II SA/Po 911/22

II SA/Po 911/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 23a ust. 1, art. 23a ust. 2, art. 23a ust. 3, art. 23a ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 1, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 23 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2023 roku sprawy ze skarg I. H. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 września 2022 r., nr [...], [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, I. uchyla zaskarżone decyzje, II. oddala wnioski I. H. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. H. (dalej: "strona") od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10 listopada 2021 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, w pkt 1) uchyliło decyzję organu I instancji w całości, w pkt 2) orzekło o uchyleniu od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10 października 2014 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej na rzecz O. H. zasiłek pielęgnacyjny.
Natomiast decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], Kolegium po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10 listopada 2021 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, w pkt 1) uchyliło decyzję organu I instancji w całości, w pkt 2) orzekło o uchyleniu od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10 stycznia 2017 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O. H..
Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.
Wojewoda [...] pismem z 11 sierpnia 2021 r., powołując się na art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r.") wskazał, że w sprawie I. H. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlega ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. . Wojewoda zwrócił się o zweryfikowanie uprawnień do świadczeń.
Prezydent Miasta [...] decyzją z 10 listopada 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 16, art. 20, art. 23a, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., uchylił od 1 listopada 2019 r. decyzję z 10 października 2014 r., nr [...] z późn. zm. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na rzecz O. H..
Z kolei decyzją z 10 listopada 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 163 K.p.a. oraz art. 17, art. 20, art. 23a, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., Prezydent Miasta [...] uchylił od 1 listopada 2019 r. decyzję z 10 stycznia 2017 r., nr [...] z późn. zm. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O. H..
SKO decyzjami z 9 marca 2022 r., odpowiednio nr [...] i nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzje organu I instancji przekazując temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokami z 29 lipca 2022 r., o sygn. akt odpowiednio II SA/Po [...] i II SA/Po [...], po rozpoznaniu spraw ze sprzeciwów I. H., uchylił ostatnio podane decyzje kasacyjne.
Sąd uznał, że organ odwoławczy wydał decyzje z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., bowiem nie zachodziły wskazane w tym przepisie przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania.
Kolegium decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji w całości (pkt 1) i orzekło o uchyleniu od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta Miasta [...] z 10 października 2014 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej na rzecz O. H. zasiłek pielęgnacyjny (pkt 2).
Natomiast decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji w całości (pkt 1) i orzekło o uchyleniu od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta [...] z 10 stycznia 2017 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O. H..
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zwrócił uwagę, że pismem z 21 grudnia 2021 r. Wojewoda [...] poinformował, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie strony mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. w tym okresie podlegał ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. . Organ ten stwierdził przy tym, przywołując art. 23a ust. 2, ust. 3 i ust. 5 u.ś.r., że organ, który przyznał i wypłacał świadczenia w sytuacji, gdy ma od wojewody informację, że w sprawie zachodzi koordynacja nie ma innej możliwości, jak uchylić decyzję przyznającą świadczenia za okres koordynacji. Jedynym organem uprawnionym do badania kwestii istnienia w sprawie koordynacji jest wojewoda. Ustalenie przez wojewodę, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami.
SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji nie był w posiadaniu pisma wskazującego na czasowy zakres istnienia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego błędnie orzekając o uchyleniu decyzji tylko od 1 listopada 2019 r. zamiast od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. Kolegium orzekło zatem o uchyleniu decyzji organu I instancji oraz o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie za okres od 1 listopada 2019 do 30 listopada 2021 r. Pomiędzy tymi datami Prezydent Miasta [...] nie miał bowiem kompetencji do działania, a organem właściwym jest Wojewoda [...].
Strona skierowała do tut. Sądu skargi na powyższe decyzje Kolegium wnosząc o ich uwzględnienie, jak o wzięcie pod uwagę słusznego interesu prawnego jej dziecka z uwzględnieniem przepisów wprowadzonych w okresie epidemii, podnosząc, że jej dziecko jest przedmiotowo traktowane i dyskryminowane ze względu na niepełnosprawność. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 138 § 1 K.p.a., art. 1 ustawy o samorządowych kolegiach w zw. z art. 21, art. 23, art. 23a oraz art. 24 ust. 4 u.ś.r. i skorelowanej z nią wprost ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 27 umowy między Rzeczpospolita Polską a Republiką [...] o zabezpieczeniu społecznych, sporządzonej w Warszawie 8 grudnia 1990 r., 2. art. 16 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 4 u.ś.r. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w którym zostały szczegółowo uregulowane zasady wydawania orzeczeń o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności oraz wskazania do ulg i uprawnień, jak i tryb postepowania przy orzekaniu, skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów.
Skarga na decyzję [...] została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po [...], zaś na decyzję [...] pod sygn. akt II SA/Po [...].
Kolegium w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie procesowym z 14 kwietnia 2023 r. skarżąca wniosła o połączenie spraw i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych dokumentów: a. poświadczenia o zameldowaniu O. H. na pobyt czasowy (począwszy od 2014 r.), b. zaświadczenia o miejscu zameldowania skarżącej w dacie wydania spornych decyzji, c. decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego – wnioskodawca ojciec dziecka był i jest uprawniony, d. oświadczenia ojca dziecka dotyczącego jego sytuacji zawodowej. Ponadto skarżąca zwróciła się o skierowanie sprawy w razie konieczności na posiedzenie jawne. Podniosła, że Kolegium nie miało interesu prawnego w sprawach i powinno to skutkować umorzeniem postępowania.
Postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") postanowił połączyć sprawę o sygn. akt II SA/Po [...] ze sprawą o sygn. II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzić dalej pod sygn. II SA/Po [...].
W piśmie procesowym z 22 maja 2023 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentu - wniosku z 28 marca 2022 r. o uzupełnienie treści decyzji [...] oraz [...], rozpatrzonego odmownie postanowieniami Kolegium z 26 kwietnia 2022 r.
Następnie skarżąca pismem z 1 czerwca 2023 r. zwróciła się o wyłączenie sędziego WSA Danuty Rzyminiak-Owczarczak.
Także pismem z 1 czerwca 2023 r. O. H. sprzeciwiła się zaskarżonej decyzji, wskazując na negatywne oddziaływanie na sytuację jej i całej jej rodziny.
Na rozprawie, która odbyła się 1 czerwca 2023 r. stawiła się skarżąca, która podtrzymała skargę. Sąd postanowił odroczyć rozprawę celem rozpoznania złożonych tego samego dnia wniosków.
Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek o wyłączenie sędziego WSA Danuty Rzyminiak-Owczarczak
Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. dopuścił O. H. do udziału w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt II SA/Po [...] ze względu na przysługujący jej interes prawny w sprawie ze skargi I. H. na decyzję Kolegium z 28 września 2022 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego na rzecz O. H..
W piśmie procesowym z 5 października 2023 r. skarżąca poinformowała o orzeczeniu z 1 sierpnia 2022 r. ustalającym niezdolność O. H. do samodzielnej egzystencji do 31 sierpnia 2024 r., a także całkowitą niezdolność do pracy do 31 sierpnia 2025 r. Wskazała, że orzeczenie to, podobnie jak istotne w spornej sprawie wcześniejsze orzeczenie o niepełnosprawności, zostało wydane z powodu problemów zdrowotnych występujących od urodzenia, co odzwierciedla obszerna dokumentacja medyczna.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 6 października 2023 r., stawiła się skarżąca, która wniosła i wywiodła jak w skardze. Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem z tego, że organy wydały decyzję uchylającą wynika, że twierdzą, iż świadczenie jej dziecku nie przysługuje, podczas gdy w jej ocenie dziecko jest osobą, której należą się świadczenia. Dalej podała, że mąż z tytułu zatrudnienia okresowego w N. pobierał jedynie dodatek dyferencjalny związany z tzw. 500+, ale nie otrzymywał żadnych świadczeń związanych z niepełnosprawnością dziecka ani z opieką nad dzieckiem, co w ocenie skarżącej przesądza, że nie było przesłanek dla uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Dodatkowo skarżąca podała, że gdyby była przyczyna dla uchylenia zaskarżonych decyzji w związku ze świadczeniami pobieranymi w N. , to Wojewoda wydałby adekwatną decyzję, co nie miało miejsca. Wojewoda skierował do organu I instancji tylko pismo informacyjne, które powinno być przez organ zweryfikowane, a nie skutkować automatycznie uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w nich podniesiono.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 września 2022 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznanego na rzecz O. H. zasiłku pielęgnacyjnego, jak i zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 września 2022 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznanego na rzecz skarżącej I. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad O. H., wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. stanowi podstawę ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W sprawach powyższych orzekał już tut. Sąd, który wyrokami z 29 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po [...], jak i II SA/Po [...], uchylił uprzednio wydane przez Kolegium w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. decyzje kasacyjne, uznając że doszło do naruszenia tej regulacji procesowej. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wydając obecnie zaskarżone decyzje na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty spraw przy uwzględnieniu daty końcowej okresu, w którym mają mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Kolegium zastosowało się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powyżej przywołanych wyrokach. Nie uchroniło to jednak tego organu od popełnienia nowych uchybień procesowych, sprowadzających się przede wszystkim do braku należytego wyjaśnienia wobec jakich decyzji Prezydenta Miasta [...] przyznających zasiłek pielęgnacyjny bądź świadczenie pielęgnacyjne, powinno nastąpić orzeczenie co do istoty spraw.
Przed przystąpieniem do wykazania stwierdzonych w tym względzie uchybień procesowych wskazać jeszcze trzeba na przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które w sprawach były podstawą orzekania.
Zgodnie z art. 23a ust. 1 u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy.
Stosownie do art. 23a ust. 3 u.ś.r. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie.
Jak stanowi zaś z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3, co wynika z art. 23a ust. 6 u.ś.r. W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego informuje o tym fakcie właściwy organ – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 23a ust. 7 pkt 2 u.ś.r.).
Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie – jak postrzega tę kwestię skarżąca – pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń (por. wyroki NSA z 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1696/18, z 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18, dostępne w CBOSA na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wprost wynika z art. 23a ust. 3 u.ś.r. wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych przepisów dokonanie takiego ustalenia obliguje dotychczas właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego czy świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem okresu, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy jednak postępowania o przyznanie rzeczonych świadczeń. Prowadzi wyłącznie do zmiany właściwości organu, a nie do ostatecznego pozbawienia prawa do takich świadczeń.
Dodać trzeba, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że to wojewoda, a nie jakikolwiek innych organ, samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Koresponduje to z zadaniami wojewody wyznaczonymi przez art. 21 ust. 1 u.ś.r. W tym ostatnim przepisie zastrzeżono, że to do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość takiego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie ewentualnej kontroli decyzji wydanych przez wojewodę w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W konsekwencji organ dotychczas właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, a jest zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Nie jest także uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że we wskazanym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego.
Wojewoda [...] w piśmie z 11 sierpnia 2021 r., nr [...], wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie skarżącej mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlegał ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. .
Z kolei w piśmie z 21 grudnia 2021 r., nr [...], Wojewoda [...] powołując się na nowe okoliczności stwierdził, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. W tych okolicznościach Kolegium prawidłowo w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. zdecydowało się wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta [...] w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres, jednak z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 23a ust. 5 u.ś.r. organ ten nie wyjaśnił w sposób należyty jakie konkretnie decyzje powinny być objęte wydanym tak rozstrzygnięciem.
Analiza akt administracyjnych prowadzi bowiem do wniosku, że w przypadku przyznanego na rzecz O. H. zasiłku pielęgnacyjnego decyzją z 10 października 2014 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] w pkt 1. przyznał zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2014 r. do 31 października 2020 r. Decyzja ta została uchylona przez Kolegium zaskarżoną decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], za okres od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r., choć w ogóle nie obejmowała ona roku 2021. Kolegium wskazało przy tym błędny numer decyzji, co może mieć o tyle istotne znaczenie, że tego samego dnia, lecz pod tym innym numerem, wydana została przez Prezydenta Miasta [...] także decyzja w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.
Kolegium zupełnie pominęło już natomiast to, że decyzją z 6 listopada 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] w pkt I. zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w pkt 1 w ten sposób, że przyznał m.in. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie za okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. (pkt 3). Z kolei decyzją z 16 listopada 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w ten sposób, że przyznał zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie począwszy od 1 listopada 2020 r. do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – zatem dopiero ta decyzja odnosiła się także do roku 2021. Decyzje te zostały jednak przez Kolegium pominięte, pomimo że obejmują okres, w którym według wskazań Wojewody mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Odnośnie przyznanego skarżącej I. H. świadczenia pielęgnacyjnego z akt administracyjnych wynika, że decyzją z 10 października 2014 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie m.in. za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 października 2020 r. (pkt 4).
Decyzją z 10 stycznia 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w pkt 4 w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. (pkt 1.), świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 października 2020 r. (pkt 2). Jedynie ta decyzja została uwzględniona w wydanym przez Kolegium rozstrzygnięciu tym razem nie tylko z pominięciem tego, że i ona w ogóle nie obejmowała roku 2021, lecz także tego, że nie była to pierwsza wydana w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego decyzja, lecz decyzja, w której zmieniono uprzednio już wydaną decyzję z 10 października 2014 r. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji Kolegium z 28 września 2022 r., nr [...], nie sprecyzowano, aby decyzja Prezydenta Miasta [...] z 10 stycznia 2017 r. miała podlegać za podany okres od 1 listopada 2019 r. uchyleniu jedynie w pkt I.2., skoro wyłącznie w tej części rozstrzygnięcia okresu tego dotyczyła.
Ponadto, nie może umknąć uwadze, że decyzją z 12 stycznia 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w ten sposób, że m.in. przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2020 r. (pkt I.2.). Decyzją z 17 grudnia 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w pkt 2 w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2020 r. (pkt I.). Następnie decyzją z 10 grudnia 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w pkt 4 w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 października 2020 r. Z kolei, decyzją z 16 listopada 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie począwszy od 1 listopada 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – zatem dopiero ta decyzja odnosiła się także do roku 2021. Wreszcie decyzją z 17 grudnia 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję z 10 października 2014 r. w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne miesięcznie począwszy od 1 stycznia 2021 r. po [...] zł do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Ostatnio przywołane decyzje także zostały przez Kolegium pominięte pomimo, że odnoszą się w znacznej części do okresu, w którym według Wojewody mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W ocenie tut. Sądu uchyleniu w trybie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. powinny podlegać wszelkie decyzje wydane w sprawie określonego świadczenia rodzinnego, a więc zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, którymi objęto okres, za który wystąpiła przesłanka zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Inaczej rzecz ujmując organ rozstrzygając sprawę w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. powinien uchylić nie tylko decyzję pierwotną, czy jedną z decyzji ją zmieniających, w której przyznano określone świadczenie, lecz także poszczególne, pozostałe wydane w tym przedmiocie decyzje o ile ujętymi w nich rozstrzygnięciami w sprawie przyznania danego świadczenia rodzinnego objęto okres, do którego mają chociażby częściowo zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ ten powinien przy tym wskazać za jaki okres decyzje te podlegają uchyleniu. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego, jak zostało to już powyżej wykazane, Kolegium uchyliło wyłącznie decyzję pierwotną – która nota bene nie obejmowała nawet całości istotnego dla sprawy okresu – pomijając decyzje późniejsze. W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia te późniejsze decyzje przyznające rzeczone świadczenie w ramach spornego okresu nadal funkcjonują w obrocie prawnym. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium uchyliło zaś wyłącznie jedną z decyzji zmieniających pierwotnie wydaną w tym przedmiocie decyzję, przez co nie tylko pozostawiło w obrocie prawnym ów decyzję pierwotną częściowo dotyczącą spornego okresu, lecz także inne decyzje ją zmieniające także ten okres obejmujące.
Nie można przy tym uznać za prawidłowe stosowanie przez Kolegium – co nota bene nastąpiło za organem I instancji – oznaczenia, że uchylana jest decyzja: "z późn. zm.". Po pierwsze, organ powinien precyzyjnie określić jakie konkretnie decyzje podlegają uchyleniu ze wskazaniem daty ich wydania, oznaczeniem numeru, i ewentualnym sprecyzowaniem punktu rozstrzygnięcia, który podlega w ten sposób wyeliminowaniu za określony, istotny dla sprawy okres. Po drugie, w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, to nie decyzja z 10 stycznia 2017 r. pierwotnie to świadczenie przyznawała, lecz pominięta przez Kolegium decyzja z 10 października 2014 r.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że w kontrolowanych sprawach doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 23a ust. 5 u.ś.r., co stanowiło podstawę do uwzględnienia skierowanych do tut. Sądu skarg.
Odnosząc się jeszcze do zarzutów skarżącej i podanej na ich poparcie argumentacji wskazać trzeba, że okazały się one chybione. Jak zostało to już powyżej zaznaczone uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy ani postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ani postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o świadczeniach tych będzie orzekał zgodnie z właściwością rzeczową wynikającą z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewoda. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 589/22, CBOSA). Nie jest zatem tak, aby obecnie kwestionowane było to, że O. H. jest osobą niepełnosprawną, bądź aby podważana była merytoryczna zasadność przysługujących w związku z tym świadczeń, lecz jest tak, że prawo do tych świadczeń za okres objęty systemem koordynacji stanowić będzie przedmiot rozstrzygania przez wojewodę. Ocena tej problematyki byłaby w konsekwencji co najmniej przedwczesna i niedopuszczalne było zajęcie sią nią przez Kolegium w zaskarżonych decyzjach, skoro właściwość rzeczowa w tym względzie przeszła na wojewodę. Kolegium nie mogło jednocześnie kwestionować oceny wojewody co do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. Nie znalazły wobec tego potwierdzenia podnoszone przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 138 § 1 w zw. z art. 21, art. 23, czy art. 24 ust. 4 u.ś.r.
Nie ma także racji skarżąca, aby w sprawach doszło do naruszenia art. 16 K.p.a. w zw. z art. 24 ust. 4 u.ś.r. Skarżąca pomija bowiem, że w art. 23a ust. 5 u.ś.r. zawarta jest szczególna podstawa prawna pozwalająca – w takich okolicznościach, jak te, które zaistniały w kontrolowanych sprawach – na wzruszenie prawomocnych decyzji w sprawie przyznanych świadczeń rodzinnych.
Konsekwentnie niezasadne były składane przez skarżącą wnioski dowodowe. Jak wynika z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowodu uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jako że przedkładanymi dowodami z dokumentów skarżąca zmierza w istocie do wykazania należności świadczeń rodzinnych za okres, w którym według Wojewody [...] mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie sposób było uznać, aby chodziło o istotne dla sprawy wątpliwości, skoro kwestia tych świadczeń będzie przedmiotem rozstrzygania przez Wojewodę.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
W pkt. II. sentencji wyroku postanowiono w oparciu o art. 209 P.p.s.a. o oddaleniu wniosków skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, jakie sformułowane zostały w złożonych skargach. Ten ostatni przepis wskazuje, że wniosek strony o zwrot kosztów postępowania rozstrzyga się w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę. Koresponduje to z art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędny do celowego dochodzenia praw. Chociaż tut. Sąd uwzględnił obydwie złożone skargi, brak jest kosztów, które na zasadzie z art. 200 P.p.s.a. podlegać miałyby zwrotowi. Z art. 205 § 1 P.p.s.a. wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Skarżąca występowała przez tut. Sądem osobiście i z mocy ustawy zwolniona była od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Nie wykazała także poniesienia innych kosztów, które mogłyby zostać uwzględniona stosownie do treści art. 205 § 1 P.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania. Kolegium rozważy ponadto zaistniałą po wydaniu zaskarżonej decyzji potrzebę uznania O. H. za stronę postępowania w sprawie dotyczącej przyznanego na jej rzecz zasiłku pielęgnacyjnego.