II SA/Po 867/09

II SA/Po 867/09 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2010-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Elwira Brychcy /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Sygn. powiązane
II OSK 1755/10 - Wyrok NSA z 2010-11-16
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 listopada 2004r. (sygn. akt 3/II SA/Po 1797/02) uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] czerwca 2002r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] marca 2002r., który nie uznał u M. K. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu pozaślimakowego znacznego stopnia jako choroby zawodowej. NSA wskazał, iż Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydając orzeczenie lekarskie z dnia 31 grudnia 2001r. nie wyjaśnił w sposób przekonujący dlaczego przy stwierdzonym u M.K. obustronnym, odbiorczym uszkodzeniu słuchu typu pozaślimakowego znacznego stopnia wykluczone jest stwierdzenie choroby zawodowej. Nie wyjaśniono jaki stopień i charakter niedosłuchu jest typowy dla następstw przewlekłego urazu akustycznego i kiedy można go uznać za adekwatny do czasu narażenia na hałas. NSA podkreślał, że uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane u skarżącego jako choroba zawodowa w przypadku niekwestionowanego wykonywania pracy zawodowej z narażaniem na działanie hałasu tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia, w sposób wyczerpujący i jednoznaczny w uzasadnieniu swojej opinii stwierdzi, że uszkodzenie słuchu jest następstwem innych, konkretnie wskazanych, okoliczności.
Nie odniesiono się również do przedłożonych przez skarżącego dokumentów medycznych, w tym do zaświadczenia z dnia 6 marca 2001r., wydanego przez lekarza Kliniki Foniatrii i Audiologii Akademii Medycznej w P., stwierdzającego "obustronne, uszkodzenie słuchu dużego stopnia w zakresie średnich i wysokich częstotliwości o typie urazu akustycznego". Stwierdzono, iż w przypadku braku szczegółowego uzasadnienia opinii organ sanitarny powinien wezwać placówkę służby zdrowia do jej uzupełnienia z powołaniem się na § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Dopiero na podstawie uzupełnionych w wyżej wskazanym zakresie opinii, oraz po dokonaniu weryfikacji ustalenia czasu narażenia na hałas (np. w drodze przesłuchania świadków) organ inspekcji sanitarnej, będzie mógł prawidłowo ocenić materiał dowodowy w sprawie i podjąć rozstrzygnięcie. Sam fakt, że diagnoza została sporządzona w uprawnionej jednostce medycznej, nie zwalnia organu administracyjnego od dokonania oceny przedłożonej opinii.
Realizując uwagi i wskazania NSA Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. o weryfikację orzeczeń lekarskich z dnia 13 lutego 2001r. oraz z dnia 6 lutego 2002r., albowiem oba orzeczenia w ocenie Sądu ograniczają się wyłącznie do rozpoznania i nie zawierają właściwego uzasadnienia, nie mają cech przynależnych opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa.
Na podstawie dokonanych ustaleń, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie wydał decyzję z dnia [...]sierpnia 2005r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Na skutek odwołania M. K. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Od powyższej decyzji M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 14 marca 2007r. (sygn. akt IV SA/Po 359/06) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2005r. W ocenie Sądu organy inspekcji sanitarnej prowadząc postępowanie administracyjne naruszyły przepis art. 7 kpa, który obowiązuje w celu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Niekompletność postępowania dowodowego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym przejawia się także w tym, że o uzupełnienie orzeczenia wystąpiono jedynie do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P., pomijając Instytut Medycyny Pracy w Ł . Ponadto odpowiedź udzielona w orzeczeniu uzupełniającym jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia nie zawierała elementów wskazanych w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 10 listopada 2004r. W niniejszej sprawie organy pominęły dowód z karty informacyjnej leczenia skarżącego w klinice Foniatrii i Audiologii Akademii Medycznej w P. z dnia 27 marca 2000r. W uzasadnieniu wyroku wskazano ,że rozpoznając ponownie niniejszą sprawę w postępowaniu administracyjnym należy odnieść się do dowodów, na które powołuje się skarżący i wezwać o uzupełnienie obu orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie, zgodnie ze wskazaniami uzasadnienia wyroku NSA z dnia 10 listopada 2004r.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. realizując uwagi WSA zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o uzupełnienie orzeczenia 31 grudnia 2001r. prosząc o wyjaśnienie - "jaki stopień i charakter słuchu jest typowy dla następstw przewlekłego urazu akustycznego i kiedy możnego uznać za adekwatny do czasu narażenia na hałas". W ramach postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził rozmowę telefoniczną z J. B. - byłym inspektorem BHP, a w latach 1990-1996 kierownikiem stolarni w zakładzie A Sp. z o.o. w Ł. – Region P., w którym pracował skarżący.
Mając na uwadze ustalenia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] listopada 2007r. ponownie orzekł o braku podstaw do rozpoznania u M. K. choroby zawodowej.
Na skutek odwołania wniesionego przez M. K. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] listopada 2007r., stwierdzając uchybienia prowadzonego postępowania.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny realizując uwagi Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P., zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] maja 2009r. na podstawie §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), art. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r., Nr 122, poz. 851) oraz art. 104 kpa uznał brak podstaw do stwierdzenia u M. K. choroby zawodowej narządu słuchu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. w obszernym uzasadnieniu orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia 15 grudnia 2008r. podało, że istotny postęp uszkodzenia słuchu u pacjenta miał miejsce już po ustaniu narażania na hałas, a struktura narządu słuchu została uszkodzona w części pozaślimakowej. Rozpoznano niedosłuch odbiorczy obustronny dużego stopnia pochodzenia pozazawodowego, obliczony według kryteriów medycznych obowiązujących w okresie, w którym rozpoczęto postępowanie według rozporządzenia z 1983r. Instytut Medycyny Pracy w Ł., który zdiagnozował skarżącego, w wyniku konsultacji otolaryngologicznej i audiologicznej rozpoznał obustronne uszkodzenie słuchu odbiorcze czuciowo-nerwowe o lokalizacji ślimakowo-pozaslimakowej. W orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podkreślono, że uszkodzenie słuchu rozwinęło się u pacjenta w kilka lat po ustaniu narażenia na hałas i do chwili obecnej wykazuje postępujący charakter, co świadczy jednoznacznie o innej niż hałas przyczynie rozwoju uszkodzenia słuchu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K. zarzucając zaskarżonej decyzji oraz opiniom biegłych szereg błędów i uchybień.
Odwołujący się podniósł zarzut niejednoznacznego wyjaśnienia etiologii wystąpienia niedosłuchu zawartego w obu orzeczeniach jednostek medycznych.
Braku odniesienia się do zarzutu nieprawidłowego działania audiometru, na którym wykonano badanie w przychodni przyzakładowej, a tym samym otrzymano nieprawidłowy wynik.
Wskazał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, w oparciu o które toczy się postępowanie wynika, iż pacjent powinien pracować przez co najmniej 10 lat w narażeniu na hałas ponadnormatywny, a badanie nie może nastąpić później niż 5 lat po ustaniu narażenia. Podkreślał, że badania przeprowadzone w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy oraz przez jednostkę orzeczniczą II stopnia nie miały jakichkolwiek podstaw, gdyż od narażenia na hałas minęło 13 lat. W późniejszym okresie rozwoju uraz akustyczny straci swój typowy charakter ślimakowy i przybierał postać czuciowo-nerwową.
Zaznaczył również, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu znalazło się zalecenie dla obu jednostek orzeczniczych do uzupełnienia swoich opinii, a nie do przeprowadzenia nowego badania, co nie znajduje poparcia w ustawie, według której prowadzone było postępowanie.
Zdaniem Skarżącego nie przyjęto jako dowodu zaświadczenia dr. J. K., z którego wynika, że ubytek ma charakter akustyczny. Nie uwzględniono wyniku tomografii komputerowej głowy, z którego wynika, że nie ma nieprawidłowości w okolicy narządu słuchu mogących mieć wpływ na powstanie niedosłuchu.
Nadto odwołujący się zarzucił, że błędnie nie zakwalifikowano ubytku słuchu jako choroby zawodowej pomimo stwierdzenia, że uszkodzenie ma lokalizację ślimakową.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), w związku z §11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] maja 2009r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż odwołujący się pracował na stanowisku stolarza w warunkach narażenia na hałas w latach 1984-1996, przy czym ostatnim zakładem pracy w jakim był zatrudniony w warunkach narażenia był A Sp. z o.o. w Łodzi – Region P . Ustalono, że narażanie na hałas trwało w latach od 1990r. do 1996r. Odwołujący się pracował przez 4 godziny dziennie przy obróbce mechanicznej w narażeniu na hałas, którego natężenie przekroczyło NDS o 0,2 dB – 10,4 dB. W pozostałych godzinach pracował przy obróbce ręcznej bez takiego narażania.
Następnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny chronologicznie przedstawił zapadłe w sprawie orzeczenia sądów administracyjnych i organów administracji sanitarnej.
Argumentował, że przedmiotowa sprawa jest rozpatrywana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z §1 ust. 1 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że obie jednostki orzecznicze w swoich opiniach (z 15 grudnia 2008r. oraz z 16 kwietnia 2009r.) podały kilka przyczyn uszkodzenia słuchu. Zgodnie uznały, iż może być wiele uwarunkowań tj.: czynniki genetyczne i immunologiczne, infekcje wirusowe, leki o działaniu ototoksycznym, przebyte choroby zakaźne, zaburzenia ukrwienia ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. uznało, że najbardziej prawdopodobne przyczyny mogą mieć związek z infekcją wirusową, przebytymi chorobami zakaźnymi (w wywiadzie lekarskim odwołujący się podał jako choroby przebyte świnkę i różyczkę) lub uwarunkowaniami genetycznymi. Biegli podkreślili, iż Poradnie Chorób Zawodowych nie zajmują się diagnostyką przyczynową, posiadają możliwości diagnostyczne wykluczenia lub potwierdzenia choroby zawodowej spowodowanej działaniem hałasu.
W świetle rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych nie ma wyznaczonych dodatkowych kryteriów czasowych wskazujących możliwość lub brak ubiegania się o chorobę zawodową. W wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w pkt 15 wymienia się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", czyli istotne jest rozpoznanie "uszkodzenia słuchu" oraz ustalenie (uzasadnienie), że jego przyczyną jest "działanie hałasu".
Skarżący słusznie zaznaczył, iż "w późniejszym okresie rozwoju uraz akustyczny traci swój typowy charakter ślimakowy i przybiera postać czuciowo-nerwową". Jednak do uznania takiego faktu konieczny jest ścisły związek pomiędzy trwaniem narażenia na hałas, a progresją uszkodzenia słuchu (orzeczenie lekarskie z dnia 16 kwietnia 2009r.).
Następnie motywowano, że z treści uzasadnień zapadłych w sprawie orzeczeń lekarskich wynika, że jednostki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych zapoznały się na etapie postępowania diagnostyczno - orzeczniczego z dokumentacją leczenia z Kliniki Foniatrii i Audiologii w P., a także z oceną narażenia zawodowego skarżącego. W orzeczeniu Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy z dnia 15 grudnia 2008r. stwierdzono, iż uwzględniono całą dokumentację w tym historię choroby udostępnioną przez Klinikę Foniatrii i Audiologii w P. z lat 2000 i 2001 z wpisami do 2007r. Z powyższego orzeczenia wynika, także, że dr K., który kilkakrotnie przyjmował odwołującego się w tym samym dniu, to jest 6 marca 2001r., w tejże samej historii choroby zamieścił rozpoznanie takie same jak w karcie informacyjnej Kliniki, z której wynika stwierdzony niedosłuch pozaślimakowy.
W opinii jednostki orzeczniczej I stopnia wyjaśniono, iż zarówno tymponometria jak i tomografia komputerowa ocenia jedynie stan i odchylenia badanego fragmentu organizmu, a nie przyczynę ewentualnych zmian. Potwierdzenie braku odchyleń w badanych miejscach nie wyklucza natomiast przebytej infekcji lub zaburzeń genetycznych.
W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie znajduje również potwierdzenia zarzut dotyczący braku odniesienia się do nieprawidłowego działania audiometru, na którym wykonano badanie w przychodni przyzakładowej, a tym samym otrzymania nieprawidłowego wyniku. W aktach sprawy nie ma dowodu potwierdzającego przywołaną okoliczność. Przyjmując za zasadny powyższy zarzut, to i tak nie mogłaby mieć wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy przez organy inspekcji sanitarnej.
Nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem odwołania, że błędnie nie zakwalifikowano ubytku słuchu jako choroby zawodowej pomimo to, że stwierdzono między innymi uszkodzenie o lokalizacji ślimakowej. Ta okoliczność, wykluczająca lokalizację uszkodzonego słuchu, jak również możliwość rozpoznania zawodowego tła uszkodzenia słuchu, znajduje wyraz w orzeczeniach lekarskich Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy oraz w orzeczeniach Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a także w dokumentacji lekarskiej z Kliniki Foniatrii i Audiologii w P .
W literaturze przedmiotu przyjmuje się jednoznacznie, że hałas uszkadza głównie komórki słuchowe zewnętrzne narządu Cortiego, co oznacza, że odbiorczy ubytek słuchu spowodowany hałasem (przewlekły uraz akustyczny) charakteryzuje się umiejscowieniem ślimakowym. Z tego też względu każde diagnostyczne badanie audiometryczne progowe powinno być uzupełnione dodatkowymi testami, których wyniki pozwalają określić odbiorczego uszkodzenia słuchu. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej pozaślimakowe pochodzenie odbiorcze uszkodzenia słuchu nie może być uznane następstwo narażenia na hałas. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego słusznie uznano orzeczenia pochodzące z dwóch upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych służby zdrowia tj. Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia 15 grudnia 2008r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 16 kwietnia 2009r., jako wystarczającą podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w administracyjnym toku instancji. Skoro bowiem w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie wydane przez dwie niezależne od siebie jednostki służby zdrowia były wyczerpujące, nie pozostające ze sobą w sprzeczności, należycie umotywowane, to w konsekwencji nie można było odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z nimi. Podkreślono, że dokonane w przedmiotowej sprawie ustalenia na podstawie kompleksowych, szeroko i wszechstronnie uargumentowanych, zgodnych i wzajemnie się uzupełniających opinii medycznych pochodzących z placówek uprawnionych do ich opracowania, były wystarczające do wykluczenia związku przyczynowego między warunkami pracy odwołującego się, a stwierdzonym u niego schorzeniem, w postaci niedosłuchu obustronnego o lokalizacji pozaślimakowej.
Skargę na powyższa decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. K. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] maja 2009r., a także o przeprowadzenie wniosków dowodowych, w tym o przesłuchanie wskazanych świadków.
Skarżący wskazał na naruszenie w postępowaniu administracyjnym zasad prawidłowej oceny opinii lekarskich, jak każdego innego dowodu (art. 84 §1 kpa) oraz zasad nakazujących rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 §1 kpa). Podniósł, że wszystkie przestawione przez niego dowody nie zostały uwzględnione.
Następnie powtórzył zarzuty odwołania dotyczące nieprawidłowości działania audiometru w przychodni zakładowej, przeprowadzenia badania po 13 latach od stwierdzenia uszkodzenia, co było sprzeczne z ustawą z 1983r., odrzucenia zaświadczenia dr. K., pominięcie dowodu z przesłuchania tego świadka w celu wyjaśnienia sprzeczności, niewykonania wskazań zawartych w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych.
Nadto skarżący wskazał, że odebrano mu możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem, bowiem zaskarżona decyzja została wydana przed terminem jaki wyznaczono w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranego materiału.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują, czy organy administracyjne, wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze, iż sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej (wyr. NSA OZ w Poznaniu z dnia 10 listopada 2004r., 3/II SA/Po 1797/02 oraz wyr. WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2007r., IV SA/Po 359/06). Organy, rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) był związane wskazaniami zawartymi w uzasadnieniach powyższych wyroków. Zdaniem Sądu orzekającego w postępowaniu administracyjnym uwzględniono te wskazania. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższych orzeczeniach wiążą także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgonie z treścią art. 6 kpa, decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego prawidłowo została wydana na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Oznacza to, że zgodnie z §11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) postępowanie w niniejszej sprawie należało prowadzić na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).
W tym miejscu Sąd podkreśla, że znana jest mu treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, jednakowoż godzi się zauważyć, iż dotyczy on niekonstytucyjności art. 237 §1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które nie miało zastosowania w niniejszej sprawie, rozstrzyganej w czasie obowiązywania aktualnego rozporządzenia Rady Ministrów z 2009r. Sąd ma jednak świadomość, że rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z 1983r. również wydano na podstawie ogólnikowo skonstruowanej delegacji w kodeksie pracy. Nie przesądza to jednak konieczności uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że stare rozporządzenie z 1983r. jest niekonstytucyjne.
Rozpoznając ponownie sprawę w postępowaniu administracyjnym zebrano materiał dowodowy, niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia. Prawidłowo przeprowadzono dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Rozstrzygnięcie sprawy oparto na ostatecznych, jasnych i przejrzystych orzeczeniach lekarskich Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia 15 grudnia 2008r. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł.z dnia 16 kwietnia 2009r. oraz uwzględniono dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentacji przebiegu choroby i informacji o rodzaju i okresie narażenia na szkodliwy czynnik. W ocenie Sądu prawidłowo uznano w postępowaniu administracyjnym, że wnioski tych opinii wyjaśniły wątpliwości i sprostały wskazaniom zawartym zwłaszcza w wyroku NSA OZ w Poznaniu z dnia 10 listopada 2004r. W postępowaniu administracyjnym zastosowano również właściwą podstawę prawną.
Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczył §1 ust. 1 rozporządzenia z 1983r., zgodnie z którym za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zauważyć należy, że rozporządzenie z 1983 r. w punkcie 15 wskazuje jednostkę chorobową – uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.
Słusznie przyjęto w postępowaniu administracyjnym, że obie opinie w sposób niewątpliwy, rzeczowy, wzajemnie uzupełniający się i przydatny dla rozstrzygnięcia sprawy ustaliły w oparciu o cały materiał dowodowy, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Uznano stwierdzenie, że uszkodzenie słuchu ma charakter uszkodzenie czuciowo-nerwowego, posiada komponentę uszkodzenia słuchu w części nerwowej, za które odpowiadają inne czynniki niż hałas, nadto wykazuje charakter postępujący. Przyjęto w oparciu o wnioski opinii, że obserwowane u skarżącego uszkodzenie słuchu powstało w wyniku działania innych czynników niż hałas. Opinie wskazały bowiem na inne niż hałas czynniki powstania uszkodzenia słuchu (k. 120, 121, 114, 115 akt adm.). W ocenie Sądu w sposób wystarczający wyjaśniono etiologię wystąpienia niedosłuchu.
Nadto prawidłowo przyjęto w postępowaniu administracyjnym, że biegli sporządzający orzeczenia lekarskie uwzględnili i ustosunkowali się do całego dotychczas zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentacji Poradni Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy oraz Historii Choroby Kliniki Audiologii, gdzie znajduje się zaświadczenie lekarskie wystawione przez dr. K., a także do wyników tymponometrii i tomografii komputerowej (k. 113 v akt adm.). Nie znalazł zatem potwierdzenia zarzut skarżącego, iż nie ustosunkowano się i odrzucono wskazywany przez niego materiał dowodowy. Stwierdzono również, że dr K. wskazał w rozpoznaniu choroby niedosłuch pozaślimakowy. Brak więc sprzeczności miedzy rozpoznaniem tego lekarza a wnioskami orzeczeń lekarskich.
W konsekwencji słusznie przyjęto w postępowaniu administracyjnym, że brak jest podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, wskazanych przez skarżącego na potwierdzenie powyższych okoliczności, gdyż zostały one stwierdzone innymi dowodami (art. 78 §2 kpa).
W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd Administracyjny uprawniony do kontroli działalności administracji publicznej nie przeprowadza postępowania dowodowego, może jedynie przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 §3 p.p.s.a.). Brak zatem podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, czego domagał się skarżący przed Sądem. Tymczasem dokumenty, na które powołuje się skarżący, znajdują się już w aktach sprawy i w wystarczający sposób posłużyły do wyjaśnienia sprawy.
Należy podkreślić, że nawet gdyby przyjąć zasadne zarzuty skarżącego, dotyczące świadczenia pracy ponad 4 godziny dziennie w warunkach narażenia na hałas (chociaż ta okoliczność poza twierdzeniami skarżącego nie wynikała z materiału dowodowego) to i tak nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy Okoliczność ta miałaby znaczenie, gdyby nie udało się wykluczyć istnienia związku przyczynowego między warunkami pracy a ustalona chorobą. Wykluczenie takiego związku przyczynowego jednak nastąpiło poprzez wykazanie pozaślimakowego zlokalizowania uszkodzenia słuchu. Ta okoliczność nie pozwala uznać, że do uszkodzenia słuchu u skarżącego doszło w efekcie oddziaływania hałasu, na który był on narażony w zakładzie pracy (por. wyr. WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2009r., Lex 508744). Jeżeli hałas ten miałby być przyczyną uszkodzenia słuchu występującego u skarżącego, to niezależnie od poziomu emisji, powinien doprowadzić do uszkodzenia narządu Cortiego w ślimaku. Pozaślimakowa lokalizacja ubytku słuchy dowodzi natomiast istnienia innych przyczyn uszkodzenia słuchu. Te najprawdopodobniejsze z nich zostały wskazane w orzeczeniach lekarskich z dnia 15 grudnia 2008r. i 16 kwietnia 2009r.
W ocenie Sądu dostatecznie wyjaśniono przyczynę niedosłuchu, a skutkiem tego przyjęto, że jego źródłem nie było oddziaływanie hałasu w miejscu pracy, a w konsekwencji brak jest podstaw do uznania ubytku słuchu stwierdzonego u skarżącego jako choroby zawodowej.
W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że dwa ostatnio przeprowadzone orzeczenia lekarskie stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Nie można przy tym czynić zarzutu, że sporządzono nowe orzeczenia, a nie uzupełniono poprzednich. Sprawa toczy się bowiem od 2000r., przeszła kilkakrotnie przez tok instancji oraz dwukrotnie kontrolę sądową, w toku której wskazano właśnie na uchybienia dotyczące poprzednich orzeczeń lekarskich.
Wbrew zarzutom skarżącego prawidłowo oceniono orzeczenia lekarskie z dnia 15 grudnia 2008r. i 16 kwietnia 2009r., jak każdy inny materiał dowodowy. Spełniają cechy opinii biegłego, tj. zawierają wyczerpujące uzasadnienia stanowiska lekarskiego jednostki orzeczniczej w zakresie chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyrok NSA z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1221/04; publ. LEX nr 194428).
Sąd wskazuje, że orzecznictwo powszechnie przyjmuje, że organy inspekcji sanitarnej związane są rozpoznaniem choroby wskazanym w orzeczeniach lekarskich. Związanie to wynika z potrzeby oparcia się na wiadomościach i wiedzy specjalistycznej, którymi inspektorzy sanitarni nie dysponują. Gdy orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego, a także wydane zostały przez właściwych orzeczników i w zakresie ich kompetencji - a za takie uznać należy orzeczenia wydane w niniejszej sprawie - to nie ma przeszkód, by organy inspekcji sanitarnej oparły się na rozpoznaniu przedstawionym w takich orzeczeniach.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że badania specjalistyczne winny być wykonywanie zaraz po stwierdzeniu narażenia, a nie po 13 latach słusznie wskazano w postępowaniu administracyjnym, że rozporządzenie z 1983r., stanowiące podstawę do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie wyznacza żadnych szczególnych warunków w tym zakresie, zwłaszcza czasowych. Zgodnie z punktem 15 załącznika do rozporządzenia z 1983r. istotne jest rozpoznanie uszkodzenia słuchu oraz ustalenie, że jego przyczyną było działania szkodliwego czynnika w postaci hałasu. W tym zakresie, jak wskazano powyżej, stwierdzono, że brak związku przyczynowego między uszkodzeniem słuchu u skarżącego, a narażeniem na hałas w miejscu pracy.
Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, jego ocenę, ustalenie stanu faktycznego Sąd uznał, iż administracyjne postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób należyty. Zarówno prowadzono postępowanie, jak i wydano decyzje rozstrzygające - z uwzględnieniem wskazań NSA i WSA wyrażonych we wcześniejszych wyrokach. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym dokonano całościowej i prawidłowej oceny materiału dowodowego, a następnie prawidłowej subsumcji.
Sąd nie stwierdza takich uchybień procesowoprawnych w postępowaniach obu instancji, które ważyłyby na treści rozstrzygnięcia. Takim uchybieniem nie jest też wydanie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego przed upływem terminu zakreślonego w zawiadomieniu o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. Taki błąd formalny nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Nie naruszono bowiem prawa skarżącego do udziału w postępowaniu, miał możliwość wglądu do akt i ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego, z której ostatecznie i tak nie skorzystał. Zarzut w tym zakresie podniósł dopiero w skardze z dnia 14 października 2009r.
Nadto wskazać należy, że zaskarżona decyzja administracyjna została uzasadniona w sposób wyczerpujący. Wyjaśniono zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne rozstrzygnięcia, spełniając tym samym dyspozycję art. 107 § 3 Kpa.
Zważywszy na wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej podjęcia i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
/-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz
br