II SA/Rz 1013/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2019-11-14
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomatykara pieniężnaspółka cywilnaspółka jawnaodpowiedzialność administracyjnaprawo hazardowesądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wspólników spółki cywilnej na karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem, uznając ich za współorganizatorów mimo przekształcenia spółki w jawną.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na wspólników spółki cywilnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem. Skarżący argumentowali, że po przekształceniu spółki cywilnej w jawną, stroną postępowania powinna być spółka, a nie oni indywidualnie. Sąd uznał jednak, że spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, a odpowiedzialność administracyjna jest indywidualna. Podkreślono, że udział skarżących w organizacji gier był istotny, a ich uniewinnienie w postępowaniu karnym nie wyklucza odpowiedzialności administracyjnej ze względu na odmienne zasady obu rodzajów odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał skargę wspólników spółki cywilnej P.P. i M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie Apollo Games poza kasynem gry. Organy administracji ustaliły, że skarżący, jako wspólnicy spółki cywilnej, brali udział w obsłudze automatu, w tym pobieraniu gotówki i serwisowaniu, co wykraczało poza zwykłe czynności techniczne i umożliwiało prowadzenie gier hazardowych. Skarżący podnosili, że po przekształceniu spółki cywilnej w spółkę jawną, stroną postępowania powinna być spółka, a nie oni jako osoby fizyczne. Kwestionowali również definicję 'urządzającego gry' i swój udział w tym procesie, wskazując na zależność od zleceniodawcy. Dodatkowo, powołali się na wyroki sądów karnych, w których zostali uniewinnieni od zarzutów urządzania gier hazardowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Stwierdził, że spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, a odpowiedzialność administracyjna jest indywidualna i nie przechodzi na spółkę jawną w sposób automatyczny w tym kontekście. Podkreślono, że udział skarżących w mechanizmie urządzania gier był istotny i świadczył o współorganizowaniu przedsięwzięcia, nawet jeśli działali na zlecenie. Sąd wyjaśnił, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej są odmienne; uniewinnienie w postępowaniu karnym, oparte na błędzie co do karalności lub braku winy, nie wyklucza odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter zobiektywizowany. Sąd nie uznał również za wiążące ustaleń z postępowań karnych, które nie były wyrokami skazującymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, a odpowiedzialność administracyjna jest indywidualna. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie wpływa na stronę procesową w sprawach dotyczących kar pieniężnych nałożonych na wspólników jako osoby fizyczne.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów, że spółka cywilna nie ma zdolności prawnej, a postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej było prowadzone wobec skarżących jako osób fizycznych – wspólników spółki cywilnej. Kara została prawidłowo nałożona na wspólników, a nie na spółkę. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostaje bez wpływu na stronę procesową w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Podstawa wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa.

u.g.h. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Definicja gier na automatach.

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 14

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

u.g.h. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

O.p. art. 247 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka nieważności decyzji administracyjnej (skierowanie do osoby niebędącej stroną).

K.k.s. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.k.s. art. 10 § § 4

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy

K.s.h. art. 553 § § 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 26 § § 5

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

K.s.h. art. 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, a odpowiedzialność administracyjna jest indywidualna. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie wpływa na stronę procesową w sprawach o kary pieniężne nałożone na wspólników jako osoby fizyczne. Udział skarżących w organizacji gier był istotny i umożliwiał prowadzenie działalności hazardowej poza kasynem. Odpowiedzialność administracyjna jest zobiektywizowana i niezależna od winy oraz odmiennych zasad odpowiedzialności karnej.

Odrzucone argumenty

Stroną postępowania powinna być spółka jawna powstała z przekształcenia spółki cywilnej. Brak definicji 'urządzającego gry' prowadzi do dowolności w karaniu. Udział skarżących w urządzaniu gier należy wykluczyć z uwagi na zależność od zleceniodawcy. Uniewinnienie w postępowaniu karnym od zarzutu urządzania gier hazardowych powinno wykluczać odpowiedzialność administracyjną.

Godne uwagi sformułowania

spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej odpowiedzialność administracyjna ma charakter zobiektywizowany zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach skarżący stanowili istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy

Skład orzekający

Jarosław Szaro

przewodniczący

Grzegorz Panek

członek

Jacek Boratyn

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności administracyjnej wspólników spółki cywilnej za urządzanie gier hazardowych mimo przekształcenia spółki w jawną oraz odmienności zasad odpowiedzialności karnej i administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółki cywilnej i jej przekształcenia w kontekście prawa hazardowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności za hazard i pokazuje, jak prawo administracyjne i karne mogą się różnić, a także jak struktury prawne spółek wpływają na odpowiedzialność indywidualną.

Spółka cywilna przekształcona w jawną, a kara za hazard nadal indywidualna – sąd wyjaśnia granice odpowiedzialności.

Sektor

gry losowe i zakłady wzajemne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1013/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2019-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Jarosław Szaro /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 540/20 - Postanowienie NSA z 2023-03-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 165
art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skarg P.P. i M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. i P. P. (zwanych dalej skarżącymi) od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego-Skarbowego z [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia solidarnie skarżącym – wspólnikom spółki cywilnej: [...] s.c.- kary pieniężnej, w wysokości 12 000 zł, z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie Apollo Games, nr [...], poza kasynem gry, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy funkcjonariusze Urzędu Celnego, w dniu 17 grudnia 2015 r., przeprowadzili kontrolę w lokalu o nazwie "[....]" w B., prowadzonym przez A. M. i G. P., w ramach sp. j. W trakcie tych czynności stwierdzili i zabezpieczyli znajdujący się w lokalu automat do gier Apollo Games, nr [...].
W ramach przeprowadzonych czynności ustalono, że przedmiotowy automat jest własnością firmy H. sp. z.o.o. z/s w [...]. Podmiot ten wydzierżawiał od prowadzącej lokal spółki część jego powierzchni, za czynsz w kwocie 1 000 zł miesięcznie. Zawarta umowa dzierżawy uprawniała go do wstawienia do lokalu dwóch automatów do gier.
Automat, o którym mowa w niniejszej sprawie do lokalu wstawił pracownik skarżącej – M. K. Do jego obowiązków należało też serwisowanie urządzenia, uzupełnianie automatu pięciozłotowym bilonem, wyjmowanie z niego gotówki na koniec miesiąca i sporządzanie z tego protokołu.
Podstawą realizowania opisanych wyżej czynności serwisowych i bieżącej obsługi, w odniesieniu do automatu, o którym mowa w niniejszej sprawie, przez T. s.c. była zawarta przez nią w dniu 2 stycznia 2015 r. umowa z J. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zleceniodawca) w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych.
J. sp. z o.o. w treści umowy oświadczyła, że przedmiotem jej działalności są usługi świadczone na rzecz przedsiębiorców eksploatujących urządzenia do gier rozrywkowych w miejscach ich instalacji, tzw. punktach gier, zwane dalej urządzeniami. W ramach tej umowy spółka cywilna [...] zobowiązała się do świadczenia następującego zakresu usług na rzecz zleceniodawcy: wykonywania usług transportowych, pobierania gotówki z urządzeń, prowadzenia stałego serwisu urządzeń, zapewniającego utrzymanie urządzeń rozrywkowych w dobrym stanie technicznym.
Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Z tytułu świadczonych usług zleceniobiorcy ([...] s.c.) przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe, liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia (obsługiwanego na podstawie przedmiotowej umowy przez zleceniobiorcę) w kwocie 200 zł brutto.
Odnośnie automatu Apollo Games, nr [...], na podstawie eksperymentu procesowego ustalono, że jest on urządzeniem elektronicznym, umożliwiającym rozgrywanie gier, w wyniku których grający ma możliwość uzyskania wygranych rzeczowych, w postaci punktów umożliwiających kontynuowanie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Ponadto stwierdzono, że urządzenie umożliwia wypłatę wygranych, w postaci środków pieniężnych. Przebieg gier miał charakter losowy, a uzyskiwane wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego.
W dniu 28 października 2016 r. Urząd Celny, Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej, przeprowadził badanie urządzenia, o którym mowa w okolicznościach przedmiotowej sprawy. W jego wyniku stwierdzono, że rozgrywane na nim gry o wygrane pieniężne i rzeczowe mają charakter losowy, zawierając tym samym element losowości, a otrzymywane wyniki są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego. Tym samym gry rozgrywane na tym urządzeniu zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 847, zwanej dalej u.g.h.).
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął względem skarżących postępowanie w przedmiocie wymierzenia im kary za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry.
Rozstrzygające przedmiotową sprawę organy stanęły na stanowisku, że zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz art. 14 u.g.h. urządzanie gier na automatach możliwe jest wyłącznie w kasynach gry, na warunkach określonych w koncesji lub zezwoleniu. Urządzanie gier wbrew tym warunkom podlega karze, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Wysokości tej kary wynosi 12 000 zł.
Według organów skarżący urządzali gry na automacie Apollo Games, nr [...] poza kasynem gry. Zarówno oni sami, jak i żaden z pozostałych podmiotów współurządzajcych gry na przedmiotowym automacie nie posiadali koncesji na prowadzenie kasyna gier.
Jeżeli chodzi o skarżących, to w ich przypadku urządzenie gier polegało na obsłudze automatu, której zakres wykraczał poza czynności, mogące być zakwalifikowane jako jego bieżące serwisowanie urządzenia. Świadczy o tym chociażby fakt pobierania z niego gotówki i sprawowanie nadzoru nad urządzeniem. W związku z tym faktycznie umożliwiali oni swoim postępowaniem prowadzenie gier.
Odnosząc się do argumentacji skarżących, że to nie oni ale spółka cywilna winna być podmiotem postępowania w niniejszej sprawie organy podkreśliły, że jest ona bezpodstawna, gdyż spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej. Tym samym nie może być ona podmiotem praw i obowiązków.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył ponadto, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie kwestionowali hazardowego charakteru gier urządzanych na spornym automacie, jak również tego, iż gry te były urządzane bez prawem wymaganej koncesji.
Jeżeli chodzi zaś o udziału skarżących w urządzaniu gier, to organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zrealizowali znamiona deliktu administracyjnego z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. W tym zakresie zauważył również, że skarżący zobowiązali się oprócz kompleksowej bieżącej obsługi automatu także do przyjmowania faktur dotyczących czynszu dzierżawnego od kontrahentów zleceniodawcy i sprawdzania ich poprawności, a także wypłaty czynszu należnego właścicielom lokali. Zobowiązali się również do postępowania według stanowiącej załącznik do umowy instrukcji, nr 4, na wypadek zatrzymania urządzenia przez organy dochodzeniowo-śledcze.
Tak więc, zdaniem organu II instancji, umowa zawarta przez skarżących z J. sp. z o.o. była podstawą przedsięwzięcia gospodarczego, w ramach którego strony tej umowy i właściciel urządzenia udostępniali je graczom, w ramach stworzonego mechanizmu współpracy. Skarżący stanowili zaś bardzo istotny element tego mechanizmu.
W tej sytuacji wymierzenie im solidarnie kary pieniężnej, na podstawie art. 89 art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. było zasadne.
Na decyzję organu odwoławczego z [...] czerwca 2019 r. skarżący złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie jej nieważności lub umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono, że zgodnie z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.) jest ona nieważna, gdyż została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Skarżący zauważyli ponadto, że wymierzenie kary bez wskazania legalnej definicji pojęcia "urządzający" (grę) stanowi zaprzeczenie wartościom konstytucyjnym, jako że takie postępowanie może powodować dowolność w zakresie karania, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone tak, aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co i za co mu grozi.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że powstała w wyniku przekształcenia spółka jawna (do przekształcenia [...] s.c. w [....] sp. j. doszło 8 grudnia 2016 r.) weszła we wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny dotychczasowych wspólników spółki cywilnej, co oznacza, że stroną toczących się postępowań powinna być spółka jawna, a nie skarżący.
Skarżący zaprzeczyli też, jakoby urządzali gry na automatach poza kasynem gry. W tym aspekcie dodali też, że pojęcie osoby urządzającej gry nie zostało nigdzie zdefiniowane, co stwarza pole do nadużyć, ze strony organów.
Odnośnie swojej roli w procesie urządzania gier skarżący zaznaczyli, że należy go wykluczyć, z uwagi na całkowitą ich zależność od zleceniodawcy.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucili, iż organy nie wyjaśniły w jaki sposób każde z nich miało brać udział w organizowaniu gier. Jest to zaś uchybienie, gdyż odpowiedzialność każdej z osób ma charakter zindywidualizowany.
Do skarg dołączono kserokopie wyroków wydanych w sprawach karnych, na mocy których Sądy uniewinniły P. P. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 z późn. zm., zwanej dalej: K.k.s.), tj. od zarzutu urządzania gier hazardowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość wymierzenia skarżącym, jako wspólnikom spółki cywilnej, solidarnie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W skardze do tut. Sądu, skarżący zarzucili, poza tym, iż nie można im zasadnie przypisać organizowania gier na automatach poza kasynem gry, że z uwagi na przekształcenie [...] s.c. w [...] spółka jawna, stroną przedmiotowych postępowań powinna być ta spółka jawna, nie zaś oni indywidualnie.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym organ ten odniósł się do podnoszonej przez skarżących w postępowaniu administracyjnym kwestii przekształcenia spółki cywilnej [...] w podmiot [....] spółka jawna.
Podstawą odpowiedzialności skarżących jest bowiem to, że brali oni udział w procesie urządzania gier hazardowych, poza kasynem gry. Im też przysługiwały prawa procesowe w postepowaniach dotyczącym wymierzenia kar.
W tej kwestii należy stwierdzić, że organ odwoławczy, w rozpatrywanej przez siebie sprawie prawidłowo stwierdził, że z uwagi na brak zdolności prawnej, zwłaszcza na gruncie przepisów u.g.h., spółka cywilna nie była stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowanie to od początku prowadzone było bowiem w stosunku do skarżących - osób fizycznych i zakończyło się wymierzeniem im solidarnie kary pieniężnej, jako osobom fizycznym - wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanej sprawy.
Skoro więc spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, to nie mogła zostać na nią nałożona kara, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta została prawidłowo nałożona na wspólników i to oni byli stronami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania.
Z przedstawionych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania, w opisanym wyżej zakresie, Sąd uznał za niezasadny. Nie można więc stwierdzić, że spełniona została przesłanka nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p .
Sąd nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z J. zawarli skarżący, jak wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta rodziła jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Wprawdzie na podstawie wspomnianej umowy skarżący podjęli się czynności, kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe, w prowadzonych w tym przedmiocie postępowaniach.
W tym miejscu należy też zaznaczyć, iż ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 z późn. zm., zwana dalej : K.s.h.) stanowi ze swej istoty regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2, zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowej strony spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.
Tak samo z art. 26 § 5 K.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawnych charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej.
Jeżeli chodzi o kwestię charakteru przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, to zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., wydaną w sprawie II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Pogląd jakoby niedopełnienie procedury notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej uniemożliwiało stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też, że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 u.g.h. nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje ustalony w postępowaniu zakres zaangażowania skarżących w proces organizowania gier na automatach, wynikający z zawartej przez nich umowy. Sąd podziela stanowisko rozstrzygających niniejszą sprawę organów, że skarżący stanowili istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach. Na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2015 r. świadczyli usługi na rzecz J. spółki z o.o., która odpowiadała za logistyczną stronę przedsięwzięcia, w ramach którego, właściciel automatów udostępnił graczom automaty do gier. Rola skarżących polegała na świadczeniu usług w zakresie dystrybucji urządzeń do gry i zapewnienia sprawnego ich działania, za wynagrodzeniem ryczałtowym, liczonym od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 200 zł brutto. Bez ich udziału w przedsięwzięciu proces urządzania gier nie byłby możliwy. W tej więc sytuacji, nawet działalnie na zlecenie J. sp. z o.o. nie pozwala na wyłączenie odpowiedzialności skarżących, którzy, jak wynika z zawartej przez nich umowy, a w szczególności załącznika do niej, mieli pełną świadomość, co do tego, że aktywnie uczestniczą w nielegalnym przedsięwzięciu. Mimo to podjęli się uczestnictwa w nim, we współpracy z innymi jego uczestnikami realizując niezwykle istotny fragment tej działalności, odnoszący się do faktycznie realizowanych czynności. Tak więc mając to na względzie, nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy z pozostałymi wspólnikami, jaką stanowiła umowa zlecenia. Istotą tej umowy, niezależnie od jej nazwy, było bowiem podjęcie współpracy z pozostałymi podmiotami, których działanie łącznie składało się na efekt w postaci stworzenia warunków umożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z gier na automatach poza kasynem gry. Zakres obowiązków skarżących nie ograniczał się więc do samego świadczenia usług stricte serwisowych.
Podnoszona przez skarżących kwestia tzw. zależności od zleceniodawcy również nie może stanowić okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego.
Skarżący zarzucili w swoich skargach także to, że organ nie wyszczególnił w zaskarżonej decyzji na czym polegał ich udział w procesie urządzaniu gier, w ujęciu indywidulanym, tj. w odniesieniu do każdego z nich. Odnosząc się do tej kwestii stwierdzić należy, że rozważając udział skarżących w mechanizmie urządzania gier organy powołały się na fakt wspólnego ich przystąpienia do mechanizmu współpracy podmiotów realizujących to przedsięwzięcie, na podstawie umowy, którą zawarli jako wspólnicy spółki cywilnej. Ten fragment aktywności gospodarczej realizowali wspólnie, a ich odpowiedzialność względem kontrahenta była solidarna. Tak więc taki sposób ujęcia ich działalności i jego prawna kwalifikacja nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Słusznie zatem skarżących uznano za "urządzających" gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Argumentem przemawiającym za stwierdzeniem nielegalności zaskarżonej decyzji, a tym samym za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego nie może też fakt, że skarżący został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Wynika to przede wszystkim z tego, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach. Odpowiedzialność administracyjna, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ma bowiem charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy objętego nią podmiotu, jak i wykazania spełnienia przez niego określonych przesłanek, składających się na stronę podmiotową czynu, w ujęciu prawnokarnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności karnej, elementy te są niezwykle istotne. Jeżeli chodzi o stronę podmiotową czynu zabronionego o charakterze umyślnym, niezbędnym jest wykazanie, iż skarżący miał świadomość znamion określonego czynu zabronionego i działał w tym zakresie z zamiarem ich realizacji oraz nie zachodzą inne okoliczności odpowiedzialność tę wyłączające, takie jak działalnie w warunkach błędu.
Kolejnym warunkiem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej jest przypisanie jej znamion winy, w odniesieniu do konkretnego czynu. To stanowi niezwykle istotny warunek zmaterializowania się odpowiedzialności karnej, nieznajdujący odpowiednika na gruncie prawa administracyjnego.
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego kopii wyroków, powodem uniewinnienia go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. było nie tyle wykluczenie zrealizowania przez niego znamion czynu zabronionego, składających się na urządzanie gier, ale niezrealizowanie przez niego znamion podmiotowych przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Sąd wykluczając uznanie realizowanych przez skarżącego czynności za urządzenie gier, w rozumieniu art. 107 § 1 K.k.s. stwierdził, że mogłyby one być zakwalifikowane jako jedna z form zjawiskowych tego czynu, w postaci pomocnictwa do jego popełnienia przez inną osobę. Jednocześnie Sąd wykluczył możliwość pociągnięcia skarżącego do odpowiedzialności karnej, z uwagi na to, że działał on w warunkach usprawiedliwionego błędu (art. 10 § 4 K.k.s.), co do karalności swojego czynu. Błąd ten związany był z kontrowersjami prawnymi, co do możliwości powoływania się na określone regulacje u.g.h., wynikającymi z ewentualnego stwierdzenia technicznego ich charakteru.
Zasady odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którymi wymierzono skarżącym karę w niniejszej sprawie, nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też na rozróżnianie, w oparciu wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. W tej więc sytuacji nawet wyłączenie odpowiedzialności karnej skarżących nie pozwala na stwierdzenie, że nie powinni oni odpowiadać na podstawie przepisów u.g.h.
W tym miejscu dodać też należy, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa. Wyroki na które powołuje się skarżący, nie są wyrokami skazującymi, wobec czego poczynione w sprawie, w której zostały wydane ustalenia, nie są wiążące na gruncie przedmiotowej sprawy.
Tak więc stwierdzenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z ustaleniami rozstrzygających niniejszą sprawę organów. Nie mogą być też argumentem wskazującym na to, że stanowisko tychże organów stanowi w istocie naruszenie prawa.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI