II SA/Po 997/04

II SA/Po 997/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-02-14
Data wpływu
2004-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Aleksandra Łaskarzewska
Edyta Podrazik
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skarg E.S. i B.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 i 3, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej E.S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana IV. oddala skargę B.D. /-/E.Podrazik /-/W.Batorowicz /-/A.Łaskarzewska
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Urząd Rejonowy w K., po rozpoznaniu wniosku E.S. z dnia [...] r. w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w K., orzekł:
1. zwrócić na rzecz E.S. nieruchomość niezabudowaną o pow. [...] m2 położoną w K. przy ul. [...], stanowiącą własność Miasta K., zapisaną w księdze wieczystej Nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów m. K., obręb 104, jako działki nr:
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2
2. zobowiązać E.S. do zwrotu na rzecz Miasta K. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł w terminie 14-u dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna,
3. umorzyć postępowanie w części dotyczącej zwrotu nieruchomości zabudowanej położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. K., obręb 104, jako działki nr:
- [...] o pow. [...] m2
- [...] o pow. [...] m2.
Z uzasadnienia decyzji wynikało, że decyzją z dnia [...] r. nastąpiło wywłaszczenie opisanej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wywłaszczenia dokonano w związku z przeznaczeniem nieruchomości pod budowę bazy Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska".
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent m. K. przekazał w użytkowanie Wojewódzkiemu Związkowi Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w K. całą wywłaszczoną nieruchomość, która była użytkowana przez następcę prawną Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" tj. przez Przedsiębiorstwo "A" w K. do dnia [...] r. W tej dacie decyzją Zarządu Miasta K. nastąpiło wygaszenie prawa użytkowania gruntu niezabudowanego tj. działek o łącznej powierzchni [...] m2 obecnie oznaczonych jako: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].
W użytkowaniu pozostały natomiast działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2.
E.S., która wykazała swoje następstwo prawne po właścicielach wywłaszczonej nieruchomości, wnioskiem z dnia [...] r. zażądała zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego E.S. odstąpiła od ubiegania się o zwrot części gruntu , która została zajęta pod przystanek autobusowy i dojazd do pętli autobusowej, oznaczonego nr działek [...],[...],[...],[...]. Wskazane działki nie zostały objęte decyzją.
W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że tylko część wywłaszczonej nieruchomości tj. budynek znajdujący się na działce oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 jest wykorzystywany jako biurowiec. Nieruchomość zabudowana oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz działka nr [...] o pow. [...] m2 aktem notarialnym z dnia [...] r. została oddana w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności znajdującego się na gruncie budynku na rzecz Przedsiębiorstwa "A" w K., w trybie art. 2 c ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.Nr 79, poz. 464, z 1991r. z późn.zm.). Spółdzielnia ta uległa likwidacji a następcą prawnym jest obecnie Spółdzielnia "B" w K.
W ocenie organu I instancji działki [...] i [...] znajdują się w użytkowaniu wieczystym i jest to przyczyna, dla której nie można odebrać gruntu i wydać decyzji o zwrocie poprzedniemu właścicielowi, nawet jeśli stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 Nr 30, poz. 127 ze zm.). Postępowanie odnośnie tych działek zostało umorzone w pkt 3 decyzji.
Opisane w punkcie 1 decyzji działki uznane zostały za spełniające warunki do zwrotu w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wobec nie wykorzystywania ich zgodnie z celem wywłaszczenia.
Należne Miastu K. odszkodowanie za zwrot nieruchomości opisanych w punkcie 1 decyzji o ogólnej powierzchni [...] m2 po dokonaniu, zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.07.1991r. rozliczenia w/g wskaźników cen detalicznych towarów i usług ogółem ogłoszonych w Dzienniku Statystycznym GUS wynosi, w ocenie organu I instancji [...] zł.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła E.S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości przy równoczesnym odstąpieniu od żądania zwaloryzowanej kwoty.
Wojewoda decyzją z dnia [...] r. wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w punkcie 1,
2. orzekł zwrot części nieruchomości wywłaszczonej, o łącznej powierzchni ogólnej [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki:
- [...] – o pow. [...] ha
- [...] – o pow. [...] ha
- [...] – o pow. [...] ha
- [...] – o pow. [...] ha
- [...] – o pow. [...] ha
- [...] – o pow. [...] ha
zapisane w księdze wieczystej kw nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kaliszu,
- działkę nr [...] o pow. [...] ha zapisaną w księdze wieczystej kw nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kaliszu,
3. zobowiązał E.S. do zapłaty na rzecz gminy Miasta K. kwotę [...] zł. tytułem zwrotu należności za wywłaszczoną nieruchomość przy rozłożeniu płatności na raty.
4. umorzył postępowanie w zakresie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej o pow. ogólnej [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb 104 Z., arkusz mapy nr 1, działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha
5. umorzył postępowanie w zakresie wypłaty na rzecz E.S. zwaloryzowanej rekompensaty w kwocie [...] zł. (przed denominacją).
Z uzasadnienia decyzji wynikało, że długotrwałość okresu pomiędzy decyzjami obu instancji spowodowana była zawieszeniem postępowania celem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jakim było żądanie przez odwołującą stwierdzenia nieważności umowy oddania w użytkowanie wieczyste gruntu będącego przedmiotem niniejszego postępowania a dotyczącego działek nr [...] i [...]. Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu w sprawie o sygn. IC 271/95 z dnia 27.03.1998r. oddalający żądanie w opisanym zakresie stał się prawomocny.
Równoległym postępowaniem administracyjnym objęte zostało żądanie E.S. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej składającej się z działek o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] objętej księgą wieczystą Kw nr [...]. W tym zakresie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. orzekł o zwrocie w zakresie działek o numerach [...],[...],[...],[...] i zobowiązał E.S. do zwrotu na rzecz Miasta K. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł. Wojewoda tę decyzję utrzymał w mocy a Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Poznaniu oddalił skargę.
Niniejsza decyzja dotyczy części nieruchomości wywłaszczonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., Wojewody z dnia [...] r. Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wywłaszczeniem objęto nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], składającą się z działek nr [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha. W decyzjach tych nie wskazano celu wywłaszczenia.
Z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. wynikało jedynie, iż wywłaszczenia dokonano na wniosek Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K.
E.S. jest spadkobierczynią współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości.
Zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy wskazywał, iż umową z dnia [...] r. oddano w użytkowanie wieczyste grunt o powierzchni [...] ha składający się z działek nr [...],[...]. Na mocy tej umowy wieczystym użytkownikiem obu działek stało się Przedsiębiorstwo "A" w K. Równocześnie przeniesiono na jej rzecz własność znajdującego się na działce nr [...] budynku biurowo-administracyjnego. Powyższe prawo użytkowania wieczystego Spółdzielnia przekazała nieodpłatnie na rzecz Spółdzielni "B" w K. oraz sprzedała budynek kolejnymi umowami.
Obecnie część wywłaszczonej nieruchomości pozostaje w użytkowaniu wieczystym firmy "C" sp. z o.o. w K., a położony na działce nr [...] budynek stanowi jej własność. Spółka ta nabyła powyższe prawa od Spółdzielni "B" w K. w drodze kupna- aktem notarialnym z dnia [...] r.
Aktem notarialnym z dnia [...] r. umowę użytkowania wieczystego co do działki nr [...] zawarła E.S.
Z ustaleń organu II instancji wynikało, że powierzchnia całej wywłaszczonej nieruchomości wynosi obecnie [...] m2 (nowe pomiary geodezyjne). Obecnie wymienione w zaskarżonej decyzji działki mają numery:
- [...] o pow. [...] m2 o pow. [...] m2, są częścią działki nr [...] i powstały po jej podziale geodezyjnym (decyzje Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r. , Nr [...], z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego),
- [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 są częścią działki nr [...] i powstały po jej podziałach geodezyjnych (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r., Nr [...] oraz decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału) oraz działka nr [...] o pow. [...] m2, jest częścią działki nr [...], powstałej po jej podziale geodezyjnym (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r., Nr [...] oraz decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału).
- [...] o pow. [...] m2 jest częścią działki nr [...], powstałej po jej podziale geodezyjnym (decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r., Nr [...]).
Powierzchnia powyższych działek, jak i działki nr [...] – [...] m2, również wymienionej w zaskarżonej decyzji, nie uległy zmianie (wypisy z rejestru gruntów sporządzone przez Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.).
Poza powyżej wymienionymi działkami wnioskodawczyni swym żądaniem- wniosek dotyczy zwrotu całej nieruchomości wywłaszczonej- objęła także działki nr: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 (powstałe po podziale geodezyjnym działki nr [...]: powoływana powyżej decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r.; decyzje Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. i z dnia [...] r., Nr [...]) oraz działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] 2m2 (powstałe po podziale geodezyjnym działki nr [...]: powoływane już decyzje z dnia [...] r. oraz [...] r.).
Wnioskodawczyni w toku postępowania przed organem I instancji, informowała, że odstąpi od żądania zwrotu części gruntu (działek nr: [...],[...],[...],[...] a więc także działek nr [...] i nr [...], powstałych z podziału działki nr [...]) – jeśli okaże się, iż jest on zajęty pod pętle autobusową i przystanek autobusowy.
Co do tych działek organ I instancji –Kierownik Urzędu Rejonowego w K. nie wydał żadnego rozstrzygnięcia, natomiast na skutek wniosku E.S. z [...] r. Prezydent Miasta K. w dniu [...] r., wydał decyzję Nr [...], opisaną na wstępnie uzasadnienia, którą orzekł o ich zwrocie, za wyjątkiem działki nr [...].
Organ II instancji ustalił, iż część wywłaszczonego gruntu była w ten sposób zagospodarowana kilka lat temu, jednakże obecnie ta część jest niezabudowana, porośnięta trawą. W odwołaniu wnioskodawczyni stwierdziła, iż ponawia swój wniosek o zwrot całej wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda uznał, że oświadczenie wnioskodawczyni o odstąpieniu odnośnie części swego żądania nie wywołało skutku procesowego. Jednakże, mając na uwadze stan rzeczy osądzonej co do działek nr: [...],[...],[...],[...], Wojewoda na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w punkcie 4 sentencji umorzył postępowanie w tym zakresie.
W dacie wydania decyzji II instancji obowiązywała ustawa z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jed. Dz.U. 2000 Nr 46, poz. 543 ze zm.) i tę ustawę organ zastosował w oparciu o przepis art. 233, który do spraw wszczętych lecz niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów.
Przepisy określające przesłanki roszczenia o zwrot zawarte są w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 w związku z art. 229.
W ocenie Wojewody E.S. nie przysługuje roszczenie o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej a oznaczonej jako działki [...],[...], bowiem zostały oddane w użytkowanie wieczyste umową z [...] r. Wpis tych praw do ksiąg wieczystych Kw nr [...] nastąpił [...] r. a więc przed dniem 1.01.1998r. t.j dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też Wojewoda na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 229 powołanej ustawy umorzył postępowanie w tym zakresie.
Odnośnie pozostałych działek tj. o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] tj gruntu o pow. [...] m2 Wojewoda stwierdził, że celem wywłaszczenia nieruchomości była inwestycja Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. Od dnia [...] r. – wydania decyzji odwoławczej Wojewody utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o wywłaszczeniu - do dnia [...] r. tj upływu 7 lat, nie rozpoczęto na tym gruncie prac związanych z realizacją tego celu. Wobec powyższego w ocenie organu II instancji, żądanie wnioskodawczyni co do zwrotu tego gruntu o pow. [...] m2 jest uzasadnione.
Zdaniem organu władanie przez wnioskodawczynię działką nr [...] jako użytkownik wieczysty nie stanowi negatywnej przesłanki dla zwrotu tej działki.
Na zwracanym gruncie poniesione zostały nakłady w postaci: budynku – pawilonu biurowo magazynowego wybudowanego w [...] r. na działce [...], przyłącza wody zasilającego ten budynek, kanalizacji sanitarnej wraz ze zbiornikiem nieczystości, przyłącza energetycznego, ogrodzenia z elementów żelbetonowych, ogrodzenia z siatki, bramy z prętów stalowych, słupów oświetleniowych. Operat szacunkowy odnośnie tych nakładów sporządzony został [...] r.
Wojewoda ustalił, iż decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., Nr [...], odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość określono na kwotę [...] zł w tym za sam grunt (bez budynku położonego na działce [...]) na kwotę [...] zł. Nieruchomość wywłaszczona posiadała powierzchnię [...] ha, a więc cena 1m2 całego wywłaszczonego gruntu wynosiła [...] zł. ([...] zł: [...] ha). Odszkodowanie w kwocie [...] zł ustalone było na podstawie ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.Dz.U. 1974r., Nr 10, poz. 64) oraz zarządzenia Wojewody Nr 91/76 z dnia 29.12.1976r. w sprawie ustalenia przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w miastach województwa. Wymienione przepisy określały zasady ustalania wartości gruntu, według których z jego ogólnej powierzchni odejmowano 400m2, które przyjmowano jako normatywną działkę budowlaną i jej wartość określano w oparciu o koszt wybudowania pięcioizbowego domu jednorodzinnego. W sprawie Nr [...] wartość działki normatywnej wynosiła [...] zł. Pozostałą różnicę w powierzchni traktowano jako działkę ponadnormatywną, dla której w sprawie Nr [...] cena 1m2 wynosiła [...] zł, a więc wartość działki ponadnormatywnej o pow. [...] m2 wynosiła [...] zł. (sumę [...] zł. i [...] zł. stanowi kwota [...] zł).
Ponieważ niniejszą decyzją orzeczono zwrot nieruchomości o pow. [...] m2, to odszkodowanie za tę część wywłaszczonej nieruchomości wynosiło odpowiednio [...] zł. ([...] m2 x [...] zł). Zgodnie z cytowanym wcześniej art. 140 ustawy kwotę tę poddano waloryzacji, polegającej (art. 5 w zw. z art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami) na jej pomnożeniu przez wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym "Monitor Polski", w kolejnych latach do [...] r. Wskaźniki te wynosiły w: 1977- 1-1,1%; 1978r.- 108,1%; 1979r.-107%; 1980r.-109,4%; 1981r.-121,2%; 1982r.-200,8%; 1983r.-122,1%; 1984r.-115%; 1986r.-117,7%; 1987r.-125,2%; 1988r.-160,2%; 1989r.-351,8%; 1990r.-685,8%; 1991r.-170,3%; 1992r.-143%; 1993r.-135,3%; 1994r.-132,2%; 1995r.-127,8%; 1996r.-119,9%; 1997r.-114,9%; 1998r.-111,8%; 1999r.-107,3%; 2000r-110,1%; 2001r.-105,5%; 2002r.-101,9%; 2003r.-100,8%; za I kwartał 2004r. – 100,6%; za II kwartał 2004r.-102,6%, za lipiec 2004r.-102,8%; za sierpień 2004r. -103%.
Kwota [...] zł po waloryzacji wynosi [...] zł.
Rzeczoznawca majątkowy wartość rynkową zwracanej nieruchomości oszacował na kwotę [...] zł ([...] złote) wyceniając ją w podejściu porównawczym, metodą porównywania nieruchomości parami a co do budynku w podejściu dochodowym, metodą inwestycyjną z zastosowaniem kapitalizacji prostej. Na tę wartość składają się:
- [...] zł – grunt
- [...] zł – budynek biurowo-magazynowy
- [...] zł – ogrodzenia
- [...] zł – przyłącze elektryczne
- [...] zł – bramy
- [...] zł – przyłącze wodociągowe
- [...] zł – przyłącze kanalizacyjne
- [...] zł – słupy oświetleniowe
Wartość samych nakładów na grunt wynosi [...] zł ([...] złotych).
Wojewoda oceniając operat szacunkowy, stwierdził, iż jest on sporządzony zgodnie z zasadami sformułowanymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami i nie budzi zastrzeżeń co do poprawności wyceny. Kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50% aktualnej wartości zwracanej nieruchomości tj. [...] zł.
Ponieważ doszło do zmiany wartości nieruchomości na skutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie [...] zł ulega zwiększeniu o kwotę [...] zł. Tym samym Pani S. zobowiązana jest do zapłaty na rzecz Miasta K. kwoty [...] zł).
Wojewoda uznał, że żądanie odwołującej się w zakresie zwaloryzowanej rekompensaty w kwocie [...] zł (przed denominacją) z tytułu zadłużenia, zdaniem wnioskodawczyni, wyceny budynku położonego na działce [...] dokonanej przy wywłaszczeniu jest bezprzedmiotowe i w tym zakresie umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie.
Skargę na decyzję Wojewody złożyła E.S. oraz B.D., którego skargę połączono do wspólnego rozpoznania.
E.S. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej:
pkt 2 obejmującego zwrot na jej rzecz działki nr [...], która wcześniej została jej oddana w użytkowanie wieczyste,
pkt 3 tj. w zakresie zobowiązania jej do zapłaty kwoty [...] zł tytułem zwrotu należności za wywłaszczoną nieruchomość, skoro część tej nieruchomości w kwocie [...] zł nie stanowi poniesionych przez Skarb Państwa nakładów.
Skarżąca zakwestionowała również metodę wyceny.
Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj art. 142 ustawy z dnia 21.VIII.1997r.o gospodarce nieruchomościami poprzez naruszenie właściwości rzeczowej i orzeczenia przez Wojewodę w zakresie w jakim umocowany jest ustawą Starosta co stanowi naruszenie art. 15 kpa – zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę E.S. Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zawarcie ze skarżącą umowy wieczystego użytkowania działki nr [...] nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu zwrotu wywłaszczonej działki i nabyciu prawa własności skoro obie instytucje dotyczą tej samej osoby.
Wojewoda podkreślił, iż prawidłowo naliczone zostało odszkodowanie z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, mimo iż nakładów na działkę nr [...] nie dokonał ani Skarb Państwa ani jednostka samorządu terytorialnego, lecz osoba trzecia i to w ramach samowoli budowlanej.
Wysokość odszkodowania obliczona została na podstawie obowiązujących przepisów przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego.
Również zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest, zdaniem Wojewody nietrafny gdyż Wojewoda w sprawie niniejszej orzekł jako organ odwoławczy i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa mógł orzec co do istoty sprawy.
Skargę na tę samą decyzję Wojewody z [...] r. złożył B.D. domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł, iż został pominięty w postępowaniu przed organami administracyjnymi, które nie przyznały mu statusu strony, mimo iż sprawa dotyczyła, między innymi odszkodowania z tytułu poniesionych przez niego nakładów.
Skarżący B.D. został powiadomiony o wydaniu decyzji przez organ II instancji pismem z dnia [...] r. doręczonym [...] r. zawierającym pouczenie które można było traktować jako dotyczące sposobu i terminu złożenia skargi.
W odpowiedzi na skargę B.D. Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Zdaniem Wojewody okoliczność, że skarżący czynił nakłady na nieruchomość nie daje mu pozycji strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. To postępowanie obejmuje bowiem oprócz orzeczenia o zwrocie rozliczenia pomiędzy podmiotem zwracającym z osobą na rzecz której zwrot orzeczono.
Nie ma zatem żadnych powiązań z osobą trzecią która nakładów dokonała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga E.S. była uzasadniona w zakresie w którym żądała uchylenia decyzji w części orzekającej o zwrocie działki nr [...].
Słusznie skarżąca wywiodła, iż nie jest możliwe orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji kiedy na tej nieruchomości ustanowiono wieczyste użytkowanie. Umowa taka zawarta została [...] r. czyli już po złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji, co zapewne wyjaśnia, że skarżąca w odwołaniu tej zmiany zamieścić nie mogła.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nastąpiło naruszenie prawa, bowiem zarówno w orzecznictwie NSA jak i Sądu Najwyższego utrwalony został pogląd, iż niedopuszczalne jest podjęcie decyzji o zwrocie nieruchomości jeżeli zostało na niej ustanowione prawo wieczystego użytkowania (por. wyrok NSA z 25.08.1998r. sygn. akt IV SA 1363/96, uchwała SN z 22.12.1993r. sygn. III AZP 24/93).
Nie miał racji organ twierdząc, że ocena ta ulega zmianie w sytuacji gdy wieczyste użytkowanie ustanowione zostało na rzecz tej samej osoby która domaga się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tak samo bowiem jak w przypadku osoby trzeciej grunt oddany w użytkowanie wieczyste skarżącej nie pozostaje w dyspozycji organów Państwa lub organów samorządowych co wyklucza jego zadysponowanie w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wadliwość decyzji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości działki nr [...] powodowała, że nie była prawidłowa decyzja w części dotyczącej zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania oraz poczynionych nakładów objęta pkt 3 zaskarżonej decyzji.
Niedopuszczalność wydania w postępowaniu sądowo-administracyjnym orzeczenia o charakterze reformatoryjnym skutkowało koniecznością uchylenia decyzji w części objętej pkt 3.
Ponowne rozpatrzenie sprawy w tej części stworzy sposobność do odniesienia się do podnoszonych przez skarżącą szczegółowych zastrzeżeń dotyczących rozliczeń.
Stwierdzić należy jednak, że nie ma racji skarżąca twierdząc, że nie jest obowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w części zwiększonej w związku z nakładami poczynionymi przez osobę trzecią. Z treści art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wynika, że rozliczenia związane ze zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania dokonywane są wyłącznie pomiędzy Skarbem Państwa lub gminą a osobą na której rzecz orzeczony został zwrot wywłaszczonej nieruchomości i nie jest uzależnione lub powiązane w jakikolwiek sposób z kwestią kto dokonał nakładów na wywłaszczoną nieruchomość, której to nakłady wpłynęły na zmianę jej wartości w chwili zwrotu.
Stanowisko takie wyrażono w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 13.X.2003r. sygn. OPS 6/03(ONSA, 2004/01/10), odstępując od wcześniej wyrażonych poglądów orzecznictwa (m.in. wyrok NSA z 17.VII.1996r. sygn. SA/Gd/ 3291/95).
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całej części objętej pkt 3 (dotyczące odszkodowania) miało i ten skutek, że nastąpiła konieczność wzruszenia zaskarżonej decyzji w części objętej pkt 2 tj. dotyczącej niebudzącego wątpliwości rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości innych niż działka nr [...]. Nie może być bowiem wydana decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości bez równoczesnego orzeczenia o zwrocie wypłaconego odszkodowania lub nieruchomości zamiennej (por. wyrok NSA z 22.XI.1994r. sygn. IV SA 1434/93n niepublikowany). Nie byłaby dopuszczalna sytuacja, w której w obrocie pozostałaby ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości a odrębnie toczyłoby się postępowanie w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa lub gminy.
Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 15 kpa tj. orzeczenie sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności. Porównanie treści art. 138 § 1 i § 2 kpa wskazuje że wydanie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym jest wyjątkiem od reguły orzekania w sposób określony w art. 138 § 1 kpa. Wynika stąd, że o ile to tylko możliwe organ II instancji, dysponując materiałem dostarczonym do rozstrzygnięcia, winien wydać decyzję o charakterze reformatoryjnym, w przypadku nieprawidłowości decyzji organu I instancji. W sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości a nawet w znacznej części, zważywszy, że organ I instancji zebrał wiele dowodów. Znaczny zakres czynności organu odwoławczego stanowił wyraz dążności do zakończenia postępowania w zgodzie z zasadą szybkości postępowania. Brak natomiast podstaw do przyjęcia, ze sprawę rozstrzygnięto w jednej instancji.
Z wymienionych powodów uchylono zaskarżoną decyzję w pkt 2 i 3 na podstawie art. 145 § 1 lit a ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Nie była zasadna skarga B.D.
Z treści art. 50 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika że legitymacja do wniesienia skargi wywodzona być musi z istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego.
Skarżący musi więc mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem aktu lub czynności, oparty na normach administracyjnego prawa materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga została wniesiona we własnej sprawie (T.Woś – Prawo przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005r. str.214).
W sprawie niniejszej skarżący B.D. wywodzi swój interes prawny z faktu, iż dokonał nakładów na nieruchomości, którą zaskarżoną decyzją zwrócono skarżącej E.S. Stanowisko skarżącego nie było słuszne. Jak to bowiem wykazano w części dotyczącej skargi E.S. z treści art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami kwestie dotyczące rozliczeń związanych z nakładami dokonanymi, na podlegających zwrotowi nieruchomościach, odnoszące się wyłącznie do podmiotu na którego rzecz dokonany jest zwrot oraz Skarbu Państwa lub Gminy na których rzecz następuje zapłata zwaloryzowanego odszkodowania. Z treści rozstrzygnięcia dotyczącego zagadnienia nakładów nie wnikają żadne prawa lub obowiązki osoby trzeciej, która nakładów dokonała. Również samo rozstrzygnięcie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na którą osoba trzecia dokonała nakładów nie jest źródłem praw i obowiązków tej osoby trzeciej, zmiana dotyczy wyłączenie podmiotu prawa własności nieruchomości.
Odwoływanie się do interesu prawnego w zaskarżonej decyzji, nie uzasadnia również należycie okoliczność, że skarżący B.D. wniósł o ustanowienie służebności drogi koniecznej, która to służebność miała obciążać nieruchomość podlegającą zwrotowi. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący nie wykazał by istniało prawo rzeczowe tj służebność gruntowa obciążająca zwracane nieruchomości. Wykazał jedynie, że na podstawie art. 626 kpc wniósł o ustanowienie takiej służebności, co samo przez się nie jest jeszcze źródłem praw i obowiązków, z których można by wywodzić interes prawny a nie tylko faktyczny.
Poza tym kwestia kto będzie właścicielem nieruchomości obciążonej służebnością nie będzie miała znaczenia dla funkcjonowania samej służebności o ile zostanie ustanowiona (art. 285 kc)
Z tych powodów skargę B.D. oddalono na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/E.Podrazik /-/W.Batorowicz /-/A.Łaskarzewska
hp