II SA/Po 921/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2015-12-30
NSAnieruchomościWysokawsa
zagospodarowanie przestrzenneplan miejscowyochrona wód podziemnychodpadymagazynowanie odpadówkompetencjeuchwałastwierdzenie nieważnościprawo własnościzasada prawidłowej legislacji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w M. dotyczącej zakazu magazynowania odpadów, uznając ją za rażąco naruszającą prawo i przekraczającą kompetencje rady.

Sprawa dotyczyła skargi Gminnej Spółdzielni "A" na uchwałę Rady Miejskiej w M. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółdzielnia zarzuciła, że § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały, zakazujący magazynowania odpadów, narusza jej interes prawny i uniemożliwia prowadzenie działalności. Sąd uznał, że Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając zakaz magazynowania odpadów bez ustanowienia obszarów ochronnych dla zbiorników wód podziemnych przez właściwy organ. Dodatkowo, sąd wskazał na rażące naruszenie zasady prawidłowej legislacji i prawa własności z uwagi na nieprecyzyjne sformułowanie przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Gminnej Spółdzielni "A" w M. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia 30 października 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca Spółdzielnia podniosła, że § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały, zakazujący magazynowania odpadów, narusza jej interes prawny i uprawnienia, uniemożliwiając prowadzenie działalności polegającej na zbieraniu złomu i makulatury. Rada Miejska argumentowała, że zakaz został wprowadzony w celu ochrony wód podziemnych, ponieważ teren objęty planem znajduje się w granicach głównych zbiorników wód podziemnych. Sąd uznał jednak, że Rada Miejska wkroczyła w kompetencje dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, który jest jedynym organem uprawnionym do ustanawiania obszarów ochronnych dla zbiorników wód podziemnych i określania związanych z tym zakazów. Sąd stwierdził, że samo istnienie głównych zbiorników wód podziemnych nie jest równoznaczne z ustanowieniem obszaru ochronnego. Ponadto, sąd uznał, że § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały rażąco narusza zasadę prawidłowej legislacji (art. 2 Konstytucji RP) poprzez nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne sformułowanie, które uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej, nawet związanej z wytwarzaniem niewielkich ilości odpadów. Zakaz ten narusza również prawo własności (art. 21 Konstytucji RP) i zasadę proporcjonalności. Sąd stwierdził nieważność § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały, jednocześnie uznając, że § 12 ust. 1 pkt 2 uchwały (nakazujący stosowanie rozwiązań technicznych chroniących wody podziemne) nie jest obarczony wadą nieważności. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie jest uprawniona do samodzielnego wprowadzania takich zakazów. Ustanowienie obszaru ochronnego dla zbiornika wód podziemnych oraz określenie zakazów i ograniczeń należy do kompetencji dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że polski system prawny przewiduje dwuetapowy proces ustanawiania obszarów ochronnych dla zbiorników wód podziemnych, obejmujący prace geologiczne i hydrogeologiczne, a następnie wydanie aktu prawa miejscowego przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Rada gminy może jedynie uwzględnić istniejące ograniczenia, a nie samodzielnie je tworzyć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (34)

Główne

u.p.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.g.g. art. 90 § ust. 1 pkt 1

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 90 § ust. 1 pkt 2 lit. g

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 90 § ust. 2 pkt 5

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

p.g.g. art. 95 § ust. 1

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

p.w. art. 59 § ust. 1 i 2

Ustawa Prawo wodne

p.w. art. 60

Ustawa Prawo wodne

p.w. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Ustawa Prawo wodne

p.o.ś. art. 73 § ust. 1 pkt 3

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

P.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 147 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 44

Kodeks cywilny

k.c. art. 46

Kodeks cywilny

k.c. art. 551

Kodeks cywilny

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

rozp. MS art. 2 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów

rozp. PRM art. 116

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

rozp. PRM art. 118

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

rozp. PRM art. 143

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, wprowadzając zakaz magazynowania odpadów bez ustanowienia obszaru ochronnego przez właściwy organ. Zakaz magazynowania odpadów jest nieprecyzyjny, wewnętrznie sprzeczny i uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, naruszając zasadę prawidłowej legislacji. Zakaz narusza prawo własności i zasadę proporcjonalności.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. (nie mają zastosowania do procedury planistycznej). Argument dotyczący naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (nieuzasadniony). Argumenty dotyczące naruszenia art. 44, 46 i 551 Kodeksu cywilnego (nieuzasadnione).

Godne uwagi sformułowania

Rada Miejska w M. wkroczyła w kompetencje właściwego miejscowo dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Ustanowienie obszaru ochronnego dla zbiornika wód podziemnych ma charakter dwuetapowy. Zakaz magazynowania wszelkich odpadów, obejmujący nawet wstępne magazynowanie przez wytwórcę, stanowi rażące naruszenie zasady prawidłowej legislacji. Plan miejscowy interpretowany jest jako zawierający zapisy bardziej rygorystyczne w zakresie obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych niż przewidują to obowiązujące przepisy.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Rzyminiak - Owczarczak

sędzia

Izabela Paluszyńska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji organów w zakresie planowania przestrzennego i ochrony wód podziemnych; zasada prawidłowej legislacji i ochrona prawa własności w kontekście planów miejscowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ustanowienia obszaru ochronnego dla zbiornika wód podziemnych przez właściwy organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędna interpretacja przepisów i przekroczenie kompetencji przez organy samorządowe mogą prowadzić do uchylenia planu miejscowego, co ma istotne znaczenie dla inwestorów i właścicieli nieruchomości.

Rada Miejska nie mogła zakazać magazynowania odpadów. Sąd wyjaśnia, kto ma takie kompetencje.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 921/15 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2015-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 647
art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 8 , art 15 ust. 2 pkt 3, 7 i 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 196
art. 90 ust. 1 pk t1, pkt 2 lit. g, ust. 2 pkt 5, art. 95 ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 145
art. 8 ust. 1 pkt 1,art. 59 ust,. 1 i 2, art. 60
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 1232
art. 73 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 21 ust.1, art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni "A" w M. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] 2013r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady Miejskiej w M. z dnia [...] 2013 roku Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów zabudowy techniczno - produkcyjnej i terenów zabudowy mieszkaniowej z usługami przy ulicy Ś. w M., II. zasądza od Rady Miejskiej w M. na rzecz skarżącej kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 8 lipca 2015 r. do Rady Miejskiej w M. wpłynęło wezwanie Gminnej Spółdzielni "A" w M. (dalej: Spółdzielnia) o zmianę uchwały nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 30 października 2013 r. w celu usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia Spółdzielni.
Jak wynika z uzasadnienia wezwania uchwała, którą przyjęto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenów zabudowy techniczno-produkcyjnej i terenów zabudowy mieszkaniowej z usługami przy ul. S. w M., narusza interes prawny i uprawnienia Spółdzielni uniemożliwiając prowadzenie jej pewnego zakresu działalności i uzyskiwania z tego przychodów. Przedmiotem działalności Spółdzielni jest m.in. zbiór odpadów, tj. złomu i makulatury. Odpady stalowe są składowane w metalowych pojemnikach-kontenerach ustawionych na nieruchomości położonej w M., ul. S. 75 A, działka o nr ewidencyjnym 2163/8 będącej własnością Spółdzielni, stanowiącej w poprzednim miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren zabudowy przemysłowej, Odpady są zbierane w celu sprzedaży firmie, z którą Spółdzielnia ma zawartą stosowną umowę i która własnym transportem odbiera złom.
W § 12 ust.1 pkt 1 zakwestionowanej uchwały zakazuje się "magazynowania" na przedmiotowej nieruchomości odpadów naruszając tym samym interes prawny Spółdzielni i jej uprawnienia, dlatego strona wniosła o pilne zastąpienie tegoż zapisu wyrazem "składowania" odpadów.
Odpowiadając na wezwanie Burmistrz Miasta M. wyjaśnił, iż zakwestionowany przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjęto z uwagi na to, że obszar objęty opracowaniem planu znajduje się w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...], dla których obowiązują następujące ustalenia tj.
1) zakaz magazynowania odpadów, w szczególności niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne i obojętne;
2) konieczność stosowania rozwiązań technicznych i technologicznych uwzględniających wymogi wód podziemnych przy realizacji nowych inwestycji.
Przedmiotowy zapis wprowadzony został do przepisów planu miejscowego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk opadów.
Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi Gminna Spółdzielnia "A" w M. złożyła skargę na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia 30 października 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów zabudowy techniczno-produkcyjnej i terenów zabudowy mieszkaniowej z usługami przy ul. S. w M. zarzucając naruszenie:
1. art. art. 44, 46 i 551 Kodeksu cywilnego,
2. Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. art. 6, 7, 77 § 1
3. art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Strona skarżąca wniosła o zmianę uchwały poprzez stwierdzenie jej nieważności w części § 12 ust 1 pkt 1 oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie strony skarżącej przedmiotowy zapis zaskarżonej uchwały przyjęto bez rozeznania co do jego skutków.
Dalej wskazano, iż zapis jest powtórzeniem przepisów powszechnie obowiązujących, co zgodnie z § 116 i § 118, w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej w projektach aktów prawa miejscowego, a takim jest projekt planu miejscowego, nie jest właściwe. Przywołane wyżej przepisy powszechnie obowiązujące to ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach i rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów. W myśl art. 35 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. W przypadku Spółdzielni nie zachodzi zmiana przeznaczenia. Przytoczony przepis art. 35 jest istotny, wskazuje, że funkcja, która już zaistniała w terenie może funkcjonować nadal w takich granicach, w jakich funkcjonowała w momencie uchwalenia planu miejscowego. Jednak wskutek zapisu w § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały skarżąca nie uzyskała zezwolenia na kontynuację działalności dot. zbioru odpadów.
Przedmiotowa uchwała narusza interes prawny, w szczególności prawo własności, o którym mowa w art. art. 44, 46 i 551 Kodeksu cywilnego i uprawnienia strony skarżącej, jako przedsiębiorcy uniemożliwiając mu prowadzenie pewnego zakresu działalności i uzyskiwania z tego przychodów.
Zakwestionowany zapis planu miejscowego zakazuje magazynowania odpadów. Taki zapis powoduje, że na tym terenie (przemysłowo-usługowym) nie może prowadzić działalności żadna firma wytwarzająca lub zbierająca odpady, ponieważ ta działalność zawsze wiąże się z czasowym magazynowaniem odpadów.
Odpowiadając na skargę Burmistrz Miasta M. wniósł o jej uwzględnienie poprzez stwierdzenie nieważności § 12 ust 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały.
Organ wyjaśnił, iż przedmiotowy zapis został wprowadzony do przepisów planu miejscowego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów, zgodnie z którym składowiska odpadów niebezpiecznych, innych niż niebezpieczne i obojętne nie mogą być lokalizowane między innymi na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych. Z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, chociaż taki zapis się w planie miejscowym nie znalazł, że również składowiska odpadów obojętnych nie mogą być lokalizowane na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych. Przedmiotowe rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typu składowisk odpadów, w którym w § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 wprowadzono zakaz lokalizowania w strefach zasilania głównych i użytkowych zbiorników wód podziemnych (GZWP i UZWP) składowisk odpadów niebezpiecznych, odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne oraz obojętnych.
Dalej Burmistrz wskazał, iż obszar objęty planem miejscowym znajduje się granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...]. Jest to niewątpliwie informacja wskazująca, iż dany obszar pokrywa się z obszarami ochronnymi dwóch zbiorników wód podziemnych. Jednocześnie jest to informacja o tyle istotna, że wpływa na sposób zagospodarowania terenu. Ten wpływ krystalizuje się między innymi poprzez ograniczenia bądź nawet brak możliwości w lokalizacji pewnych przedsięwzięć tj. np. składowisk odpadów.
Według organu brak w zaskarżonym planie miejscowym przedmiotowego § 12 ust. 1 pkt 1, nie umożliwiłby lokalizowanie składowisk na obszarze objętym planem. Zgodnie bowiem z § 116 i § 118 rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie składowisk odpadów, w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" w projektach aktów prawa miejscowego, a takim jest niewątpliwie plan miejscowy, nie powtarza się przepisów aktów normatywnych oraz nie zamieszcza się przepisów niezgodnych z ustawami i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. Stąd też niezależnie, czy przedmiotowy § 12 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały znajdowałby się w zaskarżonej uchwale, czy też nie, na tym terenie, ze względu na sam fakt występowania udokumentowanych obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, brak jest możliwości lokalizacji jakichkolwiek składowisk.
Dalej wyjaśniono, iż odpady, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach rozumiane są jako każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia jest obowiązany. Magazynowaniem, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy jest czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
1) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę:
2) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów;
3) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów.
Z przytoczonej definicji wynika, że magazynowanie wiąże się z pewnego rodzaju tymczasowością, czy to przechowywania danego odpadu w danym miejscu, czy też postaci samego odpadu (przetwarzanie). Działka strony skarżącej, zgodnie z zaskarżonym planem miejscowym, przeznaczona jest pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej, oznaczone symbolem 5P/U na rysunku planu. Przyjęcie literalnego brzmienia § 12 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały bez odniesienia do przeznaczenia terenu oraz pozostałych ustaleń planu doprowadziłoby do niemożności zrealizowania ustaleń planu miejscowego w ogóle. Skarżąca akurat prowadzi działalność gospodarczą związaną z magazynowaniem złomu i makulatury w odpowiednich pojemnikach celem jej dalszej sprzedaży, ale w przypadku przyjęcia literalnego brzmienia w/w zapisu na tym terenie nie można byłoby prowadzić nawet działalności biurowej. Również w działalności biurowej wytarzane są odpady, takie jak chociażby makulatura, które są magazynowane w tym biurze, a następnie przekazywane właściwemu podmiotowi zajmującemu się zbieraniem odpadów. Tym samym przyjęcie literalnego brzmienia przedmiotowego przepisu w oderwaniu od pozostałych ustaleń planu miejscowego, ale także obowiązujących ustaw i rozporządzeń, prowadzi do sytuacji, że plan miejscowy interpretowany jest jako zawierający zapisy bardziej rygorystyczne w zakresie obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych niż przewidują to obowiązujące przepisy. Taka wykładnia planu miejscowego prowadzi do wewnętrznej sprzeczności planu miejscowego, ponieważ z jednej strony ustalone jest przeznaczenie (funkcja terenu), a z drugiej strony ta funkcja jest niemożliwa do wykonania.
Według Burmistrza nie ulega wątpliwości konieczność wskazania w planie miejscowym występowania obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych. Samo wskazanie, iż takie obszary ochronne zbiorników wód podziemnych pokrywają się z obszarem planu miejscowego skutkuje obowiązkiem stosowania przepisów szczególnych dotyczących ochrony tych zbiorników. Jednocześnie w planie miejscowym znajduje się § 12 ust. 1 pkt 2 nakazujący poprzez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, ochronę wód podziemnych. Oczywistym jest zatem, że funkcja wyznaczona w zaskarżonym planie miejscowym winna się realizować tylko i wyłącznie w ramach wyznaczonych przez ochronę wód podziemnych i uwzględnieniu innych ograniczeń. Pozostawienie § 12 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały powoduje, że wyznaczona w planie miejscowym funkcja nie mogłaby być realizowana nawet w swojej najbardziej przyjaznej środowisku przyrodniczemu postaci.
Organ podniósł także, iż przedmiotowy plan miejscowy będzie mógł funkcjonować bez zapisów § 12 ust. 1 pkt 1, gdyż obszary ochronne zbiorników wód podziemnych chronione są przez obowiązujące ustawy, akty wykonawcze do nich, a także pozostałe ustalenia planu miejscowego (§ 12 ust. 1 pkt 2, a także ustalenia dotyczące wód opadowych, roztopowych, czy też ścieków bytowych zawarte w § 13 ust. 16 i ust. 17). Stąd też w celu uniknięcia konieczności ponawiania długotrwałej procedury planistycznej, usunięcia wątpliwości, co do interpretacji zapisów planu miejscowego i jednocześnie umożliwienia Spółdzielni prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej związanej z magazynowaniem pewnej, ściśle określonej, kategorii odpadów, zasadne jest uwzględnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uchwała została zaskarżona w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.).
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Skarżąca Spółdzielnia "A" w M. posiada legitymację skargową, bowiem zaskarżona uchwała narusza jej interes prawny. Niekwestionowanym przez strony jest, iż własność Spółdzielni stanowi działka nr [...] zlokalizowana na terenie objętym zaskarżonym planem w obszarze oznaczonym symbolem 5P/U, to jest na terenach obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej.
Skoro zaś w niniejszej sprawie skarżąca Spółka posiada tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości położonej na obszarze objętym kwestionowanym planem i ustalenia tego planu określają w sposób wiążący przeznaczenie tej nieruchomości, to samo to wystarczy do uznania, że interes prawny skarżącej został naruszony.
Dalej zauważyć należy, iż stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przedmiotem tej kontroli odnośnie aktów prawa miejscowego jest zbadanie, czy organy stanowiące, w toku ich podejmowania nie naruszyły prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważność zaskarżonej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Kontroli tej sąd dokonuje według stanu prawnego istniejącego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu prawa miejscowego.
Sądowa kontrola legalności działania organów administracji publicznej sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Biorąc pod uwagę, iż wskazanej wyżej kontroli sąd dokonuje według stanu prawnego istniejącego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu prawa miejscowego podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 647, dalej u.p.z.p.).
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał ją za zasadną, aczkolwiek przede wszystkim z powodów innych niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4 ust. 1), zaś ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1). Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 ustawy), a ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowią treść uchwały rady gminy (art. 20 ust. 1).
Zgodnie zaś z art. 15 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się między innymi zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego (art. 15 ust. 2 pkt 3), granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, w tym terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszarów osuwania się mas ziemnych (art. 15 ust. 2 pkt 7), szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy (art. 15 ust. 2 pkt 9).
Jednocześnie pamiętać należy, że uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rada gminy związana jest przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych i tylko w tych granicach wyznaczyć można władztwo planistyczne przysługujące gminie. Powyższe wynika wprost z usytuowania aktów prawa miejscowego, do jakich zalicza się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w systemie źródeł powszechnie obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej prawa.
Odnosząc powyższe rozważania ogólne do niniejszej sprawy zauważyć należy, iż w zaskarżonej uchwale w Rozdziale zatytułowanym "Przepisy ogólne" znalazł się między innymi § 12 ust. 1 stanowiący, iż obszar objęty opracowaniem planu znajduje się w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz nr [...] dla których obowiązują następujące ustalenia:
1. zakazuje się magazynowania odpadów, w szczególności niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne i obojętne;
2. przy realizacji nowych inwestycji należy stosować rozwiązania technicznie technologiczne uwzględniające wymogi ochrony wód podziemnych.
Wprowadzając powyższą regulację Rada Gminy nie tylko wskazała, iż obszar objęty planem znajduje się w granicach udokumentowanych zbiorników wód podziemnych, lecz nadto wprowadziła w § 12 ust. 1 pkt 1 ograniczenia w sposobie użytkowania terenów objętych planem poprzez wprowadzenie zakazu magazynowania odpadów, w szczególności niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne i obojętne.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wprowadzenie powyższego ograniczenia w sposobie użytkowania terenów uzasadnione było potrzebą ochrony wód w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych.
Doprecyzowując powyższe stanowisko organ w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia prawa wskazał, że przedmiotowy zapis § 12 ust. 1 pkt 1 wprowadzony został do przepisów planu miejscowego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk opadów, zgodnie z którym składowiska odpadów niebezpiecznych oraz składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne nie mogą być lokalizowane na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych. Zdaniem organu okoliczność, że obszar objęty planem miejscowym znajduje się granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz Głównego Zbiornika Wód Podziemnych [...]niejako automatycznie skutkowała koniecznością zastosowania zapisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk opadów.
Oceniając zawarty w § 12 ust. 1 pkt 1 zapis uznać należy, iż odnośnie tej regulacji zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż w świetle obowiązujących zarówno w dacie podejmowania uchwały, jak i obecnie przepisów oczywiście błędnym jest utożsamianie występowania na danym obszarze udokumentowanego zbiornika wód podziemnych spełniającego kryteria do uznania go za główny zbiornik wód podziemnych z istnieniem na tymże terenie obszaru ochronnego tegoż zbiornika podziemnych wód śródlądowych.
Przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.) na które powołano się między innymi w odpowiedzi na skargę regulują bowiem jedynie kwestie związane z rozpoznawaniem zasobów wód podziemnych wskazując między innymi, że dokumentację hydrologiczną sporządza się w celu ustalenia zasobów oraz właściwości wód podziemnych (art. 90 ust. 1 pkt 1), określenia warunków hydrogeologicznych związanych z zamierzonym ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (art. 90 ust.1 pkt 2 lit. g), dokumentacja hydrogeologiczna określa w szczególności granice projektowanych obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (art. 90 ust.2 pkt 5).
Użycie przez ustawodawcę w przywoływanych wyżej przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze sformułowań o zamierzonym ustanowieniu obszarów ochronnych oraz w art. 95 ust. 1 ustawy zapisu o granicach projektowanych obszarów ochronnych wyraźnie wskazuje zatem, iż w oparciu o przepisy tej ustawy nie dochodzi jeszcze do ustanowienia tychże obszarów ochronnych, a jedynie do wstępnego określania ich potencjalnych granic ze względu na występowanie zbiorników wód podziemnych.
Jednocześnie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm., dalej Prawo wodne) ustanawia w art. 59 ust. 1 definicję legalną obszaru ochronnego zbiorników wód śródlądowych, zgodnie z którą stanowią one obszary, na których obowiązują nakazy oraz ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów lub korzystania z wody w celu ochrony zasobów tych wód przed degradacją, wskazując jednocześnie w ust. 2, iż na obszarach ochronnych można zabronić wznoszenia obiektów budowlanych oraz wykonywania robót lub innych czynności, które mogą spowodować trwałe zanieczyszczenie gruntów lub wód, a w szczególności lokalizowania inwestycji zaliczonych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
W art. 60 Prawa wodnego ustawodawca wskazał nadto, że obszar ochronny ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej na podstawie planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, wskazując zakazy, nakazy lub ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują, stosownie do art. 59.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w świetle art. 5 ust. 2 wody, z wyjątkiem wód morza terytorialnego i morskich wód wewnętrznych, są wodami śródlądowymi, a jednocześnie w myśl ust. 1 tego samego artykułu wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne. Powyższe oznacza, iż wody podziemne stanowią rodzaj wód śródlądowych i co za tym idzie zbiorniki wód podziemnych uznać należy za szczególny rodzaj zbiorników wód śródlądowych, dla których ustanawiać można obszary ochronne, o jakich mowa w art. 59 ust. 1 Prawa wodnego.
Wreszcie Prawo wodne w art. 8 ust. 1 pkt 1 wprost stanowi, że w zakresie uregulowanym w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, przepisów ustawy Prawo wodne nie stosuje się wyłącznie do poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych, co a contrario oznacza, iż przepisy Prawa wodnego w sposób wyłączny regulują kwestie związane z ochroną tych wód.
Reasumując stwierdzić należy, iż w polskim systemie norm prawnych (zarówno aktualnym, jak i obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej uchwały) ustanowienie obszaru ochronnego dla zbiornika wód podziemnych ma charakter dwuetapowy. Składał się na nie przeprowadzenie w oparciu o przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze robót geologicznych i hydrogeologicznych celem uzyskania dokumentacji hydrogeologicznej związanej z zamierzonym ustanowieniem obszaru ochronnego (etap I) oraz następnie wydanie na podstawie art. 60 Prawa wodnego przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej aktu prawa miejscowego ustanawiającego ten obszar oraz wskazującego obowiązujące zakazy, nakazy i ograniczenia (etap II).
Sąd z urzędu pragnie w tym miejscu zauważyć, iż do chwili obecnej nie zostały ustanowione przez właściwego miejscowo dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej akty prawa miejscowego (rozporządzenia) ustanawiające obszary ochronne dla Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...].
Z tego też powodu za oczywiście błędne i pozbawione jakiegokolwiek znaczenia prawnego uznać należy te wszystkie wywody organu zawarte w odpowiedzi na skargę i odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które utożsamiają istnienie głównych zbiorników wód podziemnych z ustanowieniem stref ochronnych dla tych zbiorników oraz wskazują na wynikającą z tego konieczność zastosowania do przedmiotowych terenów regulacji zawartych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk opadów. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie ustanowionych obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, a nie terenów zamierzonych (względnie projektowanych) obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych.
Biorąc pod uwagę wynikający z art. 95 ust. 1 obowiązek ujawnienia w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego udokumentowanych wód podziemnych w granicach projektowanych obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych oraz wynikający z art. 15 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. obowiązek określenia w planie granic i sposobów zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów oraz wynikający z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. obowiązek określenia w planie szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu i zestawiając powyższe z treścią art. 60 Prawa wodnego oczywistym w ocenie Sądu jawi się, że Rada Miejska w M. obowiązana była wskazać w planie na istnienie na obszarze objętym planem rozpoznanych zbiorników wód podziemnych dla których zamierzone jest ustanowienie obszarów ochronnych, a jednocześnie nie była uprawniona do samodzielnego wprowadzania ograniczeń w użytkowaniu terenów ze względu na potrzebę ochrony tych zbiorników, albowiem należy to do kompetencji właściwego miejscowo dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
Przywołać w tym miejscu także należy art. 73 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) stanowiący, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uwzględnia się w szczególności ograniczenia wynikające z ustalenia w trybie przepisów ustawy - Prawo wodne warunków korzystania z wód regionu wodnego i zlewni oraz ustanowienia stref ochronnych ujęć wód, a także obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych. Regulacja powyższa wyraźnie wskazuje bowiem, iż ustanowienie obszaru ochronnego dla zbiornika wód śródlądowych, w tym podziemnych winno nastąpić w trybie przepisów ustawy - Prawo wodne, a rada gminy winna jedynie uwzględnić wynikające z tego ograniczenia, a nie zastępować organ właściwy w myśl przepisów Prawa wodnego i samodzielnie ustalać sposób ochrony zbiorników wód podziemnych, dla których obszarów ochronnych jeszcze nie ustanowiono.
Powyższe samodzielnie przesądza o tym, iż § 12 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały uznany być musi za w istotny sposób naruszający prawo i wydany naruszeniem przepisów o właściwości, albowiem ustanawiając ten przepis prawa miejscowego Rada Miejska w M. wkroczyła w kompetencje właściwego miejscowo dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej jako organu uprawnionego zarówno do samego ustanowienia obszaru ochronnego dla obu wskazanych wyżej głównych zbiorników wód podziemnych, jak i organu wyłącznie właściwego do określenia przedmiotowego i terytorialnego zakresu ustanowionych ograniczeń, zakazów i nakazów.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż w ocenie Sądu niezasadnym byłoby stwierdzenie nieważności całego § 12 ust. 1 zaskarżonej uchwały, albowiem doprowadziłoby to do sytuacji, w której w planie miejscowym brak byłoby jakiejkolwiek wzmianki czy odesłania do ograniczeń jakie wynikają, czy też mogą w przyszłości wyniknąć z powszechnie obowiązujących przepisów ustanawiających obszary ochronne dla Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...] oraz Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr [...], co stanowiłoby naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. II OSK 346/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Brak było także przesłanek dla stwierdzenia nieważności § 12 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, albowiem ta jednostka redakcyjna – odmiennie niż pkt 1 – nie ustanawia usamodzielnienie jakichkolwiek ograniczeń, zakazów i nakazów, lecz jedynie odsyła do stosowania rozwiązań technicznych i technologicznych uwzględniających wymogi ochrony wód podziemnych, co oznacza, że do czasu ustanowienia na podstawie art. 60 Prawa wodnego obszarów ochronnych dla wskazanych wyżej zbiorników zapis ten pozbawiony będzie realnej treści normatywnej, zaś po ustanowieniu takowych obszarów oznaczać będzie jedynie odesłanie do zakazów, nakazów i ograniczeń ujętych w tych aktach prawa miejscowego, w których właściwy organ będzie mógł zabronić wznoszenia obiektów budowlanych oraz wykonywania robót lub innych czynności, które mogą spowodować trwałe zanieczyszczenie gruntów lub wód.
Odnosząc się do zasadniczego argumentu podniesionego w skardze, iż wprowadzony zakaz magazynowania odpadów powoduje niemożność prowadzenia na obszarze objętym planem jakiejkolwiek działalności gospodarczej zauważyć należy, iż nie miał on istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotyczył merytorycznej treści wprowadzonego w § 12 ust. 1 pkt 1 ograniczenia w użytkowaniu terenów, podczas gdy jak wykazano powyżej organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie miał w ogóle uprawnienia do samodzielnego wprowadzania tego rodzaju ograniczeń i zakazów ze względu na – jak uczyniono to w zaskarżonej uchwale – potrzebę ochrony rozpoznanych dla Głównych Zbiorników Wód Podziemnych nr [...] i nr [...].
Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wskazać jednakże należy, iż nawet gdyby regulacja taka jak przyjęta w § 12 ust. 1 pkt 1 kontrolowanej uchwały wprowadzona została do planu samodzielnie i bez związku z potrzebą ochrony zasobów wód podziemnych, lecz w ramach samoistnego wykonywania przez gminę władztwa planistycznego, to również musiałby zostać uznana za naruszającą prawo w istotnym stopniu i co za tym idzie musiałaby zostać wyeliminowana przez orzekający w sprawie Sąd.
Z treści poddanego kontroli sądowej przepisu wynika bowiem, iż na całym obszarze objętym planem, w tym na terenach zabudowy techniczno-produkcyjnej i usługowej prawodawca lokalny zakazał magazynowania wszelkich odpadów nie określając jakich odpadów to dotyczy oraz czy zakazane jest wstępne magazynowanie odpadów przez wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, czy magazynowanie odpadów przez prowadzącego ich przetwarzanie.. Powyższe oznacza, iż dokonując odkodowania treści zawartej w tym przepisie normy zgodnie z zasadami wykładni językowej należy dojść do wniosku, iż na przedmiotowym obszarze zakazano magazynowania wszelkich odpadów przez wszelkie podmioty i to niezależnie od dolegliwości z tym związanych oraz nawet gdy dolegliwości nie wykraczają poza granice nieruchomości należącej do potencjalnego inwestora.
Dalej zauważyć należy, iż wobec braku przyjęcia w kontrolowanej uchwale i na jej potrzeby definicji legalnej pojęcia magazynowania odpadów za uprawnione uznać należy dokonanie przez skarżącą wykładni tegoż pojęcia w oparciu o definicję legalną zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. Nr 21 z 2013 r. ze zm.). Definicja ta ustanowiona wprawdzie została na potrzeby wyżej wskazanej ustawy, jednakże odpowiada potocznemu rozumieniu pojęcia magazynowania oraz pozwala odróżnić magazynowanie odpadów od ich składowania, co w połączeniu z okolicznością, iż prawo stanowi wzajemnie powiązany system norm oraz z zasadą, iż racjonalny prawodawca używa tych samych wyrażeń w tym samym znaczeniu pozwala na posiłkowe jej zastosowanie przy wykładni wszelkiego rodzaju aktów prawnych związanych, czy też jak w kontrolowanej uchwale odwołujących się do obrotu odpadami.
Dalej zauważyć należy, iż faktycznie przy takim rozumieniu tegoż przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały uniemożliwiałby on w praktyce prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej na obszarze objętym planem miejscowym, albowiem zakazywałby on także wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę. Nie sposób zaś wyobrazić sobie jakiejkolwiek działalności gospodarczej, która – jak każda aktywność człowieka – nie wiązałaby się z wytwarzaniem chociażby subminimalnej ilości odpadów, które musiałby być przechowywane przez ich wytwórcę do czasu ich odebrania przez prowadzącego zbieranie odpadów.
Taki sposób skonstruowania przez prawodawcę lokalnego przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały z dnia [...] 2013 r., Nr [...] stanowił zaś naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Z art. 2 Konstytucji ustanawiającego zasadę, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym wywieść można szereg zasad, w tym istotną na gruncie niniejszej sprawy zasadę prawidłowej legislacji.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zasada prawidłowej legislacji zawiera zarówno wymóg dostatecznej określoności przepisów prawa, jak i zakaz ustawiania norm wewnętrznie sprzecznych, czy też takich, których adresat nie jest w stanie mimo największej nawet staranności wykonać.
W realiach niniejszej sprawy za naruszające zasady prawidłowej legislacji uznać należałoby zarówno ustanowienie w jednym akcie prawnym jako przeznaczenia danych terenów lokalizacji na nich obiektów produkcyjnych oraz zabudowy usługowej, z jednoczesnym uniemożliwieniem prowadzenia tejże działalności poprzez zakazanie wstępnego, czasowego przechowywania odpadów przez ich wytwórcę, jak i pośrednie nałożenie w ten sposób na podmioty chcące na danym terenie realizować działalność produkcyjną i usługową niemożliwego do wykonania wymogu nie wytwarzania odpadów, których nie mogą one nawet czasowo wstępnie przechowywać.
Biorąc pod uwagę, iż naruszenie zasady prawidłowej legislacji następuje także wtedy, gdy niejasne i nieprecyzyjne sformułowanie przepisu rodzi niepewność jego adresatów co do ich praw i obowiązków, jak i gdy stwarza zbyt szerokie pole dla dowolności działania organów stosujących prawo za naruszenie tej zasady uznać należy sformułowanie § 12 ust. 1 pkt 1 kontrolowanego miejscowego planu w sposób uniemożliwiający jego wykładnię, bez zupełnego odrzucenia zasad wykładni językowej i systemowej oraz zasady racjonalności prawodawcy, do czego sprowadzałoby się uwzględnienie stanowiska zawartego w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z którym ustanawiając zakaz magazynowania odpadów prawodawca lokalny miał faktycznie na myśli ich składowanie.
Dalej zauważyć należy, iż kontrolowany § 12 ust. 1 pkt 1 w sposób bardzo restrykcyjny ogranicza możliwość wykorzystywania i zagospodarowania gruntów, których dotyczy i co za tym idzie ogranicza właścicieli tych gruntów w wykonywaniu przysługującego im prawa własności oraz jak trafnie wskazuje strona skarżąca uniemożliwia prowadzenie na tym obszarze szeregu rodzajów działalności gospodarczej o ile wiążą się one z jakimikolwiek wytwarzaniem odpadów, które muszą być przez wytwórcę wstępnie magazynowane.
Zauważyć zaś trzeba, iż zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Jednym z takich konstytucyjnie chronionych praw jest zaś w myśl art. 21 ust. 1 Konstytucji prawo własności. W myśl art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna zatem kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Oznacza to konieczność dbania o właściwe ustalenie proporcji pomiędzy ochroną interesu publicznego z jednej strony, a ograniczeniem prywatnych interesów właścicieli z drugiej.
W świetle powyższego wprowadzenie na obszarze oznaczonym objętym planem absolutnego zakazu magazynowania wszelkich, nawet obojętnych odpadów, obejmującego nawet ich wytwórców i niezależnego od ilości magazynowanych i wytwarzanych odpadów musiałby być uznane za nadużycie władztwa planistycznego dokonane z naruszeniem wspomnianej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze w pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż bezzasadne w stopniu oczywistym są zarzuty naruszenia przepisów K.p.a., w tym w szczególności art. 6, 7 i 77 § 1 K.p.a.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do procedury uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, co wynika wprost z art. 1 K.p.a. i co za tym idzie nie mogły zostać naruszone w toku procedury planistycznej. Stanowisko takowe jest powszechnie wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych gdzie wskazuje się, iż tryb postępowania w sprawie projektowania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest określony przepisami K.p.a., lecz ustawą normującą materię należącą do planowania i zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2007 r., sygn. II OSK 1794/06, Lex nr 334313, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 sierpnia 2007 r., sygn. II SA/Kr 1285/05, Lex nr 507213, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. II SA/Łd 853/07, Lex nr 462659).
Za niezasadny uznać także należy zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, stanowiącego, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, a wiec zawiera jedynie definicję legalna przedsiębiorcy. Ze skargi nie wynika w jaki sposób zaskarżona uchwała miałaby naruszać powyższą regulację, tym bardziej, że nie zawiera ona własnej definicji pojęcia przedsiębiorcy, ani w żaden sposób nie ingeruje w materię uregulowaną w wskazanym w skardze jako naruszony przepisie.
Zupełnie niezrozumiałym i co za tym idzie nietrafnym okazał się także zarzut naruszenia przez zaskarżoną uchwałę art. art. 44, 46 i 551 Kodeksu cywilnego (dalej K.c.). Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż art. 44 K.c. stanowi, iż mieniem jest własność i inne prawa majątkowe, art. 46 K.c., iż nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności (§ 1) oraz, że prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy (§ 2), zaś art. 551 K.c., że przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:
1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5) koncesje, licencje i zezwolenia;
6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8) tajemnice przedsiębiorstwa;
9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W skardze nie wskazano zaś na czym miałoby polegać naruszenie przez zaskarżoną uchwałę tych właśnie przepisów, zaś orzekający w sprawie Sąd nie dopatrzył się z urzędu nie tylko naruszeń, lecz nawet związku pomiędzy przedmiotem skargi, a przywołanym jako wzorce kontroli przepisami Kodeksu cywilnego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI