II SA/Po 905/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-07-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęostateczność decyzjisamowola budowlanarozbiórkadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneWSAnadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę garażu wybudowanego na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skarżący J. i P.E. domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę garażu, argumentując, że budowa była zgodna z prawem, a decyzja o pozwoleniu na budowę była ostateczna. Sąd uznał jednak, że pozwolenie na budowę nie było ostateczne w momencie rozpoczęcia robót, co stanowiło samowolę budowlaną. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów do legalizacji budowy skutkował utrzymaniem w mocy decyzji o rozbiórce.

Sprawa dotyczyła skargi J. i P.E. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę wybudowanego garażu. Skarżący twierdzili, że budowa była zgodna z prawem, a decyzja o pozwoleniu na budowę z 9 stycznia 2001 r. była ostateczna. Sąd administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że pozwolenie na budowę nie uzyskało przymiotu ostateczności z uwagi na wniesienie odwołania przez inne strony postępowania. Rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji stanowiło samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Pomimo wezwania do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, skarżący nie spełnili tego obowiązku, co skutkowało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego, w tym nowelizacja z 2003 r., jednoznacznie wskazują, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Argumenty skarżących dotyczące wcześniejszych orzeczeń NSA czy porozumień z sąsiadami nie miały wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż kluczowe było nieuzyskanie ostateczności pozwolenia na budowę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną, która podlega sankcji rozbiórki zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego wymaga ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę do rozpoczęcia robót. Brak ostateczności decyzji, nawet jeśli budowa jest zgodna z warunkami zabudowy, skutkuje tym, że roboty są prowadzone na ryzyko inwestora i podlegają przepisom o samowoli budowlanej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 1

Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 4

Prawo budowlane

p.b. art. 28 § ust. 1

Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 2

Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 3

Prawo budowlane

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw art. 32 § ust. 4a

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.p. art. 40 § 1

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 42

Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 141 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 142

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 130 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 5 § ust. 1 ust. 9

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi samowolę budowlaną. Niezłożenie wymaganych dokumentów do legalizacji budowy skutkuje koniecznością orzeczenia rozbiórki. Przepisy Prawa budowlanego dotyczące rozpoczęcia robót budowlanych są przepisami szczególnymi, wyłączającymi stosowanie ogólnych przepisów k.p.a.

Odrzucone argumenty

Decyzja o pozwoleniu na budowę była ostateczna. Budowa była zgodna z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ powinien sam poszukiwać dokumentów do legalizacji budowy. Zastosowanie art. 130 § 4 k.p.a. pozwalało na rozpoczęcie budowy przed upływem terminu do wniesienia odwołania.

Godne uwagi sformułowania

Roboty budowlane prowadzone na podstawie decyzji, która nie uzyskała przymiotu ostateczności są robotami prowadzonymi na ryzyko inwestora i zagrożonymi sankcją przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego, a zatem kwalifikuje się je jako działanie w warunkach samowoli budowlanej. Rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji zawsze będzie objęte hipotezą art. 48 ust. 1, gdyż w obecnym stanie prawnym nie jest prawnie dopuszczalne wydanie pozwolenia na budowę, jeżeli inwestor rozpocznie roboty budowlane na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Prawo budowlane jako ustawa szczególna, wyraźnie wskazał, że rozpocząć roboty budowlane można wyłącznie na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę, to brak jest podstaw, by stosować ogólną regułę z art. 130 § 4 k.p.a. umożliwiającą wykonanie decyzji nieostatecznej.

Skład orzekający

Jolanta Szaniecka

przewodniczący

Aleksandra Łaskarzewska

sprawozdawca

Małgorzata Górecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących ostateczności pozwolenia na budowę jako warunku rozpoczęcia robót budowlanych oraz konsekwencji samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i interpretacji przepisów obowiązujących w czasie wydania orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i jakie są konsekwencje ignorowania tego wymogu, nawet w przypadku budowy garażu.

Wybudowałeś garaż na podstawie nieostatecznej zgody? Sąd może nakazać jego rozbiórkę!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 905/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-07-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Jolanta Szaniecka /przewodniczący/
Małgorzata Górecka
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1768/06 - Wyrok NSA z 2008-01-03
II OZ 30/06 - Postanowienie NSA z 2006-02-01
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi J. i P.E. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę /-/M. Górecka /-/J. Szaniecka /-/A. Łaskarzewska
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. na podstawie art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.) ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki przy ul. [...] dla inwestycji polegającej na budowie budynków garażowych (k. 4 akt administracyjnych pierwszej instancji).
W dniu 9 stycznia 2001 r. prezydent zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla P. i J. E. obejmujące budowę budynku garażowego przylegającego jednym bokiem do granicy działki i zespolonego z istniejącym budynkiem mieszkalnym na wymienionej wyżej nieruchomości (k. 6 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Wojewoda W. decyzją z dnia [...] marca 2001 r. uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji (k. 7 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2003 r. po rozpoznaniu skargi J. E. i P. E. uchylił powyższą decyzję wskazując, że organ odwoławczy dokonał błędnej oceny, iż przedłożony projekt budowlany nie odpowiada wymaganiom określonym w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (k. 8-10 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Wojewoda W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie odwoławcze z uwagi na fakt, iż powziął informację, iż budynek garażowy, w stosunku do którego toczy się postępowanie istnieje od 2000 r., stąd został pobudowany bez pozwolenia, (k. 17 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w zakresie budowy garażu na posesji przy ul. [...] w P. i nałożył na J. E. i P. E.
-1 -
Sygn. akt II SA/Po 905/05
obowiązek dostarczenia dokumentów: oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego i 4 egzemplarzy projektu budowlanego dotyczącego budowy garażu. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie przeprowadzonych w dniu [...] września 2003 r. czynności kontrolnych stwierdzono wybudowany na działce garaż, który pobudowany został w styczniu i lutym 2001 r., to jest przed uzyskaniem przez decyzję z dnia 9 stycznia 2001 r. o pozwoleniu na budowę przymiotu ostateczności. Organ stwierdził, że strony postępowania o wydanie pozwolenia na budowę otrzymały tę decyzję: T.O. - 1 lutego 2001 r., a inwestor- najwcześniej 17 stycznia 2001 r. Organ nie dał wiary twierdzeniu J. E., iż przedmiotową decyzję odebrała w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta w dniu 9 stycznia 2001 r., bowiem pozwolenie na budowę wydaje się inwestorowi dopiero po uiszczeniu opłaty skarbowej, a taka opłata została uiszczona 17 stycznia 2001 r. Nadto inwestor nie przedłożył dziennika budowy i potwierdzenia zgłoszenia zamiaru przystąpienia do robót. Inwestor nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 41 ust. 4 Prawa budowlanego i nie powiadomił właściwego organu o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych, a gdyby to uczynił, uzyskałby informację, iż decyzja o pozwoleniu na budowę jest nieostateczna (k. 120 -122 akt administracyjnych pierwszej instancji).
Dnia 21 grudnia 2001 r. skarżący złożyli wniosek datowany na 20 grudnia 2004 r. o przedłużenie terminu do przedłożenia wyżej wymienionych dokumentów o co najmniej 35 dni.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał J. i P. E. rozbiórkę przedmiotowego garażu. W uzasadnieniu wskazano, że inwestorzy w terminie - to jest do dnia 22 grudnia 2004 r. nie przedłożyli wymaganych dokumentów (k. 150 akt administracyjnych pierwszej instancji).
-2-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i P. E., którzy wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie postanowienia z dnia [...] września 2004 r. w całości i orzeczenie, że wykonali oni roboty budowlane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślono, iż - zdaniem odwołujących się - prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2003 r. zgodność decyzji wydanych przez Prezydenta Miasta P. - zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę z decyzją o warunkach zabudowy została ostatecznie przesądzona. Podkreślono, że decyzja o pozwoleniu na budowę została doręczona J. E. w dniu 9 stycznia 2004 r. i była ona zgodna z żądaniem wszystkich stron. Nadto wskazano, że dokumenty wymienione w punktach 1 i 3 postanowienia z dnia [...] września 2004 r. zostały przez inwestorów złożone Prezydentowi Miasta P. w dniu [...] sierpnia 2001 r. (k. 17-21 akt administracyjnych drugiej instancji).
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślił, że w interesie inwestorów było ustalenie, czy pozostałe strony postępowania o wydanie pozwolenia na budowę wniosły odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. Nie został spełniony warunek z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Roboty budowlane prowadzone na podstawie decyzji, która nie uzyskała przymiotu ostateczności, są robotami prowadzonymi na ryzyko inwestora, (k. 24 akt administracyjnych drugiej instancji).
Skargę na powyższą decyzję złożyli J. E. i P. E., którzy wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz postanowienia z dnia [...] września 2004 r. i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podkreślili, że organ odwoławczy nie odniósł się do argumentu wynikającego z treści art. 130 § 4 k.p.a., iż inwestorzy mieli prawo rozpocząć budowę przed wniesieniem odwołania. Skarżący podnieśli, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 sierpnia 2000 r. przesądził o zgodności decyzji o pozwoleniu na budowę garażu z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (k. 2-3 akt sądowych).
-3-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji (k. 7 akt sądowych).
W piśmie procesowym z dnia 6 stycznia 2006 r. skarżący wskazali na pojawienie się nowej okoliczności - z akt administracyjnych o nr [...] wynika, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1993 r. Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt planu realizacyjnego, w którym znajduje się zapis, że "dojazd do nowych działek winien odbywać się ul. [...] i potem drogą dojazdową, która powinna zostać poszerzona". Zdaniem skarżącyych C. i T.O. wyrazili zgodę na to, aby dojazd do działek odbywał się przez działkę [...]. W związku z tym brak było podstaw do wydania przez wojewodę decyzji z dnia [...] marca 2001 r. o uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazali, że uzyskali służebność drogi koniecznej i mogą wjeżdżać do garażu drogą dojazdową. Skarżący powołali się także na porozumienie z dnia [...] maja 1999 r., w którym T. i C.O. oświadczyli, że jako właściciele działki nr [...] "pozwalają państwu E. na wybudowanie pomieszczenia garażowego przy swojej granicy działki, bez zachowania odpowiedniej odległości przewidzianej przez Prawo budowlane, (k. 30-33 akt sądowych).
Na rozprawie skarżący doprecyzowali, iż wnoszą o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku inwestora o wznowienie postępowania o ustalenie warunków zabudowy oraz do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu z dnia 10 listopada 2005 r., którym odrzucono skargę na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. (k. 67 akt sądowych).
Wniosek ten został oddalony (k. 69 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Organy administracji przeprowadziły w niniejszej sprawie dostatecznie staranne postępowanie rozpoznawcze, w sposób wystarczająco wnikliwy oceniły zgromadzony materiał dowodowy, wydały trafne decyzje, które przekonująco uzasadniły. Sąd upoważniony jest do stwierdzenia, iż w wyniku kontroli nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji niczego, co usprawiedliwiałoby zarzut błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nadto nie dopatrzył się z urzędu w zaskarżonej decyzji niczego, co oznaczałoby naruszenie zasad bezstronności,
-4-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
konieczności rozpatrzenia całości dowodów i to bez naruszenia granic oceny swobodnej i niewątpliwej, a w zgodzie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Decyzja zapadła zatem z poszanowaniem zasad przewidzianych w art. 7, 77 § 1 kpa i 107 § 1 k.p.a.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem na wstępie podkreślić należy, iż w ramach niniejszego postępowania badaniu Sądu podlegało także postanowienie z dnia [...] września 2004 r. wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych i nakładające na inwestorów obowiązek przedłożenia wskazanych w postanowieniu dokumentów. Postanowienie to nie jest zaskarżalne (art. 141 § 1 k.p.a.) i w związku z tym strona mogła je kwestionować w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.), a następnie w skardze do sądu administracyjnego, który zobowiązany jest do wydania rozstrzygnięcia "w granicach danej sprawy" (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 48 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 Nr 207, poz. 2016 ze zm.) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten można jednak zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W myśl art. 48 ust. 2, jeżeli budowa:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w
szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie
uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu
zgodnego z prawem
-5-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Zgodnie z ust. 3 art. 48 Prawa budowlanego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. (art. 48 ust. 4)
Stosownie do treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wymaganym pozwoleniem na budowę, o którym mowa w art. 48 ust. 1, winna zatem być ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Decyzja jest ostateczna, jeżeli nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.).
Nie ulega kwestii, iż w niniejszej sprawie skarżący postawili budynek garażowy w sytuacji, gdy nie została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę.
Podkreślić trzeba, iż określenie dokładnej daty odbioru decyzji przez skarżących pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem, na skutek wniesienia odwołania C. i T.O., w żadnym przypadku decyzja z 9 stycznia 2001 r. nie stała się ostateczna, co jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zaniechał więc badania daty doręczenia decyzji skarżącym.
Zaznaczyć trzeba, że Prawo budowlane nie rozróżnia samowoli budowlanej i jej skutków administracyjnych w zależności od tego, czy samowola polegała na wzniesieniu obiektu lub jego części bez pozwolenia, czy też w oparciu o nieostateczne pozwolenia na budowę. Stan ten wynika właśnie z treści art. 28 ust.1, który rozpoczęcie robót budowlanych uzależnia od uzyskania decyzji ostatecznej. Dlatego roboty prowadzone na podstawie decyzji, która nie uzyskała przymiotu ostateczności są robotami prowadzonymi na ryzyko inwestora i zagrożonymi sankcją
-6-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego, a zatem kwalifikuje się je jako działanie w warunkach samowoli budowlanej (por. wyrok NSA w Katowicach z dnia 21 lipca 1998, II SA/Ka 1702/96, Legalis).
Wspomnieć wypada, że kwestia ta budziła pewne kontrowersje. Prezentowane były także poglądy, iż, rozpoczęcie budowy na podstawie decyzji nieostatecznej nie może być uznane za objęte hipotezą art. 48. Tak stwierdził w wyroku z 5 września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny (SA/Sz 2652/00, OSP 2002, nr 12, poz 155), który zauważył, iż w art. 48 ustawodawca użył sformułowania "bez wymaganego pozwolenia na budowę", a nie "bez ostatecznego pozwolenia" i wywiódł z tego, iż brak pozwolenia na budowę musi występować w momencie wydawania decyzji. Dopuszczał zatem sytuację, w której inwestor wybudował obiekt w czasie, gdy brak było ostatecznego pozwolenia na budowę, jednak w momencie wydawania decyzji, takie ostateczne pozwolenie już istniało.
Ewentualne wątpliwości w tym zakresie rozwiało wejście w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która przesądza, iż wskazana druga interpretacja art. 48 nie jest już aktualna. Zgodnie z art. 32 ust. 4a, dodanym tą ustawą, nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1. Rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji zawsze będzie objęte hipotezą art. 48 ust. 1, gdyż w obecnym stanie prawnym nie jest prawnie dopuszczalne wydanie pozwolenia na budowę, jeżeli inwestor rozpocznie roboty budowlane na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (Zdzisław Kostka, Prawo budowlane - Komentarz, Gdańsk 2005, s. 126-127).
Za niezasadny i pozbawiony podstaw uznano w związku z tym zarzut naruszenia art. 130 § 4 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron.
Po pierwsze - przepis art. 28 ust 1 ustawy Prawo budowlane, jest przepisem szczególnym, które wyłącza możliwość zastosowania art. 130 § 4 k.p.a. Skoro ustawodawca w ustawie szczególnej, jaką jest Prawo budowlane, wyraźnie wskazał, że rozpocząć roboty budowlane można wyłącznie na podstawie ostatecznego
-7-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
pozwolenia na budowę, to brak jest podstaw, by stosować ogólną regułę z art. 130 § 4 k.p.a. umożliwiającą wykonanie decyzji nieostatecznej.
Po wtóre - nawet wówczas, gdyby uznać, iż art. 130 § 4 mógł znaleźć zastosowania w postępowaniu o wydanie pozwolenia, to i tak - na gruncie niniejszej sprawy, brak było podstaw do jego zastosowania. Podkreśla się bowiem, że w przypadku, gdy w sprawie występuje wielość stron, strona uprawniona nie może podjąć dobrowolnego wykonania decyzji, jeżeli realizacja przez nią uprawnienia może wpływać na interesy prawne pozostałych stron. Dobrowolne wykonanie decyzji nieostaecznej o pozwoleniu na budowę dopuszczalne jest zatem tylko wtedy, gdy w sprawie występuje jedna strona, a decyzja jest zgodna z jej żądaniem oraz gdy w sprawie występuje wielość stron, a ich interesy prawne nie są sporne i decyzja jest zgodna z ich żądaniem, nie naruszając interesów prawnych osób trzecich (co z kolei wynika z treści art. 5 ust 1 ust. 9 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że obiekt budowlany należy projektować i budować zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich) - por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego -Komentarz, Warszawa 2006, s. 589-590).
W niniejszej sprawie realizacja decyzji o pozwoleniu na budowę w sposób oczywisty wpływała na interesy prawne C. i T.O.
W końcu, już tylko na marginesie, podkreślić trzeba, iż w niniejszej sprawie wszystkie strony nie przedstawiły zgodnego wniosku (żądania) o wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowego garażu. Istnienie porozumienia z dnia [...] maja 1999 r. nie jest równoznaczne ze złożeniem zgodnego wniosku, w żadnym zatem wypadku nie mogło dojść do spełnienia wymogu z art. 130 § 4 k.p.a.
Powyższe argumenty musiały prowadzić do wniosku, iż zaistniały okoliczności wskazane w przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W związku z powyższym organ pierwszej instancji zobowiązany był do zbadania możliwości zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu garażowego. Właściwy organ (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego), stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu, stosownie do art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego był zobligowany do wstrzymania, w drodze postanowienia, prowadzenia robót budowlanych. W postanowieniu z dnia [...] września 2004 r. w tym przedmiocie - zgodnie z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego - organ nałożył na
-8-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
inwestorów obowiązek przedłożenia określonych dokumentów (oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, 4 egzemplarzy projektu budowlanego).
W wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożyli wymaganych dokumentów. Dlatego - zgodnie z cytowanym wyżej art. 48 ust. 4 - organ miał obowiązek orzec rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu. W związku z tym decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. została wydana zgodnie z prawem. Podnoszona przez skarżących odwołaniu od powyższej decyzji okoliczność, że niektóre dokumenty (oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością i 4 egzemplarze projektu budowlanego) zostały przez inwestorów złożone Prezydentowi Miasta P., który w dniu [...] sierpnia 2001 r. wydał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie mogły wpływać na ocenę powyższego rozstrzygnięcia, bowiem postępowanie legalizacyjne toczyło się przed innym organem (Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego) i to jemu należało przedłożyć wymagane dokumenty. Kategoryczne brzmienie art. 48 ust. 3 prowadzi do wniosku, iż wykonanie nałożonych postanowieniem obowiązków nie może być zastąpione poszukiwaniem wskazanych w nim dokumentów przez organ prowadzący postępowanie. Niezłożenie wymaganych dokumentów musiało zatem skutkować koniecznością rozbiórki, o której decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżącego o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej.
Skarżący nie dostarczył żądanych dokumentów nawet w terminie, który sam określił (pismo z dnia 20 grudnia 2004 r. - k. 130 akt). Decyzja o rozbiórce zapadła po jego upływie.
Odnosząc się do zarzutu podnoszonego przez skarżących, iż "NSA w wyroku z dnia 14 sierpnia 2000 r. przesądził o zgodności decyzji o pozwoleniu na budowę garażu z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a zatem garaż zbudowany jest zgodnie z obowiązującymi przepisami", należało zważyć, iż kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla posiadania przez decyzję z dnia 9 stycznia 2001 r. o pozwoleniu na budowę przymiotu ostateczności, w związku z czym nie może wpływać na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Podobnie, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest kwestia drogi dojazdowej do garażu. Podkreślić trzeba, iż podnoszony przez skarżących problem istnienia decyzji Prezydenta Miasta P.
-9-
Sygn. akt II SA/Po 905/05
z dnia [...] kwietnia 1993 r. (pismo procesowe z 6 stycznia 2006 r. - k. 30 akt sądowych) zatwierdzającej projekt planu realizacyjnego dotyczącego podziału działki [...], w której część działki o nr geod. [...] została wyłączona z przeznaczeniem na normatywne poszerzenie ul. [...] w żaden sposób nie wpływa na ocenę decyzji w przedmiocie rozbiórki. Skarżący w istocie kwestionują bowiem zasadność rozstrzygnięcia Wojewody z dnia [...] marca 2001 r. i podkreślają prawidłowość nieostatecznej decyzji z dnia 9 stycznia 2001 r. Okoliczności te pozostają jednak poza zakresem badania w niniejszym postępowaniu (wykraczają poza granice sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a.), tym bardziej, iż - o czym była mowa - rozpoczęcie robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowi przeszkodę do wydania pozwolenia na budowę i w konsekwencji powoduje, iż badanie zasadności wydania decyzji jest bezprzedmiotowe. Nadto decyzja z dnia 9 stycznia 2001 r. jest decyzją nieostateczną i w związku z tym nie podlega kontroli sądowej (art. 52 § 1 p.p.s.a.).
Za niecelowe uznano zawieszenie postępowania i dlatego oddalono wniosek skarżących w tym przedmiocie. Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania na podstawie wskazanego przepisu zależy od uznania sądu. W niniejszej sprawie uznano, iż niecelowe jest wstrzymywanie biegu sprawy ze względu na okoliczności podnoszone przez skarżących. Kwestia wznowienia postępowania o ustalenie warunków zabudowy w żaden sposób nie oddziaływuje na niniejsze postępowanie, a skarga kasacyjna na postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r., pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszym postępowaniu i oceny, jakich dokonano przy jego wydaniu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1270) Sąd skargę oddalił.
/-/M. Górecka J. Szaniecka /-/A. Łaskarzewska
Brak podpisu Sędziego
spowodowany jest nieobecnością
/-/A. Łaskarzewska
-10-

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI