II SA/Po 90/25

II SA/Po 90/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Paweł Daniel
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 228/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 15, art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 901
art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 2, art. 61 ust. 2f, art. 61 ust. 2e
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 2 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 2 grudnia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. G. od decyzji Wójta Gminy D. z 9 maja 2024 r., nr [...], w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Wójt Gminy D. decyzją z 9 maja 2024 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 14, art. 60 ust. 1, ust. 2, ust. 4, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2e, ust. 2f, art. 62 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.), w pkt 1. ustalił dla strony wysokość odpłatności za pobyt matki G. G. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 1.449,75 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2024 r., w pkt 2. określił termin opłat, o których mowa w pkt 1, do 30 dnia każdego miesiąca, a w grudniu do 20 dnia miesiąca na podane konto.
Kolegium w decyzji podanej na wstępie niniejszego uzasadnienia podniosło, iż w sprawie bezsporne jest, że G. G. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] i posiada troje dzieci E. G.-I., G. G. i A. G., przy czym E. i A. podpisali umowę w sprawie wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego w sprawie postąpiono prawidłowo nie uwzględniając umowy dożywocia. Umowa ta nie ma bowiem żadnego znaczenia dla ustalenia odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej. Organ I instancji prawidłowo zatem ustalił, że również odwołujący jest zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS w [...].
W dniu 11 grudnia 2023 r. ze stroną przeprowadzony został wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. J.-G.. Odwołujący się nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, ma z żoną ustanowioną rozdzielność majątkową w związku z czym nie wyraził zgody, by uczestniczyła ona w czasie wywiadu środowiskowego. Ustalono, że M. J.-G. pracuje i utrzymuje męża, przy czym strona twierdzi, iż nie ma wiedzy o jej dochodach ani o wydatkach ponoszonych na utrzymanie rodziny. Wskazał, że matka przepisała mieszkania wnuczce D. w zamian za opieką i zamieszkanie do śmierci.
Pracownik socjalny MOPS wskazał, że wysłano wezwanie do M. J.-G. w celu przeprowadzenia wywiadu, ale korespondencja nie została odebrana w związku z czym nie ma możliwości ustalenia aktualnej sytuacji finansowej rodziny.
Nie ma wątpliwości, że M. J.-G. i odwołujący się są rodziną w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., a zatem konieczne jest ustalenie dochodu rodziny, tj. sumy miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4 u.p.s.). Nie ma przy tym znaczenia, że odwołujący ma z żoną rozdzielność majątkową. W sprawie istotna jest bowiem sytuacja finansowa rodziny.
W ocenie Kolegium organ I instancji ma rację twierdząc, że odmowa udzielenia informacji o zarobkach żony stanowi w istocie odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w związku z czym zastosowanie znajduje art. 61 ust. 2e u.p.s. Odwołujący swoim postępowaniem faktycznie uniemożliwił ustalenie swojej sytuacji finansowej, czemu służy wywiad środowiskowy. Pomimo, że rozmawiał z pracownikiem socjalnym nie doprowadziło to do ustalenia dochodów i wydatków jego rodziny. Z kolei wezwania kierowane do żony nie zostały odebrane.
Strona – wbrew twierdzeniom – została przy tym pouczona o konsekwencjach odmowy podpisania umowy w sprawie wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a także odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym podania dochodu żony. Nastąpiło to co najmniej w piśmie organu I instancji z 12 lutego 2024 r. Analogiczną informację otrzymał też telefonicznie, co wynika z notatki służbowej z 15 lutego 2024 r. Kolejne pouczenia zostały zawarte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania.
Kolegium za zasadne uznało zastosowanie art. 61 ust. 2e u.p.s. i ustalenie opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Skoro pełna odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 kwietnia 2024 r. to 5.995 zł minus odpłatność G. G. 1.645,73 zł, to daje 4.349,27 zł na 3 dzieci, z czego 1.449,75 zł przypada na każde dziecko, w tym na odwołującego.
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przez organ II instancji z urzędu, iż G. G., odpłatności za pobyt której w DPS dotyczyło postępowanie, zmarła w toku postępowania odwoławczego, co powinno skutkować zmianą decyzji przez dookreślenie okresu końcowego obciążenia opłata (do dnia śmierci),
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 908 K.c. w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. przez błędne uznanie, że umowa dożywocia nie wpływa na zakres podmiotowy osób obowiązanych do uiszczania opłaty za pobyt w DPS w sytuacji, gdy biorąc pod uwagę względy słuszności uznać trzeba, że obowiązek wynikający z umowy dożywocia wyprzedza niejako zobowiązania ciążące na podmiotach wskazanych w art. 61 u.p.s.
Ponadto, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji i przeprowadzenie dowodu z załączonego odpisu skróconego aktu zgonu na okoliczność zgonu G. G. 13 września 2024 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że okoliczność śmierci G. G., o której nie otrzymało informacji ani od organu I instancji, ani od skarżącego, nie ma wpływu na zaskarżoną decyzję. Obowiązek z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. ma charakter publicznoprawny i umowa dożywocia nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej.
Postanowieniem z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 90/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na to orzeczenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OZ 228/25.
Na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. nie stawił się nikt, mimo prawidłowego zawiadomienia tak organu, jak i pełnomocnika strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się skuteczna, aczkolwiek na uwzględnienie zasługiwał jedynie zarzut oznaczony w niej numerem 1.
Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, iż okolicznością bezsporną w sprawie jest śmierć matki skarżącego - G. G., która miała miejsce 13 września 2024 r., a więc na etapie postępowania odwoławczego.
Śmierć przebywającej w domu pomocy społecznej matki skarżącego, była istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okolicznością faktyczną, albowiem śmierć osoby przebywającej w domu pomocy społecznej, która równoznaczna jest z dalszym nieprzebywaniem w domu pomocy społecznej i wyznacza moment, do którego można obciążać odpłatnością za pobyt w tym domu. Determinuje ona zatem czasowy zakres istnienia obowiązku ponoszenia przez skarżącego opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej.
Co za tym idzie była to nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji, nieznana organowi, który wydał tą decyzję. Gdyby bowiem Kolegium posiadało wiedzę o zaistnieniu tegoż zdarzenia, musiałoby to doprowadzić do zmiany przez Kolegium zaskarżonej odwołaniem decyzji, poprzez wskazanie w jej rozstrzygnięciu końcowego momentu ponoszenia opłat przez skarżącego.
Powyższe oznacza, że okoliczność ta stanowiła przesłankę wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm. dalej: P.p.s.a.) Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, iż nie otrzymało ono od organu I instancji, ani strony odwołującej się informacji o śmierci G. G. zauważyć w pierwszym rzędzie należy, iż w zakresie wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w piśmiennictwie ukształtowały się dwa poglądy.
Według pierwszego z nich, nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Zwolennicy tego poglądu wskazują, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, w tym m.in. podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 K.p.a. (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 lutego 2020 r. , sygn. akt II OSK 145/20 z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3632/18, z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 815/11, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11, te i pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych [...], R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594).
Według drugiego stanowiska sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem bowiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania. Ujawnienie zatem nowych istotnych dla sprawy okoliczności lub dowodów istniejących w dacie wydawania decyzji a nieznanych organowi w dacie jej wydawania będzie stanowiło podstawę do uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy powiązane będzie z jakimiś zaniedbaniami ze strony organu (tak m.in. NSA w wyrokach: z 25 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 1714/16 oraz z 17 maja 2011 r. sygn. akt I GSK 227/10).
Orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podziela pierwsze z zaprezentowanych powyżej stanowisk, iż każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji.
Naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (vide: wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14, z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1760/14).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy zauważyć należy, iż choć SKO nie otrzymało ono od organu I instancji, ani strony odwołującej się informacji o śmierci G. G., to jednak nie ma to zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, albowiem nie podważa faktu, iż przesłanka wznowieniowa w trakcie postępowania odwoławczego faktycznie zaistniała i nie została uwzględniona przez organ.
Pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. przypisać bowiem należy bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W tym zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842).
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, ustanowiona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności oznacza, że organ odwoławczy nie dokonuje tylko oceny stanowiska organu I instancji, ale wymaga dwukrotnego rozpatrzenia sprawy, w tym samodzielnego, wnikliwego, merytorycznego zbadania sprawy przez organ odwoławczy.
Inaczej rzecz ujmując organ działający w trybie odwoławczym nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej w I instancji, lecz jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach, czy wnioskach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że organ II instancji nie powinien przejawiać całkowitej bierności w postępowaniu wyjaśniającym. Oczywiście postępowanie to jest co do zasady ograniczone na etapie II instancji, lecz organ odwoławczy powinien zasadniczo orzekać z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego na dzień wydawania decyzji, ergo powinien wziąć pod uwagę wszelkie zmiany, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
Przyjęcie odmiennej, a sugerowanej przez Kolegium w odpowiedzi na skargę koncepcji, że to adresat decyzji powinien w odrębnych postępowaniach poszukiwać narzędzi do wzruszenia decyzji ostatecznej, która już w dacie jej wydania obarczona była wadą, jawi się oczywiście nieracjonalnym i stojącym w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, albowiem prowadziłoby do mnożenia postępowań nadzwyczajnych, a nadto narażałoby skarżącego na ponoszenie opłat, które nie powinny go już po śmierci matki obciążać, a które musiałyby być mu później zwrócone.
Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie drugi ze zgłoszonych w skardze zarzutów.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zasady wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w tym krąg osób zobowiązanych do ich ponoszenia, kolejność ponoszenia tych opłat oraz sposób ustalania ich wysokości wyczerpująco reguluje art. 61 u.p.s.
W szczególności art. 61 ust. 1 u.p.s. stanowi, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Nadto zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2., 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Z regulacji tej nie wynika, by jakikolwiek wpływ na ustalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej miało zawarcie przez mieszkańca domu jakiejkolwiek umowy cywilnej, w tym umowy dożywocia, tak z osobą należąca do kręgu osób zobowiązanych, jak też z jakąkolwiek osoba pozostającą poza tym kręgiem.
Jedyną przesłanką ustalenia czy na danej osobie ciąży co do zasady obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu pomocy społecznej jest bowiem istnienie wskazanego w przywołanych przepisach stosunku rodzinnego, to jest bycie małżonkiem, zstępnym, bądź wstępnym osoby przebywającej w domu opieki.
Również z treści wskazywanego w skardze jako wzorzec kontroli przepisu art. 908 Kodeksu cywilnego nie wynika by w jakikolwiek sposób modyfikował on obowiązek ponoszenia kosztów pobytu mieszkańca domu opieki w tymże domu, ze względu na zawarcie z tymże mieszkańcem umowy dożywocia. Nie można przy tym przyjąć, jak proponuje to autor skargi by z faktu, że nabywca nieruchomości na podstawie umowy dożywocia obowiązany jest, w braku odmiennych postanowień umownych przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym, wyprowadzać wniosek o obciążeniu nabywcy obowiązkami ponoszenia kosztów pobytu danej osoby w domu pomocy społecznej, wbrew jednoznacznej treści przepisów regulujących to ostanie zagadnienie.
Podkreślić bowiem trzeba, iż art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego reguluje wyłącznie prawa stron umowy dożywocia, nie wpływa natomiast na prawa i obowiązki stron innych stosunków prawnych, łączących inne osoby, w tym zstępnych osoby zbywającej nieruchomość, z tą osobą.
Podsumowując stwierdzić należy, iż istnienie cywilnoprawnego stosunku dożywocia pomiędzy mieszkańcem domu pomocy społecznej a jednym ze zstępnych, nie ma wpływu na zobowiązania pozostałych osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1041/13)
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż przeciwko przyjęciu w ślad za stroną skarżącą tezy, że zawarcie przez mieszkańca domu pomocy społecznej, przed skierowaniem go do tej placówki umowy dożywocia z inną osobą znajdująca się w kręgu osób potencjalnie zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu w domu opieki, zwalnia z tegoż obowiązku pozostałych zobowiązanych przemawiają właśnie tak podkreślane w skardze względu słuszności.
Zauważyć bowiem trzeba, iż wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustala się dla każdej z osób zobowiązanych proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.), zaś opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2, to jest małżonkami, zstępnymi i wstępnymi, ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej Art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.s.). Przyjęcie sposobu wykładni zaproponowanego w skardze prowadziłoby de facto do przerzucenia na gminę, a nie na osobę która zawarła umowę dożywocia z mieszkańcem domu pomocy społecznej, kosztów pobytu w tymże domu matki skarżącego, przypadających zgodnie z przepisami na niego.
Jedynie na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym wskazać należy, iż ustawodawca regulując w art. 64 u.p.s. zagadnienia związane ze zwalnianiem osób wnoszących opłatę lub obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej z obowiązku wnoszenie tej opłaty, wśród szeregu przesłanek umożliwiających zwolnienie z tej opłaty na wniosek zobowiązanego częściowo lub całkowicie nie wskazał zawarcia przez mieszkańca domu pomocy społecznej umowy dożywocia z inną z osób zobowiązanych, bądź z osobą trzecią.
Niezależnie od powyższego i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi Sąd działając z urzędu ustalił, że organy prawidłowo zastosowały w stosunku do skarżącego regulację zawartą w art. 61 ust. 2e u.p.s. i prawidłowo pod względem rachunkowym ustaliły wysokość przypadającej od skarżącego miesięcznej odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej.
Reasumując, Sąd w niniejszej sprawie, doszedł do przekonania, że wobec stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt b P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., weźmie pod uwagę wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i merytorycznie rozpatrzy kontrolowaną sprawę.
O kosztach postępowania, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem oraz opłata od pełnomocnictwa rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., a także w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).