II SA/Po 866/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-03-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewanieCEEBpostępowanie administracyjnebłąd formalnyweryfikacja wnioskuwywiad środowiskowyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego z powodu błędu w deklaracji źródła ciepła, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem szerszej weryfikacji stanu faktycznego.

Sąd uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy błędnie ograniczyły się do weryfikacji danych w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) na dzień 11 sierpnia 2022 r. Skarżąca wskazała w deklaracji miejską sieć ciepłowniczą, podczas gdy faktycznie korzystała z kotła na paliwo stałe, co zostało błędnie odnotowane z powodu trudności w wypełnieniu formularza. Sąd podkreślił, że nowelizacja przepisów o dodatku węglowym nakazuje szerszą weryfikację stanu faktycznego, w tym możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co powinno zostać uwzględnione w ponownym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy B. o odmowie przyznania dodatku węglowego M. J. Podstawą odmowy było wpisanie w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) jako źródła ciepła miejskiej sieci ciepłowniczej, zamiast kotła na paliwo stałe, co wykluczało przyznanie dodatku zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisów. Skarżąca argumentowała, że błąd w deklaracji wynikał z niezrozumienia formularza i trudności w jego wypełnieniu, a nie ze złej woli. Sąd uznał, że organy administracji błędnie ograniczyły się do weryfikacji danych w CEEB na wskazany dzień, pomijając możliwość wystąpienia błędów w deklaracji i potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd powołał się na nowelizację przepisów ustawy o dodatku węglowym, która wprowadziła możliwość szerszej weryfikacji wniosku, w tym poprzez wywiad środowiskowy, co potwierdza intencję ustawodawcy objęcia pomocą jak największej liczby uprawnionych gospodarstw domowych. Sąd wskazał, że organy powinny zbadać rzeczywiste źródło ogrzewania, rozważyć przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i zastosować się do wykładni przepisów uwzględniającej zasady postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może ograniczyć się jedynie do weryfikacji danych w CEEB, jeśli istnieją wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy. Powinien przeprowadzić szersze postępowanie wyjaśniające, w tym rozważyć wywiad środowiskowy, zgodnie z nowelizacją przepisów i ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie ograniczyły się do weryfikacji danych w CEEB, ignorując możliwość błędu we wniosku i potrzebę dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Nowelizacja przepisów o dodatku węglowym nakazuje szerszą weryfikację, w tym wywiad środowiskowy, co potwierdza intencję ustawodawcy objęcia pomocą jak największej liczby uprawnionych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje, gdy główne źródło ogrzewania jest wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. lub po tym dniu w przypadku nowych źródeł.

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

Weryfikacja wniosku o dodatek węglowy ma charakter wszechstronny i może uwzględniać inne dane niż tylko wpis w CEEB.

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa o dodatku węglowym

W przypadku wątpliwości organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy.

u.d.w. art. 2 § 15g

Ustawa o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje, gdy główne źródło ogrzewania nie zostało zgłoszone do CEEB, ale wywiad środowiskowy potwierdził jego istnienie.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27a § 1

Definicja i odniesienie do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błąd w deklaracji źródła ciepła wynikający z niezrozumienia formularza, a nie ze złej woli. Niewłaściwa weryfikacja wniosku przez organy administracji, ograniczająca się jedynie do danych z CEEB. Potrzeba szerszego postępowania wyjaśniającego, w tym wywiadu środowiskowego, zgodnie z nowelizacją przepisów.

Godne uwagi sformułowania

organy rozstrzygające błędnie uznały, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródłowo ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. - nawet jeżeli stanowi to wynik pomyłki właściciela domu składającego deklarację, a zatem być może sprzecznie z rzeczywistym stanem faktycznym - stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. organy nie sprostały tym wymogom [dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego].

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Edyta Podrazik

sprawozdawca

Paweł Daniel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, obowiązki organów administracji w zakresie weryfikacji wniosków i postępowania wyjaśniającego, znaczenie nowelizacji przepisów oraz ogólnych zasad K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu w deklaracji źródła ciepła i interpretacji przepisów o dodatku węglowym w kontekście nowelizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy formalne i niezrozumienie przepisów przez obywateli mogą prowadzić do odmowy świadczeń, ale także jak sąd może interweniować, podkreślając obowiązek organów do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego i stosowania przepisów w duchu ich celu.

Błąd w deklaracji kosztował dodatek węglowy? Sąd przypomina urzędom o obowiązku dokładnego wyjaśniania spraw.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 866/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 17 października 2022r. nr [...]
Uzasadnienie
Wójt Gminy B. decyzją z dnia 17 października 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.; dalej: "u.d.w."), odmówił M. J. przyznania dodatku węglowego.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 24 sierpnia 2022 r. wpłynął do niego wniosek M. J. o wypłatę dodatku węglowego, w którym wnioskodawczyni oświadczyła, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem lub paliwami węglopochodnymi. Fakt ten nie został zgłoszony do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz.438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków o których mowa w art.27g ust. 1 tej ustawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w dniu 26 maja 2022 r. właściciel budynku jednorodzinnego M. J. złożyła deklarację dotyczącą źródła ciepła/źródła spalania paliw uruchomionego po 1 lipca 2021 r. Z deklaracji wynika, że w miejscowości P. [...] występuje miejska sieć ciepłownicza/ciepło systemowe/lokalna sieć ciepłownicza. Tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.
W odwołaniu z dnia 21 października 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. J. wyjaśniła, że otrzymała decyzję negatywną z uwagi na błąd popełniony podczas składania do centralnej ewidencji emisyjności budynków deklaracji dotyczącej źródła ciepła. Błąd został popełniony niezamierzenie z uwagi na niezrozumienie zapisów formularza. Wyjaśniła, że jest osobą mającą trudności ze zrozumieniem i wypełnieniem urzędowych dokumentów. Zazwyczaj w ich wypełnieniu, czy przygotowaniu pomagają jej syn lub synowa. Jednak w okresie składania deklaracji nie mogli przyjechać i pomóc. Odwołująca wskazała, że nie najlepiej radzi sobie z pisaniem i czytaniem, co jest winą nieposiadania pełnego podstawowego wykształcenia. Zaznaczyła w deklaracji, że jest przyłączona do miejskiej sieci ciepłowniczej - nie mając pojęcia co to oznacza. P. znajduje się blisko K. i pomyślała, że taka odpowiedź będzie poprawna. Jak się okazuje taka sieć w ogóle nie istnieje w gminie, co odwołująca potwierdziła w Urzędzie w B. . Podczas składania wniosku bardzo prosiła pracownika Urzędu Gminy o sprawdzenie deklaracji, ponieważ wypełniała ją bez niczyjej pomocy. Przy tak dużej ilości przyjmowanych w urzędzie deklaracji może się zdarzyć niezauważenie błędu. Odwołująca zapewniła, że popełniony błąd nie był zamierzony i wiąże się z niższym wsparciem finansowym oraz brakiem możliwości zakupienia opału w korzystnej cenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 października 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z woli ustawodawcy dodatek węglowy przysługuje osobie, której głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stule, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 roku, albo po tym dniu w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych do tej ewidencji po raz pierwszy. Jako że zgodnie ze złożoną przez odwołującą się w dniu 26 maja 2022 roku deklaracją do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków źródłem ciepła w budynku położonym pod adresem P. [...] nie jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, wpisany lub zgłoszony do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 roku (art. 2 ust. 1 u.d.w.), stwierdzić należy, że odwołująca się nie spełnia podstawowej i koniecznej przesłanki otrzymania dodatku węglowego i dlatego też brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.
W skardze z dnia 10 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. J. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie zastosowania nie mogły znaleźć przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692) w brzmieniu nadanym przez art. 26 ustawy z dnia 27 października 2022 roku o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236, m.in. dodany art. 15g u.d.w.), albowiem zgodnie z art. 31 ust. 1 tej ustawy przepisy u.d.w. w znowelizowanym brzmieniu stosuje się tylko do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, co nastąpiło w dniu 3 listopada 2022 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2022 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 17 października 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania M. J. dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z zacytowanego przepisu wynika, że koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające na podstawie złożonej przez M. J. w dniu 26 maja 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw przyjęły, że w budynku położonym w P. [...] eksploatowana jest miejska sieć ciepłownicza/ciepło systemowe lub lokalna sieć ciepłownicza, co w konsekwencji wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.
Jednakże, zdaniem Sądu organy rozstrzygające błędnie uznały, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródłowo ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. - nawet jeżeli stanowi to wynik pomyłki właściciela domu składającego deklarację, a zatem być może sprzecznie z rzeczywistym stanem faktycznym - stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazała, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków niewątpliwie zaistniały wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Zdaniem Sądu z literalnego brzmienia wskazanego przepisu nie wynikają przyjęte przez organy wnioski, tj. że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji.
W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono bowiem, że na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ust. 15 u.d.w. do treści tej ustawy art. 2 ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Przepisy ten mają zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem zgodnie z art. 52 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Już z treści wskazanego przepisu wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień dnia 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały jedynie przykładowo (użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności") wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty.
Kolejne wprowadzone nowelizacją przepisy to jest art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. także potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Tym samym pominięcie przez organ w toku postępowania informacji, że złożona do dnia 11 sierpnia 2022 r. deklaracja dotycząca budynku jednorodzinnego położonego w P. [...] została błędnie wypełniona przez właścicielkę budynku, jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. organy administracji w toku postępowania z urzędu i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organy nie sprostały tym wymogom. Sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca wskazuje w nim inne źródło ogrzewania niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy, które powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z K.p.a.
Powyższe stanowisko wyrażone przez Sąd potwierdza przy tym późniejsza nowelizacja przepisów ustawy o dodatku węglowym. Choć przepisy tej nowelizacji nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, niewątpliwie mogą stanowić wskazówkę interpretacyjną co do intencji ustawodawcy.
Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy dodanego ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), która weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Z kolei zgodnie z dodanym art. 2 ust. 15g ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Zdaniem Sądu zmiany te niewątpliwie zmierzają do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największą liczbę gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Zatem przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ np. w drodze wywiadu środowiskowego do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Na końcową konkluzję Sądu nie ma przy tym wpływu fakt, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca złożyła korektę deklaracji. Rozstrzygające znaczenie w sprawie miało bowiem to, czy faktycznie źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego było źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 17 października 2022 r., nr [...], albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w., które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organy zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego powinno nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15 i ust. 15a-15e ustawy u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Zadaniem organów jest jednoznaczne ustalenie głównego źródła ogrzewania domu zajmowanego przez wnioskodawczynię w P. [...] na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 listopada 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI