II SA/Po 900/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-03-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
kanalizacja sanitarnaprzyłączenie nieruchomościobowiązek prawnyprawo administracyjnegospodarka komunalnazbiornik bezodpływowyprawo ochrony środowiskadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, uznając istnienie technicznych możliwości wykonania obowiązku.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Skarżący podnosił brak technicznych możliwości i wysokie koszty. Sąd, opierając się na wcześniejszym wyroku i zebranych dowodach, uznał, że sieć kanalizacyjna istnieje, istnieją techniczne możliwości przyłączenia, a brak przydomowej oczyszczalni ścieków skutkuje obowiązkiem przyłączenia. Sytuacja materialna skarżącego nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Przedmiotem sprawy była skarga A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 10 października 2022 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy O. i nakazała skarżącemu przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Wójt pierwotnie nałożył ten obowiązek w związku z wypompowywaniem nieczystości ze zbiornika bezodpływowego. Skarżący odwoływał się, twierdząc, że przyłączenie jest kosztowne, technicznie niemożliwe i wymaga wniosku. Po uchyleniu pierwszej decyzji SKO przez WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po [...]) ze względu na nierozpoznanie kwestii technicznych możliwości przyłączenia, SKO ponownie rozpoznało sprawę. Po uzyskaniu informacji od Wójta, który potwierdził istnienie sieci i możliwość przyłączenia, SKO wydało decyzję reformatoryjną nakazującą przyłączenie. Skarżący ponownie zaskarżył tę decyzję, podtrzymując argumenty o braku technicznych możliwości i wysokich kosztach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 153 p.p.s.a. (zasada związania prawomocnym wyrokiem), uznał, że wcześniejsze ustalenia faktyczne (istnienie sieci, brak przydomowej oczyszczalni, brak przyłączenia) nie uległy zmianie. Sąd stwierdził, że SKO prawidłowo rozpoznało kwestię techniczną, opierając się na informacjach od Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o., które potwierdziły możliwość przyłączenia do sieci znajdującej się po przeciwnej stronie drogi. Sąd odrzucił argumenty skarżącego dotyczące kosztów i sytuacji materialnej, podkreślając, że nie mają one wpływu na obowiązek publicznoprawny. W związku z tym, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, istnieją techniczne możliwości przyłączenia, a nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania przepisów szczególnych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stwierdzając, że brak przydomowej oczyszczalni i istnienie sieci z technicznymi możliwościami przyłączenia skutkuje obowiązkiem wykonania przyłączenia. Kwestie kosztów i sytuacji materialnej skarżącego nie mają wpływu na ten obowiązek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciel nieruchomości ma obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jeżeli sieć taka istnieje i istnieją techniczne możliwości przyłączenia, a nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania przepisów szczególnych.

u.c.p.g. art. 5 § ust. 7

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Organ wykonawczy gminy zobowiązany jest do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, gdy zaktualizują się przesłanki z ust. 1-4.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja jest niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, co może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności.

k.p.a. art. 6

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami skargi w zakresie kontroli zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 2

Reguluje prowadzenie rozpraw zdalnie w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie sieci kanalizacyjnej. Istnienie technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci. Brak przydomowej oczyszczalni ścieków spełniającej wymagania przepisów szczególnych. Niezmieniony stan faktyczny i prawny od poprzedniego wyroku WSA. Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie ma wpływu na obowiązek przyłączenia.

Odrzucone argumenty

Brak technicznych możliwości wykonania przyłączenia. Wysokie koszty przyłączenia. Przyłączenie wymaga zgody sąsiada. Możliwość zalewania działki. Niewykonalność obowiązku przyłączenia.

Godne uwagi sformułowania

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, w którym można by podważyć takie ustalenia. Jeżeli istnieje sieć, a także są warunki techniczne i ekonomiczne do przyłączenia się do tejże sieci, należy ten obowiązek niezwłocznie spełnić. Żaden przepis u.c.p.g. nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, które z tych wartości przeważa.

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

sędzia

Paweł Daniel

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania sądu własnym prawomocnym wyrokiem (art. 153 p.p.s.a.) oraz interpretacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej w kontekście technicznym i braku wpływu sytuacji materialnej strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z obowiązkami wynikającymi z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Interpretacja art. 153 p.p.s.a. jest ogólna, ale zastosowanie konkretne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między obowiązkiem prawnym a jego wykonaniem, pokazując, jak sądy administracyjne stosują zasadę związania prawomocnym wyrokiem i jak oceniają przesłanki nałożenia obowiązku administracyjnego. Jest to interesujące dla prawników procesowych i administracyjnych.

Obowiązek przyłączenia do kanalizacji: czy koszty i trudności zawsze usprawiedliwiają opór?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 900/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 8 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: st. sekr. sąd. Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2023 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. K. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 10 października 2022 r., nr [...]. W tej decyzji SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy O. (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z dnia 14 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na stronę obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i orzekło w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez nałożenie na nią obowiązku przyłączenia jej nieruchomości przy ul. [...] w m. T. , działka ew. nr [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Decyzja organu II instancji, wydana na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
W związku z ujawnieniem procederu wypompowywania zawartości zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, znajdującego się na działce przy ul. [...] w miejscowości T. , Wójt, decyzją z dnia 14 czerwca 2021 r., nr [...], nakazał stronie (właścicielowi wspomnianej nieruchomości) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że właściciel nie podłączył nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej i korzysta ze zbiornika bezodpływowego. Wójt wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 888, zwanej dalej "u.c.p.g."), w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1-4 u.c.p.g., organ wykonawczy gminy zobowiązany jest do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku.
W terminowo wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji, strona wskazała, że przyłączenie do sieci kanalizacyjnej może nastąpić jedynie na wniosek zainteresowanego. Przyłączenie nie jest obowiązkowe, a strona posiada zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. Samo przyłączenie nieruchomości do sieci nie jest obowiązkowe. Przyłączenie nieruchomości, w myśl obowiązku określonego w decyzji, jest bardzo kosztowne dla strony, a nawet technicznie niemożliwe.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r., nr [...] organ II instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wójta, jednakże w wyniku rozpoznania skargi na decyzję SKO, prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ją.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że treść przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie budzi wątpliwości. Właściciel ma obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej w sytuacji, gdy taka sieć faktycznie istnieje. Gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, właściciel ma obowiązek wyposażyć nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Z treści przepisu także jednoznacznie wynika, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co dotyczy sytuacji, gdy taka sieć została wybudowana, nie jest obowiązkowe, ale tylko wówczas gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Skarżone organy trafnie rozpoznały, według Sądu, iż w okolicznościach kontrolowanej sprawy zaistniały przesłanki dla rozważania nakazania skarżącemu obowiązku wykonania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (art. 5 ust. 7 u.c.p.g.). Bezsporne pomiędzy stronami jest bowiem to, że w T. , w ulicy [...] kanalizacja sanitarna istnieje, a nieruchomość skarżącego nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Nieczystości ciekłe z nieruchomości skarżącego są gromadzone w zbiorniku bezodpływowym. Jednak samo stwierdzenie istnienia sieci kanalizacji sanitarnej, nawet jako okoliczności bezspornej pomiędzy stronami, nie stanowi o wyczerpującym rozpoznaniu sprawy nakazania przyłączenia nieruchomości do tej sieci. Do przesłanek, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. W konsekwencji dostrzegać należało, że przesłanką wydania nakazu przyłączenia do sieci kanalizacyjnej jest również istnienie realnych warunków realizacji takiego obowiązku.
Sąd stwierdził, że jeżeli na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a tą studzienką, natomiast dalsza część przewodu do rury głównej stanowi już element sieci. Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci stanowi element tejże sieci. Te okoliczności należało postrzegać/rozważać jako określoną prawem możliwość, stworzenia realnych warunków, przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Tak rozumiane prawne możliwości będą stanowiły także przesłankę dla wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co należało rozpoznać i rozstrzygnąć w odpowiedzi na formułowane przez skarżącego zarzuty dotyczące "niewykonalności obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej".
Do akt administracyjnych nie zostały włączone żadne dowody pozwalające na sformułowanie oceny, że kwestionowany skargą nakaz został wydany w warunkach realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kwestia ta nie została rozpoznana w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Zarzuty skarżącego jedynie w niewielkiej części zostały omówione w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Organ wyjaśnił, że sytuacja życiowa i majątkowej adresata decyzji pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Natomiast do akt sprawy nie zostały włączone żadne dowody obrazujące położenie instalacji kanalizacyjnej względem nieruchomości skarżącego. W uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do argumentacji o braku technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej.
SKO trafnie uznało, zdaniem Sądu, że dla wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (stwierdzenia, że zaktualizowały się przesłanki realizacji obowiązku powstałego z mocy prawa) okolicznościami indyferentnymi są podnoszone przez skarżącego kwestie związane z jego sytuacją rodzinną oraz materialną. Wbrew zapatrywaniom skarżącego takie okoliczności nie stanowią o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a."), tj. nie uzasadniają stanowiska o tym, że zaskarżona decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd polecił SKO uwzględnienie również, że nieuzasadnione są żądania skargi dotyczące wydłużenia terminu określonego na realizację obowiązku przyłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a decyzja Wójta jest wadliwa w zakresie określenia terminu na wykonanie spornego obowiązku.
Pismem z dnia 20 września 2022 r. Kolegium wezwało Wójta do udzielenia informacji czy w niniejszej sprawie istnieją realne warunki przyłączenia nieruchomości strony do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Kolegium poprosiło o wyjaśnienie, jakie są techniczne możliwości podłączenia tej nieruchomości do sieci, odniesienie się do zarzutu, iż przyłącze do kanalizacji sanitarnej znajduje się na sąsiedniej działce, a uzgodnienie warunków przyłączenia z właścicielem nieruchomości sąsiedniej jest obecnie niemożliwe ze względu na toczony spór sąsiedzki dotyczący ustalenia granic oraz odniesienie się do zarzutu, iż posadowienie studni powoduje znaczny wzrost kosztów przyłączenia do sieci. Przyłączenie miałoby być trudne technicznie do wykonania ze względu na głębokość studni. Ewentualna płytkość studni może powodować trudności w uzyskaniu odpowiednich spadków. Kolegium poprosiło także o nadesłanie dokumentów potwierdzających wspomniane okoliczności.
W odpowiedzi na wezwanie SKO, Wójt poinformował, że Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w G. może wykonać przyłączenie budynku mieszkalnego, znajdującego się przy ul. [...] w T.. Przyłączenie nastąpiłoby do sieci sanitarnej [...] mm, znajdującej się po przeciwnej stronie asfaltowej drogi, z zachowaniem odpowiednich spadków.
Co do zarzutu pierwszego – Wójt wskazał, że podłączenie się poprzez działkę sąsiedzką jest również możliwe, ale wymagałoby to zgody sąsiada. Nie trzeba korzystać z tego rozwiązania. W drodze publicznej też znajduje się sieć kanalizacyjna.
Co do drugiego zarzutu – trudno przewidzieć, jakie będą koszty przyłączenia. Każdy mieszkaniec ponosi inne koszty, co jest uwarunkowane odległością, jaką należy pokonać od sieci do budynku.
Decyzją z dnia 10 października 2022 r., nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło merytorycznie co do istoty poprzez nakazanie stronie, będącej właścicielem nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], działka ew. nr [...], przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Kolegium zrelacjonowało stan faktyczny sprawy. Za bezsporne uznano, że działka strony nie posiada przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej. Tego poglądu nie zakwestionował także sąd administracyjny. Przyłączenie nie jest obowiązkowe, jeżeli na działce znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków, spełniająca wymagania określone w przepisach szczególnych. W toku postępowania ustalono, że na działce nr ew. [...] nie znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków. Jest tam jedynie zbiornik bezodpływowy. Za orzecznictwem wskazano, że jeżeli istnieje sieć, a właściciel nieruchomości nie ma przydomowej oczyszczalni ścieków, to aktualizuje się z mocy prawa, jego obowiązek do wykonania przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.
Z informacji pochodzącej od Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w G. wynika, że istnieje możliwość przyłączenia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T.. W odniesieniu do uzasadnienia wyroku tut. Sądu wskazano, że instalację należy zakończyć studzienką na działce [...] w odległości 1 m od granicy nieruchomości. Oznacza to, że aktualnie nie ma żadnej instalacji po stronie działki [...].
Dalej SKO ustosunkowało się do wątpliwości podniesionych przez Sąd, które również miały zostać rozpoznane. Kolegium odniosło się także do zarzutów odwołania. Jak już wyjaśniono w wyroku sądowym, kwestia sytuacji materialnej i rodzinnej strony pozostaje indyferentna dla wykonania obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.
Należało więc uchylić decyzję Wójta, gdyż przepisy u.c.p.g. nie zawierają przepisów co do terminu wykonania przyłączenia. Wobec tego, SKO orzekło w sposób reformatoryjny.
Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując w całości decyzję organu II instancji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania przed SKO, dopuszczenie dowodów ze sprawy sądowej o sygn. akt II SA/Po [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zdaniem skarżącego decyzja organu II instancji jest wadliwa i powinna zostać uchylona. Skarżący podtrzymał całą swoją dotychczasową argumentację, tak jak w poprzednim postępowaniu sądowym i dodał, że nie ma możliwości technicznej wykonania przyłączenia. Skarżący musiałby wykonać całe przyłączenie w kierunku działki o nr ew. 200. Podłączenie jest możliwe, gdy są ku temu warunki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie w całości. Organ II instancji podtrzymał swoją argumentację oraz stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, nie znajdując podstaw do jej uchylenia w ramach tzw. autokontroli.
Na rozprawę przeprowadzoną w dniu 8 marca 2023 r. nie stawił się nikt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na rozprawie w dniu 8 marca 2023 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), w zakresie realizowanej kontroli Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem niniejszej skargi jest ocena zgodności z prawem reformatoryjnej decyzji SKO w przedmiocie nałożenia na stronę nakazu przyłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Analiza całości akt sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim Sąd przejdzie do omówienia zasadniczych motywów leżących u podstaw zapadłego wyroku, należy przywołać treść art. 153 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi: "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Zacytowany przepis wyraża zasadę związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Oznacza to, że zarówno organ, jak i sąd administracyjny, który ponownie będzie rozpoznawać tę samą sprawę, jest związany ustaleniami, jakie poczyniono w prawomocnym wyroku, a także wskazaniami, jakie należy spełnić w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Zasada związania prawomocnym wyrokiem nie znajduje zastosowania, jeżeli zmianie uległy przepisy, w oparciu o które zapadł tenże wyrok prawomocny. Innymi słowy, dopóki nie zajdzie zmiana w stanie faktycznym lub prawnym, sąd pozostaje związany poprzednim swoim wyrokiem (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 643/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnej, zwanej dalej "CBOSA", na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
W prawomocnym wyroku tut. Sądu o sygn. akt II SA/Po [...] ustalono następujące okoliczności faktyczne sprawy: w ulicy [...] w T. istnieje sieć kanalizacji sanitarnej, skarżący posiada wyłącznie zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, skarżący nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, która spełniałaby wymagania stawiane przez przepisy szczególne oraz – skarżący nie wykonał przyłączenia swojej nieruchomości do kanalizacji sanitarnej. Okoliczności te nie były nigdy później kwestionowane przez skarżącego. Skarżący nie podniósł w toku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego, ani w skardze do tut. Sądu, że zaszły jakiekolwiek zmiany w okolicznościach faktycznych, które mogłyby prowadzić do odstąpienia od zasady z art. 153 p.p.s.a. Należy więc uznać, że okoliczności faktyczne nie uległy zmianie. Nie zmienił się także stan prawny, bowiem obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 5 ust. 7 u.c.p.g. nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Rolą Sądu w składzie orzekającym jest więc wyłącznie kontrola tego, czy SKO spełniło zobowiązanie tut. Sądu, który orzekał poprzednio. Jak stwierdzono w prawomocnym wyroku o sygn. akt II SA/Po [...], przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO wyjaśni, czy istnieje techniczna możliwość wykonania przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej.
SKO skierowało zapytanie do Wójta, jednakże nie jako organu administracji publicznej, ale jako do organu wykonawczego samorządu gminnego – Gminy O. . Zapytano Wójta, czy istnieją techniczne możliwości wykonania takiego przyłączenia. Wójt, po uzyskaniu od Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w G. , powiadomił SKO, że istnieje możliwość przyłączenia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w T.. Z informacji pochodzącej od organu I instancji wynika niespornie, że w ulicy [...] istnieje sieć, a także są możliwości wykonania przyłączenia. Na załączonej do pisma Wójta mapie widać, że przed działką należącą do skarżącego, istnieją studzienki, mogące stanowić miejsce przyłączenia działki do sieci. Fakt ten wynika również z systemu informacji przestrzennej dla powiatu ostrowskiego (https://o[...].e-mapa.net/). Zresztą, obie te studzienki przylegają do chodnika w ulicy [...]. Jedna z nich znajduje się na wysokości działki skarżącego. Z informacji dostarczonej przez Wójta wynika, że rzeczywiście istnieje sieć po przeciwnej stronie działki skarżącego. Zasadne są zatem stwierdzenia, że sieć istnieje, a także są technologiczne możliwości wykonania przyłączenia. Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych sp. z o.o. z siedzibą w G. wskazało, że nie ma potrzeby "prowadzenia" instalacji w działce sąsiada, z którym skarżący pozostaje w sporze. Można by zapewne wykonać i taką inwestycję, ale wiązałoby się to z koniecznością uzyskania zgody sąsiada. Trudno w tej chwili mówić o kosztach tego przedsięwzięcia, ponieważ wszystko zależy od długości instalacji, jaką trzeba będzie wykonać, również po stronie działki skarżącego.
Sąd wskazuje w tym miejscu niezasadność twierdzeń skarżącego podniesionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący niezmiennie twierdzi, że nie ma technicznych możliwości wykonania przyłączenia, co więcej, uważa, że takie działanie mogłoby spowodować zalewanie jego działki. Należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, że jego twierdzenia są uzasadnione. Przedstawienie zdjęć zalanej działki nie świadczy o tym, że istnieje jakikolwiek związek między tym stanem rzeczy a siecią kanalizacyjną. Nie wiadomo, w jakich okolicznościach wykonano te zdjęcia, a poza tym, Sąd nie może przeprowadzić z nich dowodu z dokumentu. Byłoby to niedopuszczalne. Tymczasem, SKO, dzięki informacji pochodzącej ze strony Wójta, przedstawiło nawet okoliczności, z którego przyłączenia miałoby nastąpić podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej – rzędna [...]. Sąd w składzie orzekającym nie ma wiadomości specjalnych, aby twierdzić, że wykonanie tego przyłączenia jest technicznie niemożliwe, a poza tym, sąd administracyjny kontroluje jedynie to, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Sąd nie prowadzi postępowania wyjaśniającego, w którym można by podważyć takie ustalenia. Jednocześnie, skarżący w żaden sposób nie podważył tych ustaleń, a zatem nie ma i nie było podstaw wątpić w prawidłowość ustaleń Kolegium.
Konieczne jest przypomnienie zasady z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Parafrazując tę zasadę, należy stwierdzić, że jeżeli istnieje sieć, a także są warunki techniczne i ekonomiczne do przyłączenia się do tejże sieci, należy ten obowiązek niezwłocznie spełnić. O tym zaś decyduje wójt, burmistrz (prezydent miasta) w drodze decyzji (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 656/18, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 653/19, dostępne w CBOSA). Jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione te warunki, organ administracji publicznej nie może nie wydać decyzji z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. Tak jak wskazano w prawomocnym wyroku tut. Sądu, tak przypomnieć należy jedynie, że żaden przepis u.c.p.g. nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, które z tych wartości przeważa (wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 367/21, dostępny w CBOSA). To, że skarżący po uprawomocnieniu się decyzji SKO będzie narażony na poniesienie kosztów, nawet większych niż się spodziewa, nie stanowi przesłanki, które mogłyby w jakikolwiek sposób wpłynąć na wykonalność obowiązku o charakterze publicznoprawnym.
Sąd uznaje decyzję SKO za prawidłową. Zasadnie podjęto rozstrzygnięcie o charakterze reformatoryjnym, ponieważ przepisy u.c.p.g. istotnie nie przewidują żadnego terminu, w jakim należałoby wykonać obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W myśl art. 6 k.p.a., organ administracji publicznej musi działać na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że jeżeli organ nie posiada podstawy prawnej do określonego działania, nie może jego podjąć pod rygorem narażenia się na zarzut nieważności.
Odnosząc się bezpośrednio do skargi, w której co prawda nie podniesiono żadnego skonkretyzowanego zarzutu, należy stwierdzić, że żadne twierdzenie skarżącego nie może wywołać dla niego skutku korzystnego. Uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego jest niemożliwe, ponieważ nie został spełniony obowiązek publicznoprawny. SKO ustaliło w postępowaniu odwoławczym, że są techniczne możliwości wykonania przyłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacji sanitarnej. Skarżący nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, która spełniałaby wymagania stawiane przez przepisy szczególne. Skarżący zresztą nigdy tego nie podnosił, a tylko posiadanie takiej oczyszczalni mogłoby zwolnić skarżącego z obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Skoro nie ma tejże oczyszczalni, skarżący nie może się uchylić od obowiązku wykonania przyłączenia. Sytuacja rodzinna i materialna, tak jak wskazano w poprzednim wyroku tut. Sądu, nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy.
Sąd w składzie orzekającym kierował się wytycznymi wskazanymi w wyroku o sygn. akt II SA/Po [...] i stwierdził, że SKO wykonało swoje zobowiązanie. Istnieją możliwości techniczne do wykonania przyłączenia. To, że skarżący szuka przeszkód w spełnieniu tego obowiązku, nie może mieć wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Co więcej, skarżący w żaden sposób nie podważył ustaleń SKO. Nie było zatem podstaw do kwestionowania dowodów zgromadzonym w postępowaniu odwoławczym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych innych podstaw, skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI