II SA/Po 822/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-04-10
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneobiekt budowlanytymczasowy obiekt budowlanytoaleta przenośnaTOI TOInadzór budowlanyrozbiórkainterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie rozbiórki przenośnej toalety TOI TOI, uznając ją za obiekt budowlany podlegający Prawu budowlanemu.

Sąd uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która umorzyła postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki przenośnej toalety TOI TOI. Sąd uznał, że toaleta ta, mimo swojej mobilności, powinna być traktowana jako tymczasowy obiekt budowlany podlegający przepisom Prawa budowlanego, a nie jako obiekt niepodlegający jego regulacjom. W związku z tym, organ II instancji błędnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę przenośnej toalety typu TOI TOI i umorzyła postępowanie. PINB uznał toaletę za obiekt naruszający przepisy techniczne, podczas gdy WINB stwierdził, że nie jest to obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego, ponieważ nie został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję WINB, uznając ją za wydaną z naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że kluczowa jest wykładnia definicji obiektu budowlanego i tymczasowego obiektu budowlanego. W ocenie Sądu, toaleta TOI TOI, niepołączona trwale z gruntem i posiadająca cechy wspólne z innymi obiektami wymienionymi w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego (np. kiosk uliczny), powinna być uznana za tymczasowy obiekt budowlany. Sąd podkreślił, że definicja wyrobu budowlanego nie powinna prowadzić do błędnego koła i że przepisy Prawa budowlanego nie wykluczają kwalifikacji takich obiektów jako podlegających jego regulacjom, nawet jeśli nie są trwale wbudowane. Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez WINB było bezzasadne, ponieważ organ II instancji błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, toaleta przenośna typu TOI TOI, niepołączona trwale z gruntem, powinna być uznana za tymczasowy obiekt budowlany podlegający regulacjom Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że toaleta TOI TOI posiada cechy tymczasowego obiektu budowlanego, ponieważ nie jest trwale połączona z gruntem i ma cechy wspólne z innymi obiektami wymienionymi w ustawie, takimi jak kioski uliczne. Definicja wyrobu budowlanego nie powinna wyłączać takich obiektów spod regulacji Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.b. art. 3 § pkt 1

Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego obejmuje budynek, budowlę lub obiekt małej architektury, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

P.b. art. 3 § pkt 5

Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego obejmuje obiekty niepołączone trwale z gruntem, takie jak kioski uliczne, pawilony, obiekty kontenerowe, przenośne maszty antenowe.

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Przepis dotyczący nakazania rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku samowoli budowlanej.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

Pomocnicze

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania przez organ odwoławczy.

u.w.b. art. 2 § pkt 1

Ustawa o wyrobach budowlanych

Definicja wyrobu budowlanego.

rozporządzenie 305/2011 art. 2 § pkt 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Definicja wyrobu budowlanego w prawie UE.

rozporządzenie MI art. 34 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Przepis dotyczący sytuowania zbiorników na nieczystości ciekłe.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przenośna toaleta typu TOI TOI jest tymczasowym obiektem budowlanym podlegającym Prawu budowlanemu. Organ II instancji błędnie uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzył je.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu jaki zawiązał się w realiach rozpoznawanej sprawy sprowadza się w istocie do kwestii wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Pojęcie 'obiektu budowlanego' zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych [...] prowadzą do błędnego koła, gdzie pojęcie 'obiektu budowlanego' próbuje się tłumaczyć przy użyciu pojęcia 'wyboru budowlanego', zaś pojęcie 'wyrobu budowlanego' tłumaczy się w odwołaniu do pojęcia 'obiektu budowlanego'. W ocenie sądu orzekającego w sprawie toaleta przenośna typu TOI TOI nie jest połączona trwale z gruntem i jednocześnie posiada cechy wspólne z obiektami wskazanymi w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadzącej do wyłączenie toalety typu TOI TOI spod zakresu zastosowania Prawa budowlanego mogłoby doprowadzić do tego, że martwymi okazałyby się niektóre z przepisów techniczno-budowlanych przyjętych z mocy tej ustawy, a dotyczących zbiorników na nieczystości ciekłe.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

sędzia

Arkadiusz Skomra

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna przenośnych obiektów sanitarnych (np. TOI TOI) jako tymczasowych obiektów budowlanych podlegających Prawu budowlanemu, nawet jeśli nie są trwale połączone z gruntem i nie zostały wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przenośnej toalety, ale jego argumentacja może być stosowana do innych podobnych obiektów tymczasowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanych obiektów (toalety TOI TOI) i ich kwalifikacji prawnej, co może być ciekawe dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników specjalizujących się w prawie budowlanym.

Czy toaleta TOI TOI to obiekt budowlany? WSA w Poznaniu rozstrzyga.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 822/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 20 października 2023 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania L. W. i R. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej: "PINB") z 17 sierpnia 2023 r., nr [...], nakazującej rozbiórkę, uchylił decyzję wydaną w I instancji i umorzył w całości postępowanie przed organem I instancji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
PINB 5 czerwca 2023 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości w T., przy ul. [...], gmina P., działka nr [...]. W trakcie kontroli ustalono, że na nieruchomości usytuowana jest toaleta przenośna typu TOI TOI, która znajduje się w odległości ok. 2,20m od płotu ul. [...], a odległość od płotu z działką sąsiednią nr [...] wynosi 7m. Toaleta nie jest podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej i posiada swój zbiornik bezodpływowy. Obiekt o wymiarach ok. 1,10m x 1,10m. Toaleta powstała 21 kwietnia 2023 r., do protokołu załączono kopię rachunku potwierdzającego serwis. Ponadto, R. W. oświadczył, że wniósł do inspektora sanitarnego i do starostwa wniosek o wyrażenie zgody na postawienie toalety.
Decyzją z 17 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), PINB nakazał L. i R. W. rozbiórkę toalety przenośnej typu TOI TOI zlokalizowanej na wskazanej powyżej nieruchomości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że toczyło się przed nim postępowanie w sprawie toalety zewnętrznej zlokalizowanej na przedmiotowej nieruchomości, jednak zakończyło się ono wydaniem decyzji z 28 czerwca 2023 r. o umorzeniu postępowania z uwagi na jej usunięcie z miejsca, w którym się znajdowała i przestawienie na tylną część działki, gdzie nie była użytkowana. Odnosząc się do obiektu stwierdzonego w toku kontroli z 5 czerwca 2023 r. organ I instancji stwierdził, że narusza on przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1225, dalej: "rozporządzenie MI"). Działka nr [...] zlokalizowana w T. jest działką budowlaną posiadającą dostęp do sieci kanalizacyjnej, więc sytuowanie na niej zbiorników bezodpływowych jest niedozwolone.
WINB wydając decyzję podaną na wstępie niniejszego uzasadnienia podniósł, że nie zostało udowodnione przez PINB, aby toaleta przenośna typu TOI TOI była obiektem budowlanym i spełniała wszystkie elementy definicji z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na brak udowodnienia, że została zrealizowana z użyciem wyrobów budowlanych – nie można stwierdzić, że stanowi jedną z trzech kategorii obiektów budowlanych, ponieważ nie jest ani tymczasowym obiektem budowlanym, ani obiektem małej architektury, ani też żadnym innym obiektem budowlanym. Skoro toaleta ta nie jest obiektem budowlanym - nie podlega reglamentacji Prawa budowlanego. Tym bardziej do toalety nie stosuje się przepisów rozporządzenia MI.
W ocenie organu II instancji dalsze prowadzenie postępowania stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i K.p.a.
Skargę do tut. Sądu złożył A. M. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzucając:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (dalej: "rozporządzenie 305/2011") oraz art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, przez ich nieprawidłową wykładnię i ustalenie, że toaleta przenośna typu TOI TOI nie jest obiektem budowlanym ani tymczasowym obiektem budowlanym, ponieważ nie została wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych,
- art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przez jego niezastosowanie, podczas gdy w okolicznościach sprawy doszło do samowoli budowlanej w postaci budowy toalety przenośnej typu TOI TOI i zachodziły przesłanki nakazania rozbiórki,
- § 34 ust. 1 rozporządzenia MI, przez jego niezastosowanie, podczas gdy toaleta przenośna typu TOI TOI jako zbiornik na nieczystości płynne nie może zostać umieszczona na działce budowlanej należącej do stron ze względu na to, że jest ona przyłączona do sieci kanalizacyjnej;
b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., przez niezebranie materiału dowodowego w zakresie okoliczności będących powodem postawienia toalety przenośnej typu TOI TOI przez strony na należącej do nich nieruchomości i w konsekwencji pominięcie rzeczywistego, stałego jej charakteru, mającej zastąpić poprzednio znajdującą się na miejscu toaletę zewnętrzną stanowiącą samowolę budowlaną podłączoną do sieci kanalizacyjnej bez uzgodnienia z operatorem, następnie usuniętą przez strony,
- art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., przez nieprawidłowe zastosowanie (w wyniku dokonania błędnej wykładni przepisów prawa materialnego) i uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości ze względu na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy nie było ku temu przesłanek a organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i proceduralnego.
Skarżący wniósł, powołując się na art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonego dokumentu, tj. protokołu kontroli PINB dla powiatu p. z 4 listopada 2022 r. – wydruk fotokopii w załączeniu, na okoliczność właściwego charakteru zabudowy badanej w sprawie, która powstała w miejsce nielegalnie pobudowanej i podłączonej do sieci kanalizacyjnej toalety zewnętrznej, i jej stałego charakteru, jako służącej obsłudze działalności gospodarczej prowadzonej przez L. W..
WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie procesowym z 1 marca 2024 r. L. W. i R. W., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, także wnieśli o oddalenie skargi. Uczestnicy postępowania podzielili stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślili, że toaleta typu TOI TOI nie może być uznana za obiekt budowlany, bowiem nie jest przedmiotem robót, jest gotowym tworem dostarczanym i stawianym na danym terenie. Przy jej posadowieniu nie dochodzi do takich prac ja budowa, a także takich prac, które polegają na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Uczestnicy nie wykonali żadnych prac przy użyciu wyrobów budowlanych. TOI TOI został ustawiony na terenie ich nieruchomości bez żadnych dodatkowych działań. Skoro nie wypełnia on dyspozycji pojęcia obiektu budowlanego nie można go kwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany bądź obiekt małej architektury, nie jest również budowlą. Jednocześnie uczestnicy podali, że sporna toaleta nie została postawiona na ich nieruchomości z zamiarem stałego korzystania. Została zabrana we wrześniu 2023 r., a zatem na dwa miesiące przed złożeniem skargi.
Uczestnicy postępowania wskazali ponadto, że tożsame stanowisko w przedmiocie kwalifikacji toalety zajął Wojewoda [...] w decyzji z 16 października 2023 r., znak sprawy [...], wydanej w związku ze zgłoszeniem wniosku o posadowienie toalety typu TOI TOI na ich nieruchomości. Wojewoda uchylił sprzeciw i umorzył postępowanie administracyjne organu I instancji wskazując, że inwestycja nie jest wznoszona z użyciem wyrobów budowlanych i nie można jej w związku z tym uznać za obiekt budowlany.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 10 kwietnia 2024 r., pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze, a także złożył wniosek dowodowy w formie zdjęcia, wykonany 19 marca 2024 r., na okoliczność jak aktualnie wygląda nieruchomość i przedmiot postępowania. Strona przeciwna – pełnomocnik uczestników postępowania – nie sprzeciwiła się wnioskowi.
Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentu.
Pełnomocnik uczestników postępowania wniósł i wywiódł jak we własnej odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że uczestnik próbował zgłosić posadowienie toalety TOI TOI uzyskując stanowisko, zgodnie z którym zgłoszenie tego rodzaju obiektu jest bezprzedmiotowe. Dodał, że TOI TOI, którego dotyczyło postępowanie został usunięty we wrześniu 2023 r. zgodnie z umową ze względu na przerwę w działalności gospodarczej uczestnika postępowania. TOI TOI przedstawiony na zdjęciu przez pełnomocnika skarżącego jest nowym obiektem, postawionym w tym samym miejscu w lutym 2024 r.
Na pytanie Sądu uczestnik postępowania wyjaśnia, że ma nową umowę na wynajem i serwis. TOI TOI nie stanowi jego własności. Wskazał, że już ponad rok trwa sprawa o wzniesienie normalnej – stałej toalety, ale jest opóźniana przez skarżącego. Projekt tej stałej toalety zakłada podłączenie jej do sieci kanalizacyjnej.
Pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie ma wiedzy by jego mandant był uczestnikiem postępowania dotyczącego wzniesienia stałej toalety.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 października 2023 r., nr [...], wydana została z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie zauważyć trzeba, że istota sporu jaki zawiązał się w realiach rozpoznawanej sprawy sprowadza się w istocie do kwestii wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Okoliczności faktyczne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie budzą wątpliwości Sądu.
Także podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. zmierza nie do podważenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych – bowiem to, że na działce uczestników postępowania uprzednio znajdowała się toaleta zewnętrzna, wobec której prowadzone było odrębne postępowanie, pozostaje bezsporne – lecz do zakwestionowania możliwości uznania toalety typu TOI TOI, będącej przedmiotem obecnego postępowania, za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Zarzut ten dotyczy zatem problematyki prawidłowości oceny bezspornych przecież okoliczności faktycznych na gruncie prawa materialnego. Już z tego tylko powodu nie może być on uznany za trafny.
Spór w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy toaleta przenośna typu TOI TOI, o wymiarach ok. 1,10m x 1,10m, nie podłączona do kanalizacji sanitarnej i posiadająca własny zbiornik bezodpływowy, zlokalizowana w T. przy ul. [...], działka nr [...], gmina P., stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, czy też nie stanowi takiego obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych rozpatrywanego przypadku nie można podzielić zapatrywania wyrażonego przez WINB, jakoby rzeczona toaleta typu TOI TOI nie stanowiła obiektu budowlanego, a w konsekwencji nie podlegała regulacjom Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie tej mowa jest o "obiekcie budowlanym" – należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Z przepisu tego zdaje się wynikać, co podkreślono w zaskarżonej decyzji, że uznanie wypełnienia definicji pojęcia "obiektu budowlanego" wymaga ustalenia, czy dany obiekt został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Zauważyć jednakże należy, iż pojęcie "wyrobu budowlanego" zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1213), zgodnie z którym należy przez nie rozumieć wyrób budowlany, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011. Ten ostatni przepis, do którego odsyła krajowy prawodawca, stanowi natomiast, że "wyrób budowlany" oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych.
Wykładnia językowa tych regulacji nie daje w ocenie Sądu jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czym jest obiekt budowlany i w oparciu tylko o te przepisy i kryterium zastosowania wyrobów budowlanych nie sposób stwierdzić, czy obiektem takim jest sporna toaleta typu TOI TOI.
Przywołane wyżej przepisy art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 2 pkt 1 u.w.b. i art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011 prowadzą bowiem do błędnego koła, gdzie pojęcie "obiektu budowlanego" próbuje się tłumaczyć przy użyciu pojęcia "wyboru budowlanego", zaś pojęcie "wyrobu budowlanego" tłumaczy się w odwołaniu do pojęcia "obiektu budowlanego".
Celem rozwiązania zakreślonego na wstępie niniejszych rozważań sporu konieczne zatem staje się sięgnięcie do innych przepisów Prawa budowlanego, które pozwolą na dokładniejsze sprecyzowanie przedmiotowego zakresu zastosowania tej ustawy.
Orzekającemu w sprawie Sądowi wiadomym jest, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane jest stanowisko, na które powołał się WINB, zgodnie z którym kabiny sanitarne typu TOI TOI nie podlegają reglamentacji Prawa budowlanego. Nie można tego typu obiektu zakwalifikować jako obiektu małej architektury, nie jest to także inny obiekt budowlany objęty reglamentacją Prawa budowlanego (zob. wyroki WSA w Gliwicach z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 382/16, WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 848/22, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowiska tego, które nota bene nie zostało poparte szerszą argumentacją, nie można jednakże bezkrytycznie przyjmować w każdej sprawie. W orzecznictwie znaleźć można zresztą także stanowisko przeciwne, w którym przenośne kabiny toaletowe, jako nie połączone trwale z gruntem, kwalifikuje się do tymczasowych obiektów budowlanych (zob. powołany w skardze wyrok WSA w Białymstoku z 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 184/06, CBOSA). W okolicznościach kontrolowanej sprawy pozostająca w niej przedmiotem sporu toaleta typu TOI TOI powinna być zdaniem Sądu uznana za obiekt budowlany podlegający reglamentacji Prawa budowalnego.
Dla rozwiązania występującego w sprawie problemu prawnego pomocna okazuje się definicja tymczasowego obiektu budowlanego zawarta w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego.
Zgodnie z tą ostatnią regulacją ilekroć w ustawie tej jest mowa o "tymczasowym obiekcie budowlanym" – należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, koski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
W art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego wyróżniono dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy z nich to obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej. Drugi to takie obiekty budowlane, które są niepołączone trwale z gruntem. Co istotne, katalog tymczasowych obiektów budowlanych zawarty w tym przepisie nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać indywidualnej oceny, mając na uwadze cechy danego obiektu, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowalny (zob. wyroki NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2160/21, z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1462/20, CBOSA).
W ocenie sądu orzekającego w sprawie toaleta przenośna typu TOI TOI nie jest połączona trwale z gruntem i jednocześnie posiada cechy wspólne z obiektami wskazanymi w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Aby w pełni zobrazować to twierdzenie dość zauważyć, że w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego wymieniono chociażby taki obiekt jak kiosk uliczny, który od spornej toalety – prócz rzecz jasna funkcji – odróżnia jedynie otwór znajdujący się w jednej z przegród. Słusznie w skardze podkreślono także, że poszczególne elementy spornej toalety tworzące jej przegrody, które co wymaga dodatkowej uwagi wyodrębniają ją konstrukcyjnie z przestrzeni, są trwale w nią wbudowane i mają niewątpliwy wpływ na jej właściwości użytkowe. Zachodzą wobec tego wszelkie podstawy, by toaletę tę uznać za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego.
Za przyjęciem, że tego rodzaju posadowienie przenośnej toalety jak będące przedmiotem kontrolowanej sprawy podlegać będzie regulacjom prawa budowlanego przemawia pośrednio także odwołanie się do definicji legalnej obiektu małej architektury przez który zgodnie z art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego rozumieć należy, iż niewielkie obiekty, w tym w szczególności obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Funkcjonalnie posadowienie na zagospodarowanej działce budowlanej toalety typu TOI TOI będącej zbiornikiem na nieczystości ciekłe nie rożni się w istotny sposób od lokalizacji śmietnika służącego gromadzeniu nieczystości stałych.
Bez znaczenia pozostaje przy tym, na co w postępowaniu przed tut. Sądem zwrócili uwagę jego uczestnicy - inwestorzy, że toaleta typu TOI TOI jest gotowym tworem, stawianym na danym terenie, przy którym nie podejmowali oni żadnych dodatkowych działań, prac przy użyciu wyrobów budowlanych. Zważywszy na to, że na obecnym etapie postępowania tut. Sąd nie wypowiada się o rodzaju robót budowlanych, jakie wykonane zostały w sprawie, bowiem przedwczesna byłaby sądowa ocena co do prawidłowości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, skoro WINB przepisu tego w sprawie nie zastosował, ograniczyć trzeba się do wskazania, że przepisy Prawa budowlanego nie wykluczają takiej sytuacji jak ta, na którą powołują się uczestnicy postępowania. Pojęcie robót budowlanych zdefiniowane w art. 3 pkt 7 Prawa budowalnego jest szerokie i oprócz budowy obejmuje ono chociażby prace polegające na montażu, które – nie przesądzając, że w tym przypadku o montaż chodzi – mogą odnosić się do obiektu budowlanego jako całości. W judykaturze można spotkać się ze stanowiskiem, że tego rodzaju roboty, które polegają na ustawieniu obiektu na podłożu bez wykonywania prac połączeniowych mieszczą się w pojęciu montażu użytym w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z 23 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1247/07, CBOSA).
Nie można także uznać, aby w sprawie wiążące było stanowisko Wojewody [...] wyrażone w uzasadnieniu decyzji z 6 października 2023 r., nr [...] Organy nadzoru budowlanego uprawnione są do dokonania samodzielnej kwalifikacji obiektów budowalnych, czy związanych z nimi robót. Okoliczność odmiennej kwalifikacji organów architektoniczno-budowlanych, które co warte podkreślenia związane są pochodzącym od inwestora wnioskiem, może mieć znaczenie przede wszystkim dla trybu, w jakim dochodzić będzie do legalizacji określonych robót przed organami nadzoru budowlanego. Jednocześnie Sąd nie może wypowiadać się o zgodności z prawem samej decyzji Wojewody [...], bowiem nie podlegała ona kontroli sądowej w sprawie niniejszej.
Na koniec na podkreślenie zasługuje to, iż przyjęcie odmiennej wykładni prowadzącej do wyłączenie toalety typu TOI TOI spod zakresu zastosowania Prawa budowlanego mogłoby doprowadzić do tego, że martwymi okazałyby się niektóre z przepisów techniczno-budowlanych przyjętych z mocy tej ustawy, a dotyczących zbiorników na nieczystości ciekłe. W § 34 ust. 1 rozporządzenia MI przewidziano bowiem, że zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być sytuowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich sytuowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz na terenach zalewowych. Wolnostojąca toaleta typu TOI TOI stanowi zaś niewątpliwie zbiornik na nieczystości ciekłe.
Za uzasadniony uznać trzeba wobec powyższego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 5 Prawa budowlanego, a także w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011. Zasadny okazał się również zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Organ II instancji bezzasadnie bowiem uznał, że postępowanie prowadzone przez organem I instancji było bezprzedmiotowe z uwagi na niemożność zakwalifikowania toalety typu TOI TOI jako obiektu budowlanego objętego reglamentacją Prawa budowlanego, uchylając decyzję wydaną w I instancji i umarzając to postępowanie.
Mając to na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. postanowiono w pkt II. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę WINB uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Jednocześnie przed wydaniem decyzji w sprawie organ ten podejmie czynności kontrolne lub zleci ich przeprowadzenie organowi I instancji celem ustalenia aktualnej sytuacji na nieruchomości uczestników postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI