II SA/Po 816/24

II SA/Po 816/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll - Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na zarządzenie Burmistrza Gminy P. z dnia 12 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora oddala skargę
Uzasadnienie
Burmistrz Gminy P. zarządzeniem z 12 września 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: "u.s.g.") oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 737), odwołał K. K. ze stanowiska dyrektora Przedszkola "X." w P. w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że 15 kwietnia 2024 r. zarządzeniem tego organu nr [...] na podstawie art. 33 ust. 1 i u st. 3 u.s.g. w zw. z art. 943 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1465) powołana została Komisja antymobbingowa w reakcji na wniosek o odwołanie dyrektora, który złożyło 14 nauczycieli placówki. Uchwałą z 18 lipca 2024 r., nr [...], komisja ta uznała za zasadne zgłoszenia, które kolejno wpływały od 14 nauczycielek, wicedyrektor placówki i pracownic administracji w sprawie mobbingu stosowanego przez dyrektor Przedszkola "X." w P..
Po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym pism i przesłuchań świadków, w ocenie komisji zachodzą przesłanki, by zachowania dyrektor mogły zostać zakwalifikowane jako mobbing w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy – przede wszystkim o charakterze terroru psychicznego z wykorzystaniem zależności służbowej. Należą do nich:
1) wywołanie poczucia zastraszenia u 11 pracowników przez m.in.:
a) zakaz opuszczania sali, by skorzystać z toalety dla dorosłych, mimo zapewnienia w tym czasie opieki nad dziećmi. Zakaz ten był weryfikowany przez dyrektor przez regularne przeglądanie zapisów z kamer monitoringu, a w stosunku do osób korzystających z toalety wyciągane były konsekwencje. W Przedszkolu "X." nauczycielki miały dzwonić po dyrektor, wicedyrektor lub psychologa, gdy chciały skorzystać z toalety dla dorosłych,
b) odmawianie wykonania niektórych poleceń niewynikających z zakresu obowiązków, czy próśb, które nie były przez nauczycielki odbierane jako polecenie służbowe, kończyło się wykonywaniem innych zadań "w nagrodę" lub wobec tych pań "w nagrodę" były kierowane inne działania, np. przeniesienie do oddziału przedszkolnego przy ul. [...], tworzenie wyimaginowanych dokumentów, np. program bezpieczeństwa dzieci w toaletach przedszkolnych, przydzielenie zwiększonej ilości godzin, a także grożenie utraty pracy. Dla jednej z nauczycielek, która prosiła o zmianę osoby prowadzącej kronikę przedszkola (prowadziła ją kilka lat i chciała, by to zadanie przypadło innej nauczycielce), dyrektor zwołała Nadzwyczajną Radę Pedagogiczną 26 sierpnia 2020 r., na której przedstawiła zebranym tę sytuację, a nauczycielce kazała przy wszystkich odpowiedzieć na pytanie "w jaki sposób dyscyplinuje się dzieci?",
c) wpisywanie do notatek służbowych wypowiedzi i zachowań, które nie miały miejsca. Niektóre panie ze strachu przez dyrektor podpisywały się pod takimi notatkami, inne gdy odmawiały musiały pisać wyjaśnienia dlaczego,
d) za głos wstrzymujący w głosowaniu jawnym na Radzie Pedagogicznej, które powinno być tajne, ponieważ dotyczyło oceny pracy dyrektor, nauczycielka usłyszała cztery zarzuty pod swoim adresem od pani dyrektor,
e) bezpodstawne grożenie dwóm pracownikom skierowaniem przeciwko nim pozwów o ochronę dóbr osobistych (wysłanie wezwania przedsądowego wicedyrektor);
2) stała krytyka wykonywanej pracy wraz z publicznym ośmieszaniem od 2021 roku wobec jednej z nauczycielek;
3) insynuowanie choroby psychicznej u jednej z nauczycielek i dopytywanie wśród grona nauczycielskiego "o stan psychiczny tej pani;
4) 15 pracowników przedszkola czuło się zmanipulowanymi przez dyrektor, przede wszystkim przez manipulowanie informacjami, wykorzystanie stanowiska dyrektora jako autorytetu (ślepe posłuszeństwo podwładnych, np. proszenie rodziców o wyprawkę dziecka, a następnie zaprzeczenie przez dyrektor jakoby wyraziła na to zgodę), zaprzyjaźnianie się z pracownikami i traktowanie "swoich" lepiej w porównaniu z pozostałymi – do momentu, gdy pracownicy byli "ślepo" posłuszni;
5) wywoływanie u pracowników zaniżonej oceny przydatności zawodowej przez insynuacje, podejmowanie prób ośmieszenia i skompromitowania nauczycielki (diagnoza dziecka opracowana przez nauczycielkę była przedstawiana przez dyrektor jako "materiał szkoleniowy" i ośmieszana), wydawanie niepotrzebnych i absurdalnych poleceń przy innym pracowniku, by pokazać brak jego umiejętności, izolowanie pracownika od zadań, które mu przydzielono lub utrudnianie mu wykonywania obowiązków zawodowych, mówienie nauczycielce, że nie nadaje się na nauczyciela, że nic nie robi, że zostanie jej wystawiona negatywna ocena pracy;
6) 10 pracowników było publicznie poniżonych przez dyrektor (głównie na radach pedagogicznych), poprzez m.in. wskazywanie braku umiejętności np. w redagowaniu diagnozy, która stanowiła "materiał szkoleniowy" dla pozostałych nauczycielek, które wiedziały kto jest autorem, ośmieszanie wykonanej pracy mimo uwzględnienia wskazówek przekazanych przez dyrektor, wyśmiewanie pracownika z powodu błędu ortograficznego, pytania na podstawie analizy monitoringu wizyjnego o wychodzenie do toalety, czy robienie herbaty, zwołanie Nadzwyczajnej Rady Pedagogicznej w celu zdyscyplinowania nauczycielki, wezwanie po godzinach pracy do gabinetu niektórych, wybranych nauczycielek pod pretekstem pilnego wykonania zadań, które mogły być wykonane w normalnych godzinach pracy, a które to wezwania zmierzały jedynie do wywołania wśród pracowników dodatkowej uciążliwości i przykrości, skutkując ujemnymi przeżyciami psychicznymi, zwlekanie z przekazywaniem dokumentacji, by przy rodzicach wykazać błędy pracowników, niepochlebne komentowanie opracowanego przez wicedyrektor planu pracy przy pracowniku sekretariatu, że to żart prima aprillisowy, kpina, że znowu będzie ryczeć;
7) 10 pracowników było świadkami rozpowszechniania przez dyrektor nieprawdziwych informacji o współpracownikach, które głównie dotyczyły dwóch nauczycielek (dyskredytowanie jej jako nauczyciela), kolejnej nauczycielki (próba wmówienia zaburzeń natury psychicznej), następnej nauczycielki (zdyscyplinowanie na Nadzwyczajnej Radzie Pedagogicznej), intendentki (publiczne ogłaszanie nieprawdziwych informacji, że nie chce wypełniać dokumentów postępowań przetargowych, podczas gdy wypełniała swoje zadania), kolejnej nauczycielki – jako nieudolnej protokolantki lub informacji dotyczących życia prywatnego nauczycielek (ciąża, problemy z zajściem w ciążę – efektem stały się wiadomości pisane przez rodziców dzieci z gratulacjami w momencie, gdy doszło już do utraty ciąży i przesłanie linku do kliniki leczenia niepłodności), kierowanie próśb do nauczycielek o prowadzenie obserwacji zachowań koleżanki;
8) prowadzenie rady pedagogicznej z jawnym głosowaniem nad oceną pracy dyrektor, która uczestniczyła w momencie głosowania (głosy "za" w głównej mierze spowodowane były strachem przed konsekwencjami, odczuła je jedna z nauczycielek przy głosie wstrzymującym);
9) działania negatywne nakierowane bezpośrednio i pośrednio na wicedyrektor od stycznia 2024 r., polegające na:
a) unikaniu rozmów, ignorowaniu, traktowaniu jak powietrze, braku reakcji na maile, sms, Messenger – po tym, jak wicedyrektor odmówiła dyrektor zeznawania w sądzie w prywatnych sprawach dotyczących rzekomo nieprofesjonalnych relacji dyrektor z informatykiem (spotkania w placówce w godzinach popołudniowych),
b) szukaniu pretekstów, by odwołać wicedyrektor (wykorzystanie nieobecności związanej ze zwolnieniem lekarskim, stosowanie nacisków celem złożenia rezygnacji). Wicedyrektor usłyszała od dyrektor, że nie ma możliwości dalszej współpracy z uwagi na "niezeznawanie w sądzie w jej sprawie";
c) uszczypliwych komentarzach w obecności innych osób: "znowu będzie Pani ryczeć", "może się Pani byczyć" (komentarz do przebywania na zwolnieniu lekarskim), "swoje pomysły proszę zostawić dla siebie",
d) zastraszeniu pracownika – pomocy nauczyciela przez podawanie nieprawdziwych informacji, że wicedyrektor pozwie ją do sądu, bo 11 kwietnia ta pani nie wezwała karetki do placówki, gdy wicedyrektor zasłabła, podczas gdy to dyrektor powiedziała, że sama zadzwoni po pogotowie, czego nie zrobiła;
e) rozpowszechnianiu informacji wśród rodziców o trudnościach wicedyrektor z zajściem w ciążę;
f) zakazie bezpośredniego wyjaśniania konfliktogennych sytuacji przez wicedyrektor (dotyczących organizowania wydarzeń z Radą Rodziców, zastępstw w grupie jednej z nauczycielek, "pasków z wynagrodzeniami", prac wykonanych przez elektryka w lutym a nie w kwietniu);
g) zakazie wykazywania godzin w ewidencji, które w zastępstwie za dyrektor wykonywała wicedyrektor, podczas gdy dyrektor była w placówce;
h) bezpodstawnym zakazie wykonywania pracy zdalnej;
i) poinformowaniu 15 maja przez Messenger nauczycieli o tym, że sprawa zostanie skierowana do sądu przeciwko wicedyrektor, ponieważ otrzymała wezwanie przedsądowe i nie opublikowania publicznych przeprosin i wyjaśnień.
Dodatkowo Komisja antymobbingowa podczas rozmów z pracownikami pozyskała informacje o nadużyciach władzy: a) dyrektor wykorzystywała swoje stanowisko i podległość służbową w stosunku do dwóch pań zatrudnionych za zgodą kuratora oświaty, tzn. panie wykonywały pracę z dziećmi w godzinach nadliczbowych, a wynagrodzenie za tę pracę pobierała dyrektor – ta kwestia została przekazana pracownikowi Referatu Oświaty celem dalszej weryfikacji. Ten sam problem zgłosiła wicedyrektor – nie mogła sobie przypisać godzin, które spędziła z dziećmi w ramach "zastępstwa" za dyrektor, choć w tym czasie dyrektor przebywała w placówce; b) nakaz pracy w dniu wolnym od zajęć, gdy przedszkole było zamknięte – wycieczka 22 grudnia 2023 r., dodatkowy dzień wolny został wcześniej ustalony zarządzeniem dyrektora; c) pobieranie podpisów członków Komisji Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych pod nieuzupełnionymi wnioskami o dofinansowanie z informacją, że z uwagi na ochronę danych osobowych nikt z członków komisji nie może wiedzieć komu ani jaka kwota zostanie przyznana. Po podpisaniu wniosków przez komisję ZFŚS dyrektor samodzielnie dopisywała kwoty według własnego uznania; d) nakładanie obowiązków niezwiązanych z pracą dydaktyczną m.in. otwarcie przedszkola – polecenie zostało wydane wraz z rzuceniem kluczy i słowami "jutro otwierasz przedszkole", po odmowie związanej z obawą przez odpowiedzialnością za całą placówkę na radzie pedagogicznej dyrektor przedstawiła nauczycielkę w złym świetle i "w nagrodę" pani została przeniesiona do oddziałów przy SP P.. Kserowanie i porządkowanie dokumentów przez inną nauczycielkę, gdzie dodatkowo to sekretarka miała "wymyśleć" dla tej nauczycielki zadania w sekretariacie, która miała być z dziećmi w grupie podczas lekcji religii; e) dyrektor zakazała nauczycielkom współpracy z Radą Rodziców ("w żadnych fanaberiach Rady Rodziców nauczyciele nie mają brać udziału"), jednocześnie informując Radę Rodziców, iż nauczycielki odmówiły udziału w imprezach organizowanych przez Radę Rodziców; f) na posiedzeniach Rady Rodziców dyrektor również niepochlebnie wypowiadała się o trzech nauczycielach; g) ustne informowanie tuż przed wyjściem z pracy o nieobecności w jutrzejszym dniu i realizowaniu pracy w formie zdalnej "jutro będę na pracy zdalnej" – zazwyczaj dwa dni w tygodniu (środy i piątki), bez składania wymaganych wniosków w związku z pełnieniem tego rodzaju pracy; h) kierowanie do pracowników polecenia wypełnienia ankiety anonimowej, następnie zaznaczanie ołówkiem inicjałów osób je składających, a także wręczanie różnokolorowych długopisów; i) zwoływanie rad pedagogicznych niezgodnie z przyjętym w placówce regulaminem; j) brak protokołu z Nadzwyczajnej Rady Pedagogicznej z 18 września 2023 r.
Burmistrz podzielił opinię Komisji antymobbingowej. Stwierdził, że działania K. K. – nauczycielki pełniącej obowiązki dyrektora – przynoszą ujmę randze tego zawodu i funkcji pełnionej zarówno w placówce, jak i lokalnym społeczeństwie. Nieetyczne zachowania wobec wicedyrektora, pracowników i rodziców zaprzeczają wartościom wzajemnego szacunku, kultury i poszanowania godności, które właśnie nauczyciel pełniący funkcję dyrektora powinien przekazywać.
Burmistrz wskazał przy tym, że treść opinii kuratora oświaty nie jest wiążąca dla organu. Także orzeczenie dyscyplinarne wydane przez Komisję Dyscyplinarną Nauczycieli przy Wojewodzie [...] w P. z 10 czerwca 2024 r., uznające skarżącą za niewinną uchybienia godności zawodu i obowiązkom nauczyciela, nie ma wpływu na zarządzenie, albowiem zapadło w innym trybie. Prowadzone czynności w ramach mediacji przy udziale mediatora stałego przy Sądzie Okręgowym w P. w dniach 20 i 21 sierpnia oraz 4 września nie przyniosły oczekiwanych rezultatów – zarówno pracownicy, jak i rodzice w sposób jednoznaczny potwierdzili brak możliwości współpracy z K. K.. Nadto pracownicy odmówili rozmów indywidualnych z dyrektor obawiając się odwetowych działań z jej strony. Dodatkowo 12 września wpłynęła uchwała z 10 września 2024 r., nr [...], Rady Pedagogicznej Przedszkola "X." w P. w sprawie wniosku o odwołanie dyrektora z zajmowanego stanowiska.
Pismem z 1 października 2024 r. K. K. wezwała Burmistrza Miasta i Gminy do usunięcia naruszenia praw przez uchylenie powyżej wskazanego zarządzenia.
W skierowanej do tut. Sądu skardze reprezentowana przez adwokata K. K., wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższego zarządzenia, zarzuciła: 1. istotne naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego polegające na wydaniu zarządzenia, mimo iż nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zastosowanie omawianego trybu usunięcia skarżącej ze stanowiska, tj. nie została zaczerpnięta opinia właściwego kuratora oświaty, a także okoliczności sprawy nie noszą znamion "przypadku szczególnie uzasadnionego", 2. istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a."), objawiające się przez wyrywkową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego prowadzącą do uzyskania całkowicie błędnych ustaleń faktycznych; na podstawie zgromadzonych dokumentów organ błędnie stwierdził, iż w sprawie zachodzą okoliczności noszące znamiona "przypadku szczególnie uzasadnionego" pozwalające na odwołanie skarżącej ze stanowiska kierowniczego Przedszkola "X." w P., podczas gdy prawidłowa, rzetelna ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna dać asumpt co najwyżej do stwierdzenia, iż między skarżącą a gronem pedagogicznym przedszkola istnieje pewnego rodzaju konflikt (który zgodnie z ustalonym orzecznictwem, nie stanowi podstawy do odwołania ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia), zaś sama skarżąca prowadziła placówkę bez zarzutu.
Jednocześnie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci kopii zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy z 12 września 2024 r., nr [...], dokumentacji dotyczącej zdarzenia z 8 kwietnia 2024 r., zarządzenia z 25 czerwca 2019 r., nr [...], wraz z listą osób, które się z nim zapoznały, oświadczenia dyrektora z 6 maja 2024 r., nr [...], kopii decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z 16 maja 2024 r., sygn. [...], kopii postanowienia Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie [...] z 10 czerwca 2024 r., kopii postanowienia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji z 11 lipca 2024 r., nr [...], kopii wezwania do usunięcia skutków naruszenia prawa z 1 października 2024 r.
Burmistrz w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, a także wskazując na zasadność odwołania skarżącej.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 5 marca 2025 r., pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Podniósł, że w polskim systemie prawnym jedynie sąd pracy może stwierdzić mobbing, a żaden z pracowników przedszkola nie wywiódł takiego pozwu. Argumentacja Burmistrza jest subiektywna. W szczególności organ nie wskazał na jakim etapie i jakie efekty dały doniesienia do organów ścigania. Podtrzymał, że nie zaszły żadne okoliczności dotyczące zawinienia skarżącej związane z odwołaniem jej ze stanowiska dyrektora.
Skarżąca podtrzymała skargę i dodatkowo w jej ocenie komisja mobbingowa w ogóle nie powinna być powołana, ponieważ w przedszkolu obowiązywała procedura antymobbingowa i wszyscy pracownicy powinni być poinformowani o możliwości powiadomienia o mobbingu.
Na pytanie Sądu skarżąca podała, że pracowników pedagogów było 28 nauczycieli, a pracowników obsługi 21.
Pełnomocnik organu wniósł i wywiódł jak w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie.
Na pytanie Sądu pełnomocnik organu wyjaśniła, że sprawy z doniesienia Burmistrza skierowane były do Prokuratury i są w toku. Z informacji Policji wie, że świadkowie dopiero będą przesłuchiwani. Pełnomocnik oświadczyła, że była jako pierwsza przesłuchiwana w sierpniu 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Przedmiotem skargi uczyniono zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy z 12 września 2024 r., nr [...], którym to aktem – na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego – odwołano skarżącą K. K. ze stanowiska dyrektora Przedszkola "X" w P. w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia.
Kwestionowane zarządzenie należy do kategorii innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Jest ono w tym kontekście aktem wydanym przez organ administracji publicznej, mocą którego następuje odwołanie danej osoby z powierzonej jej funkcji w administracji publicznej. Jest zatem aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. i podlega kontroli sądów administracyjnych.
Tryb odwoływania dyrektora szkoły lub innej placówki oświatowej regulują przepisy Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 tej ustawy organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli – bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o który mowa w art. 56 ust. 3; 2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego – ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi i oceny zgodności zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy z prawem stwierdzić należy, że akt ten nie jest sprzeczny z prawem (art. 91 ust. 1 u.s.g.) ani nie narusza tego prawa w sposób nieistotny (art. 91 ust. 4 u.s.g.), wobec czego w świetle art. 147 § 1 P.p.s.a. nie zaistniały podstawy do stwierdzenia jego nieważności bądź stwierdzenia, że został on wydany z naruszeniem prawa.
Przede wszystkim całkowicie nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, w zakresie w jakim skarżąca zakwestionowała podstawy do zastosowania omawianego trybu odwołania jej ze stanowiska dyrektora Przedszkola "X." w P. ze względu na brak opinii kuratora oświaty.
Z przywołanej powyżej treści art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego jednoznacznie wynika, iż odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego na tej podstawie nastąpić może jedynie po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Opinię tę, co wynika już z art. 66 ust. 2 Prawa oświatowego, wydaje się w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1.
W. Kurator Oświaty pismem z 13 sierpnia 2024 r. zaopiniował negatywnie odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Przedszkola "X." w P.. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej Burmistrz Miasta i Gminy przed wydaniem skarżonego zarządzenia uzyskał wymaganą art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego opinię kuratora oświaty.
Dla sprawy nie zasadniczego znaczenia to, że opinia ta miała charakter negatywny, bowiem Burmistrz nie był treścią tej opinii związany. Istotne z punktu widzenia normy ujętej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego jest to, by zarządzenie wydane zostało po zasięgnięciu rzeczonej opinii, co w sprawie miało miejsce.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż opinia kuratora oświaty dotyczy co do zasady tego aspektu działalności dyrektora przedszkola, który wiąże się ze sprawowaniem przez kuratora nadzoru pedagogicznego. W kontrolowanej sprawie organ prowadzący nie miał zaś jakichkolwiek zastrzeżeń do tego aspektu działalności skarżącej, w tym właściwej realizacji przez nią zadań związanych z zapewnieniem dzieciom w kierowanym przez nią przedszkolu bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Zastrzeżenia pod adresem skarżącej dotyczyły wyłącznie tych aspektów czynności dyrektora przedszkola, które wiązały się z wykonywaniem funkcji pracodawcy względem osób zatrudnionych w placówce oświatowej, co uzasadniało odwołanie skarżącej z funkcji dyrektora placówki mimo negatywnej w tym zakresie opinii kuratora.
Nie okazał się trafny zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego także w pozostałym zakresie, to jest w tym zakresie, w którym skarżąca podważyła możliwość sięgnięcia po przewidziane tam rozwiązanie z uwagi na to, iż w jej ocenie okoliczności sprawy nie noszą znamion "przypadku szczególnie uzasadnionego".
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, może dotyczyć tylko sytuacji wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 22/17, z 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1884/17, z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2870/17, wszystkie dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, pojęcie "przypadku szczególnie uzasadnionego" powinno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora lub wicedyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a przy tym nie ulega wątpliwości, że osoba sprawująca funkcję kierowniczą utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na niej obowiązków (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 86/08, CBOSA).
W ocenie Sądu w zaskarżonym zarządzeniu w sposób dostateczny wyjaśniono, dlaczego w przypadku skarżącej zaistniał "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w przywołanej powyżej regulacji. Powołując się na liczne zachowania skarżącej Burmistrz Miasta i Gminy przedstawił opinię, zgodnie z którą zachowania te były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, noszą znamiona mobbingu, zaś skarżąca z przyczyn etycznych, a także z powodu rażącego naruszenia praw pracowniczych, utraciła zdolność wykonywania powierzonej funkcji, stąd zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jej wykonywania.
Ocenę tę zdaniem Sądu należy podzielić. Sytuacja ta niezaprzeczalnie wpisuje się w przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego", o którym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.
Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że liczne zachowania skarżącej – wymienione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia – wskazują na to, że mogła ona dopuścić się mobbingu. Zgodnie z art. 943 § 2 Kodeksu pracy mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. Wspomniane zachowania skarżącej, odnoszące się do pracowników Przedszkola "X." w P., sprawiają wrażenie wypełniających hipotezę ostatnio przywołanej normy prawnej, zwłaszcza z uwagi na to, że miały miejsce w dłuższej perspektywie czasu, miały powtarzalny charakter, godząc w ocenę przydatności zawodowej pracowników i zmierzając do ich poniżenia lub izolacji z zespołu współpracowników.
Nie było rolą Burmistrza Miasta i Gminy ani nie jest rolą tut. Sądu, jako wykraczające poza ustawowe kompetencje, władcze stwierdzenie, że skarżąca bezspornie dopuściła się mobbingu.
W ocenie Sądu dla zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego za wystarczające uznać jednak trzeba samo wykazanie takich okoliczności faktycznych, które wskazują na możliwość jego zaistnienia w danej placówce oświatowej, z czym bez wątpienia mamy do czynienia w realiach kontrolowanej sprawy. Okoliczność tą oceniać przy tym należy w powiązaniu z omówionym w dalszej części uzasadnienia faktem, iż za odwołaniem skarżącej z funkcji dyrektora placówki opowiedziały się wszystkie osoby głosujące w tej sprawie na odpowiednim posiedzeniu rady pedagogicznej.
Nadto wobec skarżącej wskazano również na to, iż miała ona pobierać wynagrodzenie z pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną przez innych nauczycieli. Już tylko to zachowanie, analizując orzecznictwo sądów administracyjnych, poczytywane jest jako wystarczające do skorzystania z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego (por. wyrok NSA z 24 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6929/21, CBOSA).
Nie można zgodzić się ze skarżącą w tym, iż o niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia miałoby świadczyć to, że celem zbadania rzeczonych okoliczności faktycznych Burmistrz powołał komisję antymobbingową. Zgodnie bowiem z art. 943 § 1 Kodeksu pracy pracodawca zobowiązany został przeciwdziałać mobbingowi. Żaden z przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie sprzeciwia się podjęciu takich działań przez pracodawcę, jak powołanie komisji, której zadaniem jest wyjaśnienie okoliczności mogących świadczyć o wystąpieniu mobbingu.
Nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w przepisach powszechnie obowiązujących twierdzenia strony skarżącej jakoby dla stwierdzenia występowania w danym zakładzie pracy mobbingu konieczne było uzyskanie odpowiedniego, stwierdzającego jego zaistnienie orzeczenia sądu pracy. Zauważyć bowiem należy, iż wskazany wyżej przepis art. 943 § 1 Kodeksu pracy nie uzależnia obowiązku podejmowania odpowiednich działań przez pracodawcę od uprzedniego orzeczenia sądu, a ewentualne rozstrzygnięcia sądowe w tym zakresie (art. 943 § 3 i § 4 Kodeksu pracy) uzależnione są wyłącznie od wystąpienia przez pracownika z odpowiednim powództwem przeciwko pracodawcy, a nie przeciwko osobie będącej sprawcą mobbingu. O ile zatem pracownik nie zamierza dochodzić od pracodawcy odszkodowania, a jedynie oczekuje podjęcia działań zmierzających do wyeliminowania mobbingu, to może nie być w ogóle zainteresowany wytaczaniem jakiegokolwiek powództwa, a jednocześnie pracodawca właśnie poprzez podjęcie odpowiednich działań antymobbingowych może uniknąć tak procesu sądowego, jak i konieczności wypłacenia odszkodowania.
Nie można także zaakceptować twierdzeń skarżącej, że pracownicy powinni w takiej sytuacji skorzystać z ustalonej przez nią procedury antymobbingowej, a nieskorzystanie z tej procedury miałoby świadczyć o braku zaistnienia podstaw do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Dla wystąpienia tych podstaw równie bez znaczenia jest samo wprowadzenie rzeczonej procedury.
Podobnie za nieuzasadnione uznać trzeba żądanie oczekiwania na reakcję ze strony Prokuratury, która została zawiadomiona przez Burmistrza pismem z 26 czerwca 2024 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Nie ma także racji skarżąca w tym, że o braku zaistnienia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w okolicznościach rozpatrywanej sprawy mogłoby świadczyć to, iż okoliczności, na które powołał się Burmistrz Miasta i Gminy sięgają znacznego okresu wstecz – nawet roku 2021. Po pierwsze, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że okoliczności te co najmniej częściowo nastąpiły tuż przed podjęciem przez Burmistrza pierwszych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Po drugie, skarżąca w tym stanowisku zupełnie abstrahuje nie tylko od definicji samego mobbingu wyrażonej w art. 943 § 2 Kodeksu pracy, lecz także od wynikającej z wiedzy i doświadczenia życiowego konstatacji, w świetle której osoby poddane mobbingowi – z uwagi na sytuację w której się znajdują – potrafią przez długi czas nie podejmować żadnych działań zmierzających do jej przeciwdziałania, nie informując o całej sytuacji na zewnątrz.
Nie może również odnieść zamierzonego skutku podjęta przez skarżącą próba dyskredytacji zaistniałej sytuacji, poprzez stwierdzenie, że pomiędzy nią a gronem pedagogicznym zaistniał konflikt.
Sądowi znane jest wyrażane w orzecznictwie stanowisko, w którym zwraca się uwagę na to, że konflikt nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego (zob. chociażby przywołany przez skarżącą wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 851/14, CBOSA). Orzeczenia te zapadły jednak na gruncie konkretnych, odmiennych od sprawy niniejszej okoliczności faktycznych, a uwaga odnosząca się do sytuacji konfliktowej, czyniona jest w nich niejednokrotnie jedynie na marginesie ogólnych rozważań.
W tej konkretnej sprawie, nawet skupiając się na samym, akcentowanym przez skarżącą konflikcie stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.
Konflikt w jakim znalazła się skarżąca odnosił się bowiem do zdecydowanej większości grona pedagogicznego (dość zauważyć, że uchwała nr [...] Rady Pedagogicznej Przedszkola "X." w P. z 10 września 2024 r. w sprawie wniosku o odwołanie dyrektora zapadła jednogłośnie, przy udziale 18 nauczycieli).
Jest to w ocenie Sądu kluczowy aspekt kontrolowanej sprawy, albowiem nie sposób wyobrazić sobie dalszego efektywnego zarządzania placówką oświatową w przypadku wystąpienia tak zaognionego konfliktu skarżącej z de facto całą kadrą fachową zarządzanej przez nią placówki. Dość przypomnieć, że w świetle art. 73 ust. 1 Prawa oświatowego uchwały rady pedagogicznej są podejmowane zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków. Co za tym idzie to właśnie brak podjęcia przez Burmistrza działania w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego stanowiło by z tej perspektywy istotne zagrożenie dla funkcjonowania placówki.
Jako chybione ocenić trzeba wreszcie te twierdzenia skarżącej, w których skupia się ona na podejmowaniu właściwych działań względem uchybień jakich dopuszczali się nauczyciele wobec podopiecznych. Nie było to bowiem podstawą wydania kontestowanego zarządzenia. Podstawą zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego było zachowanie skarżącej wobec pracowników. W tym też kontekście nie miało istotnego znaczenia dla sprawy uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z 16 maja 2024 r., nr [...] W uzasadnieniu postanowienia z 11 lipca 2024 r., nr [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji wskazała, że w sprawie nie doszło do naruszenia praw i dóbr dziecka, a tylko w takim przypadku zawieszenie w pełnieniu obowiązków nauczyciela jest wskazane. Jednocześnie zwrócono uwagę na kompetencje Burmistrza wynikającą z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jednak w żadnym zakresie nie odniesiono się do zasadności skorzystania z tego przepisu.
Zauważyć na koniec należy, że okoliczności faktyczne, na których oparto zaskarżone zarządzenia nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane. W ocenie Sądu w sprawie zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, którego wszechstronna ocena przedstawiona została w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. To że skarżąca nie zgadza się z zaprezentowaną tak oceną nie oznacza, że organ miałby się w tym względzie dopuścić istotnego naruszenia przepisów postępowania. Jedynie na marginesie zauważyć wpada, że przepisy K.p.a., w tym przywołane przez skarżącą art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nie znajdują w tej sprawie zastosowania.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę.