II SA/PO 94/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-03-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznatajemnica przedsiębiorcykoszty obsługi prawnejśrodki publicznejawnośćprawo dostępu do informacjiWSANSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję spółki odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej kosztów obsługi prawnej, uznając, że spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy w kontekście wydatkowania środków publicznych.

Skarżący P. B. wnioskował o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów usług prawnych świadczonych na rzecz spółki oraz wynagrodzenia prokurenta. Spółka odmówiła, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i ochronę prywatności. WSA uchylił decyzję, uznając, że spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy, zwłaszcza w kontekście wydatkowania środków publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dokładniejszej analizy pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy i jej związku z wydatkowaniem środków publicznych.

Sprawa dotyczyła wniosku P. B. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów usług prawnych świadczonych na rzecz spółki K. sp. z o.o. oraz wynagrodzenia prokurenta. Spółka odmówiła udostępnienia tych informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i ochronę prywatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy, szczególnie w kontekście wydatkowania środków publicznych. Sąd podkreślił, że spółka, będąca w 100% własnością miasta, dysponuje środkami publicznymi, a gospodarka tymi środkami powinna być jawna. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że WSA błędnie zinterpretował pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy, nie uwzględniając w pełni jego specyfiki w kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. NSA podkreślił, że tajemnica przedsiębiorcy składa się z elementu formalnego (wola utajnienia i zabezpieczenia) i materialnego (charakter informacji), przy czym w przypadku tajemnicy przedsiębiorcy nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji, jak w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek materialnych tajemnicy przedsiębiorcy, zwłaszcza w kontekście wydatkowania środków publicznych i braku wykazania, że informacje te mają bezpośredni związek z działalnością techniczną, technologiczną czy organizacyjną, która mogłaby zachwiać pozycją rynkową. Sąd podkreślił, że w przypadku wydatkowania środków publicznych, transparentność jest priorytetem, a tajemnica przedsiębiorcy musi być wykazana w sposób niebudzący wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Koszty usług prawnych świadczonych na rzecz spółki, zwłaszcza gdy spółka dysponuje środkami publicznymi, co do zasady stanowią informację publiczną. Odmowa udostępnienia wymaga wykazania przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy, które nie zostały wystarczająco udowodnione przez spółkę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek materialnych tajemnicy przedsiębiorcy, zwłaszcza w kontekście wydatkowania środków publicznych. Podkreślono, że gospodarka środkami publicznymi jest jawna, a tajemnica przedsiębiorcy musi być wykazana obiektywnie, a nie tylko na podstawie oświadczenia przedsiębiorcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną.

u.d.i.p. art. 61 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie prawa do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

u.f.p. art. 33 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Gospodarka środkami publicznymi jest jawna.

u.f.p. art. 35

Ustawa o finansach publicznych

Klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka nie wykazała wystarczająco przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy w kontekście wydatkowania środków publicznych. Adwokat świadczący usługi prawne powinien być traktowany jako przedsiębiorca, a nie osoba fizyczna, w zakresie kosztów tych usług. Gospodarka środkami publicznymi jest jawna, co ogranicza możliwość powołania się na tajemnicę przedsiębiorcy.

Odrzucone argumenty

Spółka argumentowała, że informacje o kosztach usług prawnych stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i chronią prywatność. Spółka twierdziła, że nie jest wymagane wykazanie gospodarczej wartości informacji dla uznania jej za tajemnicę przedsiębiorcy.

Godne uwagi sformułowania

Wartość, jaką jest konstytucyjne uprawnienie obywateli do informacji publicznej dla umożliwienia weryfikowania sposobu rozporządzania środkami publicznymi, jest wartością wyższą od niesprecyzowanego interesu przedsiębiorcy w postaci ochrony potencjalnej tajemnicy. Gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Tajemnica przedsiębiorcy składa się z dwóch elementów: formalnego i materialnego.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

członek

Robert Talaga

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy w kontekście dostępu do informacji publicznej, zwłaszcza gdy dotyczy wydatkowania środków publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z udziałem środków publicznych. Interpretacja tajemnicy przedsiębiorcy może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście wydatkowania środków publicznych i tajemnicy przedsiębiorcy, co jest istotne dla transparentności działań podmiotów publicznych i prywatnych.

Czy koszty obsługi prawnej spółki z udziałem miasta to tajemnica? Sąd wyjaśnia granice dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 94/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Robert Talaga /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1051/25 - Wyrok NSA z 2025-10-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 869
art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 1, art. 35
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zarządu [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. z dnia 22 grudnia 2020 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz P. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 19 listopada 2020 r. P. B. zwrócił się do Spółki K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. drogą mailową z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie:
- kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] Prawa Pracy ul. [...], [...] W. ,
- kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku (za 10 miesięcy) z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] mec. M. G. ul. [...], [...] K. ,
- wynagrodzenia Prokurenta Spółki za ostatni pełny miesiąc.
P. B. wskazał, że żądane informacje mają zostać przesłane drogą mailową na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej.
Decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r. Zarząd K. [...] sp. z o.o. odmówił udostępnienia informacji publicznej. Spółka podkreśliła, że zwróciła się do kancelarii [...] z którą o złożenie oświadczeń w zakresie ewentualnej zgody na ujawnienia informacji zgodnie z wnioskiem przedstawionym przez P. B.. Kancelaria nie wyraziła zgody na ujawnienie informacji publicznej, które stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa kancelarii – bowiem stanowią informację finansowa posiadające wartość gospodarczą, a kancelaria podjęła istotne działania w celu utrzymania tej informacji w ścisłej poufności. Ponadto spółka zwróciła się do kancelarii [...] mec. M. G. o złożenie oświadczenia w zakresie zgody na ujawnienie informacji zgodnie z wnioskiem P. B.. Kancelaria nie wyraziła zgody na ujawnienie informacji publicznej wskazując, że żądane informacje stanowią tajemnice przedsiębiorstwa oraz dotyczą danych osobowych jako osoby fizycznej i kancelaria podjęła działania w celu utrzymania tej informacji w ścisłej poufności. Natomiast w kwestii prokurenta spółki podkreślono, że osoba ta była powołana do pełnienia tej funkcji – niemniej z tego tytułu nie otrzymywała jakiegokolwiek wynagrodzenia od spółki.
Pismem z dnia 7 grudnia 2020 roku P. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczących kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] Prawa Pracy oraz kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku (za 10 miesięcy) z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] mec. M. G.. P. B. nie złożył wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej udostępnienia informacji publicznej w zakresie wynagrodzenia prokurenta spółki. Odwołujący wskazał, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy lub prywatność osoby fizycznej ma charakter wyjątku od zasady. Przesłanki przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej ze wskazanej przyczyny muszą być rzeczywiste i precyzyjnie określone. Aby jednak dana informacja podlegała ochronie na podstawie przepisu art. 11 ust. 2 u.d.i.p. musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna (wola utajnienia danych informacji) jak i materialna (charakter informacji). Odwołujący wskazał również, że w nie zostało wyjaśnione w szczególności spełnienie przesłanki materialnej - zbadanie charakteru informacji o wysokości wynagrodzenia za usługi prawne oraz, że oparcie decyzji jedynie na podstawie dowolnej deklaracji przedsiębiorców musi być uznane za wadliwe.
Decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r., Zarząd Spółki K. Sp. z o.o. (dalej jako "organ" lub "Spółka") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 3 grudnia 2020 r.
Spółka zajęła stanowisko w zakresie informacji przez nią posiadanych, a o udostępnienie których zwracał się P. B. wskazując, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w aspekcie materialnym i formalnym bowiem Spółka stosuje środki zabezpieczenia tych informacji, a dostęp do tych informacji ma ograniczony krąg osób zajmujący się rozliczeniem tych umów oraz Spółka wyraża wolę ochrony tych informacji. Spółka stosuje adekwatne i analogiczne środki zabezpieczeń tych informacji jak osoby których dotyczyło zapytanie o ujawnienie tych informacji.
W ocenie Spółki ponownie rozpoznającej sprawę osoby fizyczne i prawne, o których udostępnienie danych zwrócił się P. B. świadczą usługi na rzecz Spółki niemniej nie biorą udziału w wykonywaniu władztwa publicznego w aspekcie czynności wykonywanych przez Spółkę w obszarze zadań publicznych i nie są osobami pełniącymi funkcję publiczną, a tym samym ich prywatność podlega dodatkowej ochronie określonej art. 5 ust. 2 u.d.i.p.. W świetle powyższego organ drugiej instancji uznał argumentacje przedstawioną przez właścicieli informacji za uzasadnioną i stanowiąca podstawę faktyczną jak i prawną podjęcia niniejszej decyzji. Spółka uznała, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorcy na która składają się na jej aspekt materialny odnoszący się do sposobów zabezpieczeń tych informacji jak również aspekt formalny czyli wola utajnienia tych informacji i ochrony tych informacji. W tym konkretnym przypadku mamy do czynienia z innymi informacjami posiadającymi wartość gospodarczą, a mianowicie informacjami finansowymi, które nie są znane powszechnie osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji oraz nie są łatwo dostępne dla tych osób, a podmioty (osoby fizyczne i prawne) uprawnione do korzystania z tych informacji lub uprawnione do rozporządzania nimi podjęły istotne działania w celu utrzymania ich w poufności. Co jednoznacznie wskazuje na fakt, że informacje te stanowią informacje finansowe, które z uwagi na wypełnienie wszystkich wskazanych powyżej przesłanek podmiotowych jak i przedmiotowych definicji tajemnicy przedsiębiorstwa taka tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią.
Pismem z dnia 04 stycznia 2021 roku P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają zasady ograniczenia prawa do informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionej odmowie udzielenia informacji, niespełniającej warunków proporcjonalności i konieczności dokonanego ograniczenia, nieznajdującej podstaw w potrzebie ochrony wartości prawnie chronionych wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP;
2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U.2018.419 j.t., dalej jako "u.z.n.k.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegającą na dowolnej kwalifikacji wnioskowanych przez Skarżącego informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa (tajemnicę przedsiębiorcy) w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k., co skutkowało nieprawidłowym uznaniem przez Spółkę, że wnioskowane przez Skarżącego informacje w zakresie wydatkowania środków publicznych w związku z obsługą prawną Spółki, stanowiące informację publiczną nie podlegają udostępnieniu z uwagi na ograniczenia określone przez art. 5 ust. 2 u.d.i.p., podczas gdy:
- wnioskowane informacje nie posiadają wartości gospodarczej dla Spółki oraz podmiotów prowadzących obsługę prawną Spółki;
- podmioty prowadzące obsługę prawną Spółki nie podjęły niezbędnych działań w celu zachowania poufności wnioskowanych informacji (wynagrodzenie - koszty poniesione przez Spółkę) bowiem powinny one nastąpić w momencie składania odpowiednich dokumentów (nawiązywania współpracy), a nie w następstwie wniosku o udzielenie informacji,
- nie jest dopuszczalne zastrzeżenie przez przedsiębiorcę tajemnicą przedsiębiorstwa, czy też tajemnicą przedsiębiorcy informacji dotyczących otrzymanego wynagrodzenia, jeżeli dotyczy to wydatkowania środków publicznych, co wynika z ogólnej zasady jawności finansów publicznych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w bezpośredni sposób doprowadziły organ do uznania, że w niniejszej sprawie nie istnieją przesłanki obligujące Spółkę do udostępnienia wnioskowanej przez Skarżącego informacji publicznej;
3. art. 107 §1 i §3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez brak zawarcia imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenia podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję (art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p.). Ponadto w decyzji Spółka nie zawarła pouczenia;
4. art. 16 ust. 1-2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie rozstrzygnięcia, podczas gdy decyzja uznająca daną informację za tajemnicę przedsiębiorstwa wymaga wnikliwego uzasadnienia. Spółka w szczególności nie wskazała w jaki sposób wnioskowana informacja (koszty obsługi prawnej) posiada wartość gospodarczą i jaki miałoby skutek jej udostępnienie;
5. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że żądane informacje publiczne stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa (tajemnicę przedsiębiorcy) w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji, gdy ta okoliczność nie została przez Spółkę dostatecznie wyjaśniona, z uwagi na brak obiektywnej weryfikacji przez Spółkę wyjaśnień podmiotów prowadzących obsługę prawną świadczących o tym, że wynagrodzenie otrzymywane od Spółki stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. W konsekwencji decyzja została oparta na arbitralnym stanowisku podmiotów prowadzących obsługę prawną Spółki co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
6. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji odmownej w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw i bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy mające wpływ na wynik sprawy;
7. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji K. Sp. z o.o. z dnia 03 grudnia 2020 roku w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji K. Sp. z o.o. z dnia 03 grudnia 2020 roku w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie: kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] Prawa Pracy oraz kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku (10 miesięcy) z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] mec. M. G..
W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie powtarzając zasadniczo stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Spółka podkreśliła, że rozmija się ze skarżącym w zakresie definicji pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa, która nie sprowadza się jedynie do definicji wyrażonej w art. 11 ust. 2 u.z.n.k., ale obejmuje również szerszy niż przewidziany w tym przepisie katalog. W rozumieniu Spółki tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności i nie jest wymagana dla uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa spełnianie przez tę informację przesłanki gospodarczej wartości informacji. W ocenie Spółki informacje których udostępnienia domagał się Skarżący taką wartość gospodarczą zawierały bowiem są to informacje finansowe istotne z punktu widzenia działalności gospodarczej Spółki, których ochrony w sensie materialnym i formalnym podejmuje się Spółka.
Jednocześnie Spółka nie podzieliła stanowiska Skarżącego, że aby istniała podstawa odmowy udzielenia określonej informacji w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej to informacje te muszą zawierać w sobie jakąś szczególną wartość gospodarczą. Jak to zostało już wyżej podkreślone, za informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa w świetle orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego można uznać również informację, która takiego przymiotu nie posiada. Informacja tak zarówno dla podmiotów, których dotyczyła jak również dla samej Spółki taką informację o wartości gospodarczej stanowi, bowiem jest informacją o wydatkach i przychodach z działalności, a informacje finansowe co do zasady stanowią informację gospodarczą w szczególności informacje o dochodach, które uzyskuje się na podstawie współpracy z określonym podmiotem. Informacje te dostępne są dla organów kontroli skarbowej natomiast nie mają charakteru informacji powszechnie dostępnej.
Spółka podkreśliła szczególny wrażliwy charakter informacji, których ujawnienia domaga się Skarżący. Skarżący nie domaga się ujawnienia informacji hipotetycznej np. o zawartej umowie, która może, a nie musi być realizowana ze względu na jej ramowy charakter. Skarżący domaga się ujawnienia informacji stricte finansowej dostępnej dla bardzo ograniczonego kręgu osób w tym urzędów kontroli skarbowej, która jest ściśle chroniona przez podmioty nią dysponujące, które w sposób ścisły ograniczają krąg osób mających do niej dostęp. Z punktu podmiotu, których ta informacja dotyczy jest to informacja o przychodach osiągniętych z danej umowy i ma walor gospodarczy. Z punktu widzenia Spółki odnosi się ona do jej kosztów obsługi prawnej co powoduje, ze jej wartość jest ściśle gospodarcza, a wartość tą Spółka chroni.
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: 1. uchylił zaskarżoną decyzję, 2. zasądził od K. sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz P. B. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd nie dopatrzył się nadużycia prawa i próby pozyskania informacji we własnej sprawie i przyjął, że okoliczność, iż Kancelaria reprezentowała w jednej ze spraw Spółkę w sporze ze Skarżącym nie oznaczała, iż wniosek o udzielenie informacji o kosztach poniesionych w całym 2020 r., a nie wyłącznie związanych z ww. sprawy, stanowił próbę pozyskania informacji we własnej sprawie.
Sąd odniósł się do kwestii powołania się częściowo na ochronę prywatności osoby fizycznej tj. mec. M. G. i uznał, że w tym zakresie Spółka niezasadnie powołała się na ochronę prywatności. W niniejszej sprawie wniosek dotyczył wynagrodzenia jakie otrzymał mec. M. G. od Spółki w 2020 r., a więc wniosek dotyczył kwestii gdzie ww. działał jako przedsiębiorca świadcząc na rzecz Spółki usługi prawne. Z uwagi na treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wysokości kosztów poniesionych na obsługę prawną, adwokata świadczącego na rzecz Spółki usługi prawne traktować należy jako przedsiębiorcę, a nie osobę prywatną.
W ocenie Sądu przedwczesna była odmowa udostępnienia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Pojęcie tajemnica przedsiębiorcy, którym ustawodawca posłużył się w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wywodzi się z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Pojęcie tajemnica przedsiębiorcy i tajemnica przedsiębiorstwa w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnica przedsiębiorcy w istocie zawiera się w tajemnicy przedsiębiorstwa, a jedyna różnica polega na złagodzeniu wymogów formalnych tajemnicy poprzez brak konieczności wystąpienia przesłanki jej gospodarczego znaczenia dla przedsiębiorcy. Tak rozumiana tajemnica przedsiębiorcy zawiera dwa elementy: materialny oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Tym samym możliwość ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej poprzez powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy jest uzasadniona, gdy 1) brak jest wcześniejszego upublicznienia określonych informacji znajdujących się w dokumentacji wniesionej przez przedsiębiorcę; 2) podjęto przez przedsiębiorcę niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji; 3) uprawdopodobniono, że informacje te mają ze względu na swój charakter szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę.
Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, iż tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności i nie jest wymagana dla uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa spełnianie przez tę informację przesłanki gospodarczej wartości informacji. Dla uznania, iż mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy nie było wystarczające jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą. Aby takie zastrzeżenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne, żądane informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża. Powinno być ono przedstawione przez organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji odmownej.
W ocenie Sądu Spółka wykazała, iż podjęto stosowne działania celem utajnienia żądanej informacji, to jednak niewystarczające było uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter szczególną wartość gospodarczą gdyż lakonicznie stwierdzono, że informacje te dotyczą dochodów Kancelarii czy też wydatków Spółki i z tego tytułu mają już wartość gospodarczą. Nie przedstawiono racjonalnej argumentacji, iż mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy. Decyzje poddane kontroli Sądu nie wypełniały przesłanek umożliwiających w świetle art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ograniczenie dostępu do żądanej przez Skarżącego informacji publicznej. Nie uprawdopodobniono poprzez stosowną argumentację czy informacje o których udostępnienie wystąpił Skarżący posiadają dla przedsiębiorcy szczególną wartość gospodarczą, a w konsekwencji, że ich ujawnienie mogłoby narazić Spółkę na szkodę. Nie można było poprzez analizę motywów Spółki stwierdzić zasadności odmowy udostępnienia informacji publicznej podyktowanej koniecznością ochrony tajemnicy przedsiębiorcy. W sytuacji, gdy płatności za obsługę prawną dokonuje podmiot dysponujący majątkiem publicznym, wartość, jaką jest konstytucyjne uprawnienie obywateli (a także innych podmiotów) do informacji publicznej dla umożliwienia weryfikowania sposobu rozporządzania środkami publicznymi, jest wartością wyższą od niesprecyzowanego interesu przedsiębiorcy w postaci ochrony potencjalnej tajemnicy.
Spółka złożyła skargę kasacyjna od powyższego wyroku.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 roku, sygn. akt III OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Sąd kasacyjny nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p., upatrywanego w błędnej jego wykładni polegającej na tym, że w zakresie informacji dotyczącej kosztów poniesionych przez obsługę prawną adwokata świadczącego na rzecz organu usługi prawne traktować należy go jako przedsiębiorcę, a nie osobę prywatną a przez to nie przysługuje mu prawo do prywatności. Sąd I instancji powołując się na przepis art. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakwalifikował adwokata M. G. jako przedsiębiorcę. W rezultacie, skoro pytanie z punktu 2 wniosku dotyczy działalności tegoż przedsiębiorcy związanej z kosztami udzielania pomocy prawnej organowi a nie jego sfery prywatnej (danych prywatnych osoby fizycznej), to właśnie ze względu na taką treść wniosku skarżącego z 19 listopada 2020 r., w tym zakresie nie przysługuje mu prawo ograniczenia dostępu do tych informacji ze względu na prawo do prywatności.
Zdaniem NSA zasadne okazały się natomiast pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska zgodnie z którym pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy, o jakiej mowa wart. 5 ust. 2 u.d.i.p., utożsamia się z pojęciem tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zawiera art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił natomiast stanowisko, zgodnie z którym pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zwiera art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i przyjmuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. W świetle art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji należy przyjmować, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
NSA zgodził się, że tajemnica przedsiębiorcy w istocie zawiera się w tajemnicy przedsiębiorstwa, a jedyna różnica polega na złagodzeniu wymogów formalnych tajemnicy przez brak konieczności wystąpienia przesłanki jej gospodarczego znaczenia dla przedsiębiorcy. Sąd I instancji niezasadnie stwierdził, że "możliwość ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej przez powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy będzie uzasadnione wyłącznie wówczas, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: (...) 3) uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę". Taka wykładnia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy doprowadziła Sąd I instancji do zanegowania stanowiska Spółki, że nie jest wymagane dla uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa spełnianie przez tę informację przesłanki gospodarczej wartości informacji i co najmniej przedwczesnego uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).
Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).
Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:
1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2) wglądu do dokumentów urzędowych;
3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).
Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie jednak z przepisem art. 5 ust. 1 u.d.i.p., tak określone powszechne prawo do informacji publicznej, podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).
Powyższe ograniczenia wynikają wprost z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenie prawa do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Art. 47 Konstytucji RP przewiduje zaś dla każdego prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.
U.d.i.p. wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Rozpoznając sprawę ponownie, należy przypomnieć, że wnioskiem z 19 listopada 2020 roku P. B. zwrócił się do K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie: - kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] Prawa Pracy ul. [...], [...] W. , - kosztów poniesionych przez Spółkę w 2020 roku (za 10 miesięcy) z tytułu usług prawnych świadczonych przez Kancelarię [...] mec. M. G. ul. [...], [...] K. , - wynagrodzenia Prokurenta Spółki za ostatni pełny miesiąc.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu [...] Sp. z o.o. z siedziba w K. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia czy Spółka zasadnie odmówiła udostępnienia żądanej informacji w odniesieniu do dwóch pierwszych pytań powołując się w tym zakresie na tajemnicę przedsiębiorcy i częściowo na ochronę prywatności, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Jak zaznaczono powyżej sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 09 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK [...] uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania. Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1346/22).
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględnił stanowisko Sądu kasacyjnego, zaprezentowane w uzasadnieniu w szczególności – wykładnię przepisów prawa dotyczących tajemnicy przedsiębiorcy i warunków, w jakich można się na nią powołać w celu ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej. Sąd I instancji ponownie dokonał oceny zaskarżonej decyzji pod kątem tego czy w zaskarżonej decyzji Spółka wykazała przesłanki z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. do odmowy udostępnienia informacji żądanych w punktach 1 i 2 wniosku skarżącego z 19 listopada 2020 r.
W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK [...] podkreślił, że Sąd I instancji nie stwierdził, by M. G. nie przysługiwało prawo do prywatności w sytuacji gdyby żądane informacje nie dotyczyły jego działalności jako przedsiębiorcy. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo stwierdził brak przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. do powołania się przez Spółkę na ochronę prywatności tego przedsiębiorcy i odmówienie na tej podstawie udostępnienia informacji żądanej w punkcie 2 wniosku. Zatem Sąd nie odmówił ochrony danym prywatnym osób fizycznych, także adwokatów prowadzących działalność gospodarczą, bowiem żądane dane nie dotyczyły danych prywatnych adwokata lecz danych związanych z jego działaniami jako przedsiębiorcy. W rezultacie należy stwierdzić, że naruszenie prawa dokonane przez spółkę jakie zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji zostało potwierdzone przez Sad kasacyjny, a zatem już z tego względu na leżało uchylić zaskarżona decyzję.
W kwestii odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy o jakiej mowa w art. 5 ust 2 u.d.i.p. należało wziąć pod uwagę jako wiążące, że Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko, zgodnie z którym pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zwiera art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i przyjmuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. Skoro tajemnicę przedsiębiorcy z art. 5 ust 2 u.d.i.p. wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji to odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu. Przy czym organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany, wydając decyzję odmową z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy, powinien uwzględnić to, iż ustawa o dostępie informacji publicznej nie zawiera definicji tego pojęcia. Tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust 2 u.d.i.p. stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 192/13 i z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 511/13).
Na tajemnicę przedsiębiorcy składają się łącznie dwa elementy: formalny - rozumiany jako wyrażenie woli utajnienia danych informacji, przejawiającej się w formie podjętych czynności, przedsięwziętych przez przedsiębiorcę w celu zapewnienia poufności określonych danych - oraz kolejny element równie istotny - aspekt materialny (odnoszący się do charakteru informacji i wynikającej z niego konieczności zachowania jej poufności). Do wykazania przesłanki formalnej nie jest wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie faktu zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych.
Dokonując analizy elementu formalnego tajemnicy przedsiębiorcy należy uwzględnić, że stanowić ją mogą z zasady informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacje utajnione muszą przy tym posiadać określoną wartość dla przedsiębiorcy i nie są składnikiem wiedzy powszechnej, ogólnie lub łatwo dostępnej. Informacja staje się tajemnicą przedsiębiorcy, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa, czy też osoby ściśle z przedsiębiorstwem współpracujące przy realizowaniu określonej umowy). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania, lecz w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o każdy sposób działania, który wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne. Jednocześnie nie są tajemnicą przedsiębiorstwa informacje, z którymi można się bez przeszkód zapoznać.
Dokonując analizy elementu materialnego należy uwzględnić, że przesłanka materialna odnosi się natomiast do treści informacji, których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. W aspekcie materialnym z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. wynika, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca szeroko rozumianą wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (dotycząca szeroko rozumianej organizacji przedsiębiorstwa - jego struktury, przepływu dokumentów, sposobu kalkulacji cen, zabezpieczenia danych itp.). Wyliczenie ustawowe zawarte w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. nie jest przy tym wyczerpujące. Rodzaj informacji chronionych przez art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jest jednak różny. Tajemnica przedsiębiorstwa jest węższa niż tajemnica przedsiębiorcy, przy której kwalifikacji nie jest wymagane aby miała też wartość gospodarczą. Kwalifikując informację publiczną jako objętą tajemnicą przedsiębiorcy, można powołać się także na wartość gospodarczą, jako wartość rozumianą szeroko, określoną w każdej wymiernej postaci. Pod pojęciem informacji posiadającej wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. za wystarczające w tej mierze należy uznać istnienie nawet nieznacznej lub jedynie potencjalnej wartości ekonomicznej informacji, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zaoszczędzić mu wydatków lub zwiększyć jego zyski w relacjach z innymi uczestnikami obrotu. Wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy te dane, które odnoszą się do szeroko rozumianego gospodarowania przez firmę jej mieniem, jak i szczegółów organizacyjnych, technicznych czy technologicznych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej. W tym zakresie należy odwołać się również do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa, co oznacza, że chodzi o taką informację, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski.
Jakkolwiek przepisy u.d.i.p. gwarantują ochronę danych stanowiących np. tajemnicę przedsiębiorcy i zezwalają na odmowę udostępnienia określonych informacji, jeżeli ich upublicznienie mogłoby spowodować naruszenie tej tajemnicy, to jednak ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną (art. 5 u.d.i.p.) ma charakter wyjątku od zasady. Istnienie tej tajemnicy musi być w konkretnych przypadku rzeczywiste, precyzyjnie określone i niewątpliwe. Tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli była objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifikowanych np. przez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w umowie, bądź przez wyrażenie zastrzeżenia w złożonym oświadczeniu (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1301/21; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2950/14; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1258/21). Przesłanki nieudzielenia informacji publicznej ze wskazanego powodu muszą być omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1993/16). Dla przedsiębiorcy wszystko, co wiąże się z jego funkcjonowaniem, może mieć wartość gospodarczą. Jednakże nie wszystko stanowić będzie tajemnicę przedsiębiorcy. W motywach decyzji powinno być więc wyjaśnione, na czym w danym przypadku tajemnica przedsiębiorcy polega, a podmiot zobowiązany nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy co do istnienia tajemnicy przedsiębiorcy, lecz samodzielnie powinien dokonać weryfikacji wskazanych przez przedsiębiorcę okoliczności pod kątem istnienia tej tajemnicy. Tajemnica przedsiębiorcy nie jest wartością samą w sobie, ma wszak chronić przedsiębiorcę przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla prowadzonej przez niego działalności wywołać ujawnienie określonych informacji publicznych, żądanych w trybie u.d.i.p. Muszą one zatem obiektywnie zaistnieć. Dostęp do informacji publicznej wspiera zasadę jawności gospodarowania środkami publicznymi. Co do zasady zatem treść umów, którymi wiążą się podmioty gospodarujące majątkiem publicznym z innymi podmiotami, powinny być jawne i transparentne. Odstępstwo od tej zasady wprawdzie uzasadnia tajemnica przedsiębiorcy, poparta jednak wykazaniem, że rzeczywiście mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy w sensie materialnym i przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu jej zachowania (w sensie formalnym). Powoływanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa powinno być poparte gruntowną i kompleksową analizą, czy znajduje ona zastosowanie do wszystkich elementów wniosku o udostępnienie informacji.
Biorąc pod uwagę zgodnie z wykładnią dokonaną przez NSA, że tajemnica przedsiębiorcy, o której stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p. składa się z dwóch elementów: formalnego i materialnego, ponownej analizie poddano decyzję spółki w takim zakresie. W zakresie aspektu formalnego, odnoszącego się do wyrażenia woli utajnienia danych informacji oraz odpowiedniego ich zabezpieczenia, zaskarżona decyzja zawiera wystarczające uzasadnienie. Wskazano, że zarówno przedsiębiorcy (kancelarie prawne), jak i spółka czyni odpowiednie starania, aby informacje odnoszące się do zawieranych umów pozostały poufne. Natomiast w zakresie aspektu materialnego, a więc odnoszącego się do treści informacji wskazać należy, że przesłanki odmowy udzielenia informacji publicznej nie zostały w zaskarżonej decyzji wystarczająco uargumentowane. W szczególności spółka nie odniosła się w swojej decyzji do faktu dysponowania środkami publicznymi. Uzasadnienie nie przedstawia rozumowania organu z którego mógłby wynikać stosunek zachodzący pomiędzy jawnością dysponowania środkami, o którym stanowią przepisy u.f.p., a tajemnicą przedsiębiorcy wskazaną w u.d.i.p. Podkreśla ono jednocześnie, że K. Sp. z o.o. jest pomiotem w którym 100% kapitału zakładowego należy do Miasta K.. W istocie Spółka sprowadziła swoją analizę do twierdzenia, że w tym przypadku mamy do czynienia z informacjami posiadającymi wartość gospodarcza, a mianowicie z informacjami finansowymi, które nie są znane powszechnie osobnom zajmującym się tym rodzajem informacji, nie są łatwo dostępne dla tych osób, a podmioty uprawnione do korzystania z tych informacji lub uprawnione do korzystania z tych informacji lub uprawnione do rozporządzania nimi podjęły istotne działania w celu utrzymania ich w poufności. Tymczasem Spółka jako podmiot w którym Miasto K. posiada 100 % udziałów w kapitale zakładowym jest podmiotem dysponującym środkami publicznymi. W tym względzie należało dodatkowo uwzględnić, że wydatkowane były w tym przypadku środki publiczne, a gospodarka środkami publicznymi jest jawna, co wynika z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.), zwanej dalej u.f.p. Zasadą zatem jest, że informacja o majątku, którym dysponują również podmioty inne niż jednostki sektora finansów publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), podlega udostępnieniu podmiotowi zainteresowanemu. Dostęp do informacji publicznej wspiera zatem zasadę jawności gospodarowania i dysponowania środkami publicznymi. Co do zasady zatem treść umów, którymi wiążą się podmioty gospodarujące majątkiem publicznym z innymi podmiotami, powinny być jawne i transparentne, zwłaszcza, gdy chodzi o wydatki podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Uzasadniająca odstępstwo od tej zasady tajemnica przedsiębiorcy musi być w tych okolicznościach poparta niebudzącym wątpliwości i ściśle zindywidualizowanym, a nie generalnym wykazaniem, że z taką tajemnicą mamy do czynienia. Zgodnie z art. 35 ustawy o finansach publicznych, "klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa".
Reasumując rozważania poczynione po powtórnej analizie sprawy, będącej skutkiem oceny prawnej dokonanej przez NSA, Sąd doszedł do przekonania, że organ nie wykazał, że wnioskowane informacje odnoszą się do ustaleń umownych, mających bezpośredni związek z prowadzoną przez przedsiębiorców działalnością (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych oraz know-how), które mogłyby zachwiać pozycją przedsiębiorców czy spółki na rynku. W tym względzie jednocześnie wymaga podkreślenia, że w sytuacji gdy dochodzi do kontaktów gospodarczych pomiędzy podmiotami finansów publicznych a prywatnymi przedsiębiorcami, podmioty te (w analizowanej sprawie - podmiot świadczący usługi z zakresu obsługi prawnej) muszą liczyć się z tym, iż z uwagi na transparentność działań organów państwa i samorządu terytorialnego, będą musiały zrezygnować z części swoich uprawnień w tym m.in. w zakresie ochrony szeroko rozumianej tajemnicy przedsiębiorstwa. Ograniczenia tych uprawnień czerpią swe źródło z regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 u.f.p., stanowiącej, iż gospodarka środkami publicznymi jest jawna. W tych przypadkach rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej należy skupić ciężar badania na źródle finansowania, a nie roli podmiotu otrzymującego wynagrodzenie wynikające z zawartej umowy cywilnoprawnej (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 20 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 197/20).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wysokość poniesionego przez Skarżącego wpisu sądowego od skargi.
Rozpoznając sprawę ponownie organ jeszcze raz dokona oceny wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 19 listopada 2020 r. mając na uwadze stanowisko odnoszące się do rozumienia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy przedstawionego w niniejszym orzeczeniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI