II SA/PO 826/24

II SA/Po 826/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 32, art. 33 par. 2 i par. 3, art. 63 par. 2 i par. 3 zd. 1, art. 64 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 04 października 2024 r. nr [...] postępowanie [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 2 sierpnia 2024 r., działając na podstawie art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421; dalej: "u.p.p.w.d."), po rozpatrzeniu wniosku R. B. z dnia 7 lutego 2024 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko – syna J. B. na okres świadczeniowy od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 maja 2024 r., odmówił przyznania prawa do tego świadczenia.
W dniu 16 sierpnia 2024 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło na formularzu SW-ODW za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odwołanie od tej decyzji, w którym w rubryce "dane wnioskodawcy" widnieją dane R. B.. Dokument został podpisany elektronicznie przez P. B..
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 4 października 2024 r. (znak sprawy: [...]/[...], postępowanie: [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "K.p.a.") oraz art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W skardze z dnia 4 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zbędne stało się opisywanie w części historycznej motywów, którymi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie, albowiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 33 § 3 K.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, bez dokonywania jej merytorycznej oceny.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 32 K.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie do art. 33 § 2 i § 3 K.p.a., pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
Jak przy tym wynika z art. 63 § 2 i § 3 zd. 1 K.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) powinny zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych oraz być podpisane przez wnoszącego Natomiast, jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a.
Z powyższego wynika, że organ odwoławczy uprawniony jest do rozpoznania odwołania wyłącznie wówczas, gdy spełnia ono wszystkie wymogi formalne wynikające z obowiązujących regulacji prawnych. Odwołanie stanowi środek prawny, który strona może wnieść osobiście lub przez pełnomocnika. Jeżeli odwołanie nie zostało wniesione przez stronę osobiście, ale pochodzi od pełnomocnika, to stosownie do przepisu art. 33 § 3 K.p.a., jest on zobowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, przy czym adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy, mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Przepis ten nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu administracyjnym, ma obowiązek przedłożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2832/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 K.p.a. Informacja ta musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 219/19).
Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do odwołania, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z przepisem art. 64 § 2 K.p.a. W takiej sytuacji obowiązkiem organu pozostaje skorzystanie z mechanizmu zapisanego w powołanym przepisie, tj. wezwanie pełnomocnika do usunięcia braku formalnego pisma pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności procesowych w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ odwoławczy władny jest merytorycznie rozpatrzeć odwołanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny pisma, bez uzupełnienia którego sprawie nie można nadać dalszego biegu (zob. Piotr Przybysz – Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 338, wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., sygn. III SA 417/00, wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1866/10, wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2774/15).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 sierpnia 2024 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło na formularzu SW-ODW za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odwołanie od tej decyzji, w którym w rubryce "dane wnioskodawcy" widnieją dane R. B.. Jednakże, jak wynika ze znajdującego się za tym odwołaniem UPP – Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia, nadawcą tego dokumentu jest P. B. (k. [...] akt "sprawa nr [...]/[...]"). Dokument ten także został podpisany przez P. B., co wynika z danych podpisu elektronicznego (k. [...] akt "sprawa nr [...]/[...]"). W aktach administracyjnych sprawy brak jest natomiast pełnomocnictwa udzielonego przez R. B. P. B. do złożeniu w jego imieniu odwołania i reprezentowania go w postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że odwołanie złożone w imieniu R. B. posiada brak formalny.
W tej sytuacji, organ odwoławczy był zobligowany do wezwania P. B. w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego odwołania wniesionego w imieniu R. B. poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w jego imieniu, czego organ odwoławczy – jak wynika z akt sprawy – w niniejszej sprawie nie uczynił i rozpoznał odwołanie ze wskazanym brakiem formalnym. Tymczasem do czasu usunięcia braku odwołania nie mogło ono wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do podjęcia jakiejkolwiek czynności orzeczniczej. Takie stanowisko jasno wynika z przepisów prawa i jest także potwierdzone bogatym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w którym ukształtował się pogląd, że prowadzenie postępowania bez wezwania do usunięcia braku podpisu, czy też pełnomocnictwa, oznacza wadliwość postępowania. Stosownie bowiem do przepisów art. 127 i nast. K.p.a., organ odwoławczy przystępuje do rozpoznania sprawy tylko i wyłącznie na podstawie wniesionego skutecznie odwołania. Odwołanie, które zostało wniesione przez osobę, która nie wykazała swojego umocowania do działania w imieniu strony, nie wywołuje żadnych skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, a tym bardziej nie daje możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. Dopiero wniesienie odwołania, które spełnia wymagania formalne, pozwala właściwemu organowi na uruchomienie przewidzianych przepisami prawa procedur zmierzających do weryfikacji zaskarżonego tym odwołaniem orzeczenia oraz do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 422/21).
Z uwagi na stwierdzony zakres uchybień, przedwczesnym na tym etapie postępowania byłoby odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 października 2024 r., nr [...]/[...], postępowanie [...], albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 33 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zastosuje się do wskazówek i zaleceń zawartych w treści niniejszego uzasadnienia.
O kosztach postępowania, na które składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.