II SA/Po 826/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2014-10-31
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzennenieruchomościsamorząd terytorialnyuchwałapodział nieruchomościład przestrzennyzabudowa zagrodowausługi zdrowia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy T. dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zasad podziału działek pod usługi zdrowia, oddalając skargę w pozostałym zakresie.

Skarżący M. D. zaskarżył uchwałę Rady Gminy T. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących podziału nieruchomości. Sąd uznał, że § 9 ust. 2 uchwały, wprowadzający zakaz wtórnych podziałów działek pod usługi zdrowia, został podjęty bez podstawy prawnej i stwierdził jego nieważność. W pozostałym zakresie, dotyczącym terenów zabudowy zagrodowej, skargę oddalono, uznając, że ustalenie minimalnej powierzchni działki (0,9 ha) mieści się w kompetencjach rady i służy ochronie ładu przestrzennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. D. na uchwałę Rady Gminy T. z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na nieprawidłowe ustalenia dotyczące minimalnej powierzchni działek pod zabudowę zagrodową (§ 8 ust. 1 pkt 2) oraz zakaz wtórnych podziałów działek pod usługi zdrowia (§ 9 ust. 2). Sąd uznał, że skarżący posiada legitymację skargową, gdyż jest współwłaścicielem nieruchomości objętych planem, a ustalenia planu wpływają na jego interes prawny. Kontrolując legalność uchwały, Sąd stwierdził, że § 9 ust. 2 uchwały, który wprowadzał zakaz wtórnych podziałów działek pod usługi zdrowia, został podjęty bez podstawy prawnej i wykroczył poza kompetencje rady gminy. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność tej części uchwały. W odniesieniu do zarzutów dotyczących § 8 ust. 1 pkt 2 uchwały (minimalna powierzchnia działki 0,9 ha dla zabudowy zagrodowej), Sąd uznał je za niezasadne. Stwierdzono, że ustalenie minimalnej wielkości działki może być uznane za element zasad ochrony ładu przestrzennego, zgodny z art. 15 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podkreślił, że takie ograniczenie nie uniemożliwia całkowicie podziału nieruchomości, a jedynie ogranicza możliwość zabudowy na mniejszych działkach, co jest dopuszczalne w celu ochrony walorów krajobrazowych i dziedzictwa kulturowego. Ponadto, Sąd wskazał, że uchwała jest zgodna z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, które przewidywało tereny z dominacją funkcji rolniczej z możliwością zabudowy siedliskowej, a nawet zalecało minimalną powierzchnię działek budowlanych na 3 ha. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, stwierdzając, że uchwała w części dotyczącej terenów zabudowy zagrodowej nie narusza prawa i mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania i wykonalności uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie jest uprawniona do wprowadzania takich zakazów, gdyż kompetencje w zakresie podziału nieruchomości należą do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że § 9 ust. 2 uchwały, wprowadzający zakaz wtórnych podziałów działek pod usługi zdrowia, został podjęty bez podstawy prawnej i stanowił wykroczenie poza kompetencje rady gminy, która nie może udzielać wiążących wytycznych organowi wykonawczemu w tej materii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

u.g.n. art. 96 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Rada gminy nie jest właściwa do rozstrzygania o podziale nieruchomości.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym (pkt 8) oraz zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (pkt 2).

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego w całości lub w części albo stwierdza, że został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej w całości lub w części.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka, że zaskarżona uchwała lub zarządzenie nie może być wykonana.

Pomocnicze

u.g.n. art. 93 § 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego, dotyczy przeznaczenia terenu i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek.

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Fakultatywne ustalenia planu miejscowego, w tym fakultatywne ustalenia dotyczące podziału nieruchomości.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem oraz zasadami współżycia społecznego. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą oraz nią władać.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz wtórnych podziałów działek pod usługi zdrowia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego został wprowadzony bez podstawy prawnej i stanowi wykroczenie poza kompetencje rady gminy.

Odrzucone argumenty

Ustalenie minimalnej powierzchni działki (0,9 ha) pod zabudowę zagrodową w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwała narusza interes prawny skarżącego poprzez ograniczenie możliwości zagospodarowania jego nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Rada gminy nie jest uprawniona do udzielania w swych uchwałach wytycznych wiążących wójta przy wykonywaniu jego ustawowych kompetencji. Określenie minimalnej wielkości działek pozwalającej na realizację danego rodzaju zabudowy może zaś być uznane za określenie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i absolutnym. Sam fakt potencjalnego naruszenia uprawnień właścicielskich, nie przesądza o nieważności podjętej uchwały, bowiem ograniczanie prawa własności jest dopuszczalne pod warunkiem poszanowania zasady proporcjonalności, równości, wyważenia interesu publicznego i indywidualnego.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Podrazik

sędzia

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji rady gminy w zakresie planowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście podziału nieruchomości i ustalania parametrów zabudowy. Potwierdzenie, że prawo własności może być ograniczane w celu ochrony ładu przestrzennego, o ile ograniczenia są proporcjonalne i zgodne z prawem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i kompetencji rady gminy w zakresie podziału nieruchomości. Interpretacja przepisów może być odmienna w innych kontekstach prawnych lub faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z planowaniem przestrzennym i prawem własności, pokazując, jak sądy rozstrzygają spory między interesem publicznym a indywidualnymi prawami właścicieli. Wyjaśnia granice kompetencji organów samorządowych.

Rada Gminy nie może zakazać podziału działek! WSA w Poznaniu wyjaśnia granice planowania przestrzennego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 826/14 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2014-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Nieruchomości
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 96 ust. 1, art. 93 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 15 ust. 2 pkt 8 i 10, art. 15 uyst. 2 pkt 2 i 3, art. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 147, art. 151, art. 134 par. 1, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na uchwałę Rady Gminy T.[...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; I. stwierdza nieważność § 9 ust. 2 zaskarżonej uchwały Rady Gminy T.[...] z dnia [...] 2012 r., nr [...] II. zasądza od Gminy T.[...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona uchwała w części wskazanej w punkcie I sentencji nie może być wykonana, IV. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
W dniu [...] 2012 r. Rada Gminy T.[...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] pomiędzy ulicą [...] a [...] oraz w [...] w rejonie ulic: [...] – część [...]". Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] 2012 r. pod pozycją [...].
W Rozdziale II planu miejscowego (Ustalenia ogólne) w § 3 dotyczącym ustalenia przeznaczenia terenów objętych planem określone zostały m.in. tereny zabudowy zagrodowej, oznaczone na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM, [...]RM (pkt 1) oraz teren usług zdrowia, oznaczonych na rysunku planu symbolem [...]UZ (pkt 2). W § 8 w ust. 1 zostały ustalone poszczególne parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM, [...]RM, w tym przewidziano lokalizację "zabudowy w siedlisku rolniczym o powierzchni nie mniejszej niż 0,9 ha" (pkt 2 lit. a). Natomiast w § 9 w ust. 1 zostały ustalone poszczególne parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu usług zdrowia oznaczonego na rysunku planu symbolem [...]UZ, zaś w § 9 ust. 2 określone zostały następujące zasady podziału na działki budowlane: "należy wydzielić działkę zgodnie z linią rozgraniczającą na rysunku planu z zakazem wtórnych podziałów" (pkt 1), dopuszcza się wydzielenie działek pod obiekty infrastruktury technicznej" (pkt 2).
W dniu 28 kwietnia 2014 r. (data wpływu do organu pisma z dnia 8 kwietnia 2014 r.) reprezentowany przez radcę prawnego M. D., działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591, z późn. zm. – dalej: u.s.g.), wezwał Radę Gminy T.[...] do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło w wyniku podjęcia uchwały nr [...] z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w [...] pomiędzy ulicą [...] a [...] oraz w [...] w rejonie ulic: [...] – część [...]" (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2012 r., poz. 2750), domagając się jej uchylenia z uwagi na naruszenie przepisów art. 92 i art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, z późn. zm. – dalej: u.g.n.) poprzez ich niezastosowanie i określenie w § 8 ust. 1 pkt 1 tej uchwały minimalnej powierzchni działki na 0,9000 h oraz naruszenie art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647, z późn. zm. – dalej: u.p.z.p.) poprzez ustanowienie zakazu nieznanego ustawie i tym samym naruszenie zasady działania w granicach i na podstawie prawa.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w § 3 pkt 1 kwestionowanej uchwały obszary oznaczone na planie symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM zostały przeznaczone pod zabudowę zagrodową, a postanowieniami § 8 ustalono parametry kształtowania zabudowy terenów określonych w § 3 pkt 1, przyjmując w ust. 1 pkt 2 przepisu § 8 minimalną powierzchnię działki pod zabudowę w siedlisku rolniczym na 0,9000 ha. Skarżący, odwołując się do przepisów art. 92 i art. 93 u.g.n., podniósł, że ograniczenia w podziale nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne odnoszą się do podziału, który prowadziłby do powstania działek mniejszych niż 0,3000 ha, a podział na działki większe nie podlega ograniczeniom. Zarazem wskazał, że w § 9 ust. 2 pkt 1 uchwały dla terenów przeznaczonych pod usługi zdrowia wprowadzony został zakaz wtórnych podziałów działki.
W ocenie wnioskodawcy określone w art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. kompetencje rady gminy nie przyznają jej uprawnienia do tego, by w formie uchwały określać zasady i warunki podziału geodezyjnego nieruchomości oraz wprowadzać w tym względzie zakazy i nakazy, gdyż to wójt (burmistrz albo prezydent miasta) rozstrzyga w decyzji administracyjnej o dopuszczalności podziału (art. 96 u.g.n.), zaś rada gminy nie jest uprawniona do udzielania w swych uchwałach wytycznych wiążących wójta, burmistrza albo prezydenta miasta przy wykonywaniu ich kompetencji ustawowych, chyba że inaczej stanowi przepis szczególny i to właśnie rzeczą organu wykonawczego gminy jest zbadanie, czy podział jest zgodny z przepisami prawa i planem miejscowym, w którym jednak nie można wprowadzać zasad podziału ewidencyjnego nieruchomości, o którym mowa w art. 93 i art. 94 u.g.n.
W konsekwencji M. D. stwierdził, że Rada Gminy T.[...], wprowadzając w planie miejscowym regulacje polegające na ustanowieniu zakazów podziałów wykroczyła poza przyznany jej zakres delegacji ustawowej i wkraczając w materię regulowaną przepisami rangi ustawowej, naruszyła zasadę działania w granicach i na podstawie prawa.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Rada Gminy T.[...] podjęła w dniu 3 czerwca 2014 r. uchwałę nr [...] , w której odmówiła uchylenia przedmiotowego planu miejscowego zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 17 kwietnia 2012 r. z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu tej uchwały (§ 1), a wykonanie uchwały powierzyła Wójtowi Gminy (§ 2).
Rada Gminy uznała, że skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego własną, indywidualną sytuacją prawną, a zarzucane w wezwaniu naruszenie przepisów prawa powszechnie obowiązującego nie stanowi o wyczerpaniu przesłanki z art. 101 ust. 1 u.s.g., gdyż powołana ustawa wyklucza zaskarżenie uchwały na podstawie kryterium naruszenia obiektywnego porządku prawnego.
Odpis odpowiedzi Rady Gminy na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa został przez Wójta Gminy doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 czerwca 2014 r. wraz z pismem przewodnim z dnia 9 czerwca 2014 r.
W dniu 23 czerwca 2014 r. do Urzędu Gminy w T.[...] wpłynęła skarga M. D. (reprezentowanego przez pełnomocnika procesowego - radcę prawnego) na uchwałę Rady Gminy T.[...] nr [...] z dnia 17 kwietnia 2012 r. podjętą w sprawie planu miejscowego dla wyżej opisanych terenów - "części [...]". Względem zaskarżonej uchwały zainteresowany przedstawił zarzuty tożsame z wcześniej zaprezentowanymi w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, domagając się stwierdzenia, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa oraz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że jest współwłaścicielem nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], gmina T.[...], dla której Sąd Rejonowy [...] w P. [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], której obszar objęty jest zaskarżoną uchwałą. Ponadto przedstawił argumentację analogiczną do wcześniej sformułowanej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, jak również potwierdził otrzymanie w dniu 13 czerwca 2014 r. odpowiedzi Rady Gminy na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy T.[...], reprezentowana przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), któremu pełnomocnictwa udzielił w imieniu Gminy T.[...] Wójt Gminy T.[...], wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu organ podniósł, że prawo do wniesienia skargi w trybie art. 101 u.s.g. przysługuje temu podmiotowi, który wykaże naruszenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę, a zatem gdy taka uchwała godzi w indywidualną sferę prawną podmiotu poprzez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Odwołując się do stanowiska orzecznictwa, organ stwierdził, że M. D., skarżąc przedmiotową uchwałę na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać związek pomiędzy tą uchwalą a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną, innymi słowy udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę materialnoprawną (wynikającą z konkretnego wskazanego przepisu prawa materialnego, stanowiącego jego zindywidualizowany interes prawny, konkretny, realny i aktualny) - pozbawia go, przykładowo, pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Podkreślono, że nie można utożsamiać naruszenia interesu prawnego z naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, a skarżący nie wykazał takiego naruszenia prawa, które miałoby bezpośredni wpływ na jego indywidualną sytuację prawną, zaś sama procedura podejmowania uchwały w sprawie planu miejscowego nie może być źródłem interesu prawnego ani błędy proceduralne nie wystarczają dla uruchomienia merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały, przy czym naruszenie tej procedury może powodować stwierdzenie nieważności uchwały, jednak tylko w sytuacji, gdy dojdzie do jej badania po wykazaniu, że interes prawny skarżącego wywodzi się z prawa materialnego.
Zdaniem organu skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia w wyżej przedstawionym rozumieniu. Dalej organ wyjaśnił, że zaskarżony plan miejscowy w odniesieniu do terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM w 8 ust. 1 pkt 2 lit. a ustala lokalizację zabudowy w siedlisku rolniczym o powierzchni nie mniejszej niż 0,9 ha, zaś dla terenów przeznaczonych pod usługi zdrowia (symbol [...]UZ) w § 9 ust. 2 pkt 1 stanowi, że należy wydzielić działkę zgodnie z linią rozgraniczającą na rysunku planu - z zakazem powtórnych podziałów. Organ podniósł, że zaskarżony plan miejscowy nie zakazuje na terenach zabudowy zagrodowej dokonywania podziału nieruchomości na podstawie przepisów odrębnych, np. "w trybie rolnym na działki o powierzchni 3 000 m²", bowiem plan stanowi jedynie, że obszarem z możliwością zabudowy zagrodowej jest teren o powierzchni nie mniejszej niż 0,9 ha, natomiast w przypadku terenów usług zdrowia prawo zabudowy uzyskuje działka, której powierzchnia odpowiada powierzchni terenu usług turystycznych oznaczonych na rysunku planu symbolem [...] UT.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 21 października 2014 r. sprostował oczywisty błąd pisarski zawarty w skardze i wyjaśnił, że oznaczenie działek skarżącego to nr [...] i [...], co potwierdza załączony do skargi odpis księgi wieczystej. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący był właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], której obszar w zaskarżonej uchwale został określony jako teren usług zdrowia (symbol [...]UZ), a obecnie, po podziałach geodezyjnych, skarżący jest właścicielem nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], dla których Sąd Rejonowy [...] w P. [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Do pisma pełnomocnik dołączył "wydruk z księgi wieczystej" oraz "odpis mapy zasadniczej".
Na rozprawie w dniu 24 października 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko, a nadto podniósł, że plan miejscowy w części A z tych samych przyczyn, tj. powodów wprowadzenia niedopuszczalnych ograniczeń podziału działek został uchylony w całości rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Wielkopolskiego (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia [...] 2013 r., poz. [...]). Pełnomocnik skarżącego wskazał również na to, że interes skarżącego narusza także wytyczenie drogi pieszo-rowerowej opatrzonej symbolem [...], która przebiega przez działki skarżącego.
Obecny na rozprawie – poza pełnomocnikiem Gminy – przedstawiciel organu wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że plan miejscowy w części [...] został wprawdzie uchylony rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody, lecz to postanowienia dotyczące przesłanek podziału nie stanowiły zasadniczego powodu takiego rozstrzygnięcia, zaś aktualnie, po usunięciu uchybień wskazanych przez Wojewodę plan jest ponownie uchwalony. Argumentując jak w odpowiedzi na skargę, przedstawiciel organu stwierdził, że postanowienia dotyczące minimalnej powierzchni działek do zabudowy siedliskowej na terenie [...]RM nie wprowadzają ograniczeń w podziale działek i co za tym idzie nie stanowią naruszenia prawa.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że jednostki redakcyjne planu kwestionowane przez skarżącego, tj. § 3 pkt 1 i § 8 ust. 1 pkt 2, nie regulują kwestii podziału działek, a zarzuty skarżącego w tym zakresie świadczą o niezrozumieniu tych przepisów.
Na pytanie Sądu przedstawiciel organu wyjaśnił, że umieszczenie w planie miejscowym obszaru oznaczonego symbolem [...]UZ wynikało z faktu, że skarżący uzyskał dla tego terenu wcześniej decyzję o warunkach zabudowy i postanowienia tej decyzji zostały wprost wpisane do pierwotnego projektu planu (przed podziałem na części [...]) jako postanowienia dotyczące większego terenu, a następnie w kolejnym projekcie planu teren ten wyodrębniono z terenu zabudowy zagrodowej i określono jako teren o odrębnym przeznaczeniu jako teren [...]UZ.
Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że na potrzeby budowy domu opieki na obszarze oznaczonym w planie symbolem [...]UZ skarżący miał wydaną decyzję o warunkach zabudowy, nie posiadał pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje.
Uchwała została zaskarżona w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 p.p.s.a. Z akt wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa sporządzone przez pełnomocnika M. D. zostało wniesione w dniu 28 kwietnia 2014 r. Odpowiedź negatywna na powyższe wezwanie w postaci uchwały Rady Gminy T.[...] przekazana została pełnomocnikowi skarżącego dnia 13 czerwca 2014 r., zaś skarga została wniesiona w dniu 23 czerwca 2014 r., co przesądza o tym, iż zachowane zostały oba terminy określone w art. 53 § 2 p.p.s.a., to jest termin sześćdziesięciodniowy od skierowania do Rady Gminy T.[...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz termin trzydziestodniowy od uzyskania odpowiedzi na to wezwanie.
Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 z późn. zm. dalej u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Skarżący posiada legitymację skargową, bowiem zaskarżona uchwała narusza jego interesy prawne. Jest on bowiem współwłaścicielem działek nr [...] oraz [...] położonych na obszarze objętym zaskarżonym planem.
Skoro zaś w niniejszej sprawie M. D. przysługuje prawo własności nieruchomości położonych na obszarze objętym kwestionowanym planem i ustalenia tego planu określają w sposób wiążący przeznaczenie tych nieruchomości, a w konsekwencji m.in. utratę prawa do określonych sposobów jej zagospodarowania i zabudowy, to samo to wystarczy do uznania, że interes prawny skarżącego został naruszony. Naruszenie tego interesu zachodzi bowiem wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2009r., w sprawie o sygn. akt II OSK 205/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wprawdzie norma prawa materialnego, lecz interes prawny niekoniecznie musi mieć podstawę w przepisach materialnych prawa administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1981/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Jak wskazuję się zaś w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli skarżący ma nieruchomości położone na obszarze objętym kwestionowanym planem i ustalenia tego planu dokonują zmian w przeznaczeniu tych nieruchomości to już to wystarczy do uznania, że interes prawny skarżącego został naruszony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2009 r., II OSK 1391/09, z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. II OSK 12931/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Podkreślić należy, iż z tego punktu widzenia nie jest istotny zakres naruszenia interesu prawnego i wymiernych efektów tego naruszenia. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rozstrzyga bowiem zmiana w sytuacji prawno-planistycznej nieruchomości skarżącego.
Dalej zauważyć należy, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przedmiotem tej kontroli odnośnie aktów prawa miejscowego jest zbadanie, czy organy stanowiące, w toku ich podejmowania nie naruszyły prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważność zaskarżonej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Kontroli tej sąd dokonuje według stanu prawnego istniejącego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu prawa miejscowego.
Sądowa kontrola legalności działania organów administracji publicznej sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w części w jakiej zarzuca naruszenie prawa materialnego poprzez uregulowanie w § 9 ust. 2 zaskarżonej uchwały zasad podziału działek położnych na obszarze terenu usług zdrowia, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]UZ i wprowadzenie zakazu wtórnych podziałów.
W § 9 ust. 1 zaskarżonej uchwały prawodawca lokalny określił parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu dla obszaru usług zdrowia, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]UZ, zaś w ust. 2 tej samej jednostki redakcyjnej określił zasady podziału tego terenu na działki budowlane, wskazując, iż
1) należy wydzielić działkę zgodnie z linią rozgraniczającą na rysunku planu z zakazem wtórnych podziałów;
2) dopuszcza się wydzielenia działek pod obiekty infrastruktury technicznej.
Tymczasem zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm., dalej u.g.n.) podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział, a wszelkie przesłanki tego podziału zostały wyraźnie przez ustawodawcę wskazane w rozdziale 1 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 93, 94, 95, 97a tej samej ustawy). W szczególności z art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n. wynika, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.
Nie ma więc wątpliwości, że nie rada gminy, lecz wójt gminy jest organem właściwym do podziału nieruchomości. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem przeznaczonym do dokonywania takich rozstrzygnięć o charakterze indywidualnym. Podział kompetencji między radę gminy i wójta gminy oznacza w szczególności, że rada nie jest uprawniona do udzielania w swych uchwałach wytycznych wiążących wójta przy wykonywaniu jego ustawowych kompetencji, chyba że inaczej stanowi przepis szczególny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 2235/10, dostępny Lex nr 953038).
Podstawy prawnej dla zamieszczenia przez radę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego regulacji dotyczących zasad i dopuszczalności podziału nieruchomości nie może stanowić art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm., dalej u.p.z.p.) stanowiący, iż w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Wr 256/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. II SA/Rz 598/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zauważyć bowiem należy, iż w ustawie o gospodarce nieruchomościami, istnieją dwie różne instytucje prawne, a mianowicie instytucja podziałów nieruchomości (art. 92-100 u.g.n.) oraz scalania i podziału nieruchomości (art. 101-108 u.g.n.). O podziale orzeka w formie decyzji organ wykonawczy gminy lub sąd po zasięgnięciu opinii tego organu (ustawa przewiduje ponadto udział innych organów w procedurze podziałowej), przy czym dokonanie podziału nie jest uzależnione od istnienia planu miejscowego lub zawarcia w planie miejscowym w ograniczonym ustawowo zakresie fakultatywnych ustaleń (art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p.). Czym innym jest ponowny podział nieruchomości na działki gruntu w wyniku uprzedniego scalenia nieruchomości. Szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości są obowiązkowym składnikiem planu miejscowego (art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 u.g.n.), przy czym o przystąpieniu do scalania i podziału decyduje rada gminy w drodze uchwały z urzędu albo na wniosek właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości (art. 102 ust. 2, 3 i 4 u.g.n.).
Skoro zaś § 9 ust. 2 zaskarżonej uchwały w żaden sposób nie odnosi się do scalania i podziału nieruchomości, lecz określa dopuszczalny sposób podziału nieruchomości i zabrania innych jej podziałów, to uznać należy, iż podstawą jego przyjęcia nie był art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p..
Nie sposób również uprawnienia rady gminy do ustanowienia w planie miejscowym regulacji dotyczących zasad podziałów nieruchomości na terenie planem tym objętym, czy też nakazujących określony sposób podziału wyprowadzić z art. 15 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. nakładającego na gminne organy planistyczne obowiązek określenia w planie miejscowym zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. W art. 15 ust. 2 powołanej ustawy wyliczone zostały enumeratywnie ustalenia, które muszą zostać określone bezwzględnie w planie miejscowym. Zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, jako element wymieniony w pkt 2, są jednym z punktów postanowień kierunkowych, określających kierunki rozwoju, zasady i cele przyjęte w zagospodarowaniu danego terenu. W tych postanowieniach zawiera się koncepcja rozwoju przestrzennego, w nich obrazują się uwarunkowania rozwojowe wynikające z cech geograficznych danego obszaru, czy warunków środowiskowych. Pełnią one zatem niewątpliwie funkcję wytycznych wobec przewidzianych w planie rozwiązań, co sprawia, że nacechowane są ogólnością. Nie sposób zatem wywodzić, by tak ustanowiony przepis nakierowany na koncepcję rozwoju przestrzennego określonego obszaru stanowił samodzielną podstawę dla określenia warunków, na jakich może być dokonany podział nieruchomości, czy też wprowadzenia zakazu podziału nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. II SA/Wr 885/12, dostępny Lex nr 1330043).
Reasumując wskazać należy, że przyjmując regulację zawartą w § 9 ust.2 zaskarżonej uchwały Rada Gminy T.[...] działała bez podstawy prawnej i wykroczyła poza przysługujące jej kompetencje, co oznacza, że w tym zakresie kwestionowana uchwała została podjęta z naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, w związku z czym należało w oparciu o przepis art. 147 § 1 p.p.s.a., orzec jak w punkcie I sentencji wyroku.
Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy zauważyć w tym miejscu, iż analogiczną wadliwością dotknięte są regulacje zamieszczone w § 10 ust. 2 uchwały Rady Gminy T.[...] z dnia 17 kwietnia 2012 r., nr [...], lecz nie mogły one stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu ze względu na okoliczność, iż jakiekolwiek postanowienia planu dotyczące terenu usług turystycznych oznaczonego na rysunku symbolem [...]UT nie były objęte wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Z tych samych przyczyn – to jest z powodu niewyczerpania w tym zakresie trybu z art. 101 ust. 1 u.s.g. – nie mogły Stanowic przedmiotu badania w niniejszej sprawie podniesione przez pełnomocnika skarżącego po raz pierwszy na rozprawie zarzuty dotyczące ustanowienia w planie miejscowym drogi pieszo-rowerowej opatrzonej symbolem 1KDWp, przebiegającej przez działki skarżącego.
Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie pozostałe podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 92 i 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez określenie w § 8 ust. 1 pkt 1 minimalnej powierzchni działki na 0,90 ha i ograniczenia w ten sposób w planie miejscowym dopuszczalności podziału nieruchomości.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż skoro przepisy uchwały niewątpliwie powodują naruszenie interesu prawnego skarżącego poprzez ograniczenie możliwości zagospodarowania działek położonych na obszarach określonych w planie jako tereny zabudowy zagrodowej, to kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia czy niewątpliwe naruszenie interesu prawnego skarżącego nastąpiło zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.
Na tak postawione pytanie udzielić należy odpowiedzi twierdzącej.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż jak trafnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, w zakwestionowanym § 8 ust. 1 pkt 2 zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zamieszczono jakichkolwiek regulacji dotyczących zasad podziału nieruchomości położonych na obszarach terenów zabudowy zagrodowej oznaczonych na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM.
Regulacja zawarta w § 8 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały dotyczyła natomiast wyłącznie dopuszczenia lokalizacji zabudowy w siedlisku rolniczym o powierzchni nie mniejszej niż 0,9 ha.
Określenie minimalnej wielkości działek pozwalającej na realizację danego rodzaju zabudowy może zaś być uznane za określenie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, poprzez zapobieżenie zbyt intensywnemu – zdaniem organów planistycznych – wykorzystaniu terenu i jego nadmiernej urbanizacji. Do zamieszczenia w planie tego rodzaju regulacji Rada Gminy była zatem uprawniona zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym nakazującymi obowiązkowe określanie w planie miejscowym zasad kształtowania ładu przestrzennego i zasad ochrony krajobrazu kulturowego, do którego zaliczyć można zagospodarowanie terenu utrzymujące jego wiejski charakter.
Podkreślić należy, iż odpowiednie postanowienia planu w żadnym razie nie przesądzają o niedopuszczalności podziału nieruchomości położonych na obszarach oznaczonych na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM na działki o powierzchni mniejszej niż 0,90 ha, a jedynie o tym, że tak wydzielone działki nie będą miały możliwości zabudowy i co za tym idzie będą mogły być wykorzystywane jedynie w dotychczasowy sposób.
Powyższe sposób jednoznaczny przesądza o tym, iż regulacja zawarta w § 8 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały nie narusza przywoływanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 92 i 93 u.g.n.
Dokonując odpowiedzi na pytanie, czy zaskarżonym aktem dokonano niezgodnego prawem naruszenia interesu prawnego skarżącego, sprowadzającego się do ograniczenia prawa własności wynikającego z przepisów prawa materialnego, należy także wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 21 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego (dalej K.c.) właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno - gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego, z tym, że przy wykonywaniu własności jest ograniczony treścią przepisów szczególnych.
Powyższe oznacza, iż prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i absolutnym. Doznaje ono bowiem w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona, przy czym tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Takimi przepisami ustawowymi dającymi podstawę do ograniczenia prawa własności są m.in. regulacje zawarte w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniające gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 ).
Stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy. W kompetencji do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wyraża się samodzielność samorządu terytorialnego w rozwiązywaniu lokalnych zagadnień dotyczących zachowania ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, o których mowa w art. 7 ust.1 pkt 1 u.s.g.
Wyraźną wolą ustawodawcy było pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa. Pamiętać przy tym należy, iż gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, a jej samodzielność podlega ochronie sądowej. Samodzielność gminy może być bowiem realizowana tylko w granicach dozwolonych prawem. Stosownie bowiem do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem samodzielność gminy istnieje tylko w granicach prawa.
Wyłączna kompetencja gminy do planowania miejscowego wyraża się w samodzielnym kształtowaniu sposobu zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, pod warunkiem działania w granicach i na podstawie prawa i nie nadużywania tego władztwa.
Podkreślić należy, iż plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności (art. 140 K.c.). Plany ustalają możliwość (lub zakaz) prawa zabudowy danej nieruchomości, a przez to określają granice wykonywania przez jednostkę prawa własności. Jedynie w tak określonych granicach właściciel (użytkownik wieczysty) może korzystać z gruntu, rozporządzać nim i dokonywać jego zabudowy. Samodzielność gminy nie może jednak niweczyć praw jednostkowych (indywidualnych).
Zasadniczy zarzut skargi odczytać zatem można – w szczególności w kontekście uwag zgłaszanych przez skarżącego i jego pełnomocnika w trakcie procedury planistycznej – jako zakwestionowanie przez skarżącego ustanowienia na obszarze obejmującym miedzy innymi należące do niego nieruchomości terenów oznaczonych jako tereny zabudowy zagrodowej i wprowadzenia na tych terenach zakazu lokalizacji nowej zabudowy w siedliskach rolniczych mniejszych niż 0.90 ha, co uniemożliwia skarżącemu wykorzystanie należącej do niego własności do realizacji zabudowy mieszkaniowej.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skarżącego w tym kontekście w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż w kwestionowanym przez skarżącego zakresie zaskarżona uchwała jest zgodna z ustaleniami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T.[...] przyjętego uchwałą Rady Gminy T.[...] z dnia [...] 2011 r., Nr [...], gdzie w części [...] – kierunki zagospodarowania przestrzennego. dla obszaru, na których w zaskarżonym planie zlokalizowane zostały tereny zabudowy zagrodowej oznaczone symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM, przewidziano ustanowienie terenów z dominacją funkcji zagospodarowania w postaci rolniczej przestrzeni produkcyjnej z możliwością zabudowy siedliskowej (RPM), przy czym tereny te zlokalizowano w strefie funkcjonalno-krajobrazowej D określonej jako mieszkaniowa, której podstawowymi funkcjami są mieszkalnictwo, turystyka i wypoczynek, a uzupełniającymi rolnictwo (pkt 20 ppkt 4, str. 10 części[...] Studium) Podkreślić należy, iż dla terenów tych w Studium zalecono określenie minimalnej wielkości działek budowlanych dla zabudowy siedliskowej na 3 ha (pkt 114, str. 30 części B Studium).
Powyższe zapisy Studium znalazły bezpośrednie odzwierciedlenie w zaskarżonej uchwale, w której ustanowiono w tym obszarze tereny zabudowy zagrodowej oznaczone symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM – co gwarantowało utrzymanie tego obszaru jako rolniczej przestrzeni produkcyjnej z możliwością zabudowy siedliskowej, a jednocześnie w § 8 ust. 1 pkt 2 lit. a określono minimalną powierzchnię działki pozwalającej na lokalizacje zabudowy w siedlisku rolniczym na 0,9 ha. Takie złagodzenie wymogów dotyczących minimalnej powierzchni działki umożliwiającej realizację zabudowy zagrodowej nie naruszyło postanowień Studium, które w tym zakresie miały charakter jedynie zaleceń (wytycznych) określających kierunki rozstrzygnięć, a nie postanowień bezwzględnie wiążących przy opracowywaniu planu miejscowego, a jednocześnie respektowało umieszczenie tego terenu w strefie funkcjonalno-krajobrazowej D, dla której podstawową funkcją jest mieszkalnictwo, turystyka i wypoczynek, a uzupełniającą rolnictwo.
Nie narusza także Studium ustanowienie w zaskarżonej uchwale terenu usług zdrowia oznaczonego na rysunku symbolem [...]UZ. Teren ten umiejscowiony został wprawdzie na obszarze określonym w Studium jako teren z dominacją funkcji zagospodarowania w postaci rolniczej przestrzeni produkcyjnej z możliwością zabudowy siedliskowej (RPM), to jednak zgodnie z pkt 2 ppkt 2 części B Studium (str. 3) dopuszczalnym jest uzupełnianie dominującej funkcji terenów przewidzianej w Studium o funkcje odmienne pod warunkiem ich nieuciążliwości dla otoczenia, a taką właśnie nieuciążliwą dla otoczenia funkcją jest w ocenie Sądu funkcja usług zdrowia.
W ocenie Sądu nie sposób także uznać, by do ustanowienia w zaskarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy zagrodowej doszło z naruszeniem zasady proporcjonalności i przekroczeniem przysługującego gminie władztwa planistycznego.
Podkreślić bowiem należy, iż ograniczenie w korzystaniu przez właścicieli z nieruchomości położonych na obszarach oznaczonych symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM wprowadzone przez plan miejscowy nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń w dotychczasowym sposobie zagospodarowania tego terenu, a jedynie uniemożliwia zmianę tego sposobu w przyszłości. Sam zaś brak zgodności zamierzeń skarżącego co do sposobu przyszłego wykorzystania nieruchomości, będących jego własnością z treścią planu nie oznacza, że zapisy planu i podjęta uchwała są niezgodne z prawem.
Wprowadzone ograniczenia są przy tym w ocenie Sądu uzasadnione potrzebą zachowania ładu przestrzennego na obszarze gminy i wynikają z konieczności ochrony walorów krajobrazowych oraz dziedzictwa kulturowego, zapobiegając przekształceniu terenów o charakterze rolniczo-siedliskowym, w zurbanizowane obszary zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Reasumując stwierdzić należy, iż Rada Gminy T.[...] podejmując zaskarżoną uchwałę nie wykroczyła w tym zakresie poza granice przysługującego jej władztwa planistycznego. Sam fakt potencjalnego naruszenia uprawnień właścicielskich, nie przesądza o nieważności podjętej uchwały, bowiem ograniczanie prawa własności jest dopuszczalne pod warunkiem poszanowania zasady proporcjonalności, równości, wyważenia interesu publicznego i indywidualnego, co w ocenie Sądu miało miejsce w niniejszej sprawie.
Przyjęty w planie sposób zagospodarowania terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami [...]RM, [...]RM i [...]RM został ustalony z poszanowaniem zasady równości i proporcjonalności. Prawo własności skarżącego (oraz innych właścicieli nieruchomości położonych na obszarze objętym planem) doznało wprawdzie ograniczeń, lecz zaistniały one jedynie w zakresie niezbędnym do realizacji celów ogólnospołecznych, nie zaś partykularnych.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) dokonał również oceny legalności trybu sporządzania planu oraz oceny, czy nie naruszono przepisów o właściwości organów. W ocenie Sądu uchwalony plan tak co do właściwości organów oraz trybu jego sporządzania odpowiada prawu.
W szczególności podkreślić należy, iż Rada Gminy T.[...] zgodnie z przepisami prawa dokonała uchwałą z dnia [...] 2011 r., Nr [...] zmiany uchwały z dnia 8 grudnia 2009 r. o przystąpieniu do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczając opracowanie i uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru objętego pierwotną uchwałą oddzielnie dla obszarów oznaczonych w załączniku graficznym literami A i B. Taki sposób procedowania w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uznać należy za prawidłowy, bowiem jak wskazuje się w doktrynie rada gminy jako organ odpowiedzialny za uchwalanie prawa miejscowego w zakresie planowania przestrzennego posiada samodzielność oraz swobodę decydowania o losach wszczętej procedury planistycznej. Powyższe oznacza, iż może ona w toku prac planistycznych dokonywać zmian, co do obszaru objętego przyszłym planem, w tym dokonania podziału obszaru objętego zamierzeniem planistycznym na części i przyjęcie formuły uchwalania planu "etapowo" (patrz Niewiadomski, [w] ZagospPrzestrzU. Komentarz, wyd. 5 art. 14, Nb15, Warszawa 2009).
Dalej wskazać należy, iż wprawdzie przewidzianym w przepisach prawa uzgodnieniom i opiniowaniu poddany był projekt planu w wersji pierwotnej (obejmującej całość obszaru objętego uchwałą intencyjną), który nie przewidywał wyodrębnienia na tym obszarze terenu usług zdrowia, to jednak odnośnie obszaru objętego zaskarżoną uchwałą ten pierwotny projekt odpowiadał treści normatywnej ostatecznie uchwalonego planu miejscowego. Wyodrębnienie w uchwalonym 17 kwietnia 2012 r. planie terenu usług zdrowia miało bowiem charakter wyłącznie techniczny, a odpowiednie postanowienia terenu tego dotyczące znajdowały się w § 10 pierwotnego projektu planu szczegółowo określającym parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy na obszarze oznaczonym na rysunku projektu planu symbolem 4RM.
Uwzględniając przedstawioną wyżej argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.
O wykonalności zaskarżonej uchwały orzeczono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. (punkt III sentencji wyroku). Zauważyć w tym miejscu należy, iż rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 152 ustawy, stanowi obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę i należy je umieścić w wyroku niezależnie od tego, czy wcześniej wstrzymano wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności w drodze postanowienia (por. teza 1 do art. 152 w B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Z uwagi na naturę aktu prawa miejscowego i tego, że jego wykonywanie może także oznaczać w przyszłości (już po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny) stosowanie zawartych w nim norm w jednostkowych sytuacjach faktycznych, sąd uprawniony jest do określenia, że akt ten nie może być wykonany w okresie nieprawomocności wydanego wyroku. W przeciwieństwie do zawartej w art. 61 § 3 p.p.s.a. regulacji dotyczącej wstrzymania wykonania w całości lub w części aktu lub czynności do czasu rozpoznania skargi przez Sąd I instancji, art. 152 p.p.s.a. nie przewiduje przy tym wyłączenia z zakresu swojego stosowania przepisów prawa miejscowego. Z tych też powodów Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2000 roku, sygn. I OPS 1/00, która to uchwała wydana została pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z 11 maja 1995 roku r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i jako taka - wobec odmiennego obecnie ukształtowania odnośnych regulacji postępowania sądowoadmnistracyjnego wynikających chociażby z jego dwuinstancyjności - nie może znajdować obecnie bezpośredniego zastosowania.
O kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI