II SA/Rz 105/23

II SA/Rz 105/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Piotr Godlewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151 a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący sWSA Piotr Godlewski /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2023 r. sprawy ze sprzeciwu K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2022 r. nr SKO.4111/985/2022 w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
II SA/Rz 105/23
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem sprzeciwu K.D. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 30 listopada 2022 r. nr SKO.4111/985/2022 wydana w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z 16 września 2022 r. K.D. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką E.K.
Wójt Gminy [...] decyzją z 13 października 2022 r. nr GOPS.5212.1083.38.2022 odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W jej uzasadnieniu wskazał na poczynione na podstawie oświadczeń stron oraz przeprowadzonego 5 października 2022 r. wywiadu środowiskowego ustalenia, wg których urodzona [...] E.K. jest wdową i wymaga pomocy we wszystkich dziedzinach życia. Ze względu na spowodowane chorobą znaczne ograniczenia nie jest w stanie bez wsparcia innych osób samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych. Ma bardzo opuchnięte nogi (w szczególności [...], która jest zdeformowana), którymi nie może poruszać i sama się przemieszczać. Choruje również na [...]. Nie jest w stanie [...], jeździ [...], jest [...], przeszła zabieg na [...]. Trzęsą jej się ręce, co uniemożliwia wykonanie wszystkich czynności. Z powodu [...], przewlekłej [...] oraz [...] powodującego [...] leczy się [...]. Po upadku wskutek którego złamała rękę, jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Jest leczona w specjalistycznych poradniach i wielokrotnie hospitalizowana. Choroby przewlekłe postępują, co nie rokuje poprawy.
Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad swoją mamą całodobowo. Ok. 8.30 pomaga jej przy wstaniu z łóżka, usadawia na [...], pomaga przy toalecie i ubiera, następnie przygotowuje i podaje śniadanie oraz leki. Ok. godz. 10 zabiera mamę na spacer, ok. 13 przygotowuje i podaje obiad, o 17 przygotowuje kolację i ponownie podaje leki, pomaga w toalecie wieczornej, przebiera w piżamę, naciera obolałe ręce i nogi maściami. W międzyczasie sprząta i pomaga mamie w potrzebach fizjologicznych (również w nocy), towarzyszy jej przy wizytach u lekarzy specjalistów, wykupuje leki, dba o opał, troszczy się o wszystkie potrzeby dnia codziennego, zapewnia wszechstronne wsparcie, podejmuje wszelkie decyzje dotyczące matki która jest całkowicie uzależniona od jej pomocy.
Wnioskodawczyni nie posiada prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie jest rolnikiem. Nie pracuje zawodowo i ze względu na opiekę sprawowaną nad mamą (która jest całkowicie uzależniona od niej i nie jest w stanie funkcjonować bez jej pomocy) świadomie nie podejmuje zatrudnienia. Ze względu na ten sam adres zamieszkania jest całkowicie dyspozycyjna i gotowa udzielić pomocy mamie w każdej chwili, przez całą dobę. Wg przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jest jedyną osobą która jest w stanie sprawować opiekę i udzielać pomocy mamie (jej dwie siostry ze względu na obowiązki zawodowe i rodzinne oraz odległość nie są w stanie zapewnić mamie stałej opieki). Dzięki rezygnacji przez nią z pracy, matka może pozostać w swoim dotychczasowym środowisku i nie korzystać z pomocy instytucjonalnej.
Mimo powyższych ustaleń i stwierdzenia że wnioskodawczyni spełnia wszystkie pozytywne przesłanki ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 1, 1a i 5 u.ś.r., zdaniem organu I instancji zachodzi jedna przesłanka negatywna z art. 17 ust. 1b u.ś.r. dotycząca braku spełnienia warunku dotyczącego daty powstania niepełnosprawności. Pomimo bowiem tego, iż matka wnioskodawczyni posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, wskazano w nim, że stopień ten datuje się od 27 lipca 2022 r. oraz nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. W tej sytuacji nie można zatem uznać, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Mimo orzeczenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 o niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, przepis ten nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przepis prawa powszechnie obowiązującego, co uniemożliwia samodzielne rozstrzyganie przez organ z jego pominięciem. Poprawienie stanu prawnego w tvm zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy (uzasadnienie wyroku TK). Pomimo, iż orzecznictwo sądów administracyjnych jest stosunkowo jednolite w stwierdzeniu, aby przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pomijać kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie tego świadczenia, organ I instancji musi kierować się przepisami u.ś.r.
Od decyzji Wójta z 13 października 2022 r. odwołała się K.D., wykazując, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane.
SKO opisaną na wstępie decyzją z 30 listopada 2022 r. - działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 i art. 24 ust. 2 u.ś.r. - uchyliło decyzję organu I instancji w całości, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wyjaśniło, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego powinno zostać pominięte. Wyrok TK nie spowodował utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b, lecz zrodził konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w tym wyroku. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b zgodnie z wyrokiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że organ I instancji niesłusznie oparł wydaną decyzję na podstawie przepisu, który w związku z wejściem w życie orzeczenia TK został uznany za niezgodny z Konstytucją.
Wg SKO, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na odwołującej się ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. U.ś.r., poza wyłączeniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego małżonka będącego osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) nie wymienia żadnych innych przesłanek w stosunku do córki, poza ogólnymi przesłankami dotyczącymi wszystkich uprawnionych. W rezultacie powyższego nie podlega jakimkolwiek wątpliwościom, że córka jest osobą na której w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z przepisami ustawy K.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. W związku z tym SKO wywiodło, że mając na uwadze okoliczności przywołane w treści decyzji, organ pierwszej instancji dokonana ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, przyjmując, iż nieustalona data powstania niepełnosprawności nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
W sprzeciwie od decyzji Kolegium z 30 listopada 2022 r. K.D. zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. Wniosła o uchylenie w całości decyzji SKO, który to organ powinien w sprawie rozstrzygnąć merytorycznie. W jej ocenie istnieją do tego przesłanki, gdyż zostały wyjaśnione wszystkie niezbędne okoliczności sprawy. SKO uchyliło decyzję organu I instancji bezpodstawnie, co powoduje nieuzasadnione przeciąganie postępowania administracyjnego w sprawie.
W związku z tym, że w decyzji z 30 listopada 2022 r. organ II instancji błędnie wpisał nazwisko "C." zamiast "D.", wniosła o sprostowanie pomyłki.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
sprzeciw jest zasadny.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492).
Wg art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu - sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Z istoty sprzeciwu wynika, że nie jest on środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny, a Sąd nie ma podstaw prawnych, aby odnosić się do podnoszonych w skardze zarzutów merytorycznych. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Szersza kontrola sądowa jest możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkim stronom sprawy administracyjnej oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2019 r. II OSK 3517/18 i z 7 grudnia 2017 r. II OSK 3001/17, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Obie zdefiniowane w tym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Odstępując zatem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy - poprzez wydanie decyzji kasacyjnej - organ odwoławczy zobligowany jest do wskazania jakie przepisy postępowania i w jaki sposób naruszył organ I instancji oraz jakich okoliczności nie wyjaśnił, a równocześnie do wykazania, że ich wyjaśnienie ma istotny (a nie jakikolwiek) wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Niewyjaśnienie kwestii nie mających istotnego wpływu na wynik sprawy lub też kwestii które organ II instancji może ustalić we własnym zakresie wyklucza zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Inaczej ujmując, uchybienie przepisom postępowania nawet jeśli miało miejsce i jest bezsporne a sprawa wymaga dodatkowych ale nie kluczowych dla końcowego załatwienia sprawy wyjaśnień, wyłącza zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania przez organ w praktyce sprowadza się do zakwestionowania dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, przy czym w przypadku decyzji kasacyjnej oprócz wskazania w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, organ ma obowiązek wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy, rozumiany jako istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym zarzuconym organowi I instancji a orzeczeniem tego organu. Ten związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Organ powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, tj. wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że mogły kształtować lub współkształtować treść kwestionowanej w sprawie za pomocą odwołania decyzji. Dopiero stwierdzenie, że to naruszenie organu mogło mieć wpływ na wynik sprawy daje możliwość wskazania, czy ten wpływ był istotny czy też nie. Jeśli nie był istotny, to organ odwoławczy dysponuje narzędziem w jakie wyposaża go art. 136 k.p.a. (w postaci uprawnienia do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi który wydał decyzję). Takie działanie organu odwoławczego pozwala na uniknięcie stosowania art. 138 § 2 k.p.a. i umożliwia wydanie rozstrzygnięcia bez konieczności ponownego kierowania sprawy do organu I instancji.
Ocena objętej sprzeciwem decyzji SKO przeprowadzona w zakresie wyznaczonym przez art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. doprowadziła do jego uwzględnienia, gdyż w ocenie Sądu nie zaistniały przyczyny uzasadniające wydanie przez organ odwoławczy decyzji o takim charakterze.
Niewątpliwie rację ma Kolegium w zakresie, w jakim uznało, że Wójt dokonał błędnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1b u.ś.r., uznając, że brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki wnioskodawczyni w orzeczeniu o niepełnosprawności może stanowić przesłankę odmownego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrażone w tym zakresie stanowisko Kolegium odzwierciedla utrwaloną i jednolitą linię orzeczniczą sądów administracyjnych, którą Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela i aprobuje. Została ona wypracowanna na kanwie wyroku z 21 października 2014 r. K 38/13, którym TK orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, a zatem nie wywołuje wprost skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej. Powoduje jednak konieczność zrekonstruowania normy prawnej w oparciu o stanowione przepisy prawa które pozostają zgodne z Konstytucją RP - przy wykorzystaniu reguł wykładni prawa - tak, aby wynik tej rekonstrukcji nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując taki sposób wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc przyjąć, iż w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten – jako zgodny z Konstytucją – powinien znaleźć zastosowanie. Natomiast w stosunku do opiekunów osób których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło przymiot konstytucyjności, a zatem w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
W rezultacie nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W tej sytuacji, mimo że art. 17 ust. 1b nie został usunięty z u.ś.r. i nadal zachowuje dotychczasowe brzmienie, wywodzenie odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji z powołaniem się na literalne brzmienie tego przepisu jawi się jako prawnie niedopuszczalne i nie znajduje uzasadnienia. Na mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W powyższym zakresie należy zatem przyznać rację Kolegium, które stanowisko organu I instancji o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki skarżącej uznało za błędne.
Stwierdzić jednak należy, że błędna wykładnia przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) która legła u podstaw wydania przez SKO decyzji kasacyjnej, nie wpisuje się w dyspozycję normy prawa procesowego (art. 138 § 2 k.p.a.) zastosowanej w sprawie przez SKO. Jak już wyżej wyjaśniono, zastosowanie tej regulacji ogranicza się wyłącznie do kontrolowanych decyzji, przy wydawaniu których stwierdzono naruszenie przepisów postępowania. Konsekwencją zaś skorzystania przez organ odwoławczy z wyżej wymienionej regulacji powinno być wskazanie naruszonych przepisów procesowych z jednoczesnym wyjaśnieniem, na czym polegało ich naruszenie oraz jakich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie wyjaśniono. Takich naruszeń Kolegium w ogóle nie wykazało, wywodząc wyłącznie konieczność dokonania ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, z zastrzeżeniem, że brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki wnioskodawczyni nie stanowi podstawy do odmowy przyznania jej świadczenia. W kontekście art. 138 § 2 k.p.a. brak wykazania przez SKO takich naruszeń jawi się jako rażący tym bardziej, że organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji (s.7) wyraźnie podkreślił, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie pozytywne przesłanki z art. 17 u.ś.r. niezbędne do przyznania świadczenia (czego SKO w żaden sposób nie zakwestionowało, nie podważając ustaleń faktycznych, w tym nie wskazując na ich wadliwość czy niezupełność), a jedyną przeszkodę do przyznania świadczenia stanowi wg tego organu przepis ust. 1b tego artykułu (którego wadliwy sposób wykładni stwierdziło SKO).
W opisanych okolicznościach brak było zatem podstaw do uchylenia przez Kolegium decyzji organu I instancji z powołaniem się na określoną w art. 138 § 2 k.p.a. przesłankę, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r. II OSK 2846/12). Dostrzeżone i wytknięte przez Kolegium uchybienie organu I instancji polegające na naruszeniu przepisu prawa materialnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mogło zatem skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia z powołaniem się na art. 138 § 2 k.p.a.
Ponadto zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wykluczone jest w sytuacjach, gdy możliwe jest naprawienie przez organ odwoławczy błędów proceduralnych popełnionych przez organ I instancj w trybie art. 136 k.p.a. Kolegium powinno zatem uzasadnić zarówno istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., jak również wskazać przyczyny braku skorzystania z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.
Reasumując, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nic nie stało na przeszkodzie, aby organ odwoławczy, jeśli nie dostrzegł braków w zgromadzonym materiale dowodowym, dokonał jego oceny i wydał rozstrzygnięcie merytoryczne, przyjmując, iż nieustalenie daty powstania niepełnosprawności nie stanowiło podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Stosownie do powyższego, Sąd z uwagi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu objętej sprzeciwem decyzji organu II instancji.