II SA/Po 84/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M. J. i A. J. o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na cele reformy rolnej na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. Po kilku postępowaniach przed organami administracji, Wojewoda uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Wojewoda powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 22/01), który stwierdził zgodność art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) z Konstytucją w zakresie, w jakim wyklucza on odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości przejętych na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. (art. 136-137) nie mają zastosowania do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej, ponieważ dekret ten miał inny charakter i cel niż ustawy wymienione w art. 216 u.g.n. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego przesądził o braku możliwości stosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości przejętych na mocy dekretu, co czyni postępowanie w tym zakresie bezprzedmiotowym i uzasadnia jego umorzenie. Sąd odniósł się również do argumentów skarżących dotyczących naruszenia procedury administracyjnej, uznając je za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie braku możliwości ubiegania się o zwrot nieruchomości przejętych na mocy dekretu o reformie rolnej na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet w kontekście zasady równości konstytucyjnej.
Dotyczy specyficznej grupy nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej, a nie ogólnych zasad wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 136-137) nie mają zastosowania do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej.
Uzasadnienie
Dekret o reformie rolnej miał inny charakter i cel (rewolucyjny, całościowa zmiana struktury społeczno-gospodarczej) niż ustawy wymienione w art. 216 u.g.n. (dotyczące urbanizacji, budownictwa). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego (SK 22/01) potwierdził zgodność art. 216 u.g.n. z Konstytucją w zakresie wykluczenia stosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości przejętych na mocy dekretu.
Czy w przypadku braku materialnoprawnych podstaw do zwrotu nieruchomości przejętej na mocy dekretu o reformie rolnej, organ powinien wydać decyzję o odmowie zwrotu czy o umorzeniu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania.
Uzasadnienie
Umorzenie postępowania ma charakter procesowy i wskazuje na przeszkody w rozpoznaniu sprawy (bezprzedmiotowość), co jest właściwe, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do uwzględnienia wniosku. Odmowa zwrotu mogłaby sugerować, że przesłanki do zwrotu nie zostały spełnione, podczas gdy w rzeczywistości postępowanie jest niedopuszczalne.
Przepisy (8)
Główne
dekret o reformie rolnej art. 2 § ust. 1 lit e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
u.g.n. art. 136 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomości przejęte na podstawie dekretu o reformie rolnej nie podlegają zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 216 u.g.n. i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 22/01. • Postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości przejętych na mocy dekretu o reformie rolnej jest bezprzedmiotowe. • Właściwą decyzją w przypadku bezprzedmiotowości postępowania jest jego umorzenie.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie wykładni rozszerzającej przepisów u.g.n. do nieruchomości przejętych na mocy dekretu o reformie rolnej w celu zapewnienia konstytucyjnej zasady równości. • Organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na naruszenia proceduralne i materialnoprawne.
Godne uwagi sformułowania
Dekret o reformie rolnej miał charakter uniwersalny, bo zakresem swej regulacji obejmował niemal wszystkie większe nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a także pełnił rolę narzędzia walki z przeciwnikami nowego ustroju. • Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak 'podobieństwa' sytuacji regulowanych - z jednej strony dekretem z 1944 r., a - z drugiej strony, wspomnianymi wyżej ustawami oznacza, że dla oceny regulacji w nich zawartych nie można bezpośrednio odnosić konsekwencji zasady równości. • Właściwą decyzją w przypadku wniosku o zwrot nieruchomości przejętej na mocy dekretu postępowanie należy umorzyć.
Skład orzekający
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
sędzia
Arkadiusz Skomra
sprawozdawca
Jakub Zieliński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości ubiegania się o zwrot nieruchomości przejętych na mocy dekretu o reformie rolnej na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet w kontekście zasady równości konstytucyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej, a nie ogólnych zasad wywłaszczenia i zwrotu nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych przejęć własności i ich konsekwencji prawnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa. Wyrok opiera się na ważnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
“Czy można odzyskać ziemię przejętą po wojnie? Sąd wyjaśnia ograniczenia dekretu o reformie rolnej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.