II SA/Po 986/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2015-12-30
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyprodukt ubocznyochrona środowiskaprawo administracyjneformaldehyddyrektywa UEspalanie odpadówbiomasaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą uznania odpadów drzewnych z produkcji mebli za produkt uboczny, uznając, że ich spalanie może negatywnie oddziaływać na środowisko i zdrowie.

Spółka złożyła skargę na decyzję odmawiającą uznania trocin, wiórów i ścinek drzewnych za produkt uboczny. Organy administracji uznały, że materiały te, zanieczyszczone formaldehydem, nie spełniają warunków uznania za produkt uboczny, gdyż ich spalanie może negatywnie oddziaływać na środowisko i zdrowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że kluczowe jest spełnienie wymogów dotyczących ochrony środowiska i zdrowia.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki A sp. z o.o. sp. komandytowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa o sprzeciwie wobec uznania materiałów drzewnych (trocin, wiórów, ścinek płyty, sklejki i drewna) za produkt uboczny. Organy administracji uzasadniały swoje stanowisko zanieczyszczeniem tych materiałów formaldehydem, co uniemożliwiało uznanie ich za czyste drewno i mogło prowadzić do negatywnych oddziaływań na środowisko i zdrowie ludzkie w przypadku ich spalania. Spółka argumentowała, że materiały te, mimo obecności żywic klejowych, nie zawierają substancji niebezpiecznych, są bezpieczne dla człowieka i mogą być uznane za biomasę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że kluczowym warunkiem uznania materiałów za produkt uboczny jest spełnienie wszystkich istotnych wymagań prawnych, w tym dotyczących ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, a obecność formaldehydu w spornych materiałach wyklucza spełnienie tego warunku, gdyż ich spalanie może prowadzić do negatywnych oddziaływań. Sąd podkreślił, że nawet jeśli materiały są bezpieczne w użytkowaniu jako meble, ich spalanie może uwalniać szkodliwe substancje do atmosfery. Sąd odniósł się również do implementacji dyrektywy unijnej do polskiego prawa i uznał, że przepisy ustawy o odpadach są zgodne z dyrektywą.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli ich spalanie może prowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obecność formaldehydu w materiałach drzewnych wyklucza spełnienie warunku ochrony środowiska i zdrowia, co jest niezbędne do uznania ich za produkt uboczny. Spalanie tych materiałów może prowadzić do negatywnych skutków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.o. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Produkt uboczny musi spełniać warunki dotyczące pewności dalszego wykorzystania, możliwości wykorzystania bezpośrednio, bycia integralną częścią procesu produkcyjnego oraz spełniania wszystkich istotnych wymagań prawnych, w tym ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi, bez ogólnych negatywnych oddziaływań.

u.o. art. 11 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Procedura zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny marszałkowi województwa.

P.p.s.a. art. 145 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

P.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów administracji stania na straży praworządności i dążenia do prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 75 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dopuszczalności dowodów.

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne

Kryteria uznawania odpadów za nie niebezpieczne.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów art. 2 § § 2

Katalog odpadów, w tym odpady z przetwórstwa drewna (kod 03 01 05).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spalanie materiałów drzewnych zanieczyszczonych formaldehydem może prowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi, co wyklucza uznanie ich za produkt uboczny. Organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w tym opinie biegłych, które potwierdziły obecność formaldehydu.

Odrzucone argumenty

Materiały drzewne, mimo obecności formaldehydu, nie stanowią odpadów niebezpiecznych i mogą być uznane za biomasę. Polskie prawo o odpadach zostało nieprawidłowo zaimplementowane z Dyrektywy 2008/98/WE. Organy naruszyły przepisy K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i brak przeprowadzenia dodatkowych opinii biegłych.

Godne uwagi sformułowania

wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi nie można utożsamiać z pojęciem produktu ubocznego uregulowanego w art. 10 ustawy o odpadach, zawierającego przesłanki uznania produktu za uboczny, a nie jako odpad opisany w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach spalanie ścinek płyt meblowych i sklejek stanowi odpad podlegający odpowiednim regulacjom powołanej ustawy.

Skład orzekający

Elwira Brychcy

przewodniczący sprawozdawca

Wiesława Batorowicz

sędzia

Jakub Zieliński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznawania odpadów poprodukcyjnych za produkty uboczne, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska i zdrowia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpadów z produkcji płyt meblowych i ich spalania. Orzeczenie opiera się na przepisach obowiązujących w 2015 roku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony środowiska i zdrowia w kontekście gospodarki odpadami poprodukcyjnymi, co ma znaczenie dla przemysłu i społeczeństwa.

Czy odpady z produkcji mebli mogą truć? Sąd rozstrzyga o spalaniu ścinek z formaldehydem.

Sektor

produkcja mebli

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 986/15 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2015-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Elwira Brychcy /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 75 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2008 nr 31 poz 312 art. 5 ust. 1
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca  niektóre dyrektywy
Dz.U. 2013 poz 21
art. 10, art. 11 ust. 1 i 4, art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par. 1 i 2 , art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 grudnia 2015 r. sprawy ze skarg Spółka A sp. z o.o. sp. komandytowej z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec uznania materiałów drzewnych za produkty uboczne oddala skargę
Uzasadnienie
Marszałek Województwa decyzją z [...] marca 2015r. na podstawie art. 11 ust. 1 i 4 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. z 2013r., poz. 21 ze zm.) po rozpoznaniu zgłoszenia przedsiębiorstwa M. sp. z o.o. s.j. z siedzibą w J wyraził sprzeciw wobec uznania trocin, wiórów, ścinek płyty, ścinek sklejki oraz ścinek drewna za produkt uboczny. Wyrażenie sprzeciwu organ I instancji uzasadnił zanieczyszczeniem powyżej wskazanych materiałów formaldehydem, co sprawia iż wnioskowane ścinki nie stanowią czystego drewna. W ocenie Organu I instancji spalenie tych materiałów w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Od powyższej decyzji odwołanie w terminie złożyła Spółka M. sp. z o.o. s.j. z siedzibą w J., która wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego, niewłaściwą wykładnię i stosowanie przepisu art. 10 ustawy o odpadach, niezastosowanie art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów uchylającej niektóre dyrektywy, niezastosowanie §1, 4, 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004r. w sprawie uznawania odpadów za nie niebezpieczne oraz naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 70 i art. 107 §3 K.p.a., poprzez nieuzasadnione odrzucenie dowodu z opinii instytutu badawczego posiadającego wiadomości specjalne konieczne do rozpoznania sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2015r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach utrzymało zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa w całości w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznic spełnione następujące warunki:
1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;
2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;
3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;
4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Kolegium powołując się na stanowisko komentatora Wojciecha Radeckiego wyrażone w Komentarzu do art. 10 ustawy o odpadach wskazało, że regulacja art. 10 oznacza zerwanie z przekonaniem, że w procesie produkcji powstaje tylko produkt docelowy, a wszystko inne jest odpadem. Ustawodawca dopuszcza pojawienie się produktów ubocznych, które odpadami nie są, jeżeli zostały spełnione jednocześnie 4 określone w przepisie warunki. Warunki te zostały dosłownie przejęte z dyrektywy unijnej. W art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy substancja lub przedmiot, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkowanie, mogą być uznane za produkt uboczny, a nie za odpady, o których mowa w art. 3 pkt 1, wyłącznie jeżeli spełnione są następujące warunki:
a) dalsze wykorzystywanie danej substancji lub tego przedmiotu jest pewne;
b) dana substancja lub przedmiot mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez jakiegokolwiek dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa;
c) dana substancja lub przedmiot są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; oraz
d) dalsze wykorzystywanie jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, i nie doprowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie.
W ocenie Kolegium kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma interpretacja użytego w przepisach pojęcia dalsze wykorzystywanie jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, i nie doprowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie. Nie ma wątpliwości, iż w przepisie zarówno dyrektywy jak i ustawy ja transponującej chodzi o możliwość uznania niektórych substancji i przedmiotów powstających w wyniku procesu produkcyjnego nie za odpad, a za produkt który może być dalej w bezpieczny sposób wykorzystywany.
W analizowanej sprawie Kolegium nie miało wątpliwości iż trociny, wióry, ścinki płyty, ścinki sklejki oraz ścinki drewna, powstają w wyniku prowadzenia procesu produkcji mebli. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie następuje automatycznie z woli samego wytwórcy, lecz wymaga przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 11 komentowanej ustawy.
W oparciu o art. 11 ustawy o odpadach wytwórca przedmiotu lub substancji, o których mowa w art. 10, jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji, wyniki badań wykonywanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (ust. 3). Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny następuje, jeżeli marszałek województwa w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nic wyrazi sprzeciwu, w drodze decyzji (ust. 4). Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe kryteria dotyczące uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, kierując się względami ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi (ust. 6).
W czasie orzekania w niniejszej sprawie nie wydano przepisów wykonawczych określających szczegółowe kryteria dotyczące uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, kierując się względami ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi.
Kolegium stwierdziło, iż Organ I instancji właściwie dokonał oceny spełniania przez wskazywany przez Wnioskodawcę produkt przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o odpadach.
Kolegium uznało dołączone do zgłoszenia sprawozdanie z realizacji pracy nr U-268-BOS/2013 pt.: "Opracowanie oceny odpadów tworzyw drzewnych pod kątem sprawdzenia czy nie posiadają cech odpadów niebezpiecznych w rozumieniu zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 128, poz. 1347)" jako wiarygodny dowód w sprawie. Jednak w ocenie Kolegium sprawozdanie to potwierdza, iż poddane badaniom próbki "materiałów drzewnych" zanieczyszczone są formaldehydem - substancją wchodzącą w skład żywic klejowych, wykorzystywanych przy produkcji tworzyw drzewnych, np. płyt wiórowych, płyt MDF, sklejek.
Kolegium przyjęło też jako dowód "Opinię n/t możliwości zaliczenia ocenianych materiałów do paliw z biomasy zgodnie z wymaganiami polskich regulacji prawnych", jednak po jej analizie uznało iż na jej podstawie nie można jednoznacznie określić, czy płyty i sklejki stanowią biomasę. Przedstawione sprawozdania z badań nr 1797/2013/S.M, 13 86/2014/S.M i 2155/2014/S.M wskazują iż do badań wykorzystano próbę materiałów drzewnych w postaci trocin, które pobrane zostały przez Zleceniodawcę, a więc pobór próby do badań nie został zapewniony przez akredytowane laboratorium w tym zakresie. Ponadto, przedstawione wyniki badań ww. materiałów drzewnych odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości.
W ocenie Kolegium sposób dalszego wykorzystania ścinek płyty i ścinek sklejki, poprzez spalenie w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Ścinki pozostałe z płyt i sklejek używanych przez przedsiębiorcę (zawierające domieszki substancji chemicznych, a więc nie pozwalające na ich uznanie jako surogatu paliwa naturalnego) do produkcji mebli są odpadami, a nie produktami ubocznymi, ponieważ nie odpowiadają cechom produktu naturalnego, czyli w tym przypadku drewna czystego (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt U OSK 328/10).
W omawianym przypadku ścinki płyty i ścinki sklejki, z uwagi na ich zanieczyszczanie należy traktować jako odpad, a niejako produkt uboczny.
W związku z powyższym, spalanie ścinek płyty i ścinek sklejki objętych przedmiotowym zgłoszeniem może być prowadzone wyłącznie w spalarniach lub współspalarniach odpadów, spełniających wszystkie, określone w przepisach, wymagania dla instalacji termicznego przekształcania odpadów. W tym stanie rzeczy nie sposób uwzględnić zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Zdaniem Kolegium nie został spełniony warunek z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, określający, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu należy zauważyć, iż dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, stanowi wspólnotowy akt prawny wymagający implementacji do krajowego porządku prawnego, ta natomiast została dokonana w przepisach ustawy o odpadach. Implementacja została dokonana i w tym zakresie obowiązują przepisy ustawy o odpadach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy, że Marszałek Województwa zgromadził materiał dowodowy, który nie pozostawia wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji.
Kolegium dokonując analizy przeprowadzonego postępowania złożonego wniosku i dowodów zgromadzonych w sprawie doszło do analogicznych wniosków jak Organ I instancji. Określona w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada swobodnej oceny dowodów, nie została przekroczona, bowiem wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie Organ oparł się na treści przedłożonych przez Wnioskodawcę dowodów i dał im wiarę. Jednak analiza ich treści prowadzi do wniosku, iż materiały w postaci trocin, wiórów, ścinek płyty, ścinek sklejki oraz ścinek drewna nie stanowią produktu ubocznego w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach, z uwagi na niespełnianie wymogów określonych w tym przepisie.
Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów określających odpady niebezpieczne wskazać należy, iż fakt, że odpad nie stanowi odpadu niebezpiecznego nie umożliwia przyjęcia, że odpad taki jest produktem ubocznym. Nie każdy bowiem odpad (uznany za nie niebezpieczny) może zostać uznany za produkt uboczny, a jedynie taki który spełnia przesłanki określone w art. 10 ustawy o odpadach.
Nadto, wypełniając obowiązek wskazany w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zapewniono Stronie możliwość udziału w prowadzonym postępowaniu i skorzystanie z uprawnienia do wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2015r. wniosła Spółka M. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J., zaskarżając decyzję w całości i zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego i postępowania.
W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie
1) art. 10 pkt 1- 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze .zm.) poprzez ich niewłaściwą wykładnię i stosowanie;
2) art. 5 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy poprzez ich niewłaściwą wykładnię i stosowanie.
W zakresie obrazy przepisów postępowania spółka zarzuciła naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i obiektywny materiału dowodowego, w szczególności przedstawionych przez Skarżącą opinii biegłych.
Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz o rozstrzygnięcie o kosztach posterowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka we wstępie przytoczyła stan faktyczny sprawy. Następnie Spółka argumentowała, że współczesne wyroby meblarskie są produktami wytworzonymi z czystego surowca drzewnego (udział surowca drzewnego w płytach wynosi ok. 90% i więcej) z niewielkim dodatkiem innych substancji (np. żywic klejowych i parafiny). Wśród tych domieszek brak jest substancji kwalifikowanych jako niebezpieczne. Podkreślano, że wyroby płytowe jak i produkty z nich wytwarzane są wyrobami przeznaczonymi do bezpośredniego kontaktu z człowiekiem i żywnością. Wióry na płyty wiórowe pozyskiwane są przez mechaniczne skrawanie drewna, a masy włókniste na płyty LDF, MDF i HDF w drodze termomechanicznego rozwłókniania tego samego surowca. Proces ten jest prowadzony bez wprowadzania jakichkolwiek substancji chemicznych, a tylko przy oddziaływaniu pary wodnej o podwyższonej temperaturze. Skład pierwiastkowy zarówno wiórów jak i mas termomechanicznych jest identyczny jak drewna stanowiącego surowiec wyjściowych do ich produkcji. Podobnie ma się sprawa ze sklejką i z płytami pilśniowymi wytwarzanymi metodą mokrą, chociaż w przypadku tych ostatnich w procesie produkcji nie dodaje się w ogóle żywic klejowych.
Powstające w procesie produkcyjnym odpady z płyt zachowują i charakteryzują się nadal wysoką klasą higieniczności i bezpieczeństwa, skład elementarny pozostaje taki sam jak w materiale, z którego one powstały.
W przypadku spalania odpadów płyt drewnopochodnych, można stwierdzić, że ze względu na niestosowanie do produkcji środków zawierających związki chlorowcopochodne oraz metale ciężkie, skład elementarny zbliżony jest do składu pierwiastkowego drewna i w rozumieniu tym stanowi biomasę. Drewno naturalne, jak każda roślina, w trakcie okresu wegetacji absorbuje z gleby przy pobieraniu wody i składników mineralnych, pewne ilości pierwiastków. Zawartość tych pierwiastków zależy w dużej mierze od ich zawartości w podłożu i może być różna w zależności od miejsca pozyskania drewna.
Reasumując, w wypadku braku uściślenia w przepisach, jakie normy oddziaływania w przypadku spalania sklejek lub płyt meblarskich negatywnie oddziaływają na życie lub zdrowie człowieka, nie można postawić ogólnej tezy, iż spalanie tych substancji jest na tyle szkodliwe dla życia lub zdrowia ludzi, że jest to stopień wyższy niż w przypadku innych akceptowanych spalanych substancji (np. węgiel), oraz iż należy przyjąć o priori, bez analizy naukowej, że spalanie odpadów z płyt meblarskich samo w sobie stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka.
Skarżąca wskazała, że w świetle treści art. 10 ustawy o odpadach Kolegium doszło do nie znajdującego oparcia w przepisach prawa wniosku, że skoro brak jest szczegółowych norm w oparciu o które organ miałby oceniać spełnienie kryterium "ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi", to obowiązuje go w zakresie oceny tej przesłanki pełna dowolność i uznaniowość. Organ nie oparł się w tym względzie na opiniach biegłych przedstawionych mu przez Skarżącą. Jednocześnie będąc zobowiązanym do wszechstronnego zbadania sprawy nie zlecił żadnych innych opinii lub ekspertyz, z których można by wyprowadzić wnioski inne niż zaprezentowała to Skarżąca, w szczególności będące podstawą do negatywnej oceny wniosku Skarżącej. W efekcie analiza wielce ocennej przesłanki ustawowej "względów ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi", została dokonana wyłącznie w oparciu o własne przeświadczenia (przypuszczenia) organu, bez żadnej empirycznej podstawy, co dyskwalifikuje skarżoną decyzję.
Kolegium uznało także, iż argumentem przemawiającym przeciwko uznaniu twierdzeń Skarżącej, był fakt, iż także w przedłożonym przez Skarżącą opracowaniu wskazano, iż poddane badaniom próbki "materiałów drzewnych" zanieczyszczone są formaldehydem - substancją wchodzącą w skład żywic klejowych, wykorzystywanych przy produkcji tworzyw sztucznych, np. płyt wiórowych, płyt MDF, sklejek. Kolegium nie zauważa jednakże, że formaldehyd jest substancją dopuszczoną do obrotu (jako dobry utrwalacz i konserwant) i mającą powszechne zastosowanie szczególnie w przemyśle lakierniczym, kosmetycznym i drzewnym. Nie jest więc uprawniony wniosek, iż sama obecność formaldehydu w produkcie sprawia, że jest on zanieczyszczony lub skażony. Organ musiałby raczej wykazać, iż wskazana przez niego obecność formaldehydu przekracza poziomy tolerowane przez organizm ludzki, czego jednak organ w ogóle nie wskazuje. Idąc tokiem rozumowania organu, z rynku należałoby wycofać wszelkie produkty meblarskie z rynku z uwagi na obecność formaldehydu w płycie używanej do produkcji mebli. Tymczasem używanie takich płyt jest dozwolone i znajdują się one (tym samym także formaldehyd) we wnętrzu niemalże wszystkich domów i biur.
Na marginesie trzeba tez zauważyć, że przywołany w uzasadnieniu decyzji Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, mający potwierdzać słuszność twierdzeń organu, wydany został w roku 2011, a więc w oparciu o inny stan prawny, przede wszystkim o brzmienie ustawy o odpadach, w którym nie było kluczowego z punktu widzenia orzekania w tej sprawie art. 10 ust. 1. Stąd tezy tego wyroku są nierelewantne do stanu tej sprawy.
Skarżąca podkreśla, że w materiale dowodowym sprawy znajduje się opracowanie techniczne mające charakter eksperckiej opinii biegłego, tj. opinia nt. możliwości zaliczania ocenianych materiałów drzewnych do biomasy w rozumieniu polskich regulacji prawnych wykonane przez Instytut Technologii Drewna w Poznaniu w roku 2013. Konkluzja wynikająca opinii jest jednoznaczna, i wyraża się w podsumowaniu zawartym na ostatniej stronie opinii. Zdaniem Skarżącej, z opinii jednoznacznie wynika, że spalane w zakładzie pozostałości płyt meblowych stanowią biomasę i mogą być uznane za produkt uboczny. Są odpadem drewna o odpowiedniej klasie czystości, a zatem niezanieczyszczonym impregnatami i powłokami ochronnymi, które mogą zawierać związki chlorowcoorganiczne i metale ciężkie oraz nie zawierają drewna pochodzącego z odpadów budowlanych lub rozbiórki. Zatem, odpady płyt meblowych spełniają definicje paliwa opisaną w § 5 ust. 6 i 7 pkt 2 lit. e rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz.U. nr 260, poz. 2181 z p. zm.). Przekładając to na zasadniczą dla sprawy konkluzję, nie stanowią one odpadu, ale produkt uboczny produkcji meblarskiej możliwy do określonej obróbki (wykorzystaniu jako paliwo).
Kolegium oraz organ I instancji tymczasem nie dokonało właściwej oceny tego dowodu, bądź pomijając go w swoich rozważaniach (organ I instancji), bądź dając mu wiarę, niemniej wyprowadzając z niego nietrafne wnioski (Kolegium). Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło go bowiem jako wiarygodny dowód w sprawie, niemniej jednak "po analizie uznało iż na jej podstawie nie można jednoznacznie określić, czy płyty i sklejki stanowią biomasę". Ustawodawca zdecydował się na takie, a nie inne brzmienie przepisu zawartego w art. 7 KPA w celu uwypuklenia ogromnego znaczenia obowiązku stania na straży praworządności przez organy administracji publicznej, szczególnie podczas procesu dochodzenia do prawdy obiektywnej, albowiem to właśnie ten etap stanowi "esencję" całego postępowania. W niniejszej sprawie natomiast organ krytycznie zapatrywał się na konkluzje wynikające z dowodów (opinii) przedstawionych mu przez stronę, niemniej nie dążył od wyjaśnienia sprawy w tym zakresie, poczynienie własnych odrębnych ustaleń co do faktów podlegających ocenie. W szczególności nie zlecił sporządzenia żadnych dodatkowych opinii biegłych poprzestając na własnych subiektywnych ocenach w kwestiach wymagających wiedzy szczególnej (oddziaływanie na życie lub zdrowie ludzkie spalania ścinek płyty i sklejki meblarskiej).
Następnie Skarżąca zwróciła uwagę na tzw. zasadę prounijnej wykładni prawa krajowego. Za podstawę prawną istnienia tej zasady przyjmuje się przepis art. 291 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a w stosunku do dyrektyw również cytowany wyżej przepis art. 288 akapit 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zasada prounijnej wykładni prawa krajowego znajduje zastosowanie do wszystkich aktów wchodzących w skład systemu prawa Unii Europejskiej, niemniej największe znaczenie znajduje dla dyrektyw. Zasada prounijnej wykładni prawa krajowego statuuje obowiązek interpretowania prawa krajowego przez organy stosujące państw członkowskich Unii Europejskiej zgodnie z prawem unijnym. Przyjmuje się bowiem, że dyrektywa służy harmonizacji praw państw członkowskich, a więc zbliżaniu systemów prawnych państw członkowskich bez ich pełnej unifikacji. Z tego też względu dyrektywy, co do zasady, nie odnoszą skutku bezpośredniego, a więc jednostki nie mogą powoływać się na normy dyrektyw przed sądami i innymi organami stosującymi prawo.
Dalej Skarżąca przytoczyła sposoby rozwiązania problemu spalania drewna i tworzyw drzewnych w innych krajach europejskich takich jak Niemcy i Francja.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i powołało się na motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium uznało podnoszone zarzuty za nieuzasadnione z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie będące przedmiotem niniejszej sprawy, art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach. W ocenie Kolegium spalenie materiałów zawierających formaldehyd w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi, co uzasadnia sprzeciw wobec uznania wnioskowanych materiałów za produkt uboczny.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej Spółki wnosił i wywodził jak w skardze. Dodatkowo argumentował, że producenci mebli w Europie Zachodniej, których obowiązują te same dyrektywy co naszych producentów nie mają żadnych problemów ze spalaniem produktów ubocznych powstałych przy produkcji mebli.
Skarżąca Spółka przedłożyła notatkę ze spotkania w dniu 5 października 2015r. w Ministerstwie Środowiska z przedstawicielami producentów – płyt meblowych oraz przedstawicielami firm meblarskich oraz Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Meblarskiego. W spotkaniu uczestniczył dr W. C. reprezentujący Instytut Technologii Drewna w P. Podsekretarz Stanu Ministerstwa podkreślił, iż dokonano implementacji do prawa krajowego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) miedzy innymi poprzez zmianę ustawy prawa o ochronie środowiska i ustawy o odpadach oraz poprzez wydanie szeregu nowych rozporządzeń wykonawczych do tychże ustaw, regulując tym samym problemy spalania odpadów w sposób zgodny z brzmieniem wyżej opisanej dyrektywy, jak również w celu redukcji zanieczyszczenia powietrza w Polsce. Prace legislacyjne Ministerstwa Środowiska zostały wysoko ocenione przez władze krajowe jaki organy UE.
Zabierając głos przedstawiciele przemysłu płyt meblowych zwrócili uwagę na faktycznie obowiązujące rozwiązania prawne, a dotyczące spalania odpadów odbiegają od rozwiązań przyjętych w innych krajach UE opartych na tej samej dyrektywie o emisjach przemysłowych. W szczególności dotyczy to spalania odsortów z płyt meblowych i sprawia, iż branża może stać się niekonkurencyjna na rynku. Fabryki płyt meblowych są własnością koncernów międzynarodowych dlatego nie trudno jest porównać ustawodawstwo polskie z ustawodawstwem w innych krajach, dotyczące spalania pozostałości po produkcji płyt meblowych .
Wyłączenie z zakresu pojęciowego odpady drewna lub odpady drewna niezanieczyszczone fluorowcopochodnymi i metalami ciężkimi odsortów z płyt meblowych w praktyce oznacza przeprowadzenie w zakładach produkujących płyt meblowych kosztownych inwestycji polegających na budowaniu kotłów do spalania odpadów, co jest nieproporcjonalne do kosztów i celów jakie taka inwestycja dałaby środowisku.
Przedstawiciele przemysłu płyt meblowych wskazali na istnienie niejednolitego i nieprecyzyjnego definiowania pojęć w aktach prawa krajowego i ich niezgodności z przepisami prawa unijnego.
W ocenie przedsiębiorców w przepisach krajowych doszło zatem do zawężenia pojęcia odpady drewniane obecnego w dyrektywie do pojęcia odpadów drewna w rozporządzeniu z 14.10.2014 i ustawie o odpadach. W praktyce organy administracji ochrony środowiska zawężają to pojęcie do pozostałości z drewna litego.
Przedstawiciele przemysłu płyt meblowych zwrócili uwagę na fakt, że płyta meblowa nie zawiera wyłącznie drewna ale również kleje i impregnaty aczkolwiek nie zawiera związków chlorowcoorganicznyeh lub metali ciężkich jednak w interpretacjach organów administracji ochrony środowiska nie jest drewnem litym o jakim mowa w przepisach.
Główny składnik płyt drewnopochodnych stanowi drewno, które tym różni się od drewna surowego, że jest przetworzone mechanicznie i chemicznie. Zawartość tych dodatkowych komponentów w postaci utwardzonych żywic klejowych w masie drzewnej wynosi około 10%. Z chemicznego punktu widzenia składniki te nie wprowadzają nowych pierwiastków do płyt drewnopochodnych. Składają się one bowiem z podstawowych pierwiastków, z jakich złożone jest czyste drewno, tj. z węgla, wodoru, tlenu i azotu. Płyty drewnopochodne nie zawierają również związków chemicznych w ilościach większych niż poniżej progu oznaczalności, a uznawanych za produkty niebezpieczne w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 maja 2004r. w sprawie warunków, w których uznaje się że odpady nie są niebezpieczne, a w szczególności fluorowcopochodnych, chlorowcopochodnych i metali ciężkich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy prawa i w granicach sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarga okazała się niezasadna.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.
W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa, który wyraził sprzeciw wobec uznania trocin, wiórów, ścinek płyty, ścinek sklejki oraz ścinek drewna uzyskiwanych w toku produkcji przez skarżącą Spółkę. za produkt uboczny. Wyrażenie sprzeciwu organy administracji uzasadniały zanieczyszczeniem powyżej wskazanych materiałów formaldehydem, co sprawia iż wnioskowane ścinki nie stanowią czystego drewna, zatem nie mogą stanowić produktu ubocznego. W ocenie organów spalenie tych materiałów w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowi art. 10 oraz art. 11 ust. 1, i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013r., poz. 21 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 10 przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:
1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;
2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;
3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;
4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Punktem wyjścia do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem ustalenie kiedy dany przedmiot lub substancja mogą być uznane za produkt uboczny. Po pierwsze, taki przedmiot lub substancja muszą powstać w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest produkcja tego przedmiotu lub takowej substancji, a jej powstanie przy okazji produkcji innych przedmiotów lub substancji. Po drugie, istnieje pewność, że przedmiot lub substancja, które powstały przy okazji, będą poddane dalszemu wykorzystaniu. W przypadku tej przesłanki nie chodzi jedynie o to, czy istnieją technologiczne możliwości ich dalszego wykorzystania, ale również o to, że wytwórca przedmiotów lub substancji rzeczywiście podda je dalszemu wykorzystaniu. Chodzi tu zatem nie tylko o pewność technologiczną, lecz także o pewność dalszych działań wytwórcy przedmiotu lub substancji.
Po trzecie, przedmiot lub substancja mogą być dalej wykorzystywane w sposób bezpośredni, bez konieczności dalszego ich przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa. W tym wypadku intencją prawodawcy jest to, aby przedmiot lub substancja mogły być dalej wykorzystywane w zasadzie w takiej postaci, w jakiej powstały.
Nadto uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny jest możliwe, jeżeli ten przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego. Powstanie takiego produktu lub substancji jest zatem typową i zwyczajną konsekwencją procesu produkcyjnego.
Po czwarte, ostatnią przesłanką jest to, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania dla produktu, ochrony środowiska oraz dla ochrony życia i zdrowia ludzi. Przyjęte w prawie polskim (art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach) rozwiązanie jest powtórzeniem, prawie dosłownym, przepisu art. 5 ust. 1 dyrektywy 2008/98/WE (Dz.U.UE.L.08.312.3).
Ostatnia przesłanka jest bardzo ogólna i enigmatyczna. Przede wszystkim należy wskazać na konieczność zawężającej wykładani tego pojęcia, uniemożliwiającej zastosowanie przepisu i w konsekwencji zawężenia możliwości uznania substancji lub przedmiotu za produkt uboczny. Na taki też kierunek interpretacji wskazuje prawodawca polski, posługując się pojęciem "istotne wymagania". Ocena, czy dane wymaganie jest istotne, czy też nie, musi mieć charakter obiektywny, a nie subiektywny, wynikający z przeświadczenia strony lub organu (tak Bartosz Rakoczy w Komentarzu do art. 10 ustawy o odpadach, LexisNexis 2013).
W analizowanej sprawie Sąd podziela ustalenia Kolegium, że sporne trociny, wióry, ścinki płyty, ścinki sklejki oraz ścinki drewna powstają w wyniku prowadzenia procesu produkcji mebli. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt uboczny nie następuje automatycznie z woli samego wytwórcy, lecz wymaga przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 11 komentowanej ustawy.
W oparciu o art. 11 ustawy o odpadach wytwórca przedmiotu lub substancji, o których mowa w art. 10, jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone.
W czasie orzekania w niniejszej sprawie nie wydano przepisów wykonawczych określających szczegółowe kryteria dotyczące uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny, kierując się względami ochrony środowiska, życia lub zdrowia ludzi.
Wobec powyższego do wniosku skarżąca Spółka dołączyła stosowne sprawozdania z prac oraz opinie Instytutu Technologii Drewna (k.38- 70 akt adm. I instancji). Wbrew temu co twierdzi skarżąca organ uznał przedłożone opracowania jako wiarygodne dowody w sprawie i dokonał ich oceny zgodnie z art. 75 §1 K.p.a.
W sprawozdaniu z realizacji pracy nr U-268-BOS/2013 pt.: "Ocena odpadów tworzyw drzewnych pod kątem sprawdzenia czy nie posiadają cech odpadów niebezpiecznych w rozumieniu zapisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie warunków, w których uznaje się, że odpady nie są niebezpieczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 128, poz. 1347)" badaniom poddano odpady drzewne, otrzymane w trakcie mechanicznego przetwarzania różnego materiałów drzewnych w trakcie produkcji mebli. W opinii stwierdzono, że z uwagi na przeznaczenie produkowanych przez skarżącą mebli do pomieszczeń, gdzie przebywają ludzie meble cechują się wysokimi parametrami jakościowymi i higienicznością. Przy otrzymywaniu płyt drewnopochodnych stosowanych do produkcji mebli w charakterze lepisza stosuje się powszechne żywice mocznikowo-formaldehydowe (k. 52 akt adm.). Dalej wskazano, że materiały te cechują się udziałem spoin o wysokim stopniu utwardzenia, warunkującym niską emisję wolnego formaldehydu. W takim wypadku wszystkie składniki żywic klejowych, w tym również składniki niebezpieczne są niemal całkowicie wbudowane w strukturę polikondensatu w procesie formowania spoiny łączącej cząstki drzewne lub strukturę oklein i laminatów. W odpadach litego drewna i tworzyw drzewnych substancją mogącą powodować chociażby potencjalne uznanie tych materiałów za substancje niebezpieczne jest aldehyd mrówkowy (formaldehyd) (k. 53 – 54 akt adm., str. 6 Opinii). W badanych próbkach stwierdzono bez wątpienia obecność formaldehydu, chociaż nie stwierdzono, by jego ilościowa wartość kwalifikowała odpady z płyt meblowych jako niebezpieczne.
Nadto w "Opinii n/t możliwości zaliczenia ocenianych materiałów do paliw z biomasy zgodnie z wymaganiami polskich regulacji prawnych" wraz ze sprawozdaniami z badań nr 1797/2013/S.M, 13 86/2014/S.M i 2155/2014/S.M uznano, że w próbkach przestawionych przez skarżącą Spółkę zawarte były toksyczne pierwiastki śladowe metali ciężkich oraz związków fluorowcoorganicznych, jakkolwiek w ilościach poniżej normy PN-EN 14961-2 Klas B (k. 45 akt adm.). Zauważyć przy tym należy, że przedstawione wyniki badań materiałów drzewnych (surowca drzewnego do produkcji tworzyw drzewnych i tworzywa drzewne) odnoszą się wyłącznie do badanych próbek i niekoniecznie oznaczają że wyroby podobne lub pozornie identyczne będą posiadać te same właściwości.
Nadto wskazać należy, że przedmiotowe ścinki z tworzyw drzewnych w przedłożonych opiniach i sprawozdaniach traktowano z założenia jako odpady, a celem opracowań było zakwalifikowanie tych odpadów jako nie niebezpiecznych i mogących stanowić biomasę, czego nie można utożsamiać z pojęciem produktu ubocznego uregulowanego w art. 10 ustawy o odpadach, zawierającego przesłanki uznania produktu za uboczny, a nie jako odpad opisany w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. wskazać należy, że Marszałek Województwa zgromadził materiał dowodowy, który nie pozostawia wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie było też podstaw do przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii biegłego, gdyż dostarczona przez Skarżącą opinia została uznana za wiarygodną, spójną i pozwalającą ustalić okoliczności wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe znalazło także odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Biegły w opiniach i sprawozdaniach Instytutu bezspornie potwierdził, że sporne ścinki zawierają formaldehyd. W ocenie Sądu jest to okoliczność wystarczająca dla przyjęcia, że ścinki poprodukcyjne mebli nie mogą być uznane na produkt uboczny, o czym była mowa powyżej.
Wobec powyższego określona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów, nie została przekroczona, bowiem wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie organy oparły się również na treści przedłożonych przez Spółkę dowodów, które zostały pozytywnie ocenione i włączone do materiału dowodowego niniejszej sprawy. Jednak analiza ich treści prowadzi do wniosku, iż materiały w postaci trocin, wiórów, ścinek płyty, ścinek sklejki oraz ścinek drewna nie stanowią produktu ubocznego w rozumieniu art. 10 ustawy o odpadach, z uwagi na niespełnianie wymogu braku ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Prawidłowo stwierdza, wiec Kolegium, że przedłożone sprawozdania potwierdzają, że poddane badaniom próbki "materiałów drzewnych" pochodzące z zakładu skarżącej zanieczyszczone są formaldehydem - substancją wchodzącą w skład żywic klejowych, wykorzystywanych przy produkcji tworzyw drzewnych, np. płyt wiórowych, płyt MDF, sklejek. Wobec powyższego sposób dalszego wykorzystania ścinek płyt meblowych i ścinek sklejki, poprzez spalenie w instalacji może doprowadzić do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi. Mając na uwadze skalę prowadzonej przez skarżącą Spółkę produkcji mebli, ilość uzyskiwanych ścinek płyt drewnopochodnych i sklejek oraz możliwość spalania przedmiotowych ścinek przez cały rok (okres grzewczy oraz podgrzewanie wody użytkowej w zakładzie) nie może budzić wątpliwości, że taki sposób wykorzystywania tych produktów może doprowadzić do ogólnie negatywnego oddziaływania na środowisko, życie i zdrowie ludzi. Powstałe w toku produkcji mebli ścinki płyty meblowej oraz sklejek, nie są wykorzystywane jako surowiec do dalszej produkcji lecz po wyprodukowaniu mebli są zbędne i skarżąca pozbywa się ich ponieważ chce je spalać we własnej instalacji, traktując je jako tańszy opał. Produktów tych nie można zatem zakwalifikować jako produkt uboczny w rozumieniu ustawy o odpadach, więc stanowią odpad podlegający odpowiednim regulacjom powołanej ustawy.
Podkreślić także należy, że wydane na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy z 14 grudnia 2012r., w oparciu o legalną delegację ustawową wynikającą z art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach, Rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014r., poz. 1923) w §2 wskazuje, że odpady w katalogu odpadów zostały podzielone w zależności od źródła powstania na 20 grup. W grupie 3 wymieniono odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli, masy celulozowej, papieru i tektury. Kodem 03 01 05 oznaczono trociny, wióry, ścinki, drewno, płytę wiórową i fornir inne niż wymienione w 03 01 04 (niezawierające substancji niebezpiecznych). Wynika z tego, że intencją ustawodawcy jest nadal traktowanie spornych ścinek płyt meblowych i sklejek jako odpadu i wynikającej z tego konsekwencji odpowiedniego z nimi postępowania, co nie wyklucza także ich spalania w przystosowanych instalacjach przy zastosowaniu przewidzianych prawem wymogów związanych ochroną środowiska.
Podnoszona przez Spółkę okoliczność, że ustawodawstwo zwłaszcza niemieckie w sposób szczegółowy reguluje sposób energetycznego wykorzystania drewna i tworzyw drewnianych jest nieistotna z punktu widzenia zakwalifikowania ścinek jako produktu ubocznego. Jak sama wskazuje skarżąca odpady te są podzielone na grupy wymagające różnych warunków spalania z uwagi na zawarte w nich zanieczyszczenia. Niniejsza sprawa dotyczy możliwości zakwalifikowania spornych ścinek jako produktu ubocznego, a nie kwestionowania możliwości spalania ich w ogóle, nawet jako odpadów nie niebezpiecznych, co oczywiście wiąże się z szczegółową procedurą ochrony środowiska przed zanieczyszczeniami pochodzącymi od instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, czy innych niż niebezpieczne.
Kwestia szczegółowego uregulowania pojęcia produktu ubocznego w odniesieniu do odpadów poprodukcyjnych mebli została przedstawiona na spotkaniu w Ministerstwie Środowiska i stanowi dopiero postulat de lege ferenda, który będzie analizowany w porozumieniu z organami administracji ochrony środowiska. Dopóki nie ma konkretnych uregulowań prawnych dotyczących możliwości zakwalifikowania pozostałości z płyt drewnopochodnych jako produktu ubocznego organy administracji obowiązane są działać w oparciu o obecnie obowiązujące rozwiązania prawne i przyjętą interpretację prawną (por. wyr. WSA w Oplu z 09 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Op 610/14, wyr. NSA z 15 lutego 2011r., II OSK 328/10).
Reasumując w omawianym przypadku ścinki płyty i ścinki sklejki, z uwagi na ich zanieczyszczanie należy traktować jako odpad, a niejako produkt uboczny.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu nie został spełniony warunek z art. 10 pkt 4 ustawy o odpadach, określający, że dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Bezzasadny jest także zarzut skarżącej, że skoro produkowane meble z nowoczesnej płyty meblowej spełniają wysokie standardy bezpieczeństwa ich użytkowania z uwagi na przeznaczenie do pomieszczeń gdzie przebywają ludzie, to tak samo spalanie ścinków tych płyt w zwykłej instalacji grzewczej nie może doprowadzić do ogólnego negatywnego oddziaływania na środowisko. Powszechnie wiadomo, że spalanie nawet produktów i substancji posiadających wszelkie atesty bezpieczeństwa w zakresie ich użytkowania powoduje uwolnienie różnorodnych związków chemicznych i substancji oraz ich wydzielenie się do atmosfery, mimo, że uprzednio były silnie związane i obojętne do otoczenia.
Organy, mając przede wszystkim na celu ochronę środowiska, życia i zdrowia ludzi przed ogólnie, powszechnie przyjętym negatywnym oddziaływaniem prawidłowo zastosowały art. 10 ustawy o odpadach, nie dopuściły się więc naruszenia przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, stwierdzić należy, że akt ten stanowi wspólnotowy akt prawny wymagający implementacji do krajowego porządku prawnego, ta natomiast została dokonana w przepisach ustawy o odpadach. Właśnie treść przepisu art. 10 ustawy o odpadach stanowi niemal wierne odtworzenie treści art. 5 ust. 1 dyrektywy. Niezasadny jest więc zarzut nie zastosowywania się do dyrektywy 2008/98/WE.
Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się podstaw do wyeliminowana zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej "P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę, jak orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI