II SA/PO 944/22

II SA/Po 944/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49f ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 75, art. 77 par.  1, art. 7, art. 86
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako PINB) decyzją z dnia 20 lipca 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 735, aktualnie tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej: "k.p.a.") oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej "pr. bud.") orzekł o legalizacji J. B. oraz H. B. budynku garażowego o wym. 6.74m x 7.18m położonego na działce nr [...], W. , gmina W..
Uzasadniając rozstrzygnięcie PINB wskazał, że przeprowadził czynności kontrolne w sprawie zabudowy działki nr [...] położonej w W. . Ustalono, że na nieruchomości znajduje się szklarnia, budynek garażowy o wym. 6.74m x 7.18m, budynek garażowo-gospodarczy, budynek mieszkalny oraz stodoła. Współwłaścicielami oraz inwestorami budowy są Państwo J. i H. B..
PINB wskazał, że przyjmuje za datę wykonania obiektu koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku (zob. np. k. [...]). Oświadczenie w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej złożyli: B. J., B. H., B. W., L. Z., N. F., M. K., I. S., K. B., J. D., A. K..
Organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania A. J. składał pisma, w których wskazywał na zbliżenie do granicy budynku garażowego, co powoduje cień na jego nieruchomości i nieurodzaj w ogródku. Ponadto jego zdaniem legalizacja dotyczy budynków wybudowanych po 2008 r. PINB stwierdził, że uproszczona procedura legalizacyjna nie przewiduje rozbiórki obiektu z uwagi na przekroczenie granic. Procedura określona w art. 49f do 49i Pr. bud. określa dokumenty jakie należy przekazać organowi nadzoru budowlanego: ekspertyzę geodezyjną, inwentaryzację powykonawczą i oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z powyższych przepisów nie wynika obowiązek rozbiórki obiektu z uwagi na naruszenie warunków technicznych.
PINB wskazał, że 08 października 2021r. wpłynęła ekspertyza powykonawcza oraz inwentaryzacja powykonawcza dotycząca budynku garażowego, zlokalizowanego na dz. nr [...] w W., gm. W.. Ekspertyzę ww. budynku sporządził C. W., upr. bud [...] i [...], natomiast inwentaryzację wykonał G. G. - nr upr. [...].
W ekspertyzie sporządzonej przez C. W. stwierdzono, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym, nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie, zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W tych okolicznościach PINB stwierdził, że budynek nie stwarza zagrożenia i może być bezpiecznie użytkowany. Przekazane przez właściciela dokumenty są kompletne, więc ziściła się przesłanka do legalizacji obiektu na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 pr. bud.
A. J., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł od decyzji PINB odwołanie, domagając się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania lub ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu zarzucono:
1) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, nieodniesienie się do argumentów, dokumentów i twierdzeń skarżącego zgłoszonych w toku postępowania administracyjnego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes skarżącego przejawiający się w legalizacji budynku wybudowanego z przekroczeniem granicy jego działki, przez co dokonano niezgodnego z prawem zaboru części nieruchomości będącej własnością skarżącego;
2) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną istotną dla sprawy okoliczność, tj.:
a) daty zakończenia budowy spornego budynku garażowego wyłącznie na podstawie oświadczeń osób wskazanych przez inwestorów oraz oświadczeń ich samych, z pominięciem okoliczności wskazywanych przez skarżącego, w tym dokumentacji fotograficznej z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z 2004 r. i 1996 r. na których brak jest uwidocznionego budynku o kształcie odpowiadającym przedmiotowemu budynkowi garażowemu;
b) przyjęcie, że budynek garażowy nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem podczas gdy z ekspertyzy technicznej wynika, że budynek garażowy nie posiada wentylacji oraz nastąpiło pęknięcie ściany nośnej;
3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49f ust. 1 pkt 2 pr. bud. poprzez przyjęcie, że przedmiotowy budynek garażowy spełnia wszystkie przesłanki do zastosowania uproszczonej legalizacji; art. 49h ust. 1 pkt 2, art. 50 pr. bud. poprzez ich niezastosowanie.
Uzasadniając odwołanie rozwinięto powyższe zarzuty i wskazano, że organ nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość daty zakończenia budowy budynku garażowego, w szczególności, że skarżący przedłożył dowody pośrednio wskazujące, iż budynek powstał w innym terminie (np. fotografię z 2004 r.). Ponadto budynek nie spełnia warunku bezpieczeństwa (pękniecie ściany, brak wentylacji), posadowiony został z naruszeniem granicy działki skarżącego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) decyzją z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję PINB w G. z dnia 20 lipca 2022r.
W uzasadnieniu WWINB opisując stan faktyczny sprawy podał, że w dniu 28 stycznia 2021r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości położonej w miejscowości W. [...] (dz. nr [...]). Podczas kontroli ustalono, iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się min. budynek mieszkalny, budynek gospodarczy - szklarnia, stodoła oraz budynek garażowy o wym. 6.74 m x 7,18 m - będący przedmiotem niniejszego postępowania. Wg oświadczenia właściciela - J. B., obiekty zostały wybudowane w 1999r. a inwestorem był on i jego żona.
W dniu 18 czerwca 2021r. wpłynęło do PINB pismo A. J. przekazujące mapy geodezyjne z lat 2008, 2016 oraz 2020r. Na mapach z 2008 r. oraz z 2016 r. nie wrysowano budynku garażowego o wym. 6.74 m x 7.18 m. Przedmiotowy budynek widnieje dopiero na mapie z 2020r.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021r. (znak:[...]gm.W. .) PINB nakazał współwłaścicielom nieruchomości położonej w m. [...]. dz. [...] w terminie do dnia 27.10.2021 r. przedłożyć następujące dokumenty legalizacyjne budynku garażowego oraz budynku mieszkalnego:
1. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
2. geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego,
3. ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą czy stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W dniu 8 lipca 2021r. do PINB wpłynęła dokumentacja fotograficzna z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ze zdjęcia z 2004r. wynika, iż w miejscu przedmiotowego obiektu istniał obiekt o innym kształcie. Natomiast na zdjęciu z 1996r. nie uwidoczniono przedmiotowego obiektu.
Postanowieniem z dnia 21 września 2021r. PINB nakazał J. B. oraz H. B. wstrzymać budowę budynku garażowego o wym. 6,74 m x 7,18 m położonego w m. [...] dz. nr [...] oraz zawiadomił o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia lub w przypadku złożenia zażalenia w terminie 30 dni od dnia, kiedy postanowienie stało się ostateczne. WWINB postanowieniem z dnia 5 listopada 2021r. (znak: [...]) uchylił ww. postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że rozpatrując ponownie sprawę PINB winien określić jakie obiekty znajdują się na przedmiotowej działce i w jakim okresie powstały, a następnie jednoznacznie określić przedmiot postępowania i w stosunku do niego przeprowadzić postępowanie.
W dniu 8 października 2021r. do PINB wpłynęły dokumenty, których PINB zażądał postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021 r.
Pismem z dnia 28 stycznia 2022r. PINB zawiadomił strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budynku garażowego o wym. 6,74m x 7,18m położonego w m. W. , dz. [...], który następnie zalegalizował zaskarżoną decyzją z dnia 20 lipca 2022r. (znak: [...] gm. W..).
Odnosząc się do zarzutów odwołania, które koncentrują się na podważeniu przesłanek do legalizacji obiektu, WWINB wskazał, że budynek garażowy według jego właścicieli powstał pod koniec lat 90 - tych (1999r.). Również z oświadczenia świadków z dnia 26 września 2021r. oraz z dnia 16 stycznia 2022r. wynika, że przedmiotowy budynek powstał pod koniec lat 90-tych ubiegłego wieku. PINB nie odnalazł dokumentów świadczących o jego legalnym posadowieniu. PINB przy ustalaniu daty powstania przedmiotowego obiektu uwzględnił przedłożoną dokumentację fotograficzną, oświadczenie inwestora oraz zeznania świadków, którzy oświadczyli, że budynek garażowy powstał pod koniec lat 90-tych. Nie ulega wątpliwości, że organ administracji publicznej może w toku postępowania korzystać z różnych dowodów zgromadzonych w postępowaniu, co jednak nie zwalnia organu od obowiązku samodzielnego, wnikliwego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy. W toku prowadzonego postępowania A. J. podnosił, że przedmiotowy budynek powstał później niż w 1999r. (ok. 2008r.) i wnosi o jego rozbiórkę. Organy nadzoru budowlanego dały wiarę dowodom przedłożonym przez inwestora oraz oświadczeniu ośmiorga świadków i uznały, że przedmiotowy garaż istnieje na przedmiotowej nieruchomości ponad 20 lat, a jego stan techniczny zgodnie z przedłożą ekspertyzą techniczną, którą odwołujący kwestionuje, nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie.
W sprawie bezsporne było to, że inwestor wybudował sporny garaż bez uzyskania pozwolenia na budowę, które było wymagane zarówno w dacie jego budowy, jak i obecnie. Aktualnie przepisy przewidują tzw. uproszczoną procedurę legalizacyjną, którą zdaniem organu odwoławczego PINB przeprowadził prawidłowo i zasadnie orzekł o legalizacji obiektu po stwierdzeniu spełnienia przesłanek z art. 49f ust. 1 pr. bud. WWINB podkreślił, że inwestor przedłożył wszystkie wymagane dokumenty legalizacyjne, od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, a inwestor wystąpił ze stosownym wnioskiem do organu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu WWINB stwierdził, że "procedura uproszczonej legalizacji" wskazuje, iż organ bada jedynie kompletność przedłożonych dokumentów, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz ekspertyzy technicznej. Wbrew stanowisku skarżącego zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że garaż został wybudowany co najmniej 20 lat przed uzyskaniem przez PINB informacji o tej samowoli budowlanej. Natomiast przekroczenie granic nieruchomości jest kwestią cywilną, która winna być dochodzona na drodze cywilnej przed sądem powszechnym tak jak i wynikające z tego konflikty sąsiedzkie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. J. zaskarżył w całości decyzję WWINB z dnia 14 listopada 2022 r. nr [...], domagając się jej uchylenia, jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji PINB i umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1. Naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa., poprzez:
- naruszenie zasady praworządności, niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego;
- nieodniesienie się do argumentów, dokumentów i twierdzeń skarżącego zgłoszonych przed organami obu instancji, przez co wydano decyzję, która legalizuje budynku wybudowany z przekroczeniem granicy działki inwestorów i tym samym dokonano niezgodnego z prawem zaboru części nieruchomości będącego własnością skarżącego;
- nieuwzględnienie, że sporny budynek bezpośrednio negatywnie oddziałuje na nieruchomość skarżącego, poprzez istotne zacienienie i zawilgocenie pasa ziemi przylegającej do budynku, co czyni tę część nieruchomości pozbawioną możliwości zagospodarowania;
- art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną istotną dla sprawy okoliczność, tj.: - daty zakończenia budowy spornego budynku garażowego,
- uznanie, że budynek garażowy nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy z ekspertyzy technicznej wynika, iż budynek garażowy nie posiada wentylacji oraz nastąpiło pęknięcie ściany nośnej;
- nieuwzględnienie, że sporny budynek garażowy swym oddziaływaniem przekracza granice działki inwestorów bowiem poprzez wybudowanie go częściowo na działce będącej własnością skarżącego. Odpływ wody z dachu budynku następuje na nieruchomość skarżącego, powodując istotne zawilgocenie i zacienienie działki, co czyni korzystanie z tej części nieruchomości niemożliwym oraz powoduje spływ wody do podpiwniczonych części budynków skarżącego.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
a) art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż budynek spełnia wszystkie przesłanki do zastosowania tzw. uproszczonej legalizacji,
b) art. 49h ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, iż budynek nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, pomimo że z ekspertyzy technicznej wynika, iż budynek garażowy nie posiada wentylacji oraz nastąpiło pęknięcie ściany nośnej,
c) art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji poprzez dokonanie legalizacji budynku wybudowanego z przekroczeniem granicy działki skarżącego, w sposób powodujący niekorzystne na nią oddziaływanie w postaci zacienienia i zawilgocenia części nieruchomości skarżącego przylegającej do przedmiotowego budynku garażowego, poprzez wykonanie spadu wody na działkę skarżącego, co uniemożliwia jakiekolwiek wykorzystanie tej części nieruchomości.
W skardze podkreślono, że nie ziściły się przesłanki do legalizacji spornego garażu, organ nie wykazał daty jego budowy, nie wziął pod uwagę dowodów przedkładanych przez skarżącego, a w szczególności przy legalizacji pominął fakt wybudowania garażu z naruszeniem granicy nieruchomości, co powoduje negatywne oddziaływanie na działkę skarżącego.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 14 lutego 2023 r. uczestnik postępowania J. B. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że jej zarzuty są bezpodstawne.
Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 24 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i jej argumentację.
Uczestnik postępowania J. B. wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że garaż wybudował w 1999 r. z pomocą kolegi. Był przekonany, że garaż powstaje legalnie bowiem w gminie poinformowano go wówczas, że nie potrzebuje pozwolenia na budowę przy garażu do 49m2 powierzchni. Garaż nie został naniesiony na mapy geodezyjne ponieważ nie był zgłoszony do geodezji z uwagi na to, że był legalny. Prawdopodobnie garaż wybudował z przekroczeniem granicy, czego nie miał świadomości ponieważ wcześniej było tam ogrodzenie. Odsunął garaż 30cm od ogrodzenia. Jeżeli garaż zostanie zalegalizowany, to deklaruje, że rozbierze tylną ścianę i przesunie ją, aby cały budynek był na jego działce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja WWINB z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja PINB w G. z dnia 20 lipca 2022r. orzekająca o legalizacji J. B. oraz H. B. budynku garażowego o wym. 6.74m x 7.18m, położonego w miejscowości W. , działka nr [...].
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 49f i nast. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej pr. bud.) określające tryb przeprowadzenia tzw. uproszczonej procedury legalizacyjnej. Procedura ta znajduje zastosowanie wyłącznie do legalizacji obiektów budowlanych.
Zaznaczyć również należy, że tryb uproszczony jest mniej sformalizowany w stosunku do procedury podstawowej (m.in. nie wymaga się przedłożenia zaświadczenia o zgodności sposobu użytkowania obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego). Celem wprowadzenia tej instytucji nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Dopuszczono odrębne nowe postępowanie legalizacyjne, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie - które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki - tworzy nową konkurencyjną w stosunku do trybu zwykłego sprawę administracyjną.
W niniejszej nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowy budynek garażowy jest obiektem budowlanym o jakim mowa w przepisie art. 47g pr.bud. oraz, że powstał w warunkach samowoli budowlanej. Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna.
Jak stanowi art. 49f ust. 1 pr.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Z powyższego wynika zatem, że warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia legalizacji w trybie uproszczonym jest, aby od zakończenia budowy obiektu budowlanego upłynęło co najmniej 20 lat. Ustalenie dokładnej daty zakończenia budowy obiektu budowlanego ma więc podstawowe znaczenie dla możliwości zastosowania tego trybu. Instytucja ta nie może mieć zastosowania w przypadku, gdy nie upłynęło 20 lat od budowy obiektu budowlanego.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji przy ustalaniu daty powstania przedmiotowego budynku garażowego PINB uwzględnił przedłożoną dokumentację fotograficzną, oświadczenie inwestora oraz zeznania świadków, którzy oświadczyli, że budynek garażowy powstał pod koniec lat 90-tych. PINB wyjaśnił, że oświadczenie w tym zakresie pod rygorem odpowiedzialności karnej złożyli: B. J., B. H., B. W., L. Z., N. F., M. K., I. S., K. B., J. D., A. K..
Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WWINB w tym zakresie wyjaśnił, że przy ustalaniu daty powstania przedmiotowego garażu PINB uwzględnił przedłożoną dokumentację fotograficzną, oświadczenie inwestora oraz zeznania świadków, którzy oświadczyli, że budynek garażowy powstał pod koniec lat 90-tych. Organ wskazał, że oparto się również na dokumentach przedłożonych przez inwestorów. Organ wyjaśnił, że dano wiarę oświadczeniom inwestorów oraz świadków i na tej podstawie ustalono, że budynek garażowy powstał w końcu lat 90-tych ub. wieku – w 1999 r. Nie dano natomiast wiary dowodom przedłożonym przez skarżącego A. J. oraz jego twierdzeniom, że garaż został wybudowany w późniejszych latach, przy czym w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji nie wyjaśniono dlaczego tak uznano – nie omówiono i nie odniesiono się do tych dowodów i twierdzeń. Nie odniesiono się również do kwestii podnoszonej przez skarżącego, że na zdjęciu lotniczym z 2004 r. w miejscu garażu widoczny jest inny obiekt.
Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, a z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ administracji publicznej jest zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz, że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe oraz uwzględniając specyfikę legalizacji uproszczonej obiektów budowlanych wskazać należy, że z akt administracyjnych organu I i II instancji nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że od zakończenia budowy przedmiotowego budynku garażowego upłynęło 20 lat.
W tym zakresie inwestorzy przedłożyli pisemne oświadczenia J. B. z dnia 27 września 2021 r. (k. [...] akt admin. organu I instancji) oraz oświadczenie złożone wspólnie z żoną H. B. i złożone przez kolejnych osiem osób – w dniu 16 stycznia 2022 r. (k. [...]). W treści tych oświadczeń zaznaczono, że składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. Inwestorzy oraz wskazane osoby oświadczyli, że budowa garażu miała miejsce przed 2000 rokiem. Wiarygodność oświadczeń złożonych przez pozostałe osoby zakwestionował skarżący A. J. wskazując, że łączą je z inwestorami więzy rodzinne lub powinowactwa (k. [...] akt admin.). Kwestii tej organy w ogóle nie rozważały, przyjmując złożone pisemnie oświadczenia jako dowód w sprawie. Tymczasem wobec braku bezpośrednich dowodów na okoliczność daty wybudowania garażu podstawowe znaczenie dla oceny tej spornej kwestii ma dowód z zeznań. Obowiązkiem PINB było zatem przeprowadzenie z dowodu z zeznań stron i świadków w trybie określonym przepisami k.p.a.
Przepisy k.p.a. nie przewidują bowiem aby świadek mógł swoją wiedzę o stanie faktycznym sprawy przekazywać organowi administracji w formie oświadczenia. Zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. oświadczenie za zgodą organu administracji może złożyć jedynie strona pouczona o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. W odniesieniu do świadków kodeks zna jedynie dowód z zeznań świadka, złożonych właśnie po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania - art. 83 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 477/08 (Lex nr 542226). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie. II GSK 401/10 stwierdzono, że "dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Różnica w wartości dowodowej dokumentu prywatnego i zeznania świadka wynika przede wszystkim z faktu, że świadek składa zeznania po uprzedzeniu go przez organ administracji publicznej o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, a osoba składająca pisemne oświadczenie w formie dokumentu prywatnego, nie jest obciążona taką odpowiedzialnością, co może mieć wpływ na treść i prawdziwość składanych oświadczeń. Ponadto świadek składając zeznania na rozprawie administracyjnej, odpowiada na konkretne pytania prowadzącego rozprawę, a także obecnych stron. Składając natomiast pisemne oświadczenie, oświadcza to co sam chce, bez możliwości uzupełnienia, czy uściślenia podanych faktów".
W niniejszej sprawie rozbieżność stanowisk stron wymaga też przesłuchania stron, tj. skarżącego A. J. oraz uczestników postępowania – tj. inwestorów J. i H. małż. B. - w trybie art. 86 k.p.a., a więc po pouczeniu o odpowiedzialności karnej, co wynika z odpowiedniego stosowania art. 83 § 3 k.p.a. w tym zakresie.
W ocenianym postępowaniu legalizacyjnym wymogów tych nie dopełniono. Mając to na uwadze Sąd uznał, że oparcie rozstrzygnięcia na podstawie pisemnych oświadczeń świadków, w którym zaznaczono, że jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, było niewystarczające.
Z tego też względu za zasadne uznać należało wywody skargi co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Rozważenia również wymaga zasadność uzyskania zeznań od skarżącego A. J., w szczególności na okoliczność, od kiedy jest właścicielem nieruchomości graniczącej z działką inwestorów oraz od kiedy tam mieszka i w zależności od tych ustaleń, czy mógł widzieć budowę spornego garażu lub mieć na ten temat wiedzę. Zasadne jest również zebranie oświadczenia od osoby, która wykonywała roboty budowlane wraz z J. B. sporny garaż, choć inwestorzy tej osoby nie wskazują z imienia i nazwiska. Ponowna ocena ustaleń faktycznych winna się odbyć w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, uwzględniając wyjaśnienia uzyskane od wskazanych przez inwestorów osób, w zakresie wskazanym powyżej. Sąd uznał, że w sytuacji, gdy dowodem przesądzającym o ustaleniu daty wybudowania garażu były oświadczenia inwestorów oraz wskazanych przez nich świadków, celowym byłoby także umożliwienie uczestniczenia w tych czynnościach strony postępowania – skarżącego A. K. (jego pełnomocnika). Rzeczą organu będzie rozważenie, czy miałoby to mieć miejsce podczas rozprawy administracyjnej, czy poza nią.
Ponadto, w opinii Sądu, z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednoznacznie, że nie można pozyskać innych zdjęć lotniczych obrazujących stan działki inwestorów w poszczególnych latach – na przestrzeni od 1998 roku do 2004 roku - poza zdjęciami, które pozyskano na skutek wystąpienia do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [...]. Niewątpliwie taki obiektywny dowód pozwoliłby jednoznacznie ustalić, kiedy budowa garażu została zakończona. Sąd widzi zatem potrzebę rozważenia przez organ ponownego wystąpienia do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej - z zapytaniem o zdjęcia terenu działki nr [...] w m. W. . Także w tym zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia (również o uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi, czy takie zdjęcia lotnicze są w zasobach ww. organów), tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy zapytanie do powiatowego zasobu geodezyjnego dotyczyło obiektu budowlanego o innych parametrach (k. nr [...] akt admin.). W aktach sprawy powinien również znaleźć się ślad poszukiwania zdjęć z Google Earth. Brak jest również ustaleń co do tego, czy i ewentualnie od kiedy inwestorzy opłacają podatek od nieruchomości od spornego budynku garażowego, względnie czy cała działka jest objęta podatkiem rolnym oraz od zabudowań rolniczych.
Natomiast pozostałych zarzutów skargi Sąd nie podzielił, uznając je za niezasadne.
Organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły wykonanie przez inwestorów obowiązku nałożonego na nich postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021r. W dniu 08 października 2021r. wpłynęła ekspertyza powykonawcza oraz inwentaryzacja powykonawcza dotyczące budynku garażowego, zlokalizowanego na dz. nr [...] w W., gm. W., sporządzone przez osoby z wymaganymi uprawnieniami. Przekazane dokumenty są w tym zakresie kompletne. W ekspertyzie technicznej budynku stwierdzono, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym, nie stwarza zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz pozwala na jego bezpieczne użytkowanie, zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Na tej podstawie PINB stwierdził, że budynek nie stwarza zagrożenia i może być bezpiecznie użytkowany. Na tej podstawie prawidłowo uznano, że sporny budynek garażowy może zostać zalegalizowany. Podnoszone przez skarżącego argumenty o pęknięciu ściany nośnej budynku oraz braku jego wentylacji musiały być przedmiotem oceny osoby wykonującej ekspertyzę, która stwierdzenie, że budynek nie stwarza zagrożenia i może być bezpiecznie użytkowany oparła na jego stanie technicznym. Ponadto sam brak wentylacji, czy pęknięcie ściany, nie świadczą, że obiekt stwarza zagrożenie dla życia (jak i taki wniosek nie płynie z ekspertyzy (zob. k. [...]).
Prawidłowo również organy uznały, że w procedurze uproszczonej legalizacji organ bada jedynie kompletność przedłożonych dokumentów, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz ekspertyzy technicznej. Natomiast przekroczenie granic nieruchomości jest kwestią cywilną, która winna być dochodzona na drodze cywilnej przed sądem powszechnym. Z przepisów regulujących instytucje uproszczonej legalizacji obiektów budowlanych nie wynika obowiązek rozbiórki obiektu z uwagi na naruszenie warunków technicznych. Kwestia zalewania sąsiedniej nieruchomości (jak i jej zacieniania) nie podlega ocenie w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Natomiast w zakresie naruszenia stosunków wodnych na gruncie właściwym jest Wójt (Burmistrz, Prezydent).
Podsumowując, w niniejszej sprawie nadal nie jest wyjaśniona data budowy przedmiotowego garażu.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 83, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że w tym zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia w zakresie nie przekraczającym uprawnień ciążących na organie odwoławczym (pkt I wyroku).
Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kwoty uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz zwrot poniesionych kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 497 zł, co łącznie dało kwotę 997 zł (pkt II wyroku).
Z uwagi na uwzględnienie skargi i uchylenie przez Sąd wyłącznie zaskarżonej decyzji sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ II instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W opinii Sądu uzupełniające postępowanie dowodowe może w tym przypadku zostać przeprowadzone na etapie postępowania odwoławczego, przy czym WWINB może skorzystać z możliwości jakie daje przepis art. 136 § 1 k.p.a. i zlecić przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i świadków organowi I instancji. Natomiast uzasadnienie przyszłej decyzji powinno spełniać wymogi określone przepisem art. 103 § 3 k.p.a., co wymaga również wyczerpującego wyjaśnienia z jakich przyczyn organ uznał, że dowody przedłożone przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd podkreśla, że w przypadku, gdy nie uda się uzyskać obiektywnych dowodów w postaci zdjęć lotniczych (ew. zdjęć z Google Earth) nieruchomości na dz. nr [...] w m. W. z okresu istotnego dla ustalenia daty budowy garażu, organ może ponownie oprzeć swoje rozstrzygnięcie na podstawie dowodów dostarczonych przez inwestorów oraz na podstawie zeznań stron i świadków, przy czym zeznania te, uzyskane w trybie zgodnym z przepisami k.p.a., muszą zostać ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Należy również pamiętać, że przepis art. 81a § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie będą występowały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozważy możliwość zastosowania tego przepisu przy końcowym rozstrzygnięciu sprawy.