II SA/PO 830/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-01-23
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrotgospodarka nieruchomościamiplan zagospodarowania przestrzennegoobszar urbanizacyjnycel wywłaszczeniapostępowanie administracyjneWSAskarżący

WSA w Poznaniu uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazując na wadliwość postępowania organów administracji w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia i zagospodarowania terenu.

Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednak organy administracji obu instancji odmówiły, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z 1968 r. WSA w Poznaniu uchylił te decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 24 § 1 k.p.a. (wyłączenie prezydenta miasta) oraz art. 77 k.p.a. (brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego). Sąd wskazał na potrzebę dokładniejszego zbadania, czy działki leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w wymaganym terminie.

Sprawa dotyczyła wniosku S.R. i K.R. o zwrot części nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub Miasta P. w związku z uznaniem części obszaru za urbanizacyjny w 1968 r. Organy administracji obu instancji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z 1966 r. (budownictwo mieszkaniowe, zieleń parkowa, ulica). Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując realizację celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że w części dotyczącej nieruchomości stanowiących własność Miasta P., decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 24 § 1 k.p.a. (wyłączenie prezydenta miasta). W odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, sąd stwierdził, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszając art. 77 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy powinny w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, iż działki leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał na potrzebę dokładniejszego zbadania granic obszaru urbanizacyjnego, zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz faktycznego wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, co nie zostało wykazane na podstawie zgromadzonych dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w całości i w terminie, co uzasadnia uchylenie decyzji odmawiających zwrotu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na potrzebę dokładnego zbadania granic obszaru urbanizacyjnego, zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz faktycznego wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, czego organy nie uczyniły w sposób wyczerpujący.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1 i 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu, w tym prezydenta miasta w sprawach dotyczących nieruchomości będących własnością miasta.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

u.g.n. art. 136

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przesłanki pozytywne zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia).

u.g.t.m.o. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Przejście nieruchomości na własność państwa z mocy prawa w obszarze urbanizacyjnym.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada oficjalności - sąd nie jest związany zarzutami skargi, ale ocenia legalność działań organów.

u.g.n. art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III do nieruchomości przejętych na podstawie art. 22 ustawy z 1961 r.

u.g.t.m.o. art. 23 § ust. 1 i 5

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Podstawa do wydania rozporządzenia Rady Ministrów o uznaniu obszaru za urbanizacyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 24 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji przez prezydenta miasta podlegającego wyłączeniu. Naruszenie art. 77 k.p.a. przez niepełne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie celu wywłaszczenia i jego realizacji.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ocena praworządności zachowań organów administracji nie sposób uznać aby z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego można było wywieść wniosek, iż przedmiotowe działki [...] zostały w całości wykorzystane na cel wywłaszczenia

Skład orzekający

Małgorzata Górecka

przewodniczący sprawozdawca

Stanisław Małek

sędzia

Barbara Drzazga

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zasady postępowania administracyjnego, wyłączenie organu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z wywłaszczeniami na podstawie ustawy z 1961 r. i późniejszymi przepisami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z prawem własności i wywłaszczeniem, a także procedur administracyjnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

WSA uchyla decyzje w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu błędów proceduralnych organów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 830/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga
Małgorzata Górecka /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Małek
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi S.R. i K.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz S.R. i K.R. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/ M. Górecka /-/ St. Małek
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].06.2004r. Prezydent Miasta P. (pkt I decyzji) odmówił skarżącym- K. R. i S. R. zwrotu części nieruchomości położonych w P., zapisanych w księgach wieczystych;
- Kw nr [...] jako własność Skarbu Państwa, stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz część działki nr [...] z arkusza mapy [...], a także część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
- Kw nr [...] jako własność Miasta P., stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
- Kw nr [...] jako własność Miasta P., stanowiącej części działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
(pkt 2 decyzji) umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "A", stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...].
W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż na wniosek skarżących zostało wszczęte postępowanie o zwrot nieruchomości położonych w P. w rejonie ulic [...] i [...] oraz koryta rzeki [...], stanowiących dawniej działkę nr [...] zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z księgi wieczystej Kw nr [...], działkę nr [...] z księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...], działki nr [...] i [...] z księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...] oraz działkę nr [...] z księgi wieczystej Kw nr [...].
Organ ten poczynił co do przedmiotowych nieruchomości następujące ustalenia:
- niezabudowana nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] zapisana była w Kw nr [...] jako współwłasność skarżących - obecnie odpowiada części działek nr [...] (Kw nr [...]) i [...] (Kw nr [...]) z arkusza mapy [...] obrębu [...] i stanowi własność Miasta P., z tym, że działka nr [...] została odstąpiona Spółdzielni Mieszkaniowej "A." i Spółdzielnia ta [...].05.1998r. wniosła o ujawnienie jej praw w księdze wieczystej a Sąd Rejonowy w P. dokonał wpisu w dniu [...].11.2000r.,
- działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z księgi wieczystej Kw nr [...] będące własnością J. R.– obecnie odpowiadają kolejno działkom nr [...],[...], część działki nr [...] (dawne działki nr [...],[...],[...]) i działka nr [...] (dawna działka nr [...]) i zapisane są w księdze wieczystej Kw nr [...] (działki nr [...],[...],[...]) jako własność Skarbu Państwa i w księdze wieczystej Kw nr [...] (działki nr [...],[...],[...]) też jako własność Skarbu Państwa,
- działka nr [...],[...] i [...] będące dawniej własnością J. R.– obecnie odpowiadają części działki nr [...] (działki nr [...] i [...]) i zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Miasta P. i [...] (zapisana w Kw nr [...]) nr [...] (zapisana w Kw nr [...]), nr [...] (zapisana częściom działek nr w kw nr [...]) i stanowią obecnie własność Miasta P.,
- działka nr [...] będąca własnością J. R. - obecnie także działka nr [...] zapisana jest w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Skarbu Państwa.
Dalej organ I instancji ustalił, iż spadek po zamarłym J. R. odziedziczyli: H. R. i skarżący po 1/3 części każdy z nich a następnie po zmarłej H. R. spadek odziedziczyli: skarżący po ½ części każdy z nich.
Organ I instancji podał, iż na mocy art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. Nr 22, poz. 159, ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. z 1968r. Nr 6, poz. 35) nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej przeszły na własność państwa z mocy prawa bez odszkodowań i w stanie wolnych od obciążeń. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. stanowił, że za obszar urbanizacyjny uznawano obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego miała być przeprowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna. Na podstawie planu sytuacyjnego obszaru urbanizacyjnego, załączonego do rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lutego 1968r. organ ustalił, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w granicach tego obszaru. I tak na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. nr 33/283/66 ustalił organ I instancji, że część przejętych nieruchomości znajdowała się na terenie oznaczonym w planie symbolem G20MW i przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe, część zaś znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem G6Zł i przeznaczona była pod zieleń parkowo- leśną z ośrodkiem rekreacyjnym i ciągiem spacerowym i pozostała część przedmiotowej nieruchomości znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem G67KPII- ulica [...].
Organ I instancji poczynił ustalenia, że na działkach o numerach: [...],[...] i [...] (własność Miasta P.) wybudowano fragment osiedla [...], część nieruchomości stanowiąca działki nr [...],[...] i część działki nr [...] wchodzi w skład Parku nad [...] i została zagospodarowana zielenią niską i wysoką o charakterze parkowym, drogami spacerowymi nad [...] oraz jako teren zalewowy rzeki [...], na pozostałej zaś części znajduje się przyczółek mostowy i skarpy należące do Mostu [...], a także ulica [...]. W ocenie tego organu przeprowadzone więc postępowanie administracyjne wykazało, iż przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana w całości w sposób zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta P. obowiązującym w dacie wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r.
Organ I instancji podał i to, że realizacja celu przejęcia przedmiotowej nieruchomości została rozpoczęta w 1971r. a zakończona w 1979r.- co także – zdaniem organu I instancji- przemawia za tym, że nie występuje przesłanka pozytywna zwrotu przejętych nieruchomości wskazana w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543, ze zm.).W tym względzie organ administracyjny powołał się na opis techniczny stanowiący załącznik do Dokumentacji Projektowo- Kosztorysowej, na podstawie którego organ ustalił, iż w 1973r. istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu, a pozostała część nieruchomości- zdaniem organu- nie była zabudowana i stanowiła zieleń łęgową. Nadto organ w swoich ustaleniach oparł się na wyjaśnieniach Spółdzielni Mieszkaniowej "A."- pismo z dnia [...].04.2003r., z których wynikało, iż budynek mieszkalny nr [...]-[...] wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej obsługującej ten budynek, ciągami komunikacyjnymi i zielenią osiedlową został zrealizowany w okresie od grudnia 1971r. do sierpnia 1972r. i na piśmie Energetyki Cieplnej S.A. z dnia [...].04.2004r., w którym wyjaśniono, iż na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment magistrali cieplnej c 350, i sieć ta zasila osiedla [...] oraz rejon [...],[...] i [...].
Co do umorzenia postępowania w zakresie żądania zwrotu części nieruchomości obejmującej część obecnej działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] - organ I instancji owo umorzenie uzasadniał tym, że ta część nieruchomości nie znajduje się we władaniu Skarbu państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.
Odwołanie od powyższej z dnia [...].06.2004r. wnieśli K. R. i S. R., żądając uchylenia skarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu zarzucali naruszenie prawa materialnego poprzez ustalenie, że nie występuje przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci zbędności nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia i zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego.
Odwołujący podali, iż organ I instancji błędnie uznał, iż został zrealizowany cel wywłaszczenia, bowiem działalność inwestycyjna nie może być traktowana równoznacznie z urządzeniem zieleni parkowo- leśnej (park nad [...]) a wobec tego- zdaniem odwołujących- przynajmniej w stosunku do części wywłaszczonej nieruchomości zachodzi zbędność wywłaszczenia.
Rozpatrując odwołanie, organ II instancji wydał w dniu [...].08.2004r. decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu na rzecz skarżących nieruchomości zapisanych w księgach wieczystych: KW nr [...] stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz część działki nr [...] z arkusza mapy [...] a także część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]; Kw nr [...], stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]; Kw nr [...], stanowiącej część działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] i uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] i odmówił zwrotu na rzecz skarżących części tej nieruchomości.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, iż na mocy art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961r. Nr 32, poz. 159, ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. z 1968r. Nr 6, poz. 35) przedmiotowe nieruchomości, o których zwrot ubiegali się skarżący- stały się własnością Skarbu Państwa w dniu [...].03.1968r. a więc w dacie wejścia w życie rozporządzenia rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. a więc przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. W dacie wejścia w życie tego rozporządzenia obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. nr 33/283/66, zgodnie z którym przedmiotowe nieruchomości były oznaczone symbolami: G20MW (teren przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe), G6Zł (obszar przeznaczony pod zieleń łęgową, parkowo-leśną i osiedlową z ośrodkiem rekreacyjnym i ciągiem spacerowym) oraz G67KPII (ulica [...]).
W ocenie organu II instancji przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż:
- na działce nr [...] został wybudowany fragment XI- kondygnacyjnego budynku nr [...] wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej obsługującej ten budynek, który został oddany do eksploatacji w okresie od grudnia 1971r. do sierpnia 1972r. A bezpośrednio po odbiorze budynku zrealizowano w jego sąsiedztwie obiekty małej architektury, ciągi komunikacyjne oraz zieleń osiedlową,
- na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment magistrali cieplnej, która to sieć została zrealizowana w 1970r. i zasila osiedla [...] oraz rejon [...] i [...] oraz śródmieścia i jest ona elementem infrastruktury technicznej miasta zapewniającym dostawę energii cieplnej,
- działka nr [...] z arkusza mapy [...], obrębu [...] wchodzi w skład Parku nad [...] ("[...]"), którego realizacja miała miejsce w 1979r.,
- zaś w 1973r. Istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na nieruchomości objętej postępowaniem- działka nr [...] stanowi teren zalewowy [...] pomiędzy korytem a przyczółkiem mostowym od strony wschodniej, działka nr [...] stanowi część ulicy [...] wraz z częścią przyczółku mostowego Mostu [...] i przyległymi do niego urządzeniami architektoniczno- drogowymi (skarpy),
- działka nr [...] stanowi część ulicy [...]
Organ II instancji wskazał, iż prawidłowo uznał organ I instancji, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że realizacji zieleni parkowo- leśnej na działce nr [...] (Park nad [...]) nie można uznać za skoncentrowaną działalność inwestycyjną, a terenu tego nie można uznać za obszar urbanizacyjny- organ II instancji podał, że "obszar zurbanizowany" nie podlega ocenie w postępowaniu o zwrot a nadto w obrocie prawnym pozostaje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r., w myśl którego rzeczona działka stanowi część tego obszaru.
Odnośnie części zaskarżonej decyzji z dnia [...].06.2004r. w której organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] - organ odwoławczy stwierdził, iż nie było podstaw do umorzenia w tym zakresie postępowania na podstawie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż stan sprawy nie wypełnia wskazanych w tym przepisie przesłanek jako, że decyzja Zarządu Miasta P. z dnia [...].12.1997r. ustanawiająca użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A." stała się ostateczna dopiero w dniu [...].01.1998r. a zatem po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. po dniu 1.01.1998r.) i w tym stanie rzeczy Spółdzielnia nie mogła złożyć skutecznie wniosku o wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...].08.2004r. wnieśli S. R. i K. R., żądając jej uchylenia jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżonym decyzją zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 136 ust. 3 i 4, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 6,7,8,9,10 i 77 §1, 80 oraz 89 k.p.a. Skarżący podtrzymali argumentację wyrażoną w uzasadnieniu odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, stwierdzając, iż w postępowaniu odwoławczym przyjęto bezkrytycznie argumentację zawartą w orzeczeniu organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie odwołał się do wyczerpująco podanej argumentacji w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże częściowo z innych względów niż wskazane przez skarżących.
Bezspornym w sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość w części dotyczącej działek obecnie o numerach: [...],[...],[...] i [...] stanowi własność Miasta P. i prawo własności tej części przedmiotowej nieruchomości przysługujące Miastu P. co potwierdzają załączone w aktach administracyjnych mapy stanu prawnego.
Ta okoliczność przemawia za tym, że skoro część nieruchomości jest własnością miasta to prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta podlega w tym zakresie wyłączeniu na podstawie przepisu art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.
Sąd orzekający w całej rozciągłości rozpoznając niniejszą sprawę oparł się na uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.05.2003 (OPS 1/03, ONSA 2003/4/115). W uzasadnieniu tejże uchwały NSA szczegółowo zbadał zagadnienie dotyczące wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta na prawach powiatu.
Rozważania powyższe znajdują w pełni uzasadnienie w omawianej sprawie i nie zachodzi potrzeba szczegółowego ich omówienia.
Dlatego Sąd orzekający wobec uznania, że decyzja w części rozstrzygającej w przedmiocie obejmującym działki o numerach: [...],[...],[...] i [...] została wydana przez pracownika organu administracji publicznej podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu, nie badał w tym zakresie sprawy merytorycznie.
Co do działek, obecnie o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], których właścicielem jest Skarb Państwa- Sąd uznał trafność zarzutów skarżących odnoszących się do braku wnikliwego rozpatrzenia sprawy.
Otóż rację mają organy obydwu instancji, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159, ze zm.). Zgodnie z jej art. 22 ust. 1 obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego ma być prowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna, może być uznany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) za obszar urbanizacyjny. Z kolei w oparciu o § 2 tego artykułu nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych, nie będących j.g.u. zlokalizowane na takim obszarze urbanizacyjnym przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń.
W omawianej sprawie Prezydium Rady Narodowej m. P. pismem z dnia [...].11.1965r. zwróciło się do ówczesnego Ministra Gospodarki Komunalnej z wnioskiem o wydanie przez Radę Ministrów rozporządzenia uznającego tereny opisane w treści tego wniosku za obszar urbanizacyjny i Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 13 lutego 1968r. wydanym w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 6, poz. 35) uznała część obszaru dzielnicy [...] w P. o pow. [...] ha za obszar urbanizacyjny. W § 1 ust. 2 określiła granicę tego obszaru urbanizacyjnego wskazując jej przebieg, zaś w ust. 3 § 1 wskazano, iż plan sytuacyjny obszaru urbanizacyjnego zawarty jest w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
W dacie wejścia w życie tego rozporządzenia(5.03.1968r.) obowiązywał już zatwierdzony uchwałą nr 33/283/66 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. Tak więc z datą wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia z dnia 13 lutego 1968r. z mocy prawa, nieruchomości wchodzące w skład obszaru urbanizacyjnego przeszły na własność Skarbu Państwa (art. 22 ust. 1 i 2 powołanej już ustawy z dnia 14 lipca 1961r. ).
Owo rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. zostało wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 23 ust. 1 i 5 powołanej już ustawy z dnia 14 lipca 1961r., która to ustawa jak i samo rozporządzenie utraciły swą moc z dniem 1.08.1985r. jednak na mocy art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543, ze zm.) przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. – a to oznacza, iż w omawianej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 136i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Konkludując- w omawianej sprawie odmawiając skarżącym zwrotu przedmiotowych nieruchomości organ administracyjny winien tak przeprowadzić postępowanie administracyjne aby w oparciu o zgromadzony w jego toku materiał dowodowy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazać, iż przedmiotowe działki będące obecnie własnością Skarbu Państwa leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i że na tych działkach w okresie 7 lat począwszy od 5.03.1968r. został zrealizowany cel wywłaszczenia.
W tym celu organ administracyjny winien odnieść się do planu sytuacyjnego obszaru urbanizacyjnego zawartego w załączniku do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. – najlepiej i w sposób najbardziej obrazowy poprzez naniesienie na ten plan usytuowanie przedmiotowych działek ze wskazaniem ich obecnej numeracji- co pozwoliłoby na obrazowe zbadanie czy przedmiotowe działki objęte wnioskiem o ich zwrot w istocie w całości zostały objęte tzw. obszarem urbanizacyjnym gdyż z treści § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 lutego 1968r. nie wynika to wprost. Nie ma w nim mowy o wszystkich przedmiotowych działkach, a nadto co do niektórych z nich mowa jest jedynie o przebiegu tego obszaru granicami działek.
Następnie organ administracyjny winien ten zapis graficzny odnieść do terenów oznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą z dnia 9.09.1966r. aby w sposób oczywisty wynikało, że przedmiotowe działki były położone na obszarach oznaczonych symbolami: G20MW, G6Zł, i G67KPII – co z kolei pozwoliłoby na zbadanie także w sposób nie budzący wątpliwości jaki w istocie był cel ich wywłaszczenia co do poszczególnych działek, a to pozwoliłoby na dokonanie sprawdzenia ponad wszelką wątpliwość czy działki zostały w całości wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.
Tymczasem nie sposób uznać aby z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego można było wywieść wniosek, iż przedmiotowe działki, których obecnie właścicielem jest Skarb Państwa, zostały w całości wykorzystane na cel wywłaszczenia i to w okresie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Organ administracyjny zarówno I jak i II instancji oparł się na dowodach podanych w treści uzasadnień skarżonych decyzji. W ocenie Sądu orzekającego- na ich podstawie nie można stwierdzić kiedy rozpoczęto budowę ulicy [...]- a ustalenie tej okoliczności jest o tyle istotne, bowiem organ administracyjny ustalił, iż część działki nr [...], część działki nr [...] i działka nr [...] zabudowane są tą ulicą.
Co do działek o numerach: [...] i [...] – zgodnie z ustaleniami organu I instancji- miały one obejmować tereny: w części zalewowy rzeki [...] a w części miały być zabudowane przyczółkiem mostowym Mostu [...] i przyległymi do niego skarpami. Teren zalewowy i parkowy stanowią- zgodnie z treścią uzasadnienia decyzji organu I instancji- fragment Parku nad [...]. Dalej organ ten podaje, iż park o założeniach rekreacyjno- krajobrazowych utworzony został w maju- czerwcu 1979r., zrealizowany zgodnie z Dokumentacją Projektowo- Kosztorysową Biura "B" z października 1973r. i na podstawie opisu technicznego stanowiącego załącznik do tej dokumentacji ustalił, że w 1973r. istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na "nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot, pozostała część nieruchomości nie była zabudowana i stanowiła zieleń łęgową". Takie ustalenia zostały poczynione wobec działki nr [...] (strona 3 uzasadnienia decyzji organu I instancji) ale zważywszy na dalszą treść tego uzasadnienia (strona 4) można odnieść je też do działek nr [...] i [...], chociaż co do działki nr [...]- z akt jak i z uzasadnienia wynika, iż stanowiła ona część ul. [...] (str. 28 akt administracyjnych I instancji- protokół).
Tak więc ustalenia te są nader ogólnikowe i nie znajdujące w całości potwierdzenia w materiale zgromadzonym w trakcie postępowania administracyjnego.
Reasumując organy administracyjne wydając skarżone decyzje nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czym naruszyły jedną z podstawowych zasad wyrażoną w art. 77 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ B. Drzazga /-/ M. Górecka /-/ S. Małek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI