej zakres kontroli przewozu towarów, sprowadzający się do sprawdzenia przestrzegania wskazanych (enumeratywnie) obowiązków, w pełni odpowiada zakresowi przedmiotowemu tej ustawy, który obejmuje reguły funkcjonowania systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak też konkretyzację obowiązków podmiotów uczestniczących w drogowym i kolejowym przewozie towarów oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami opałowymi; a nadto określenie zasad odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów oraz z obrotem paliwami opałowymi (art. 1 pkt 1, 1a i 2 ustawy SENT). Całościowa ocena omawianej regulacji ustawowej prowadzi do wniosku, że model kontroli przewidzianej w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT został ustalony wyłącznie na potrzeby tej ustawy. Wynika to zarówno z przytoczonych wyżej przepisów ogólnych, jak i jej norm szczególnych, które przewidują odrębności właściwe dla tej kontroli. Przepisy ustawy SENT, poza podstawami kompetencyjnymi omawianej kontroli, zawierają także normy postępowania (podstawa proceduralna) oraz przepisy prawa materialnego (podstawa materialnoprawna), określające odpowiedzialność za przewidziane ustawą delikty administracyjne i stosowne kary pieniężnej. Wymienione wyżej normy postępowania, stanowiące podstawę proceduralną kontroli przewozu towarów, znajdują dookreślenie w innych przepisach ustawy SENT, w tym dotyczących środków doraźnych i kompensacyjnych (np. art. 14, 15, 16, 18), jak też związanych z zakończeniem tej kontroli i nałożeniem kary (np. art. 21, 22, 26). Ponadto ustawodawca, kształtując na potrzeby realizacji celów ustawy SENT odrębny model postępowania kontrolnego, dopełnił go poprzez dalsze odrębne regulacje, do których zaliczyć należy: wskazanie organu właściwego do nałożenia kary (art. 26 ust. 2 ustawy SENT); określenie trybu i podstaw odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art. 26 ust. 3 ustawy SENT); wskazanie właściwego organu odwoławczego (art. 26 ust. 4a ustawy SENT).
Podkreślić należy, że kontrola przewozu towarów, polegająca na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy SENT, wykonywana przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej na podstawie art. 13 ust. 3 tej ustawy, przeprowadzana jest w trybie uregulowanym w tej ustawie.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...] zł w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT, polegającego na podaniu nieprawidłowych danych dotyczących masy brutto towaru z pozycji CN 2710, zgłoszonego wg [...]. Przy czym w sprawie bezspornym jest fakt, że w zgłoszeniu SENT przewoźnik (Skarżący) podał nieprawidłową masę brutto towaru, a rozbieżność między masą zgłoszoną a masą rzeczywistą wynikającą z dokumentu CMR wynosiła 2800 kg, co stanowi 13,74 %. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę do nałożenia na przewoźnika sankcji w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Wobec powyższego konieczne stało się rozstrzygnięcie, czy prawidłowo organy rozważyły możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Zresztą Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary oraz przepisów postępowania poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W art. 22 ust. 3 ustawy SENT wprowadzona została instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jako wyraz tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Jak bowiem wynika z ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania.
Należy przy tym podkreślić, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy. Zauważyć w tym miejscu należy również i to, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20, wyrok NSA z 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18).
Stosownie zatem do art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei, w art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie zatem organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Ustawodawca nie określił znaczenia zastosowanych w powyższych regulacjach prawnych pojęć "ważny interes" przewoźnika oraz "interes publiczny", co oznacza, że ustalenie ich treści pozostawione zostało organom orzekającym. Tym niemniej odstąpienie od nałożenia kary ma mieć charakter wyjątku i być zastosowane w sytuacjach wyjątkowych. Wobec powyższego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wynika z niego, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Należy zauważyć, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. "Ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Słowo "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.
Jednocześnie nie należy pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.
Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Uwzględnienie interesu publicznego w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia kary należy traktować jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów państwa, zasady etyki, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15).
Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji ustalenia i rozważania nie tylko co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej, ale także zbadał przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko. Organ I instancji z urzędu podjął czynności, mające na celu ustalenie istnienia po stronie Skarżącego, jego ważnego interesu lub interesu publicznego. Ustalił na podstawie informacji z organów skarbowych i danych rejestrowych, że Skarżący jest w dobrej kondycji finansowej pozwalającej na zapłatę kary.
W ocenie Sądu nie doszło w sprawie do oczywistej omyłki, lecz błędu merytorycznego - wpisania danych sprzecznych z rzeczywistym wagą przewożonego towaru. Sąd podkreśla tą okoliczność, gdyż znane są poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikające chociażby z wyroków: z 19 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 1385/19, z 26 lutego 2020 r. sygn. akt II GSK 1075/19, z 20 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 96/20, z 21 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 307/20, z 14 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1343/21, 25 marca 2022 r. sygn. akt II GSK 127/22, w których NSA wskazał, że ustawie SENT ustawodawca wprost przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, a to oznacza, że przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Pojęcie interesu publicznego, określonego w przepisach ustawy należy rozumieć szerzej i obejmuje takie elementy, jak proporcjonalność danej kary, stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenie czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącego miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (zob. np. wyrok NSA z 18 maja 2020 r. o sygn. akt II GSK 220/20). Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT.
Pogląd powyższy Sąd zna i w pełni podziela, jednak nie znajduje on w niniejszej sprawie zastosowania. Jak już podkreślono, w sprawie nie doszło do nieznaczącej omyłki w zgłoszeniu. Tolerowanie takich wad zgłoszenia i przyjmowanie, że w interesie publicznym nie leży karanie tego typu uchybień jest niedopuszczalne. O ile można usprawiedliwiać drobne, nieistotne błędy, o tyle wadliwe określenie wagi przewożonego towaru nie może być uznane za drobną pomyłkę. Nie można zatem uznać, że kara jest nieproporcjonalna do wagi przewinienia. DIAS zastosował najniższą możliwą karę za dane uchybienie. Nałożenie kary pieniężnej w niniejszej sprawie odpowiada celowi ustawy. Dla Skarżącego stanowi dolegliwość, która ma cel nie tyle represyjny, co prewencyjny. Nadto świadomość nieuchronności kary przy tak istotnym naruszeniu obowiązków ustawy wywrze wpływ również na innych przewoźników. To, czy w ostatecznym rozrachunku doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnej, na co powoływał się Skarżący, schodzi na dalszy plan. Słusznie zatem organ stwierdził, że nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel określony przez ustawodawcę w ustawie SENT. Odstąpienie od jej nałożenia ze względu na interes publiczny prowadziłoby do wypaczenia istoty kar przewidzianych ustawą SENT.
W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego. Rozważania organu w tym zakresie pozwalają stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15).
Podsumowując należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przepis ten miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jednocześnie organy zasadnie uznały, że nie zachodzą podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. Wydana decyzja nie narusza zasad postępowania jak i prawa materialnego. Przepisy ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy.
Zupełnie chybiony jest zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy SENT podniesiony w pkt 10 i 11 petitum skargi. Podkreślić wymaga, że w rozpoznawanej sprawie art. 24 ustawy SENT nie był i nie mógł być podstawą nałożenia kary pieniężnej. Dlatego organ nie mógł naruszyć przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT dającego mu możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b art. 24 ustawy SENT, bo nie miał on w sprawie zastosowania.
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz szeroko i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko. Sąd, wbrew postawionym zarzutom nie dopatrzył się naruszenia zasad procesowych, w tym art. 121, art. 122, art. 187, art. 191, art. 210 § 4 jak i pozostałych przepisów O.p., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponadto Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie przepisów Konstytucji RP, a w tym zasady proporcjonalności.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI