II SA/PO 830/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wskazując na wadliwość postępowania organów administracji w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia i zagospodarowania terenu.
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jednak organy administracji obu instancji odmówiły, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z 1968 r. WSA w Poznaniu uchylił te decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 24 § 1 k.p.a. (wyłączenie prezydenta miasta) oraz art. 77 k.p.a. (brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego). Sąd wskazał na potrzebę dokładniejszego zbadania, czy działki leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i czy cel wywłaszczenia został zrealizowany w wymaganym terminie.
Sprawa dotyczyła wniosku S.R. i K.R. o zwrot części nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub Miasta P. w związku z uznaniem części obszaru za urbanizacyjny w 1968 r. Organy administracji obu instancji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z 1966 r. (budownictwo mieszkaniowe, zieleń parkowa, ulica). Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując realizację celu wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że w części dotyczącej nieruchomości stanowiących własność Miasta P., decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 24 § 1 k.p.a. (wyłączenie prezydenta miasta). W odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, sąd stwierdził, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszając art. 77 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy powinny w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, iż działki leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd wskazał na potrzebę dokładniejszego zbadania granic obszaru urbanizacyjnego, zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz faktycznego wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, co nie zostało wykazane na podstawie zgromadzonych dowodów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w całości i w terminie, co uzasadnia uchylenie decyzji odmawiających zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na potrzebę dokładnego zbadania granic obszaru urbanizacyjnego, zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego oraz faktycznego wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, czego organy nie uczyniły w sposób wyczerpujący.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 1 i 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu, w tym prezydenta miasta w sprawach dotyczących nieruchomości będących własnością miasta.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.g.n. art. 136
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przesłanki pozytywne zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (zbędność nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia).
u.g.t.m.o. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Przejście nieruchomości na własność państwa z mocy prawa w obszarze urbanizacyjnym.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada oficjalności - sąd nie jest związany zarzutami skargi, ale ocenia legalność działań organów.
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III do nieruchomości przejętych na podstawie art. 22 ustawy z 1961 r.
u.g.t.m.o. art. 23 § ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Podstawa do wydania rozporządzenia Rady Ministrów o uznaniu obszaru za urbanizacyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 24 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji przez prezydenta miasta podlegającego wyłączeniu. Naruszenie art. 77 k.p.a. przez niepełne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie celu wywłaszczenia i jego realizacji.
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ocena praworządności zachowań organów administracji nie sposób uznać aby z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego można było wywieść wniosek, iż przedmiotowe działki [...] zostały w całości wykorzystane na cel wywłaszczenia
Skład orzekający
Małgorzata Górecka
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Małek
sędzia
Barbara Drzazga
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zasady postępowania administracyjnego, wyłączenie organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z wywłaszczeniami na podstawie ustawy z 1961 r. i późniejszymi przepisami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z prawem własności i wywłaszczeniem, a także procedur administracyjnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“WSA uchyla decyzje w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu błędów proceduralnych organów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 830/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga
Małgorzata Górecka /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Małek
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi S.R. i K.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz S.R. i K.R. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/ M. Górecka /-/ St. Małek
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].06.2004r. Prezydent Miasta P. (pkt I decyzji) odmówił skarżącym- K. R. i S. R. zwrotu części nieruchomości położonych w P., zapisanych w księgach wieczystych;
- Kw nr [...] jako własność Skarbu Państwa, stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz część działki nr [...] z arkusza mapy [...], a także część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
- Kw nr [...] jako własność Miasta P., stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
- Kw nr [...] jako własność Miasta P., stanowiącej części działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...],
(pkt 2 decyzji) umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "A", stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...].
W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż na wniosek skarżących zostało wszczęte postępowanie o zwrot nieruchomości położonych w P. w rejonie ulic [...] i [...] oraz koryta rzeki [...], stanowiących dawniej działkę nr [...] zapisaną w księdze wieczystej Kw nr [...], działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z księgi wieczystej Kw nr [...], działkę nr [...] z księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...], działki nr [...] i [...] z księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...] oraz działkę nr [...] z księgi wieczystej Kw nr [...].
Organ ten poczynił co do przedmiotowych nieruchomości następujące ustalenia:
- niezabudowana nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] zapisana była w Kw nr [...] jako współwłasność skarżących - obecnie odpowiada części działek nr [...] (Kw nr [...]) i [...] (Kw nr [...]) z arkusza mapy [...] obrębu [...] i stanowi własność Miasta P., z tym, że działka nr [...] została odstąpiona Spółdzielni Mieszkaniowej "A." i Spółdzielnia ta [...].05.1998r. wniosła o ujawnienie jej praw w księdze wieczystej a Sąd Rejonowy w P. dokonał wpisu w dniu [...].11.2000r.,
- działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] z księgi wieczystej Kw nr [...] będące własnością J. R.– obecnie odpowiadają kolejno działkom nr [...],[...], część działki nr [...] (dawne działki nr [...],[...],[...]) i działka nr [...] (dawna działka nr [...]) i zapisane są w księdze wieczystej Kw nr [...] (działki nr [...],[...],[...]) jako własność Skarbu Państwa i w księdze wieczystej Kw nr [...] (działki nr [...],[...],[...]) też jako własność Skarbu Państwa,
- działka nr [...],[...] i [...] będące dawniej własnością J. R.– obecnie odpowiadają części działki nr [...] (działki nr [...] i [...]) i zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Miasta P. i [...] (zapisana w Kw nr [...]) nr [...] (zapisana w Kw nr [...]), nr [...] (zapisana częściom działek nr w kw nr [...]) i stanowią obecnie własność Miasta P.,
- działka nr [...] będąca własnością J. R. - obecnie także działka nr [...] zapisana jest w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność Skarbu Państwa.
Dalej organ I instancji ustalił, iż spadek po zamarłym J. R. odziedziczyli: H. R. i skarżący po 1/3 części każdy z nich a następnie po zmarłej H. R. spadek odziedziczyli: skarżący po ½ części każdy z nich.
Organ I instancji podał, iż na mocy art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. Nr 22, poz. 159, ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. z 1968r. Nr 6, poz. 35) nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej przeszły na własność państwa z mocy prawa bez odszkodowań i w stanie wolnych od obciążeń. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. stanowił, że za obszar urbanizacyjny uznawano obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego miała być przeprowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna. Na podstawie planu sytuacyjnego obszaru urbanizacyjnego, załączonego do rozporządzenia Rady Ministrów z 13 lutego 1968r. organ ustalił, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w granicach tego obszaru. I tak na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. nr 33/283/66 ustalił organ I instancji, że część przejętych nieruchomości znajdowała się na terenie oznaczonym w planie symbolem G20MW i przeznaczona była pod budownictwo mieszkaniowe, część zaś znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem G6Zł i przeznaczona była pod zieleń parkowo- leśną z ośrodkiem rekreacyjnym i ciągiem spacerowym i pozostała część przedmiotowej nieruchomości znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem G67KPII- ulica [...].
Organ I instancji poczynił ustalenia, że na działkach o numerach: [...],[...] i [...] (własność Miasta P.) wybudowano fragment osiedla [...], część nieruchomości stanowiąca działki nr [...],[...] i część działki nr [...] wchodzi w skład Parku nad [...] i została zagospodarowana zielenią niską i wysoką o charakterze parkowym, drogami spacerowymi nad [...] oraz jako teren zalewowy rzeki [...], na pozostałej zaś części znajduje się przyczółek mostowy i skarpy należące do Mostu [...], a także ulica [...]. W ocenie tego organu przeprowadzone więc postępowanie administracyjne wykazało, iż przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana w całości w sposób zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta P. obowiązującym w dacie wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r.
Organ I instancji podał i to, że realizacja celu przejęcia przedmiotowej nieruchomości została rozpoczęta w 1971r. a zakończona w 1979r.- co także – zdaniem organu I instancji- przemawia za tym, że nie występuje przesłanka pozytywna zwrotu przejętych nieruchomości wskazana w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543, ze zm.).W tym względzie organ administracyjny powołał się na opis techniczny stanowiący załącznik do Dokumentacji Projektowo- Kosztorysowej, na podstawie którego organ ustalił, iż w 1973r. istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu, a pozostała część nieruchomości- zdaniem organu- nie była zabudowana i stanowiła zieleń łęgową. Nadto organ w swoich ustaleniach oparł się na wyjaśnieniach Spółdzielni Mieszkaniowej "A."- pismo z dnia [...].04.2003r., z których wynikało, iż budynek mieszkalny nr [...]-[...] wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej obsługującej ten budynek, ciągami komunikacyjnymi i zielenią osiedlową został zrealizowany w okresie od grudnia 1971r. do sierpnia 1972r. i na piśmie Energetyki Cieplnej S.A. z dnia [...].04.2004r., w którym wyjaśniono, iż na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment magistrali cieplnej c 350, i sieć ta zasila osiedla [...] oraz rejon [...],[...] i [...].
Co do umorzenia postępowania w zakresie żądania zwrotu części nieruchomości obejmującej część obecnej działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] - organ I instancji owo umorzenie uzasadniał tym, że ta część nieruchomości nie znajduje się we władaniu Skarbu państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.
Odwołanie od powyższej z dnia [...].06.2004r. wnieśli K. R. i S. R., żądając uchylenia skarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu zarzucali naruszenie prawa materialnego poprzez ustalenie, że nie występuje przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci zbędności nieruchomości ze względu na cel wywłaszczenia i zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego.
Odwołujący podali, iż organ I instancji błędnie uznał, iż został zrealizowany cel wywłaszczenia, bowiem działalność inwestycyjna nie może być traktowana równoznacznie z urządzeniem zieleni parkowo- leśnej (park nad [...]) a wobec tego- zdaniem odwołujących- przynajmniej w stosunku do części wywłaszczonej nieruchomości zachodzi zbędność wywłaszczenia.
Rozpatrując odwołanie, organ II instancji wydał w dniu [...].08.2004r. decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu na rzecz skarżących nieruchomości zapisanych w księgach wieczystych: KW nr [...] stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz część działki nr [...] z arkusza mapy [...] a także część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]; Kw nr [...], stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]; Kw nr [...], stanowiącej część działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] i uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] stanowiącej część działki nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] i odmówił zwrotu na rzecz skarżących części tej nieruchomości.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, iż na mocy art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961r. Nr 32, poz. 159, ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. z 1968r. Nr 6, poz. 35) przedmiotowe nieruchomości, o których zwrot ubiegali się skarżący- stały się własnością Skarbu Państwa w dniu [...].03.1968r. a więc w dacie wejścia w życie rozporządzenia rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. a więc przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. W dacie wejścia w życie tego rozporządzenia obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. nr 33/283/66, zgodnie z którym przedmiotowe nieruchomości były oznaczone symbolami: G20MW (teren przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe), G6Zł (obszar przeznaczony pod zieleń łęgową, parkowo-leśną i osiedlową z ośrodkiem rekreacyjnym i ciągiem spacerowym) oraz G67KPII (ulica [...]).
W ocenie organu II instancji przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż:
- na działce nr [...] został wybudowany fragment XI- kondygnacyjnego budynku nr [...] wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej obsługującej ten budynek, który został oddany do eksploatacji w okresie od grudnia 1971r. do sierpnia 1972r. A bezpośrednio po odbiorze budynku zrealizowano w jego sąsiedztwie obiekty małej architektury, ciągi komunikacyjne oraz zieleń osiedlową,
- na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment magistrali cieplnej, która to sieć została zrealizowana w 1970r. i zasila osiedla [...] oraz rejon [...] i [...] oraz śródmieścia i jest ona elementem infrastruktury technicznej miasta zapewniającym dostawę energii cieplnej,
- działka nr [...] z arkusza mapy [...], obrębu [...] wchodzi w skład Parku nad [...] ("[...]"), którego realizacja miała miejsce w 1979r.,
- zaś w 1973r. Istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na nieruchomości objętej postępowaniem- działka nr [...] stanowi teren zalewowy [...] pomiędzy korytem a przyczółkiem mostowym od strony wschodniej, działka nr [...] stanowi część ulicy [...] wraz z częścią przyczółku mostowego Mostu [...] i przyległymi do niego urządzeniami architektoniczno- drogowymi (skarpy),
- działka nr [...] stanowi część ulicy [...]
Organ II instancji wskazał, iż prawidłowo uznał organ I instancji, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że realizacji zieleni parkowo- leśnej na działce nr [...] (Park nad [...]) nie można uznać za skoncentrowaną działalność inwestycyjną, a terenu tego nie można uznać za obszar urbanizacyjny- organ II instancji podał, że "obszar zurbanizowany" nie podlega ocenie w postępowaniu o zwrot a nadto w obrocie prawnym pozostaje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r., w myśl którego rzeczona działka stanowi część tego obszaru.
Odnośnie części zaskarżonej decyzji z dnia [...].06.2004r. w której organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr [...] - organ odwoławczy stwierdził, iż nie było podstaw do umorzenia w tym zakresie postępowania na podstawie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż stan sprawy nie wypełnia wskazanych w tym przepisie przesłanek jako, że decyzja Zarządu Miasta P. z dnia [...].12.1997r. ustanawiająca użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "A." stała się ostateczna dopiero w dniu [...].01.1998r. a zatem po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. po dniu 1.01.1998r.) i w tym stanie rzeczy Spółdzielnia nie mogła złożyć skutecznie wniosku o wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...].08.2004r. wnieśli S. R. i K. R., żądając jej uchylenia jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżonym decyzją zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 136 ust. 3 i 4, art. 137 ust. 1 i 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 6,7,8,9,10 i 77 §1, 80 oraz 89 k.p.a. Skarżący podtrzymali argumentację wyrażoną w uzasadnieniu odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, stwierdzając, iż w postępowaniu odwoławczym przyjęto bezkrytycznie argumentację zawartą w orzeczeniu organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie odwołał się do wyczerpująco podanej argumentacji w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże częściowo z innych względów niż wskazane przez skarżących.
Bezspornym w sprawie jest, iż przedmiotowa nieruchomość w części dotyczącej działek obecnie o numerach: [...],[...],[...] i [...] stanowi własność Miasta P. i prawo własności tej części przedmiotowej nieruchomości przysługujące Miastu P. co potwierdzają załączone w aktach administracyjnych mapy stanu prawnego.
Ta okoliczność przemawia za tym, że skoro część nieruchomości jest własnością miasta to prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta podlega w tym zakresie wyłączeniu na podstawie przepisu art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.
Sąd orzekający w całej rozciągłości rozpoznając niniejszą sprawę oparł się na uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19.05.2003 (OPS 1/03, ONSA 2003/4/115). W uzasadnieniu tejże uchwały NSA szczegółowo zbadał zagadnienie dotyczące wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta na prawach powiatu.
Rozważania powyższe znajdują w pełni uzasadnienie w omawianej sprawie i nie zachodzi potrzeba szczegółowego ich omówienia.
Dlatego Sąd orzekający wobec uznania, że decyzja w części rozstrzygającej w przedmiocie obejmującym działki o numerach: [...],[...],[...] i [...] została wydana przez pracownika organu administracji publicznej podlegającego wyłączeniu od udziału w postępowaniu, nie badał w tym zakresie sprawy merytorycznie.
Co do działek, obecnie o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], których właścicielem jest Skarb Państwa- Sąd uznał trafność zarzutów skarżących odnoszących się do braku wnikliwego rozpatrzenia sprawy.
Otóż rację mają organy obydwu instancji, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159, ze zm.). Zgodnie z jej art. 22 ust. 1 obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego ma być prowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna, może być uznany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) za obszar urbanizacyjny. Z kolei w oparciu o § 2 tego artykułu nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych, nie będących j.g.u. zlokalizowane na takim obszarze urbanizacyjnym przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń.
W omawianej sprawie Prezydium Rady Narodowej m. P. pismem z dnia [...].11.1965r. zwróciło się do ówczesnego Ministra Gospodarki Komunalnej z wnioskiem o wydanie przez Radę Ministrów rozporządzenia uznającego tereny opisane w treści tego wniosku za obszar urbanizacyjny i Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 13 lutego 1968r. wydanym w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w P. za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 6, poz. 35) uznała część obszaru dzielnicy [...] w P. o pow. [...] ha za obszar urbanizacyjny. W § 1 ust. 2 określiła granicę tego obszaru urbanizacyjnego wskazując jej przebieg, zaś w ust. 3 § 1 wskazano, iż plan sytuacyjny obszaru urbanizacyjnego zawarty jest w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
W dacie wejścia w życie tego rozporządzenia(5.03.1968r.) obowiązywał już zatwierdzony uchwałą nr 33/283/66 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia 9.09.1966r. plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. Tak więc z datą wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia z dnia 13 lutego 1968r. z mocy prawa, nieruchomości wchodzące w skład obszaru urbanizacyjnego przeszły na własność Skarbu Państwa (art. 22 ust. 1 i 2 powołanej już ustawy z dnia 14 lipca 1961r. ).
Owo rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. zostało wydane na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 23 ust. 1 i 5 powołanej już ustawy z dnia 14 lipca 1961r., która to ustawa jak i samo rozporządzenie utraciły swą moc z dniem 1.08.1985r. jednak na mocy art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., nr 46, poz. 543, ze zm.) przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. – a to oznacza, iż w omawianej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 136i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Konkludując- w omawianej sprawie odmawiając skarżącym zwrotu przedmiotowych nieruchomości organ administracyjny winien tak przeprowadzić postępowanie administracyjne aby w oparciu o zgromadzony w jego toku materiał dowodowy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazać, iż przedmiotowe działki będące obecnie własnością Skarbu Państwa leżały w granicach obszaru urbanizacyjnego i że na tych działkach w okresie 7 lat począwszy od 5.03.1968r. został zrealizowany cel wywłaszczenia.
W tym celu organ administracyjny winien odnieść się do planu sytuacyjnego obszaru urbanizacyjnego zawartego w załączniku do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lutego 1968r. – najlepiej i w sposób najbardziej obrazowy poprzez naniesienie na ten plan usytuowanie przedmiotowych działek ze wskazaniem ich obecnej numeracji- co pozwoliłoby na obrazowe zbadanie czy przedmiotowe działki objęte wnioskiem o ich zwrot w istocie w całości zostały objęte tzw. obszarem urbanizacyjnym gdyż z treści § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 lutego 1968r. nie wynika to wprost. Nie ma w nim mowy o wszystkich przedmiotowych działkach, a nadto co do niektórych z nich mowa jest jedynie o przebiegu tego obszaru granicami działek.
Następnie organ administracyjny winien ten zapis graficzny odnieść do terenów oznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą z dnia 9.09.1966r. aby w sposób oczywisty wynikało, że przedmiotowe działki były położone na obszarach oznaczonych symbolami: G20MW, G6Zł, i G67KPII – co z kolei pozwoliłoby na zbadanie także w sposób nie budzący wątpliwości jaki w istocie był cel ich wywłaszczenia co do poszczególnych działek, a to pozwoliłoby na dokonanie sprawdzenia ponad wszelką wątpliwość czy działki zostały w całości wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.
Tymczasem nie sposób uznać aby z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego można było wywieść wniosek, iż przedmiotowe działki, których obecnie właścicielem jest Skarb Państwa, zostały w całości wykorzystane na cel wywłaszczenia i to w okresie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Organ administracyjny zarówno I jak i II instancji oparł się na dowodach podanych w treści uzasadnień skarżonych decyzji. W ocenie Sądu orzekającego- na ich podstawie nie można stwierdzić kiedy rozpoczęto budowę ulicy [...]- a ustalenie tej okoliczności jest o tyle istotne, bowiem organ administracyjny ustalił, iż część działki nr [...], część działki nr [...] i działka nr [...] zabudowane są tą ulicą.
Co do działek o numerach: [...] i [...] – zgodnie z ustaleniami organu I instancji- miały one obejmować tereny: w części zalewowy rzeki [...] a w części miały być zabudowane przyczółkiem mostowym Mostu [...] i przyległymi do niego skarpami. Teren zalewowy i parkowy stanowią- zgodnie z treścią uzasadnienia decyzji organu I instancji- fragment Parku nad [...]. Dalej organ ten podaje, iż park o założeniach rekreacyjno- krajobrazowych utworzony został w maju- czerwcu 1979r., zrealizowany zgodnie z Dokumentacją Projektowo- Kosztorysową Biura "B" z października 1973r. i na podstawie opisu technicznego stanowiącego załącznik do tej dokumentacji ustalił, że w 1973r. istniał Most [...] (obecnie [...]), którego przyczółki i skarpy znajdują się na "nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot, pozostała część nieruchomości nie była zabudowana i stanowiła zieleń łęgową". Takie ustalenia zostały poczynione wobec działki nr [...] (strona 3 uzasadnienia decyzji organu I instancji) ale zważywszy na dalszą treść tego uzasadnienia (strona 4) można odnieść je też do działek nr [...] i [...], chociaż co do działki nr [...]- z akt jak i z uzasadnienia wynika, iż stanowiła ona część ul. [...] (str. 28 akt administracyjnych I instancji- protokół).
Tak więc ustalenia te są nader ogólnikowe i nie znajdujące w całości potwierdzenia w materiale zgromadzonym w trakcie postępowania administracyjnego.
Reasumując organy administracyjne wydając skarżone decyzje nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czym naruszyły jedną z podstawowych zasad wyrażoną w art. 77 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ B. Drzazga /-/ M. Górecka /-/ S. MałekPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI