II SA/RZ 1028/06

II SA/Rz 1028/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2007-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Magdalena Józefczyk
Ryszard Bryk /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
ART. 47 UST. 1-3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
ART. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wejścia do korytarza sąsiedniego budynku w celu wykonania robót budowlanych -skargę oddala-
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania B. S. od decyzji Starosty z dnia [...] maja 2006r. znak [...] orzekającej o niezbędności wejścia do korytarza budynku usytuowanego na działce nr 562 w S. w celu wykonania remontu ściany wschodniej budynku poprzez wymianę tynku na nowy usytuowanego na działce nr 561 w granicy z działką nr 562 postanowił:
- uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej "określenia warunków i terminu korzystania z sąsiedniej nieruchomości" i jednocześnie ustalił nowe warunki i termin korzystania z sąsiedniej nieruchomości w ten sposób, że roboty budowlane polegające na skuciu i wykonaniu nowego tynku ściany należy wykonać odcinkowo bezpośrednio z posadzki
korytarza, a w wyższych partiach muru z drabiny, w sposób umożliwiający dostęp do użytkowanych lokali mieszkalnych, Remont ściany wykonać zachowując przepisy bhp w terminie 5 dni roboczych w godz. między 700 a 2000, przy czym prace polegające na skuciu starego tynku wykonać w czasie maksymalnym 2 dni. Inwestor jest zobowiązany do naprawy ewentualnych szkód powstałych na skutek w/w robót na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Ponadto zobowiązano inwestora do powiadomienia B. S. o terminie przystąpienia do w/w robót na 5 dni przed ich rozpoczęciem.
- w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W podstawie prawnej Wojewoda powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że Starosta na wniosek K. S. orzekł o niezbędności wejścia do korytarza budynku B. S. na terenie działki nr 562 celem wykonania wymiany tynku zewnętrznego na ścianie budynku stanowiącego własność K. S. Starosta powołał się na art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane.
Od decyzji tej odwołanie wniosła B. S. wskazując, że wykonanie proponowanych robót spowoduje dla niej bardzo dużą uciążliwość, bo wymaga zajęcia korytarza, z którego ciągle korzysta. Podniosła, że organ l instancji nie przeprowadził, oględzin pod kątem zasadności wykonania remontu ściany, ani też "nie podjął próby ugodowego załatwienia sprawy i uzgodnienia ze stronami zakresu i sposobu wykonania prac remontowych". Ponadto stwierdziła, że nie ma potrzeby wykonywania prac we wskazanym zakresie i wskazaną metodą. Zdaniem odwołującej przedmiotowa ściana jest zawilgocona i wymaga osuszenia) a nie tylko wymiany tynków, które za rok trzeba będzie znowu wymieniać, co spowoduje kolejną uciążliwość.
Dodatkowo w piśmie z dnia 3 sierpnia B. S. zarzuciła organowi, że nie stwierdził zawilgocenia ściany i wniosła o skierowanie na miejsce sporu biegłych sądowych w celu zbadania stanu technicznego ściany budynku K. S.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewoda: -uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej "określenia warunków i terminu korzystania z sąsiedniej nieruchomości" i jednocześnie ustalił nowe warunki i termin korzystania z sąsiedniej nieruchomości: roboty budowlane polegające na skuciu i wykonaniu nowego tynku ściany wykonać odcinkowo bezpośrednio z posadzki korytarza, a w wyższych partiach muru z drabiny, w sposób umożliwiający dostęp do użytkowanych lokali mieszkalnych. Remont ściany wykonać zachowując przepisy bhp w terminie 5 dni roboczych w godz. między 7°° a 20°°, przy czym prace prac polegające na skuciu starego tynku wykonać w czasie maksymalnym 2 dni. Inwestor jest zobowiązany do naprawy ewentualnych szkód powstałych w na skutek w/w robót na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Ponadto zobowiązano inwestora do powiadomienia B. S. o terminie przystąpienia do w/w robót na 5 dni przed ich rozpoczęciem; - w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu odwoławczym przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, które potwierdziło, że nie jest możliwe wykonanie wymiany tynku zewnętrznego na ścianie wschodniej budynku K. S. bez wejścia do korytarza usytuowanego w parterze budynku sąsiedniego B. S. Budynki te przylegają do siebie. W parterze budynek K. S. posiada ścianę zewnętrzną usytuowaną w granicy działki nr 561, a budynek B. S. nie posiada w parterze ściany (w granicy działki nr 562), tylko słupy przylegające do ściany budynku inwestora, na których wspiera się piętro jej budynku. W związku z taką konstrukcją obu budynków, ściana zewnętrzną, budynku K. S. dostępna jest tylko z korytarza B. S. i wyłącznie z tego korytarza możliwe jest wykonanie tynkowania ściany.
Wojewoda przytoczył art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawa budowlanego zgodnie, z którym gdy do wykonania robót budowlanych niezbędne jest ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości (np. przez wejście inwestora do budynku sąsiedniego), a on nie wyraża na to zgody wówczas organ na wniosek inwestora rozstrzyga w drodze decyzji o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku (lokalu, na teren sąsiedniej nieruchomości). Ustawodawca nie dał uprawnienia właścicielowi sąsiedniej posesji do określenia jaki zakres robót, powodujący ograniczenie jego prawa własności ma być wykonany, niezależnie czy jest to ograniczenie dobrowolne czy w drodze decyzji. Wojewoda wskazał, że aby organ był uprawniony do orzekania w sprawie wejścia na teren cudzej nieruchomości muszą zaistnieć następujące przesłanki:
- planowanych robót nie można wykonać w obrębie swojej własności i do ich prowadzenia niezbędne jest wejście na teren sąsiada,
- inwestor, pomimo podjętych starań, nie uzyskał zgody na wejście na teren sąsiedniej posesji i nie uzgodnił warunków korzystania a niej.
W przedmiotowej prawie K. S. nie uzyskała zgody B. S. na wejście do korytarza jej budynku w celu wykonania otynkowania własnej ściany, a robót tych nie da się wykonać bez wejścia do korytarza sąsiedniego budynku. Zainteresowana złożyła wniosek o wydanie decyzji o niezbędności takiego wejścia do korytarza. Następnie organ w oparciu o art. 47 ust. 2 prawa budowlanego taką decyzje wydał.
Wojewoda podkreślił, że uznanie zasadności takiego wniosku opiera się na ocenie kwestii niezbędności wejścia na cudzą własność w celu wykonania robót budowlanych a nie zasadności samych robót budowlanych, dlatego w rozpoznawanej sprawie nie ma konieczności zlecenia opracowania ekspertyz o stanie technicznym ściany. Zgodnie z art. 47 ust. 2 cyt. ustawy przedmiotem badania w sprawie może być tylko kwestia konieczności wejścia inwestora do korytarza budynku sąsiedniego w celu otynkowania ściany swojego budynku oraz ustalenie warunków korzystania z tego korytarza.
Organ l instancji ustalił wariantowy sposób wykonania robót budowlanych. Wskazał, że należy je wykonać bezpośrednio z posadzki korytarza a w wyższych partiach muru należy je wykonać z drabiny lub rusztowania. Wojewoda uściślił te warunki wskazując, że w wyższych partiach muru ( ściana wys. 2,88) roboty należy wykonać z drabiny (a nie z rusztowania ze względu na niedużą szerokość korytarza 1,15m). Wskazano, że remont powinien być wykonany w terminie 5 dni a nie 10.
Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła B. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że Wojewoda zmienił decyzję Starosty w ten sposób, że uściślił sposób i czas wykonania robót budowlanych natomiast w powstałej części decyzja pozostała bez zmian. Podała, że nie zgadza się z decyzją Starosty i z decyzją Wojewody. Jej zdaniem postępowanie w tej sprawie prowadzone było wadliwie z powodu wprowadzenia w błąd organów administracji przez K. S. co, do prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast w dalszym postępowaniu wnioskodawczyni zasłaniała się koniecznością wykonania prac budowlanych, podczas gdy ściana jej budynku tego nie wymaga. Podała, że ta "fałszywa konieczność" wykonania prac budowlanych jest podstawą obydwu decyzji. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem Wojewody, że dla organu istotna jest tylko konieczność wejścia na teren a nie interesuje go w ogóle zasadność przeprowadzania prac budowlanych. Jej zdaniem taki sposób rozumienia prawa budowlanego w sposób oczywisty ogranicza podstawowe i najważniejsze prawo-prawo własności. Właścicieli nieruchomości wówczas można by "zmusić" do postawienia do dyspozycji inwestora w celu wykonania każdych robót budowlanych np. remontów, przyłączy. Skoro wykonanie prac budowlanych jest zupełnie bezpodstawne to po co decyzja zezwalająca na wejście na nieruchomość.
Skarżąca wskazała, że wnioskowała w czasie postępowania administracyjnego o dokonanie oceny przez biegłego rzeczoznawcę samej zasadności wniosku. Jeśli taka ocena wskazywałaby na konieczność wykonania prac, ponieważ ich niewykonanie grozi np. zawaleniem budynku to wtedy można mówić o konieczności ograniczenia jej praw.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik uczestniczki K. S. na rozprawie sądowej wniósł o oddalenie skargi, bo zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem formalnym i materialnym. Zakres tej kontroli określają przepisy art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a.
Według tych przepisów Sąd nie jest związany granicami skargi, czyli uwzględnia z urzędu również naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze, a ponadto w celu usunięcia naruszenia prawa może orzekać w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oznacza to równocześnie, że kontrola dokonywana przez Sąd I instancji jest kompleksowa.
Sąd sprawdza także, czy stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych został przez organy prawidłowo ustalony i czy organy dokonały właściwej subsumcji stanu faktycznego z przepisami prawa materialnego obowiązującego z reguły w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W czerwcu 2004 r. uczestniczka K. S. złożyła do Starosty zgłoszenie o zamiarze wykonania robót budowlanych – remontowych, polegających na obłożeniu panelami ściany budynku mieszkalnego położonego na działce nr 561 usytuowanej w granicy z działką nr 562. Pismem z dnia 6.04.2006 r., skierowanym do w/w Starosty, uczestniczka K. S. zmieniła zakres zgłoszenia i podała, że zamiast obłożenia ściany panelami zamierza wymienić na tej ścianie tynk. Dodała, że grubość nowego tynku będzie taka sama jak dotychczas istniejący /k. 18 akt administracyjnych/. Do tego pisma dołączyła pismo właścicielki działki nr 562 B. S. z dnia 20.08.2005 r., z którego wynika, iż B. S. nie wyraziła zgody na wejście do jej korytarza w celu wykonania wymiany tynku /k. 17 akt administracyjnych/. W związku z tym podtrzymała złożony wniosek o wydanie decyzji zezwalającej uczestniczce na wejście do korytarza sąsiedniego budynku w celu dokonania wymiany tynku na ścianie położonej w granicy. W toku postępowania w tej sprawie, skarżąca w piśmie z dnia 12.05.2006 r., poinformowała organ I instancji, że "nie wyraża zgody na naruszenie prywatności mojego domu zlokalizowanego w S. M. przy ul. [...], nr [...]" /k. 21 akt administracyjnych I instancji/.
Odmowę podtrzymała na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ odwoławczy w dniu 27.07.2006 r.
Budynki uczestniczki i skarżącej przylegają do siebie z tym, że w parterze budynek K. S. posiada ścianę zewnętrzną usytuowaną w granicy jej nr 561, zaś budynek B. S. nie posiada w parterze ściany /w granicy działki nr 562/, tylko słupy przylegające do ściany budynku uczestniczki /inwestora/, na których wspiera się piętro budynku skarżącej. W związku z taką konstrukcją budynków, dostęp do ściany budynku uczestniczki jest możliwy tylko od strony korytarza budynku B. S.
Przedmiotowy korytarz ma następujące wymiary:
- wysokość 2,88 m,
- szerokość 1,15 m,
- szerokość do filara 0,93 m.
Taki stan rzeczy wynika z protokołu z rozprawy administracyjnej i oględzin przeprowadzonych przez organ odwoławczy oraz z rysunku rzutu parteru /korytarza/ budynku skarżącej sporządzonego przez J. M., posiadającej stosowne uprawnienia budowlane.
Na rozprawie sądowej /17.05.2007 r./ pełnomocnik uczestniczki przedłożyła odpis z księgi wieczystej Kw nr [...], obejmującej działkę nr 562, położoną w S. i w dziale II tej księgi, jako właścicielka tej działki jest wpisana B. S. /k. 42 akt sądowych/.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 24.05.2006 r. były wydane na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016, z późn. zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118/.
Art. 47 ust. 1-3 powołanego prawa budowlanego brzmią następująco:
Ust. 1 – Jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu /najemcy/ na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu.
Ust. 2 – W razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1 właściwy organ – na wniosek inwestora – w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.
Ust. 3 – Inwestor, po zakończeniu robót, o których mowa w ust. 1, jest obowiązany naprawić szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu – na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
Niesporna jest okoliczność, iż uczestniczka /inwestor/ K. S. ze swojej działki nr 561 nie ma dostępu do ściany zewnętrznej budynku, na której zamierza wymienić tynk. Wykonanie planowanych robót budowlanych jest możliwe tylko od strony korytarza budynku umiejscowionego na działce sąsiedniej nr 562, która stanowi własność skarżącej B. S.
Poza sporem jest też fakt, iż B. S. nie wyraziła zgody na wejście do tego korytarza w celu wykonania wymiany tynku na ścianie budynku stanowiącego własność inwestora.
Skoro K. S. nie uzyskała takiej zgody w trybie art. 47 ust. 1 prawa budowlanego, zatem złożenie wniosku o wydanie stosownego zezwolenia /decyzji/ stało się koniecznością.
W sprawie o wydanie zezwolenia na wejście inwestora na teren cudzej nieruchomości właściwy organ architektoniczno-budowlany bada dwie okoliczności, a mianowicie:
1) czy inwestor zwracał się do właściciela nieruchomości sąsiedniej o uzyskanie takiej zgody i jaka była odpowiedź właściciela nieruchomości sąsiedniej,
2) jeżeli takiej zgody nie uzyskał to wtedy organ bada, czy wejście na teren sąsiedniej nieruchomości jest niezbędne do wykonania zamierzonych przez inwestora robót budowlanych.
Te przesłanki zostały przez orzekające organy wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości.
W piśmie z dnia 20.08.2005 r., skierowanym do K. S., B. S. /właścicielka działki nr 562/ napisała:
"Ponieważ wykonywanie jakichkolwiek remontów wymaga mojej pisemnej zgody na wejście na moją nieruchomość, kategorycznie sprzeciwiam się wejściu robotników i wykonywaniu jakichkolwiek prac. Wszelkie prace budowlane winny być ze mną uzgodnione". Brak zgody podtrzymała w piśmie z dnia 12.05.2006 r. /k. 21 akt adm. organu I instancji/.
Wymiana tynku na ścianie budynku inwestora, usytuowanej w granicy, może być wykonana tylko z korytarza budynku skarżącej, innego dojścia do tej ściany nie ma.
W takiej sytuacji stan faktyczny sprawy odpowiada wymogom przewidzianym w dyspozycji art. 47 ust. 2 prawa budowlanego, czyli przemawia za wydaniem zezwolenia na wejście na teren działki B. S. Zdaniem Sądu osnowa zaskarżonej decyzji także w sposób prawidłowy i z zachowaniem najmniejszej uciążliwości dla właściciela działki nr 562 określa granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z korytarza sąsiedniego budynku.
Zarzuty podniesione w skardze nie mają związku z treścią art. 47 ust. 2 prawa budowlanego.
Zarzut, że wymiana tynku na ścianie budynku K. S. nie jest konieczna "fałszywa konieczność" nie jest objęta dyspozycją wskazanego przepisu, bowiem właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest uprawniony do określania, czy istnieje potrzeba wykonania określonych robót budowlanych, ani też do decydowania jaki zakres robót ma być wykonany /por. wyrok NSA z dnia 7.04.1998 r., II SA/Gd 1880/96 – niepublikowany oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.09.2004 r., IV SA 3683/02, LEX nr 160603/. Właściciel nieruchomości sąsiedniej nie może w tej rodzaju sprawie kwestionować potrzeby i zakresu robót budowlanych określonych w pozwoleniu na budowę, lub w zgłoszeniu od którego organ nie wniósł sprzeciwu.
Tej samej kwestii dotyczy drugi zarzut, iż to orzekające organy nie dopuściły dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy istnieje konieczność wykonania takich robót na ścianie budynku inwestora. Stosownie do art. 84 k.p.a., dowód z opinii biegłego organ przeprowadza tylko wtedy, gdy wyjaśnienie określonej kwestii istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych.
Jak to już wyjaśniono wcześniej rzeczona kwestia nie jest objęta dyspozycją art. 47 ust. 2 prawa budowlanego, zatem dowód z opinii biegłego na wskazaną okoliczność byłby niepotrzebny.
Kolejny zarzut, iż inwestor wykorzystuje prawo budowlane dla załatwienia spraw o charakterze cywilnym jest również bezpodstawny, bo tego rodzaju sprawa jest unormowana w prawie budowlanym i zmierza do realizacji zgłoszenia zamiaru wykonania remontu.
Zaskarżona decyzja ogranicza prawo własności skarżącej tylko na okres w niej wskazany.
Okoliczność, że w pierwotnym zgłoszeniu /obłożenie ściany panelami/ K. S. złożyła nieprawdziwe oświadczenie o przysługującym jej prawie dysponowania korytarzem z racji służebności, nie wykluczał możliwości złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na wejście do tego korytarza w celu wykonania zamierzonych robót budowlanych określonych w zmodyfikowanym zgłoszeniu. Na marginesie należy nadmienić, że sprawa złożenia nieprawdziwego oświadczenia była przedmiotem postępowania karnego /k. 2 akt adm. organu I instancji/.
Zaprezentowane rozważania prowadzą do konkluzji, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w związku z tym oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. – Sąd skargę oddalił.