II SA/Po 831/22

II SA/Po 831/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 999/23 - Wyrok NSA z 2024-05-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 38, art. 106 ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę
Uzasadnienie
Burmistrz Gminy [...] (dalej Burmistrz) decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2021r. poz.735 ze zm. dalej k.p.a.) oraz art.7 pkt 1,4,6,9, art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2,ust. 3 pkt 2, art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2021r. poz. 2268 ze zm. dalej u.p.s.) odmówił R. K. (dalej jako skarżący lub strona) przyznania zasiłku okresowego za okres od 01 stycznia 2019 r. do 01 kwietnia 2022 r.
Motywując decyzję organ wskazał, że skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy, w formie przyznania "zaległego" zasiłku okresowego tj. za okres od 2019 roku. Uzasadniając wniosek skarżący powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz jego rodziny spowodowaną przez całkowitą niezdolność do pracy wnioskodawcy, a także orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym na okres od 01 maja 2019 r. do 31 maja 2021 r.
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika, że R. K. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym za okres do dnia 1 maja 2019 r. do 31 maja 2021 r. wyrokiem Sądu Rejonowego P. w P., Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23.02.2021 r., zmieniającym zaskarżone orzeczenie tj. Orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 21.08.2019 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Orzeczeniem z dnia 23 maja 2022 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. zaliczył skarżącego do stopnia niepełnosprawności lekkiego. Ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. B., oraz wychowankami rodziny zastępczej: N. D. (obecnie pełnoletnią, nie pracującą), A. D. oraz V. D..
Oceniając wniosek skarżącego organ stwierdził, że stosownie do art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wobec tego zdaniem organu nie ma podstaw prawnych do przyznania zasiłku za zaległy okres, począwszy od 2019 r.
R. K. wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy [...]. Zwrócił uwagę, że wyrokiem Sądu Rejonowego P. w P., [...] Wydziała Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 lutego 2021 r. zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z dnia 21 sierpnia 2019 roku znak [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności w P. z dnia 21 maja 2019 roku nr [...] i zaliczono skarżącego do niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do dnia 31 maja 2021 roku. W związku z powyższym zasiłek okresowy powinien zostać mu przyznany począwszy od maja 2019 roku.
Skarżący podał, że organ nie wziął pod uwagę nadzwyczajnej sytuacji związanej z pandemią koronawirusa oraz nie uwzględnił trudności, z jakimi przez ostatnie kilkanaście miesięcy przyszło mu się mierzyć. W niniejszej sprawie pandemię należy traktować jako siłę wyższą, tj. związaną z okolicznościami nadzwyczajnymi i nieprzewidywalnymi, niezależnymi od podmiotu, który się na nie powołuje, i nieuniknionymi mimo dochowania należytej staranności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 38 u.p.s. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają na przyznanie zasiłku okresowego za okres wsteczny. Stwierdziło, że nie było również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 106 ust. 7 u.p.s. skoro skarżący wcześniej nie ubiegał się o przyznanie zasiłku (zrobił to dopiero 29 kwietnia 2022 r.). Organ nie miał więc podstaw do zawieszania postępowania i przyznania na okres zawieszenia postępowania zasiłku okresowego w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 u.p.s.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 poz. 2095) z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, przedłużono ważność orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, wydanych na czas określony. Przepis nie upoważnia jednak organu do przyznania zasiłku za okres wcześniejszy niż data wniesienia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr [...] domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie dotyczących przyczyn niezłożenia przez Skarżącego wniosku o zasiłek w terminie,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 38 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącemu prawa do zasiłku okresowego pomimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 106 ust. 3 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak było podstaw do wypłaty Skarżącemu zasiłku od dnia 01 stycznia 2019 r. do 01 kwietnia 2022 r.
Uzasadniając skargę R. K. podał, że pomimo spełnionych warunków skarżącemu odmówiono przyznania zasiłku. Podkreślił, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie wziął pod uwagę istotnych okoliczności w sprawie. Wniosek o udzielenie pomocy w formie przyznania "zaległego zasiłku stałego" dotyczy w znacznej części okresu przypadającego na czas trwania epidemii COVID-19, co zostało przez organ zupełnie pominięte.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z 29 czerwca 2022 r., którą odmówiono R. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego za okres od 01 stycznia 2019 r. do 1 kwietnia 2022 r.
Stosownie do art. 38 ust. 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Świadczenie to zliczane jest do świadczeń pieniężnych w ramach świadczeń z pomocy społecznej (art. 36 pkt 1 lit. b i c u.p.s).
W tym miejscu podkreślić należy, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Ma ona charakter subsydiarny co oznacza, iż wspiera, lecz nie zastępuje, osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 u.p.s.).
Co do zasady świadczenia z pomocy społecznej - zgodnie z art. 102 u.p.s. - przyznaje się na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgodnie zaś z art. 106 ust. 3. zd. 1 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (czyli np. zasiłek okresowy) przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że skarżący z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego wystąpił dopiero w dniu 29 kwietnia 2022 r. Oznacza to, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej mogło mu być przyznane najwcześniej począwszy od kwietnia 2022 r. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że takie świadczenie skarżącemu zostało przyznane (zob. sprawy II SA/Po 832/22 i II SA/Po 833/22). Słusznie organy stwierdziły, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają na przyznanie zasiłku okresowego z mocą wsteczną, "za czas przeszły". Słusznie również Kolegium zwróciło uwagę, iż możliwości takiej nie przewidują przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 poz. 2095). Skarżący nie mógł więc skutecznie domagać się przyznania zasiłku okresowego za okres od 1 stycznia 2019 r. do 1 kwietnia 2022 r. nawet jeśli wtedy spełniał przesłanki do przyznania tego świadczenia. Składając wniosek dopiero 29 kwietnia 2022 r. mógł oczekiwać, iż świadczenie zostanie mu przyznane dopiero od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Okoliczności przywołane przez skarżącego w skardze (trudna sytuacja osobista, zdrowotna, materialna) nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji. Bez wpływu na rozstrzygniecie pozostawała również kwestia zaskarżenia przez stronę orzeczenia o niepełnosprawności. Nie było wiec możliwe przyznanie R. K. "zaległego" zasiłku okresowego, jak tego domagał się we wniosku.
W tym stanie sprawy skarga R. K. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na które została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 21 listopada 2022 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095).