II SA/PO 842/22

II SA/Po 842/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewody z dnia 13 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Uzasadnienie
Wojewoda W. (dalej również jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy" albo "organ II instancji") decyzją z dnia 13 września 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 28 lipca 2022 r. nr [...], o wymeldowaniu P. C. z miejsca pobytu stałego pod adresem: [...] W. , ul. [...].
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjna w przedmiocie wymeldowania P. C. z pobytu stałego pod adresem: [...] W. , ul. [...] wszczęto w dniu
28 września 2021 r. na wniosek M. C. z dnia 20 września 2021 r., właścicielki nieruchomości, która wskazała, że P. C. (jej syn) opuścił przedmiotowe mieszkanie w maju 2017 r. zabierając z lokalu swoje rzeczy. W lipcu 2021 r. wnioskodawczyni dowiedziała się, że jej syn przebywa w Zakładzie Karnym Nr [...] w G.1.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Burmistrz Miasta i
Gminy [...] decyzją z 28 lipca 2022 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu P. C. z miejsca pobytu stałego pod adresem: [...] W. , ul. [...] uznając, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1191, dalej jako: "u.e.l." albo "ustawa").
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. C..
Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda przytoczył treść przepisów ustawy dotyczących instytucji wymeldowania, a następnie wskazał, że w toku postpowania, na podstawie wyjaśnień M. C. z dnia 20 września 2021 r. ustalono, że jej syn opuścił przedmiotowe mieszkanie w maju 2017 r. zabierając z
lokalu swoje rzeczy. W lipcu 2021 r. dowiedziała się, że jej syn przebywa w Zakładzie Karnym Nr [...] w G.1. W wyjaśnieniach z dnia 14 października 2021 r. M. C. powtórzyła, że syn nie przebywa w od 2017 r. w lokalu pod adresem:
W., ul. [...] (dalej również jako: "lokal" albo "mieszkanie"). Do tego czasu syn mieszka! u niej, ona go utrzymywała, a to co zarobił stracił na alkohol i papierosy. Nie była z synem w konflikcie, jednak napominała go, żeby przestał pić i poszedł do pracy, syn nie chciał mieć z nią kontaktu. Próbowała wpłynąć na niego, by zmienił styl życia, przestał nadużywać alkoholu, podjął stałą
pracę oraz zaczął partycypować w kosztach życia i utrzymania mieszkania.
P. C. przychodził do miejsca zameldowania w celu odbioru poczty. Rzeczy osobiste i ubrania wydał synowi jej partner i w lokalu nie ma żadnych jego rzeczy, jedynie w piwnicy jest karton z jego rzeczami. Z synem nie ma żadnego kontaktu. P. C. nie ma kluczy do mieszkania, gdyż wymieniła zamki z powodu zachowania syna, który pozostawił, podczas jej nieobecności, mieszkanie otwarte na oścież, a sam spał na klatce piętro niżej. Syn ma długi i do jej drzwi zapukał komornik. O pobycie syna w więzieniu dowiedziała się telefonicznie od jego kuratora. Syn w zakładzie karnym przebywa od kwietnia 2021 r. i ma w nim spędzić rok. W marcu lub kwietniu 2021 r. przyszła do syna korespondencja z sądu, którą odebrała. W wyniku poszukiwań ustaliła, że syn wynajmuje mieszkanie w O. . Udała się tam i przekazała właścicielowi tego lokalu, żeby syn przyjechał do niej po pocztę. Kiedy przyjechał prosiła go, żeby dał jej pełnomocnictwo do wymeldowania, ale powiedział, że się zastanowi, a później trafił do więzienia. Syn od 2017 r. ani razu nie nocował w miejscu zameldowania, przychodził tylko po korespondencję i w celu odbioru swoich rzeczy. Nie podejmował żadnych kroków by ponownie zamieszkać w lokalu zameldowania. Nie składał w sądzie pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, nie zgłaszał na policji, że nie ma dostępu do lokalu.
P. C. w piśmie z dnia 14 października 2021 r. wyjaśnił, że nie miał dostępu do skrzynki pocztowej od listopada 2009 r. W marcu 2019 r. zgłaszał dzielnicowemu zamiary M. C. pozbawienia go dostępu do mieszkania, naruszenie tajemnicy korespondencji, ograniczenie dostępu do korespondencji. W dniu 7 maja 2021 r. trafił do zakładu karnego. Od czasu, kiedy w przedmiotowym lokalu zamieszkał partner matki, jego sytuacja zaczęła się radykalnie pogarszać. Partner matki wprowadził się do jego pokoju, a ze strony M. C. miały miejsce prowokacje, nękanie, fałszywe oskarżenia i naruszanie nietykalności cielesnej. Na skutek długotrwałego stresu w lutym 2019 r. trafił do Zakładu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G..
Wojewoda przytoczył następnie protokół przesłuchania W. B. z 26 listopada 2021 r., który wskazał, że P. C. opuścił lokal około 4 lata temu. Nie wie z jakiego powodu opuścił ten lokal. Nie został z niego wyrzucony, lecz opuścił go dobrowolnie. Jakiś czas temu, po wyprowadzce, P. C. miał swobodny dostęp do lokalu i miał do niego klucze. Dopiero po sytuacji, gdy leżał pijany na klatce schodowej, jego matka wymieniła zamki w drzwiach i obecnie nie ma kluczy. Nigdy nie było interwencji policji. Po wyprowadzce przychodził po pocztę, rzadko się pojawiał, nie chciał spotkać się z matką. Nie wie gdzie zamieszkał po opuszczeniu lokalu, a obecnie przebywa we więzieniu. Większość rzeczy zabrał, zostały książki spakowane w kartonie w piwnicy.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, na zeznania M. K. z
dnia 26 listopada 2021 t., która zeznała, że P. C. opuścił lokal około 4 lata temu, dokładnej daty nie pamięta. Nie zna powodu opuszczenia przez Pana P. C. tego lokalu. Na pewno nie został wyrzucony, opuścił mieszkanie dobrowolnie, sam tego chciał. Świadek pamiętała jeden incydent, gdy P. C. był w lokalu i zostawił zapalone światła i otwarte, uchylone drzwi i poszedł
spać na korytarz. Po tym wydarzeniu M. C. wymieniła zamki w drzwiach. Świadek nie wiedziała, gdzie P. C. mieszkał przed aresztowaniem, natomiast od jego matki wie, że zabrał swoje rzeczy, ale czy wszystkie, tego nie wie. Nie wie też, czy wymieniony zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego.
P. C. w piśmie z 21 lutego 2022 r. wyjaśnił, że opuszczenie przez niego lokalu nie było aktem woli, lecz koniecznością. Uniemożliwiono mu nocowanie i przebywanie w przedmiotowym lokalu. Nie wyraził na to zgody, ani nie dał na to przyzwolenia. Wymieniono zamki w drzwiach w 2019 r., a dokładny termin tej czynności znany jest osobie, która tego dokonała. Po wymianie zamków i braku dostępu do mieszkania odwiedzał mieszkanie coraz rzadziej, usiłując po kilka razy w tygodniu odzyskać adresowane do niego przesyłki do momentu podpisania umowy z Pocztą [...]. Nie potrafi wskazać czasu, powodu i dokładnej daty przebywania w mieszkaniu. W lokalu znajdują się jego rzeczy osobiste, pamiątki, fotografie,
dokumenty, obszerny zbiór książek, klasery filatelistyczne i inne rzeczy. W marcu 2019 r. zgłaszał dzielnicowemu groźby odebrania mu kluczy i wymiany zamków. W Wigilię
w 2018 r. gdy wrócił z pracy zastał w swoim pokoju i łóżku śpiącego nieznanego mężczyznę z rozłożonymi bagażami. Wymieniony nie reagował na jego przybycie.
Obcy człowiek wprowadził się do jego pokoju. Ze względu wyłącznie moralnych nie inicjował postępowania cywilnego w sprawie naruszenia posiadania. Nie ma swobodnego dostępu do lokalu, nie może mieszkać z przyczyn od niego niezależnych
i nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem lokalu. Nie może przyjmować gości w mieszkaniu do którego nie ma dostępu z powodu wymiany zamków w drzwiach i nieudostępnienia mu kluczy od drzwi, okupowania jego pokoju przez konkubenta matki oraz nie udostępnienia mu kluczy rezerwowych do piwnicy oraz skrzynki pocztowej (tu od listopada 2009 r.). Przesyłek nie odbiera nie ze swojej winy i wbrew jego woli. Z miejscem zameldowania nic go nie łączy oprócz zameldowania i koniecznego mu adresu do korespondencji. Zapytanie dotyczące terminu odbywania kary należy kierować do Sądu Rejonowego we W. lub do Zespołu Kuratorskiej Służby Sądowej przy Sądzie Rejonowym we W.. Jego życie koncentrowało się na klatkach schodowych, w piwnicach, na ławkach pod gołym niebem, w ogródkach działkowych, w lasach, przydrożnych rowach, stodołach, przystankach, w garażach, na przystankach autobusowych, w domkach kampingowych, pod wiatami, pod
namiotami, na hamakach, na plażach, pomostach, u znajomych lub przyjaciół lub innych przychylnych mi osób, w poczekalniach, często nie sypiając w ogóle z powodu głodu i zimna, a gdy udało mu się zdobyć jakieś środki finansowe chwilowo w hostelu lub w wynajmowanym pokoju, niekiedy korzystając z jadłodajni przy ul. [...]
we W.. Posiłki z reguły przygotowane były przez znajomych lub w ekstremalnych sytuacjach przez osoby przygodne. Rzeczy prywatne rozparcelował w różnych miejscach, aby w zależności od sytuacji mógł z nich korzystać. Z opieki zdrowotnej korzystał w 2019 r. i wtedy 12 dni przebywał w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G. "X.". Nadto, gdy lekarz rodzinny w przychodni "Y.", kiedy dowiedział się, że jest osobą skazaną, usunął go gabinetu
Świadek A. N. wskazał w dniu 26 listopada 2021 r., że nie widział P. C. około 3 lata, a kiedyś mieszkał widywał go codziennie. Takie same zeznania złożyli T. N. w dniu 26 kwietnia 2022 r., podnosząc, że nie widuje P. C. od kilku lat oraz W. P. w dniu 26 kwietnia 2022 r., wyjaśniając, ze P. C. kilka lat temu wszedł kiedyś do jej mieszkania i powiedział, że przyjechał, ale nie może się dostać do mieszkania – wtedy spał na tapczanie, który sąsiad na czas remontu wystawił na klatkę schodową. Również W. M. zeznał w dniu 26 kwietnia 2022 r., że P.
C. nie zamieszkuje w lokalu od paru lat (zdaniem świadka – więcej niż
dziesięciu), a ostatni raz go widział, jak trzy lata spał na klatce schodowej, pod
drzwiami mieszkania. Takie same zeznania złożył w dniu 27 kwietnia 2022 r. G. K., który w dniu 27 kwietnia 2022 r. wyjaśnił, że po raz ostatni widział P. C. dwa albo nawet trzy lata temu, to nie było w miejscu jego zameldowania, tylko gdzieś pod sklepem we W.. W obrębie bloku nie widział go około dwa, trzy lata.
Wojewoda przytoczył również treść pisma Komendy Powiatowej Policji we W. z dnia 23 maja 2022 r., w którym poinformowano, że nie odnotowano interwencji policji w lokalu pod adresem: W., ul. [...]. P. C. nie składał zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa dotyczącego utrudniania mu korzystania z przedmiotowego lokalu oraz treść pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 03 czerwca 2022 r., w którym poinformował, że P. C. nigdy nie miał zamiaru stałego opuszczania miejsca swojego zameldowania, a także nie przeniósł w inne miejsce swojego ośrodka życiowego. Wymienionemu skutecznie uniemożliwiano dostęp do lokalu mieszkalnego między innymi poprzez wyznaczanie godziny, w których może się pojawić, czy wymianę zamków do drzwi i nieprzekazanie mu nowych kluczy. To przymus fizyczny
i psychiczny spowodował, że nie mógł on mieszkać, a nie jego dobrowolna rezygnacja
z przebywania w tym lokalu. Mimo tego P. C. nie przeniósł swojego ośrodka życiowego w inne miejsce, tylko tułał się po znajomych. Wskazał, że P. C. nie mógł osobiście uczestniczyć w przesłuchaniu świadków i wniósł o ponowne przesłuchanie W. B., podając że przyczyniłoby się to do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wniósł również o umorzenie postępowania bądź o wydanie decyzji o odmowie wymeldowania P.
C. .
Zdaniem Wojewody ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P. C. ok. 4 lata temu opuścił lokal pod adresem: W., ul. [...]. Od 2019 r. nie ma do niego swobodnego dostęp, z uwagi na wymianę zamków w drzwiach wejściowych przez wnioskodawczynię. P. C. przychodził do miejsca zameldowania jedynie w celu odbioru korespondencji i, jak sam podał, od 2019 r. coraz rzadziej. Opuszczenie miejsca
stałego pobytu było spowodowane negatywnymi relacjami z M. C. i jej konkubentem, który zajął pokój P. C.. Od momentu opuszczenia lokalu mieszkalnego, P. C. nie realizuje w nim podstawowych funkcji życiowych, tj. nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, nie przyjmuje wizyt członków rodziny i znajomych oraz nie odbiera korespondencji. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach stron, zeznaniach świadków i informacji policji. Odwołujący nie kwestionuje faktu opuszczenia przedmiotowego domu. Podkreśla natomiast, że miało ono charakter niedobrowolny (utrudniono jemu dostęp do lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach) oraz że nie przeniósł swojego ośrodka życiowego w inne miejsce. Pomimo tego P. C., jak wskazał, ze względów moralnych nie zainicjował postępowania cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Brak podjęcia przez odwołującego powyższych działań należy odczytywać jako wyraz rezygnacji z chęci powrotu do lokalu i jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.
W związku z powyższym organ II instancji doszedł do przekonania, że zaistniały podstawy do wymeldowania P. C. z miejsca pobytu stałego, gdyż przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów prawa została spełniona. Oceniając obiektywną możliwość realizacji woli przebywania przez odwołującego w lokalu Wojewoda podniósł, że nie posiada on do niego żadnego tytułu prawnego co oznacza, że ewentualne jej zamieszkiwanie w tym lokalu w przyszłości uzależnione jest tylko i wyłącznie od woli wnioskodawczyni.
Zdaniem organu II instancji, Burmistrz Miasta i Gminy [...] podjął
wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej
załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania, a zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy był wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, w związku z czym nie zachodziła konieczność uwzględnienia żądania odwołującego w przedmiocie uzupełnienia przez organ I instancji materiału dowodowego
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. C. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako: "K.p.a.") poprzez błędne przyjęcie, że wskazane przepisy zostały zastosowane prawidłowo, podczas gdy: nie przeprowadzono wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie dopuszczono dowodu, który mógł się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, nie uwzględnieniono żądania strony, dotyczącego przeprowadzenia dowodu na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy, a tym samym uniemożliwienie
stronie do skorzystania z prawa udziału w przeprowadzeniu dowodu, poprzez brak możliwości zadania pytań świadkowi, nie przesłuchaniu skarżącego, niezebraniu w sposób wyczerpujący dowodów wyjaśniających wszystkie okoliczności sprawy, a, co za tym idzie, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, skutkiem czego organ II instancji nie mógł ocenić, czy dane okoliczności zostały udowodnione;
2. art. 35 ustawy poprzez błędną wykładnię zakładającą, że zostały spełnione przesłanki wymeldowania P. C. podczas gdy budzą one wątpliwości i nie zostały w toku postępowania administracyjnego w pełni wyjaśnione, bezspornie ustalone i zweryfikowane, zarówno przez organ II instancji jak i organ I instancji;
3. art. 47 i 51 52 Konstytucji poprzez błędne stwierdzenie legalności działania organu I instancji poprzez przyjęcie przez organ II instancji, że dane polegającego na zbyt daleko idącej ingerencji w życie prywatne, cześć i dobre imię Pana P. C., pozyskanie, gromadzenie i udostępnienie danych o skarżącym były informacjami powszechnie znanymi i niezbędnymi do wyjaśnienie sprawy podczas gdy zostały ujawnione w zakresie szerszym, wykraczającym poza zakres prowadzonej sprawy.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dane i informacje przekazywane przez wnioskodawczynię i jej konkubenta (świadek W. B.) są w zasadzie bezkrytycznie przyjmowane przez organ II i I instancji, natomiast jakiekolwiek odpowiedzi czy stanowiska skarżącego są ignorowane, czy też "wyrywane" z szerszego kontekstu i w sposób krzywdzący dla niego cytowane w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Organ I instancji nie przeprowadził wizji lokalnej - oględzin - spornego lokalu celem ustalenie czy są w nim jakiekolwiek ślady aktywności życiowej skarżącego, nie przesłuchuje P. C. (strony postępowania, o której wie, kiedy opuści Zakład Karny) na jego wniosek, a organ II instancji nie zauważa potrzeby takiego działania. Dodatkowo organ I instancji odmawia również ponownego przesłuchania świadka W. B. - pomimo iż zeznania takie mogłyby rozwiać wątpliwości co do okoliczności opuszczenia.
Zdaniem skarżącego organ II instancji nie dąży do wyjaśnienie tych kwestii, które mają istotne znaczenie dla wyniku sprawy i nie weryfikuje, w żaden sposób czy P. C. rzeczywiście opuścił sporny lokal, a przede wszystkim czy przeniósł swoją aktywność życiową w inne miejsce.
Skarżący zauważył, że organy prowadzące postępowanie nie próbowały wyjaśnić, czy P. C. nadal zamierza mieszkać w spornym lokalu i czy przeniósł swój ośrodek życiowy w inne miejsce. Za wadliwe skarżący uznał twierdzenia organu, że opuszczenie przez niego lokalu zawiera cechy dobrowolności, chociażby przez to, że od momentu faktycznego pozbawienia możliwości przebywania w lokalu, P. C. nie wystąpił na drodze cywilnej z roszczeniem ochrony posesoryjnej.
Równocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania A. B. - młodszego aspiranta - dzielnicowego rejonu nr [...] rewiru dzielnicowych Komendy Powiatowej Policji we W., celem wykazanie, że skarżący zgłaszał fakt wymiany zamka w drzwiach miejsca zameldowania już w marcu 2019 r. oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej znajdującej się w Gabinecie Lekarskim M. G. oraz w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych "X." w G. na okoliczności ustalenia stanu zdrowia psychicznego skarżącego uniemożliwiającą mu racjonalne działanie w tym np. wystąpienie z powództwem posesoryjnym oraz dokumentacji z Zakładu Karnego w G. i Zakładu Karnego w G.1 dotyczącej okresu przebywanie przez P. C. w Zakładach Karnych.
Następnie skarżący zwrócił uwagę, że nie przebywa w lokalu na skutek bezprawnych działań osób zamieszkujących sporny lokal poprzez wymianę zamków w drzwiach i nieprzekazanie nowych kluczy oraz opisał narastający konflikt rodzinny z matką, by następnie wyjaśnić, że obrona swoich praw była niemożliwa z uwagi na pobyt w zakładzie psychiatrycznym w styczniu 2019 r., leczenie psychiatryczne i neurologiczne w 2019 r. oraz przebywanie od kwietnia 2022 r. w zakładzie karnym.
Za zbyt daleko idące uznano działanie organów, które między innymi zawnioskowały o zaświadczenie o niekaralności skarżącego, a następnie umieściły jej w aktach sprawy (skutkiem czego strony postępowania mogą się z nim zapoznać), ale również w uzasadnieniu swojej decyzji dosłownie cytuje za jaki czyn zabroniony i w jakim zakresie skarżący przebywał w Zakładzie Karnym.
Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o
jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst
jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego,
a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak
związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana
w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy
za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby
wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 30 marca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości decyzji Wojewody, który decyzją z dnia 13 września 2022 r. utrzymał
w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z 28 lipca 2022 r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartych w piśmie skarżącego wniosków o przeprowadzenie dowodów Sąd wyjaśnia, że z mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z brzmienia przytoczonej regulacji w sposób jednoznaczny wynika, że sądy administracyjne mają bardzo ograniczoną kompetencję w zakresie przeprowadzania postępowania dowodowego. Obejmuje ona jedynie możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego do dowodów z dokumentów, a przy tym warunkowanego niezbędnością tego rodzaju czynności oraz tym, że nie będzie się to wiązało z przedłużeniem postępowania w sprawie. W ocenie Sądu nie było w przedmiotowej sprawie podstaw do przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów.
I tak, dowód z przesłuchania A. B. - młodszego aspiranta - dzielnicowego rejonu nr [...] rewiru dzielnicowych Komendy Powiatowej Policji we W., jak dowód nie przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać przeprowadzony przez sąd administracyjny.
W zakresie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej znajdującej się w Gabinecie Lekarskim M. G. oraz w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych "X." w G. na okoliczności ustalenia stanu zdrowia psychicznego skarżącego uniemożliwiającą mu racjonalne działanie w tym np. wystąpienie z powództwem posesoryjnym Sąd zauważa, że przedmiotem sprawy nie jest kwestia oceny możliwości podejmowania określonych działań przez skarżącego. Ani organy administracji publicznej, ani Sąd w niniejszym postępowaniu nie są uprawnione do badania powyższej kwestii, gdyż nie posiadają kompetencji do oceny "stanu zdrowia psychicznego". Co więcej, zauważyć należy, że zgodnie z art. 150 § 1 ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary sąd odracza do czasu ustania przeszkody. Jak wynika z akt sprawy skarżący przebywał w Zakładzie Karnym pomiędzy majem 2021 r., a kwietniem 2022 r., przy czym jego stan zdrowia nie dał podstaw do odroczenia wykonywania kary. Stąd okoliczności powyższe również nie mogły być przedmiotem dowodu.
Natomiast w zakresie dokumentacji z Zakładu Karnego w G.
i Zakładu Karnego w G.1 dotyczącej okresu przebywanie przez skarżącego w Zakładach Karnych Sąd wskazuje, że z akt sprawy jasno wynika okres w jakim skarżący przebywał w powyższych placówkach. Dodatkowo skarżący mógł złożyć stosowne wyjaśnienia w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, co powoduje, że brak było podstaw do przeprowadzenia powyższych dowodów.
Przechodząc od rozważań prawnych wskazać należy, że stosownie do art. 25 ust. 1 i 2 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Jak przy tym wynika z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wobec tego obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 u.e.l.). Jeśli jednak nie dopełni tego obowiązku, organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania (art. 35 u.e.l.).
W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociaż okazjonalne kontakty z sąsiadami.
Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy: faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu.
W tym miejscu można zaznaczyć, że ujawnia się pewna trudność dowodowa, gdy chodzi o ocenę zamiaru osoby wymeldowywanej opuszczenia lokalu, gdyż okoliczności z tym związane niejako ze swej istoty nie mają charakteru uzewnętrznionego. W każdym razie, nawet gdy podłożem wyprowadzki jest rodzaj przymusu sytuacyjnego, to wydarzenia o tym świadczące mają miejsce w zamkniętych relacjach rodzinnych.
Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych wskakuje, że w sytuacji, w której istnieje konflikt rodzinny utrudniający funkcjonowanie danej osoby w miejscu dotychczasowego stałego pobytu, przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, gdy ziści się z upływem czasu inna obiektywna okoliczność. Za taką uznaje się fakt, że osoba zainteresowana nie podejmuje w rozsądnym terminie formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Przyjmuje się, że brak tego działania należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. O opuszczeniu lokalu można wobec tego mówić wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek zewnętrznych przyczyn (na przykład sytuacji rodzinnej), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nieskorzystanie z takich środków prawnych w długim okresie czasu jest uzewnętrznieniem zamiaru rezygnacji z nich i powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Ochrona prawna, o którą taka osoba powinna zabiegać, aby powstrzymać skutek wymeldowania z lokalu, realizowana jest na drodze powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego lub w szczególnych okolicznościach (chociażby trwającego procesu) w drodze innych inicjatyw procesowych zmierzających do ochrony posiadania - na przykład wniosku o zabezpieczenie. Samo więc wyrażanie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu bez przełożenia tej woli na realne działania prawne będące uzewnętrznieniem tej woli, jest wystarczającą okolicznością do uznania, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 215/17 i z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2036/16, Baza NSA).
Sąd dodatkowo podkreśla, że wbrew stanowisku zawartemu w skardze celem prowadzonego postępowanie nie jest ustalenie miejsce, do jakiego osoba mające zostać wymeldowana przeniosła swoją aktywność życiową, lecz ustalenie, czy owa aktywność koncentruje się wokół miejsca ujawnionego w ewidencji ludności jako miejsce zameldowania.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, wyjaśnić należy,
że niewątpliwie skarżący od 2019 r. nie przebywa w lokalu mieszkalnym pod adresem: [...] W. , ul. [...]. Okoliczność powyższą potwierdzają nie tylko oświadczenia matki skarżącego, ale również zeznania świadków – sąsiadów, którzy jednoznacznie zeznają, że skarżący od ponad 3 lat nie przebywa w spornym lokalu mieszkalnym. Co prawda skarżący na początku 2019 r. przebywał przez 12 dni w Szpitalu Psychiatrycznym, a w okresie od maja 2021 r. do kwietnia 2022 r. przebywał w Zakładzie Karnym, jednak pomiędzy powyższymi okresami nie przebywał w miejscu zameldowania. Sam skarżący przyznał powyższą okoliczność składając oświadczenie w dniu 21 kutego 2022 r., że od momentu wymiany zamków nie przebywał w lokalu mieszkalnym pod adresem: [...] W. , ul. [...]. Spełniona tym samym został pierwsza przesłanka wymeldowania, jaką jest opuszczenie lokalu mieszkalnego.
Przechodząc do kwestii oceny woli skarżącego opuszczenia przedmiotowego lokalu zauważyć należy, że jak powyżej wskazano, w sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdzie bezpośrednia przyczyną opuszczenia lokalu był konflikt rodzinny, o zaistnieniu przesłanki wymeldowania decyduje ustalenie, czy osoba mająca zostać wymeldowana podejmowała jakiekolwiek kroki w celu umożliwienia jej powrotu do lokalu. W przedmiotowej sprawie odpowiedź na tak postawione pytanie jest negatywna, bo pomimo stosunkowo długiego okresu pomiędzy wymianą zamków – w kwietniu 2019 r. – do dnia wydania decyzji przez organ I instancji – w lipcu 2022 r. – skarżący nie podjął powyższych kroków. Sam fakt przebywania w tym czasie w Zakładzie Karnym (przez niecały rok) nie stanowi przy tym okoliczności wykluczającej podjęcie stosownych działań, czego skarżący, jednakże zaniechał. Ani zgromadzony materiał dowodowy, ani oświadczenia skarżącego nie wskazują, aby działania powyższe zostały faktycznie podjęte. Spełniony został tym samym drugi element umożliwiający wydanie decyzji o wymeldowaniu jakim jest następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.
Odnosząc się zarzutów skargi – jak powyżej wskazano, w niniejszej sprawie bez znaczenia pozostawała kwestia sposobu pozbawienie skarżącego dostępu do lokalu. Argumentacja skarżącego, opierająca się na wskazaniu, że działanie powyższe miało charakter bezprawny i siłowy, pozostaje bez znaczenia, skoro pomimo upływu trzech lat od dnia wymiany zamków nie podjął on jakichkolwiek działań mających umożliwić mu dostęp do spornego lokalu. Stad też żądania ponownego przesłuchania W. B. (konkubenta matki) w obecności skarżącego, uznać należało za nietrafne. Skarżący, żądając przeprowadzenie powyższego dowodu, starał się bowiem wykazać, że opuszczenia lokalu miało charakter przymusowy, co jak wyżej wskazano, pozostawało poza przedmiotem rozważań organów administracji publicznej i Sądu.
Brak było również podstaw do uznania, aby brak przesłuchania skarżącego w toku prowadzonego postępowania stanowił istotny brak procesowy. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do treści art. 86 K.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W ocenie Sądu sytuacja powyższe nie miała miejsca – po pierwsze okoliczności faktyczne sprawy zostały w całości ustalone i nie sposób przyjąć, aby w sprawie istniały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Po drugie, skarżący oraz jego pełnomocnik pozostawali aktywni w toku postępowania administracyjnego, co oznacza, że mieli oni możliwość wskazywania okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Znamiennym przy tym pozostaje, że nawet konstruując powyższy zarzut pełnomocnik nie wyjaśnia, jakie okoliczności miałaby zostać przez skarżącego podniesione w ramach czynności przesłuchania.
Natomiast w zakresie zarzutu związanego ze zbyt daleko idącą ingerencją organów w życie prywatne skarżącego Sąd zauważa, że kwestia powyższa nie mogła stanowić oceny Sądu, gdyż sądowa kontrola niniejszej sprawy ograniczała się jedynie do ustalenia, czy zasadnie organy administracji publicznej uznały, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego z miejsca dotychczasowego pobytu stałego. W przypadku uznania, że w toku postępowania zostały naruszone dobra osobiste skarżącego ma on prawo dochodzić odpowiedzialności na zasadach ogólnych.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że
przeprowadzone przed organami administracji publicznej postępowania wyjaśniające
w sposób jednoznaczny ujawniło, że skarżący od 2019 r. nie przebywa w miejscu zameldowania oraz ze spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.