II SA/Po 855/24

II SA/Po 855/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: referent stażysta Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 30 października 2024 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy S. z dnia 12 czerwca 2024 r., nr [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga E. K. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 30 października 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy S. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 12 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego. Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 7 października 2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie jej dodatku węglowego. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje ona z mężem – R. K. – w domu jednorodzinnym. Wnioskodawczyni dysponuje kotłem na paliwo stałe. Do wniosku dołączono deklarację z dnia 26 czerwca 2022 r. dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. Z treści deklaracji wynika, że wnioskodawczyni posiada: kominek/kozę, kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet) oraz kocioł gazowy. Kocioł na paliwo stałe jest używany na cele centralnego ogrzewania, a kocioł gazowy na cele centralnego ogrzewania oraz centralnej wody użytkowej. Zgodnie z deklaracją, paliwem stałym jest drewno kawałkowe. Do wniosku dołączono drugą deklarację (z dnia 7 października 2022 r.), z której wynika, że wnioskodawczyni korzysta zarówno z węgla i paliw węglopodobnych oraz z drewna.
Dnia 28 listopada 2022 r. Burmistrz zawiadomił wnioskodawczynię o zakończeniu postępowania administracyjnego. Organ wskazał również, że wnioskodawczyni nie spełniła wymagania, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm., zwanej dalej "u.d.w.").
Decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r., nr [...], Burmistrz odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku węglowego. Powodem odmowy przyznania dodatku węglowego było to, że w pierwszej deklaracji wskazano, iż wnioskodawczyni opala swój dom drewnem kawałkowym. Na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez wnioskodawczynię, decyzją z dnia 27 listopada 2023 r., nr [...], Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało Burmistrzowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO uznało, że rozstrzygnięcie kasatoryjne jest podyktowane nieprawidłowymi ustaleniami faktycznymi. Wnioskodawczyni posiada piec na węgiel, a znowelizowane przepisy u.d.w. pozwalają na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, podczas którego można ustalić zgodność deklaracji ze stanem faktycznym.
Dnia 20 grudnia 2023 r. odbył się wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że w piwnicy domu wnioskodawczyni znajduje się kocioł gazowy i kocioł węglowy. W tym dniu kocioł węglowy był czynny i ogrzewał dom. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej kocioł może spalać drewno i węgiel. Korzysta z obu paliw. Używa drewno, a węgiel dokupuje. Piec gazowy służy tylko do ogrzewania wody. Dom jest ogrzewany węglem i drewnem.
Decyzją z dnia 11 stycznia 2024 r., nr [...], Burmistrz ponownie odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku węglowego. Burmistrz stwierdził, że zmiana deklaracji co do korzystania z paliwa stałego (tu: węgla) po dniu 11 sierpnia 2022 r. nie może doprowadzić do przyznania dodatku węglowego. Na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez wnioskodawczynię, decyzją z dnia 7 maja 2024 r., nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO uznało, że skoro z art. 2 ust. 15f u.d.w. można przyznać dodatek nawet bez zgłoszenia wniosku, to tym bardziej można to zrobić, jeżeli po dniu 11 sierpnia 2022 r. dokonano korekty deklaracji.
Pismem z dnia 23 maja 2024 r. Burmistrz ponownie zawiadomił wnioskodawczynię o zakończeniu postępowania administracyjnego. Burmistrz wspomniał, że wnioskodawczyni nadal nie spełnia wymagań z art. 2 ust. 1 u.d.w.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2024 r., nr [...], Burmistrz odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku węglowego. Uzasadnienie decyzji jest całkowicie zbieżne z poprzednią decyzją, następnie uchyloną przez SKO.
Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnioskodawczyni podniosła, że dokonała w terminie korekty deklaracji. Dotyczyło to rodzaju paliwa, a nie rodzaju źródeł ciepła.
Decyzją z dnia 30 października 2024 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że pogląd organu I instancji jest całkowicie uzasadniony. Ponadto wywiad środowiskowy wykazał niezgodność deklaracji ze stanem faktycznym. Mianowicie wnioskodawczyni zaznaczyła w deklaracji, że kocioł gazowy służy do ogrzewania domu i wody użytkowej, a kocioł na paliwa stałe, do ogrzewania domu. Oznacza to, że wnioskodawczyni ogrzewa dom naprzemiennie gazem i drewnem lub węglem. Przedłożony rachunek za zakup węgla na kwotę [...]zł świadczy, że węgiel nie jest głównym paliwem ogrzewania domu.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca stwierdziła, że ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego bezspornie wskazują na to, jakim paliwem ogrzewany jest jej dom, co już powinno świadczyć o przyznaniu jej wnioskowanego dodatku. Deklaracja jest tylko oświadczeniem, a ustalenia faktyczne dają dopiero obraz tego, jak jest naprawdę.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zawarł w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawę w dniu 10 kwietnia 2025 r. nie stawił się nikt, pomimo prawidłowego zawiadomienia stron o jej terminie. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazano w jej treści.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą. Takie okoliczności zaistniały na gruncie niniejszej sprawy, które to właśnie przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Nieco wyprzedzająco należy stwierdzić, iż organy administracji publicznej (rozpoznawczy i odwoławczy) zasadnie wskazały, że skarżącej nie przysługuje dodatek węglowy. Skarżącej może natomiast przysługiwać dodatek na zakup drewna, czego organy nie dostrzegły.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Aby uzyskać dodatek węglowy należy kumulatywnie spełnić następujące warunki: 1) w gospodarstwie domowym, w jakim zamieszkuje wnioskodawca, musi znajdować się jedno ze źródeł ogrzewania, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., 2) wskazane źródło musi być głównym źródłem ogrzewania (zatem nie musi być jedynym), 3) źródło ciepła musi być zasilane paliwem stałym, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w., tj. węglem lub pochodnymi od węgla, 4) ww. źródło ciepła musi być zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (zwanej dalej "CEEB") do dnia 11 sierpnia 2022 r.
Należy wyjaśnić, że ostatni z ww. warunków był do dnia 11 sierpnia 2022 r. niemożliwy do spełnienia w myśl art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 1556 z późn. zm., zwanej dalej "u.c.e.e.b."). Wynika to z faktu, że norma prawna zawarta w art. 2 ust. 1 u.d.w. nie weszła w życie w pełnym zakresie. Mianowicie obowiązek wpisania albo zgłoszenia źródła ciepła do CEEB stał się możliwy dopiero z dniem 18 września 2023 r. CEEB istniało do tej daty de facto a nie de iure. Przepisy o CEEB zostały uchwalone w ustawie z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2127, zwanej dalej "nowelizacją u.c.e.e.b."). W przepisach tej ustawy wprowadzono do u.c.e.e.b. rozdział 5a pt. "Centralna ewidencja emisyjności budynków", a w nim m.in. art. 27a. W art. 16 nowelizacji u.c.e.e.b. wskazano, że tworzy się CEEB oraz wskazuje się dane, jakie mają być w niej gromadzone. Jednakże, w myśl art. 18 pkt 1 nowelizacji u.c.e.e.b. minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa miał ogłosić w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie CEEB, o której mowa w art. 27a u.c.e.e.b. Podkreślenia wymaga także, że przepis art. 27a u.c.e.e.b. oraz art. 16 nowelizacji u.c.e.e.b. miały wejść w życie z dniem wydania przez właściwego ministra wspomnianego komunikatu. Komunikat ten został wydany w dniu 27 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 831) i wskazywał, że wejście w życie art. 27a u.c.e.e.b. nastąpi z dniem 18 września 2023 r. W sensie prawnym CEEB nie istniało w dniu 11 sierpnia 2022 r., a także nie wszedł w życie przepis art. 27a u.c.e.e.b. Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków istniała jedynie formalnie, gdyż Główny Inspektorat Nadzoru Budowlanego prowadził stronę internetową, w której można zweryfikować dane wprowadzone do CEEB. Powyższe oznacza, że nie można było wywodzić z tego obowiązku wprowadzenia danych do nieistniejącej ewidencji. Ostatni warunek z art. 2 ust. 1 u.d.w. był zatem nie do spełnienia (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 47/23).
Pozostaje zatem ocenić, czy skarżąca spełniła pozostałe warunki z art. 2 ust. 1 u.d.w. Odpowiedź musi być jednoznacznie negatywna. Podczas analizy przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w. wyjaśniono w sposób klarowny, że uzyskanie dodatku węglowego jest możliwe, jeżeli wnioskodawca posiada główne (a więc niekoniecznie jedyne) źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, przy czym to źródło musi być zasilane paliwem stałym, a więc węglem lub pochodnymi od węgla. Innymi słowy, cały "ciężar" grzewczy musi spoczywać na kotle opalanym węglem. Jeżeli tak nie jest, a więc zainstalowane źródło ciepła nie jest zasilane paliwem stałym, to wykluczone jest przyznanie dodatku węglowego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1248/23). "Koniecznym warunkiem, którego spełnienie rzutuje na otrzymanie dodatku węglowego, jest ogrzewanie gospodarstwa domowego wnioskodawcy wymienionymi w przepisie urządzeniami grzewczymi (m.in. piecem kaflowym) oraz spalanie w tych urządzeniach paliw stałych, czyli węgla, brykietu lub peletu. Ustalenie tego, czy wnioskujący o przyznanie dodatku węglowego spełnia ustawowe przesłanki do przyznania tego wsparcia - należy do prowadzącego postępowanie organu administracji publicznej. (...) Ustalenie w toku sprawy, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym wnioskującego o dodatek - stanowi drewno, w istocie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego, gdyż nośnik energii w postaci drewna, nie został wymieniony w cytowanym wyżej art. 2 ust. 3 u.d.w." (wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 792/23).
W toku postępowania administracyjnego ustalono bezsprzecznie, że skarżąca posiada dwa kotły – gazowy oraz kompatybilny do spalania zarówno drewna jak i węgla. Potwierdza to także deklaracja zgłoszona do istniejącej od dnia 18 września 2023 r. CEEB. Skarżąca złożyła oświadczenia (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji), że: "W obecnym sezonie nadal dokupuję węgiel (w załączeniu przesyłam dowód zakupu)". Z nadesłanego dowodu zakupu wynika, że skarżąca dokupiła węgiel o wydajności 26 MJ za kwotę [...]zł. Co więcej, skarżąca potwierdziła w wywiadzie środowiskowym, że używa drewna do ogrzewania domu, ale też dokupuje węgiel, ponieważ drewno jest niewystarczające, żeby dobrze ogrzać dom. Ustalenia przedstawione w tym akapicie dowodzą tego, że węgiel w gospodarstwie domowym skarżącej nie jest głównym paliwem spalanym w jej piecu. Dlatego też skarżąca nie może uzyskać dodatku węglowego. Węgiel musiałby być dominującym paliwem spalanym w jej piecu, aby skarżąca mogła uzyskać ten dodatek.
Powyższe nie przekreśla jednak szans skarżącej na uzyskanie dodatku. Nie może to być jednak dodatek węglowy, ale raczej dodatek, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1509 z późn. zm., zwanej dalej "u.s.r.ź.c.").
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że skarżąca istotnie złożyła wniosek o przyznanie jej dodatku węglowego. Potwierdza to chociażby samo brzmienie formularza, na jakim złożyła tenże wniosek (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Wszędzie bowiem autor formularza traktuje o dodatku węglowym, jak zresztą wyjaśnia się czym jest paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. Wniosek o wypłatę dodatku został złożony w dniu 7 października 2022 r., a już od czerwca 2022 r. Burmistrz wiedział, że skarżąca ogrzewa swoje domostwo drewnem kawałkowym. Sąd oczywiście ma świadomość tego, że w momencie składania wniosku trudno jest pamiętać, który mieszkaniec gminy czym opala swój dom/mieszkanie, stąd istotnie w dniu składania wniosku o wypłatę dodatku, Burmistrz mógł nie wiedzieć dokładnie, jakie jest paliwo, który opala się skarżąca.
Dla Sądu istotne okazało się to, że podczas wywiadu środowiskowego, który odbył się w dniu 20 grudnia 2023 r. potwierdzono wszystkie informacje, jakie wynikały z deklaracji złożonej do CEEB. Potwierdzono bowiem, że źródłem ogrzewania i ciepła dla domu skarżącej jest kocioł na węgiel i na drewno. Burmistrz już wtedy mógł skonfrontować wiadomości uzyskane podczas wywiadu środowiskowego z informacjami wynikającymi z deklaracji złożonej do CEEB. Już wtedy Burmistrz wiedział, że skarżącej nie będzie przysługiwał dodatek węglowy i były to prawidłowe wnioski, bowiem dodatek węglowy przysługuje, jeżeli wnioskodawca opala się paliwem stałym, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.d.w.
Wysyłając zawiadomienie z dnia 23 maja 2024 r. Burmistrz powiadomił skarżącą, że uzyska ona decyzję odmowną, bowiem paliwem, z którego korzysta skarżąca jest drewno. W tym miejscu Sąd dostrzega poważne naruszenie prawa, jakiego dopuścił się Burmistrz, a SKO je zaakceptowało. Jedną z rudymentarnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada informowania stron postępowania o jego stanie. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."): "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". W ujęciu doktrynalnym, ww. zasada ma o wiele większą treść, jednakże Sąd nie zamierza prowadzić szerokiej analizy teoretycznej. Warto jedynie wskazać, że prawo administracyjne stanowi podstawę do nawiązywania stosunków prawnych (administracyjnoprawnych), których cechą zasadniczą jest nierówność stron w ten stosunek uwikłanych. Jedna ze stron (organ administracji publicznej) ma władztwo nad drugą stroną (tzw. podmiotem administrowanym, inaczej – podlegającym administracji). Pierwsza ze stron posiada kompetencje władcze, które mogą autonomicznie decydować o sytuacji prawnej drugiej strony, oczywiście każde działanie musi znajdować oparcie w przepisach prawa (art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 k.p.a.). Skoro ustawodawca tak zorganizował stosunki administracyjnoprawne, to wydawałoby się, że podległość podmiotu administrowanego jest oczywista. Na gruncie postępowania administracyjnego ustawodawca "łagodzi" ww. nierówność stron stosunku prawnego. Wprowadza mianowicie zasadę informowania stron postępowania, aby ustrzec stronę od negatywnych konsekwencji jej działania, często nieświadomego, bowiem strona ma prawo nie orientować się w materii administracyjnoprawnej. Innymi słowy, znana od czasów rzymskich paremia ignorantia iuris nocet nie znajduje zastosowania na gruncie postępowania administracyjnego. Rolą organów administracji publicznej jest niejako "opieka" nad stroną postępowania, aby władczość organów nie miała charakteru absolutnego i strona mogła skorzystać ze swoich praw. Granicą powinności, jakie wynikają z zasady informowania stron jest stan zapobieżenia szkodzie z powodu nieznajomości prawa. Organ administracji publicznej ma procesowy obowiązek informowania strony zarówno o przepisach prawa dotyczących postępowania, jak i o przepisach prawa materialnego dotyczących rozpatrywanej sprawy, a przez szkodę należy rozumieć utratę możliwości uzyskania oczekiwanego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, zarówno co do jej istoty, jak i czasu, w którym miałoby ono zapaść, pogorszenie sytuacji faktycznej lub prawnej strony to także utrata możliwości zmiany sytuacji na lepsze, w tym odsunięcie na czas późniejszy rozstrzygnięcia sprawy, które mogło być podjęte wcześniej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 22 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 706/21, 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1051/18). Zasada informowania ma charakter gwarancyjny i ochronny względem jednostki, jako podmiotu słabszego w stosunkach natury publicznoprawnej. Ustawodawca kładzie w niej nacisk na obowiązek organów administracji publicznej, uniezależniając go od znajomości prawa przez obywateli.
Tożsame stanowisko prezentuje się także w doktrynie. "Organ administracji nie może wykorzystywać nieznajomości prawa przez stronę, zatajać przed nią informacji o prawie, a tym bardziej nie może udzielać stronie fałszywych informacji [zob. wyrok NSA z 18.05.1995 r., SA/Po 437/95, M. Pod. 1996/6, poz. 188]. Jeżeli zatem pracownik organu administracji stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków, to jest zobowiązany w możliwie jasny sposób wyjaśnić stronie całość okoliczności sprawy i wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami [wyrok NSA z 12.04.2000 r., I SA/Ka 1740/98, »Palestra« 2001/9-10, s. 206]." (P. Przybysz, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 91).
Przedstawione dotąd poglądy należy przenieść na grunt niniejszej sprawy. Burmistrz mając wiedzę po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, że skarżącej nie może przysługiwać dodatek węglowy z uwagi na fakt, że głównym paliwem stałym dla jej pieca jest drewno kawałkowe, powinien powiadomić skarżącą o tym fakcie i zasugerować, że skarżąca mogłaby ubiegać się o dodatek, o którym mowa w art. 24 ust. 1 u.s.r.ź.c. Decyzje Burmistrza i SKO odpowiadałyby prawu, gdyby skarżąca, mimo prawidłowego pouczenia, nadal obstawała przy swoim dotychczasowym żądaniu, tj. wypłacenia jej dodatku węglowego. Tymczasem zaniechanie ze strony organów administracji publicznej doprowadziło do tego, że skarżąca nie może już złożyć wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, bowiem termin składania wniosków upłynął z dniem 30 listopada 2022 r. (zob. art. 24 ust. 12 u.s.r.ź.c.). Co szczególnie istotne, Burmistrz wiedział, że u.s.r.ź.c. weszła w życie i musiał prowadzić już postępowania w sprawie wypłacenia dodatków dla gospodarstw domowych, a mimo to przemilczał w wezwaniu z dnia 23 maja 2024 r. fakt, że skarżąca mogłaby ubiegać się o tenże dodatek. Milczenie Burmistrza sprowadziło więc na skarżącą negatywne skutki, bowiem nie może ona uzyskać już żadnego świadczenia, jakie ustawodawca postanowił zapewnić obywatelom w związku z kryzysem energetycznym w Polsce. Burmistrz ani SKO nie dostrzegli swojego obowiązku poinformowania skarżącej o grożących jej negatywnych konsekwencjach i nie poinstruowali jej, aby uznać, że złożony przez nią wniosek można było zakwalifikować jako wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych.
Sąd w składzie orzekającym wyraża także obawę, że Burmistrz nie skorzysta z trybu, o którym mowa w art. 24 ust. 25a u.s.r.ź.c. Co prawda wywiad został już przeprowadzony, jednakże Burmistrz nie podjął żadnego działania w kierunku przyznania skarżącej dodatku dla gospodarstw domowych. Ponadto skarżąca nie ma żadnej możliwości prawnej do przymuszenia Burmistrza, aby organ I instancji skorzystał z procedury przewidzianej w art. 24 ust. 25a u.s.r.ź.c.
Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że naruszenie jednej z fundamentalnych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest wystarczającą podstawą uznania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Tak jest również w niniejszej sprawie. Obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 118/22). Zdaniem Sądu w składzie orzekającym Burmistrz i SKO dopuścili się nie tylko naruszenia przepisu art. 9 k.p.a., ale także zasady dobrej administracji, która jest składnikiem konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Po 79/23). Organ administracji publicznej, cechujący się znamionami dobrej administracji, wykazuje służebną rolę wobec podmiotów prawa, które nie są reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników oraz, tak jak wskazano powyżej, nie muszą znać się na przepisach prawa dla należytego prowadzenia swojej sprawy. Już zwykła przyzwoitość nakazuje powiadomienie o błędzie, jaki popełniła skarżąca podczas składania formularza o wypłatę dodatku i poinstruowanie jej jak uniknąć dalszych negatywnych konsekwencji szczególnie, że nie da się ich cofnąć z uwagi na upływ terminu do składania wniosku o dodatek dla gospodarstw domowych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi per se. Organy administracji publicznej (rozpoznawczy i odwoławczy) poważnie naruszyły zasadę informowania, o której mowa w art. 9 k.p.a., prowadząc do niekorzystnego rozporządzenia sprawą administracyjną. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Burmistrz zwróci się do skarżącej z zapytaniem, czy złożony przez nią w dniu 7 października 2022 r. wniosek ma być potraktowany przez organ I instancji jako wniosek o wypłacenie jej dodatku dla gospodarstw domowych, o którym mowa w art. 24 u.s.r.ź.c. Jeżeli skarżąca wyrazi na to zgodę, Burmistrz będzie procedować jej wniosek w trybie u.s.r.ź.c.