II SA/RZ 1036/23

II SA/Rz 1036/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-12-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak
Piotr Godlewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1229/24 - Postanowienie NSA z 2025-08-20
I OZ 110/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-12
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1, art. 148 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 276
art. 33 ust. 1-3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K., L. K. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr SKO.4161/12/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania rozgraniczeniowego – skargę oddala –
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.K., L.K. oraz T.K. (dalej zwani: "skarżącymi" bądź "wnioskodawcami") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr SKO.4161/12/2023 utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza B. (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z dnia 1 marca 2023 r. nr WI-MK.6830.19.2017 odmawiające wznowienia postępowania rozgraniczeniowego, wydane w następującym stanie faktycznym sprawy;
W związku z wnioskiem Wójta Gminy C., Burmistrz wszczął postępowanie administracyjne, a następnie w dniu 23 marca 2020 r. wydał decyzję nr [...], orzekającą o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w N., gm. C. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa – Starosta S. z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki nr: [...] - współwłasność M.K. i T.K.; [...] i [...] - własność L.K.; [...] - współwłasność P.K. i I.K.; [...] i [...] - współwłasność T.B., J.J., M.J., W.J. i M.P.; [...] - współwłasność T.B., J.J., M.J., W.J., M.P. oraz z działką nr [...], stanowiącą własność Powiatu S., w trwałym zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w S., tylko w punkcie stycznym z działką [...].
W dniu 17 kwietnia 2020 r. skarżący, kwestionując powyższą decyzję w całości, złożyli wniosek o przekazanie sprawy o rozgraniczenie sądowi właściwemu w sprawie, celem przeprowadzenia sądowego postępowania rozgraniczenia nieruchomości. Sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego w S., gdzie nadano jej sygnaturę [...].
Następnie w dniu 2 września 2021 r. W.J. współwłaściciel działek [...], zwrócił się do Burmistrza o nadanie klauzuli ostateczności wydanej wcześniej decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] orzekającej o rozgraniczeniu działki [...] na odcinku z działkami [...]. W związku z powyższym pracownik Urzędu Miejskiego w B. zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. z zapytaniem, czy toczącym się postępowaniem o sygn. akt [...] jest objęte również rozgraniczenie pomiędzy działką [...] a działkami [...]. W odpowiedzi pismem z dnia 30 września 2021 r. Sąd Rejonowy w S. poinformował, że postępowanie o sygn. akt [...] dotyczy rozgraniczenia działki [...] z działkami [...]. Mając powyższe na uwadze, w dniu 2 listopada 2021 r. Burmistrz nadał klauzulę ostateczności decyzji nr [...] z dnia 23 marca 2020 r. w części dotyczącej rozgraniczenia działki [...] na odcinku z działkami [...] oraz w punkcie nr [...] stycznym z działką [...].
Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpili o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Burmistrza B. z dnia 23 marca 2020 r. nr [...], powołując się na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). We wniosku podnieśli, że w toku postępowania rozgraniczeniowego, organ nie był w posiadaniu istotnego dowodu w sprawie w postaci pisma Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "PWINGiK") z dnia 15 stycznia 2018 r. znak: [...] i w konsekwencji powyższego za podstawę ustalenia granicy działek przyjął m.in. posadowione słupki, które w rzeczywistości, zostały posadowione nielegalnie. Jak podali, w piśmie tym PWINGiK stwierdził, że do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. nie wpłynęło żadne zgłoszenie pracy geodezyjnej dotyczącej wykonania stabilizacji punktów granicznych w obszarze działek nr [...] położonych w obrębie [...] gm. C. Ponadto, dodatkową okolicznością nieuwzględnioną przez organ w dacie wydania decyzji miał być fakt, że właściciele nieruchomości, którzy podpisali operat z pomiaru kontrolnego działek [...] wykonany przez geodetę T.N. podpisali ww. dokument pod wpływem błędu wywołanego przez geodetę sporządzającego operat. Powyższy operat został przyjęty za podstawę ustalenia przebiegu granic, chociaż skarżący kwestionowali sam operat, jak i przebieg ustalonych granic. Skutkowało to powieleniem operatu, który nie odpowiadał rzeczywistości, a co za tym idzie jest dokumentem fałszywym. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazali również ujawnienie się okoliczności, że podnieśli zarzut zasiedzenia części nieruchomości.
W związku z powyższym wnioskiem, organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o udzielenie informacji, czy sądowe postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone. Pismem z dnia 8 września 2022 r. Sąd Rejonowy w S. poinformował, że sprawa pod sygnaturą [...] nie została zakończona.
Następnie w dniu 30 września 2022 r. Burmistrz wydał postanowienie odmawiające wznowienia postępowania rozgraniczeniowego działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr: [...] oraz z działką nr [...] tylko w punkcie stycznym z działką nr [...], położonych w N., gm. C., które zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...].
Rozpoznając ponownie wniosek o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, Burmistrz, wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 1 marca 2023 r. nr WI-MK.6830.19.2017, działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 129 k.p.a., po raz kolejny odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że organ był w posiadaniu pisma PWINGiK z dnia 15 stycznia 2018 r. znak [...] przed wydaniem decyzji rozgraniczeniowej – dokument ten znajduje się w aktach sprawy, jako załącznik do pisma L.K. z dnia 19 września 2018 r. i został on przez organ oceniony przed wydaniem decyzji. Ponadto pismem z dnia 11 października 2018 r. organ przekazał pismo L.K. wraz z załącznikami geodecie wykonawcy rozgraniczenia. Geodeta w sprawozdaniu technicznym z dnia 12 listopada 2019 r. opisał, że położenie znaków granicznych mieści się w dopuszczalnej tolerancji odpowiadającej punktom wykazanym w operacie z pomiaru kontrolnego. Organ nadmienił, że geodeta uzgadniał w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. możliwość włączenia istniejących na gruncie znaków granicznych do operatu z rozgraniczenia. Włączenie operatu rozgraniczeniowego do zasobu geodezyjnego pod nr [...] w dniu [...] stycznia 2020 r., wskazuje na prawidłowe wykonanie czynności geodezyjnych.
Burmistrz wyjaśnił również, że oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu, jakie w dniu 4 marca i 11 marca 2021 r. złożyli Z.K., C.K., T.K., L.K., M.K. oraz P.K. zostały przekazane do Sądu Rejonowego w S., natomiast organ nie jest władny do stwierdzenia, czy przedłożone oświadczenia zostały złożone skutecznie i czy został zachowany ustawowy termin przewidziany w Kodeksie cywilnym. Organ zauważył ponadto, że oświadczenia te zostały złożone już po wydaniu przez organ decyzji. Zaznaczył również, że nie jest władny do stwierdzenia czy zostały spełnione przesłanki zasiedzenia nieruchomości z art. 172 Kodeksu cywilnego. Kwestia ta może być zweryfikowana w toku prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. sprawy sądowego rozgraniczenia.
W odniesieniu do przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że w tym przypadku konieczne jest uprzednie stwierdzenie fałszywości dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania. Wskazał również, że pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. o udzielenie informacji, czy operat pomiar kontrolny działek [...] w N., wykonany przez T.N., włączony do zasobu Ośrodka w dniu [...] kwietnia 2003 r. pod nr [...], jest obowiązujący i nadal znajduje się w obiegu prawnym. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że przedmiotowy operat techniczny jest materiałem zasobu i nie został wyłączony z tego zasobu.
Organ przedsięwziął również kroki, celem ustalenia – zgodnie z zaleceniami SKO – czy na skutek wniosku skarżących o przekazanie sprawy do Sądu otworzyła się droga sądowa co do całej decyzji rozgraniczeniowej, czy też tylko w części, a jeśli tak to w jakiej. W odpowiedzi Sąd Rejonowy w S. poinformował, że tylko właściciele działek [...] żądali przekazania sprawy do Sądu i w tym zakresie toczy się postępowanie sądowe dotyczące rozgraniczenia z działką nr ew. [...]. Natomiast właściciele pozostałych działek nie żądali przekazania sprawy do Sądu, w związku z powyższym w tym zakresie Sąd nie mógł wydać żadnego rozstrzygnięcia. Sąd poinformował także, że właściciele działek [...] nie mogli skutecznie domagać się przekazania sprawy Sądowi w zakresie działek, które nie stanowiły ich własności, gdyż nie byli stronami postępowania, a tylko strona może skutecznie domagać się przekazania sprawy Sądowi.
Na tej podstawie Burmistrz uznał, że właściciele działek [...] nie są stronami postępowania o wznowienie rozgraniczenia, gdyż nie są właścicielami działek, w zakresie których decyzja nr [...] z dnia 23 marca 2020 r. jest ostateczna. Organ podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi. W przypadku decyzji Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. dotyczy to przebiegu granicy na odcinku działki [...] z działkami [...].
Ponadto organ I instancji stwierdził, że nie został zachowany termin na złożenie wniosku o wznowienia postępowania. Jak podał, wniosek został złożony do Urzędu Miejskiego w B. w dniu 16 sierpnia 2022 r., a skarżący podali w nim, że o podstawach wznowienia postępowania dowiedzieli się 17 lipca 2022 r. Nie wykazali jednak dowodów na powyższe, a od nadania klauzuli ostateczności na decyzji rozgraniczeniowej, tj. od dnia 2 listopada 2021 r. do dnia 17 lipca 2022 r. minęło więcej niż pół roku, w związku z czym organ uznał, że termin wniesienia podania nie został zachowany.
W ocenie organu I instancji nie zostały spełnione warunki formalne wniosku o wznowienie postępowania, jak też ustawowe przesłanki wznowienia postępowania.
Powyższe postanowienie skarżący zaskarżyli w całości, zarzucając liczne uchybienia przepisom postępowania. W ocenie skarżących organ I instancji nie wyjaśnił dostatecznie stanu faktycznego sprawy i błędnie uznał, że nie zachodzą przyczyny wznowienia postępowania. Skarżący ponowili argumentację dotyczącą pisma PWINGiK z dnia 15 stycznia 2018 r. znak [...]. Nie zgodzili się również z argumentacją, że wniosek o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie są właścicielami działek, co do których Burmistrz nadał decyzji klauzulę ostateczności. Podnieśli, że nadanie klauzuli w części decyzji było działaniem bez żadnej podstawy prawnej, ponieważ decyzja ta została w całości przez nich zakwestionowana, a zatem w całości powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Skarżący wskazali również, że złożyli zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w zakresie fałszywości operatu, a ponadto fałszywość operatu jest oczywista porównując go z pozostałym materiałem dowodowym, w tym wieloletnim drzewostanem, który wyznaczał drogę dojazdową. Nie zgodzili się również z tym, że wniosek został złożony po terminie, wyjaśniając, że o podstawie wznowienia postępowania dowiedzieli się w dniu 17 lipca 2022 r. podczas mającej wówczas miejsce interwencji Policji.
W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, SKO, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.
Kolegium w pierwszej kolejności zaznaczyło, że skarżący niewątpliwie występowali jako strony postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 23 marca 2020 r., a zatem stanowisko organu I instancji, że wyżej wymienieni złożyli żądanie wznowienia nie będąc stroną postępowania nie było trafne. Organ odwoławczy zauważył jednak, że niezależnie od powyższego skarżący wystąpili z żądaniem z dnia 14 kwietnia 2020 r. o przekazanie sprawy sądowi na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.). W efekcie powyższego żądania przed Sądem Rejonowym w S. toczy się nadal postępowanie o sygn. akt [...] dotyczące rozgraniczenia działki nr [...] ze stanowiącymi własność wnioskodawców działkami nr [...]. Powyższe postępowanie sądowe nie dotyczy natomiast pozostałych działek nie stanowiących własności wnioskodawców. Kolegium wyjaśniło, że wnioskodawcy, nie będąc właścicielami pozostałych działek "biorących udział" w rozgraniczeniu z działką nr [...], nie mogli być dysponentami stanowiska wyrażanego przez właścicieli tychże działek. W konsekwencji decyzja Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. nr [...] utraciła moc wiążącą w części dotyczącej rozgraniczenia działki nr [...] z działkami wnioskodawców nr [...], natomiast w części pozostałej stała się ostateczna. W efekcie, ponieważ strona może żądać wznowienia postępowania tylko w części nie objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, wnioskodawcy nie mogą skutecznie domagać się wznowienia postępowania w zakresie dotyczącym rozgraniczenia działki nr [...] z ich działkami nr [...].
Oceniając wystąpienie przesłanek wznowienia postępowania Kolegium podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji. Dodatkowo SKO zauważyło, że zasiedzenie nieruchomości, na które powołują się skarżący dotyczy zasiedzenia części działki nr [...] przez właścicieli działek nr [...], zaś wnioskodawcy nie mogą skutecznie domagać się wznowienia postępowania w zakresie dotyczącym rozgraniczenia działki nr [...] z ich działkami nr [...] (i nr [...]), skoro sprawa o rozgraniczenie w tym zakresie rozpatrywana jest przez Sąd Rejonowy w S., a decyzja Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. utraciła w tej części moc wiążącą.
Kolegium zwróciło również uwagę, że okoliczność dotycząca zasiedzenia części działki nr [...] podniesiona została przez wnioskodawców już we wniosku z dnia 14 kwietnia 2020 r. o przekazanie przedmiotowej sprawy o rozgraniczenie Sądowi, zatem w tym zakresie żądanie wznowienia oparte na powyższej okoliczności, a datowane na 12 sierpnia 2022 r., uchybia wymogom co do miesięcznego terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem, określonym przez art. 148 § 1 k.p.a. To samo dotyczy powoływania się na złożenie datowanego na marzec 2021 r. oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, co wskazuje, że w tej dacie błąd mający stanowić podstawę wznowienia był już skarżącym znany, zaś żądanie wznowienia postępowania nosi datę 12 sierpnia 2022 r. i w tym zakresie również uchybia wymogom co do terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucili organowi naruszenie:
1) art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. w z w. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszystkich czynności niezbędnych do dostatecznego wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki przemawiające za wznowieniem postępowania, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz nienależyte i niewyczerpujące wskazanie przesłanek, jakimi kierował się organ wydając przedmiotowe postanowienie, w wyniku czego organ bezpodstawnie odmówił wznowienia postępowania rozgraniczeniowego;
2) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania rozgraniczeniowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie w toku postępowania istniały dowody w dniu wydania decyzji niezbędne do ustalenia stanu prawnego ww. nieruchomości, tj.: zeznania świadków – Z.K., C.K., J.N., S.M., J.K. i J.S.; wniosek o wydanie kopii akt sprawy wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania datowany na dzień 9 sierpnia 2016 r.; odpis pozwu o ochronę posiadania w sprawie prowadzonej pod sygn. [...]; dokumentacja zdjęciowa oraz zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa;
3) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania rozgraniczeniowego z uwagi na niezasadne przyjęcie, że wspomniane oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu nie mogą być podstawą wznowienia postępowania, ponieważ oświadczenia te zostały złożone po dniu wydania zaskarżonej decyzji, podczas gdy okoliczności wprowadzenia w błąd składających je osób istniały przed datą wydania decyzji, gdyż osoby te złożyły oświadczenia pod treścią protokołów z dnia 21 września 2001 r. oraz 19 sierpnia 2015 r. pod wpływem błędu;
4) art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie zachowali terminu do wniesienia skargi, ponieważ o podstawie wznowienia dowiedzieli się w marcu 2021 r., podczas gdy skarżący dowiedzieli się o podstawie wznowienia w dniu 17 lipca 2022 r. podczas interwencji Policji, kiedy to W.J. zaczął stawiać słupki graniczne, powołując się na fakt wydania ww. decyzji z klauzulą ostateczności;
5) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania rozgraniczeniowego, uzasadnioną faktem, że podnoszone przez skarżących okoliczności zasiedzenia nieruchomości dotyczą jedynie części nieruchomości, co do której decyzja nie jest jeszcze ostateczna, podczas gdy podniesiony zarzut zasiedzenia nieruchomości jest istotny dla wszystkich działek objętych rozgraniczeniem, gdyż na ww. terenie znajduje się również droga dojazdowa wyznaczona przez wieloletni drzewostan, która przez wiele lat przebiegała przez teren objęty decyzją ostateczną Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r., natomiast z uwagi na fakt, że działka [...] jest drogą dojazdową i musi posiadać odpowiednią szerokość, zmiana granic działki [...] będzie automatycznie dotyczyć także wszystkich innych działek będących przedmiotem rozgraniczenia, w tym również działek, względem których decyzja jest ostateczna;
6) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania rozgraniczeniowego, podczas gdy w sprawie o rozgraniczenie organ oparł się wyłącznie na operacie z pomiaru kontrolnego działek [...] wykonanego przez geodetę T.N., który to operat nigdy nie odpowiadał rzeczywistości, a zatem jest dokumentem fałszywym;
7) art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art 145 § 2 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania rozgraniczeniowego i przyjęcie, że nie stwierdzono fałszywości dowodów przez sąd lub inny uprawniony do tego organ, podczas gdy skarżący złożyli zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, a ponadto fałszywość operatu jest oczywista porównując go z pozostałym materiałem dowodowym, w tym wieloletnim drzewostanem, który wyznaczał drogę dojazdową, z uwagi zaś na uporczywe i złośliwe nękanie J.S. i C.K. przez W.J. wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia osób w podeszłym wieku zamieszkujących nieruchomości skarżących;
8) art. 124 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący uzasadnienia faktycznego zaskarżonego postanowienia, tj. dokładnego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza, a także o wstrzymanie wykonania decyzji Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości. Ponadto wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia skargi.
W uzasadnieniu skargi zostały rozwinięte powyższe zarzuty, a ponadto przedstawiono zarzuty odnoszące się do decyzji orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 18 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. nr [...] orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli było postanowienie SKO, którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza o odmowie wznowienia postępowania rozgraniczeniowego.
Przypomnieć należy, że w pierwszej fazie po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania organ badać powinien jedynie przesłanki formalne uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego. Podstawy do odmowy wznowienia postępowania istnieją wówczas, gdy organ stwierdza, że postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją, nie wskazano w podaniu przewidzianej prawem przyczyny wznowienia, żądanie złożono z uchybieniem terminu do jego złożenia, bądź żądanie złożył podmiot niemający statusu strony (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 324/12 - wszystkie przywołane orzeczenie dostępne na www.cboisa.nsa.gov.pl).
Badanie czy wskazane przez wnioskodawcę przyczyny wznowienia rzeczywiście zachodzą następuje dopiero na kolejnym etapie, po wznowieniu postępowania.
W zaskarżonym postanowieniu te fazy zostały pomieszane, bo SKO oceniło również czy istotnie zachodzą podstawy przywołane we wniosku o wznowienie. Jest to niewątpliwie uchybienie, ale w okolicznościach sprawy nie mogło ono mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Wnioskodawcy aktualnie są stronami postępowania nieprocesowego, które wobec ich żądania przekazania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny toczy się przed Sądem Rejonowym w S. pod sygnaturą [...]. Okoliczność ta wynika nie tylko z przedstawionych Sądowi akt sprawy ale także z pisma tamtejszego Sądu z dnia 28 sierpnia 2023 r. Przedmiotem sprawy o sygn. [...] jest wyłącznie ustalenie granic pomiędzy działką [...] położoną w N. z działkami [...] (współwłasność T.K. i M.K.) oraz [...] i [...] (własność L.K.).
Skarżący byli stronami postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez Burmistrza, zakończonego decyzją z dnia 23 marca 2020 r. Oprócz ww działek należących do skarżących stronami tego postępowania byli także właściciele innych działek, tj. [...].
Jedynie skarżący po doręczeniu decyzji Burmistrza złożyli żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 276 – według stanu na dzień zakończenia postepowania administracyjnego, dalej P.g.ik.) Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.
Według ust. 2 tego przepisu wydanie decyzji poprzedza:
1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;
2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Stosownie do art. 33 ust. 3 P.g.ik.strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.
Jak się podkreśla w doktrynie i orzecznictwie w sytuacji, kiedy organ administracji wydaje decyzję na podstawie art. 33 ust. 1, to na podstawie takiej decyzji, w przypadku, kiedy uzyskuje ona przymiot ostatecznej, dochodzi do ustalenia, do jakich granic sięga prawo własności podmiotów uczestniczących w postępowaniu rozgraniczeniowym, a spór tych podmiotów można przenieść do sądu powszechnego. Przy tym decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nieobjętej tym żądaniem staje się ostateczna. Przedmiotem osądu w takiej sytuacji jest tylko przebieg granicy między gruntami w zakresie objętym żądaniem przekazania sprawy (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. I CKN 423/97, OSNC 1998/10, poz. 156, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz – Wyd. II WKP 2018-Lex pod redakcją Jacka Longa, Jarosława Maćkowiaka, Tomasza Myślińskiego i Ewy Stefańskiej).
W doktrynie wyrażany jest pogląd, że z chwilą przekazania sprawy do sądu uprzednio prowadzone postępowanie administracyjne nie wywołuje skutków prawnych, a merytoryczna decyzja o rozgraniczeniu traci swą moc i przestaje obowiązywać. Zdaniem J. Gudowskiego: "żądanie przekazania sprawy sądowi jest środkiem bezwzględnie anulacyjnym, a nie jedynie suspensywnym, jak odwołanie w trybie instancji. Anulacja dotyczy jednak tylko tej części decyzji, która została zaczepiona, w pozostałej części osiąga ona procesowe i materialnoprawne skutki decyzji ostatecznej" (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 31 sierpnia 1963 r., III CR 136/63, OSNCP 1964, nr 10, poz. 203, LexisNexis nr 315173; por. też J. Łętowski, Sądy powszechne i praworządność w administracji, Ossolineum 1967, s. 106, 104; M. Stahl, Zbieg drogi postępowania administracyjnego i sądowego, SPE 1979, t. XXI, s. 47).
Jak wynika z art. 145 § 1 k.p.a. podstawowym warunkiem wznowienia postępowania jest zakończenie postępowania ostateczną decyzją. Wobec przekazania sprawy do sądu na żądanie wyłącznie skarżących, w obrocie prawnym pozostała decyzja Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r. ostateczna w części, w której skarżący nie mają legitymacji do uczestnictwa w takim postępowaniu. Decyzja z dnia 23 marca 2020 r. w zakresie, w którym skarżący posiadali status strony, utraciła bowiem swą moc a skarżący nawet nie twierdzą, że są właścicielami którejkolwiek z działek nr ewid. [...]. Nie każdy podmiot, który był stroną postępowania administracyjnego (zwykłego) ma legitymację do żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe. Przykładowo podmiot, który był stroną postępowania rozgraniczeniowego z tego tytułu, że był właścicielem nieruchomości, dla której ustalono przebieg granicy nie ma takiego statusu, jeśli w chwili zgłoszenia żądania, wznowienia postępowania rozgraniczeniowego nie jest już jej właścicielem.
Wobec skutecznego przekazania sprawy rozgraniczenia należących do skarżących działek [...] z działką [...] do Sądu Rejonowego w S., przed którym to postępowanie się toczy, ale tylko w tym zakresie – co także podkreślił tamtejszy Sąd w pismach z dnia 16 stycznia 2023 r. (k. 94) a zwłaszcza z dnia 1 lutego 2023 r. (k. 96) znajdujących się w aktach administracyjnych, bo skarżący nie mieliby legitymacji do żądania rozpoznania sprawy przez sąd w pozostałym zakresie – co do granic działek, których nie są właścicielami, co także jasno wynika z odpisu protokołu rozprawy sądowej z dnia 18 sierpnia 2021 r., skarżący nie mogą skutecznie domagać się wznowienia postępowania. W zakresie jakim mieli oni legitymację procesową decyzja Burmistrza utraciła swą moc i nie ma już postępowania zakończonego ostateczną decyzją w części, w której dotyczy ona ich praw, byli oni stroną.
Brak w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozgraniczającej działki, których skarżący są właścicielami był wystarczającą i oczywistą podstawą do uznania, że w tych okolicznościach odmowa wznowienia postępowania przez organ była zasadna. Z tym zaś związana jest konkluzja, że skarżący w zakresie, w jakim decyzja jest ostateczna nie byli legitymowani do zgłoszenia tego wniosku.
Trzeba jeszcze raz stwierdzić, że rację ma SKO, że tak samo jak skarżący nie byli uprawnieni do skutecznego zgłoszenia żądania skierowania sprawy na drogę sądową w odniesieniu do wszystkich działek stanowiących przedmiot postępowania rozgraniczeniowego, co jasno wynika z zakresu prowadzonego postępowania przez Sąd Rejonowy w S. (mimo, że – jak wskazali w swoim piśmie z dnia 14 kwietnia 2020 r. – kwestionowali w nim decyzję Burmistrza w całości), tak samo nie byli z tych samych powodów uprawnieni do żądania wznowienia postepowania zakończonego decyzją Burmistrza z dnia 23 marca 2020 r., bo w obrocie prawnym pozostaje tylko ta część decyzji ostatecznej, która odnosi się wyłącznie do nieruchomości, których skarżący nie są właścicielami/współwłaścicielami.
Mimo, że nie zostało to wprost wyartykułowane w zaskarżonym postanowieniu, to taki słuszny pogląd wyraził organ I instancji na str. 7 postanowienia z dnia 1 marca 2023 r.
To te okoliczności zdecydowały, że ostatecznie Sąd uznał, że zaistniałe uchybienia dotyczące oceny zaistnienia ogólnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Zasadnie SKO natomiast odwołało się do uchybienia jednomiesięcznemu terminowi wynikającemu z art. 148 § 1 k.p.a. na złożenie podania o wznowienie postępowania. Faktycznie oświadczenia m.in. skarżących o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, zostały przez nich złożone w marcu 2021 r.
Skoro wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 12 sierpnia 2022 r. to po pierwsze został on niewątpliwie złożony z uchybieniem miesięcznego terminu. Ponadto złożenie takich oświadczeń po wydaniu decyzji nie jest przesłanką przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co również uzasadniało odmowę wznowienia postępowania. Ta sama konkluzja odnosi się do wskazywanego już we wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny zasiedzenia części nieruchomości. Tu także należało stwierdzić, że ta okoliczność może zostać zbadana jedynie przez Sąd na dalszym etapie postępowania rozgraniczeniowego, ale też te okoliczności świadczą o uchybieniu miesięcznemu terminowi do żądania wznowienia postępowania z tej przyczyny.
Zbadanie zaś czy rzeczywiście zachodzi kolejna podstawa wznowienia postępowania oparta na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. mogłoby nastąpić dopiero po wznowieniu postępowania, co do którego organy wydały postanowienia odmowne.
Dodać należy, że podnoszone w skardze przekonanie skarżących o tym, że wnioskiem o przekazanie sprawy sądowi po wydaniu decyzji skutecznie zakwestionowali tę decyzję w całości pozostaje w ewidentnej sprzeczności nie tylko ze stanowiskiem Sądu Rejonowego w S. ale też z treścią protokołu posiedzenia z dnia 18 sierpnia 2021 r. w sprawie [...], na której Sąd zwolnił od udziału w sprawie wszystkich poza skarżącymi, Gminy C. i reprezentującego Skarb Państwa Starosty S. Na rozprawie tej obecny był M.K. i pełnomocnik skarżących – radca prawny K.B. Powyższe również świadczy o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie.
Z przedstawionych przyczyn w ocenie Sądu brak podstaw do zakwestionowania legalność zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania przewidzianych w art. 145 § 1 P.p.s.a.
Podjęte przez organy czynności przed wydaniem zaskarżonego postanowienia były wystarczające dla oceny, że nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania a wniosek został złożony z uchybieniem terminu.
Kwestie oceny skuteczności złożonych oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli a także ewentualnego zasiedzenia części nieruchomości należą do właściwości sądów powszechnych a nie do organów administracji.
Wbrew zarzutom skargi organy przestawiły powody, z których odmówiły wznowienia postępowania, chociaż wystarczający był brak w obrocie ostatecznej decyzji w części, w której skarżący mieli status strony i uchybienie terminowi na złożenie wniosku.
Czym innym jest błędne wyobrażenie co do skutków i zakresu złożonego wniosku o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu do rozstrzygnięcia, a czym innym faktyczne i procesowe skutki takiego wniosku odnoszące się do legitymacji podmiotu składającego taki wniosek.
Sąd nie zgadza się także ze stwierdzeniem o rzekomej oczywistości fałszywości dowodów w niniejszej sprawie w postaci operatu geodezyjnego. Na marginesie gdyby tak było, niepotrzebne byłoby podnoszenie kwestii ewentualnego zasiedzenia.
Reasumując – brak było jakichkolwiek podstaw do podzielenia zasadności zarzutów skargi i naruszenia wyszczególnionych w niej przepisów prawa w kontekście podstaw wyeliminowania przez Sąd zaskarżonych postanowień wskazanych w art. 145 § 1 P.p.s.a.
Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.