II SA/Po 816/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-04-04
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjapozwolenie na budowęnadzór budowlanypostanowienieskarga administracyjnaWSA Poznań

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla samowolnie wybudowanych budynków, uznając prawidłowość zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na postanowienie utrzymujące w mocy obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla samowolnie wybudowanych budynków. Organy nadzoru budowlanego wszczęły uproszczone postępowanie legalizacyjne, uznając, że od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, a budynki powstały bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd uznał, że procedura ta jest prawidłowa i stanowi pierwszy etap legalizacji, a nakaz rozbiórki jest ostatecznością. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na spółkę "B" sp. z o.o. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dla zespołu budynków wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy ustaliły, że część budynków powstała przed 1995 r., a pozostałe po 1995 r., ale przed 2001 r., bez wymaganych pozwoleń. W związku z upływem ponad 20 lat od zakończenia budowy, organy wszczęły uproszczone postępowanie legalizacyjne, zgodnie z nowelizacją Prawa budowlanego z 2020 r. Sąd uznał, że zastosowanie tej procedury było prawidłowe, a nałożony obowiązek przedłożenia dokumentów (oświadczenia, inwentaryzacji, ekspertyzy technicznej) jest zgodny z art. 49g Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że nakaz rozbiórki jest ostatecznością, a organ ma obowiązek umożliwić inwestorowi legalizację obiektu. Skarżąca domagała się nakazu rozbiórki, kwestionując legalizację obiektów degradujących otoczenie. Sąd oddalił skargę, wskazując, że ocena stanu technicznego budynków nastąpi w dalszym etapie postępowania legalizacyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest dopuszczalne, jeśli od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat i budowa odbyła się bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. wprowadziła uproszczoną procedurę legalizacyjną dla tzw. "starych samowoli budowlanych", której podstawą jest upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy w warunkach samowoli. Organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany umożliwić inwestorowi skorzystanie z tej procedury, a nakaz rozbiórki jest ostatecznością.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Pb. art. 49g

Prawo budowlane

Nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek nałożenia w drodze postanowienia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Pb. art. 49f § ust. 1

Prawo budowlane

Określa przesłanki do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w tym upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Pomocnicze

Pb. art. 28 § ust. 1

Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem przepisów art. 29-31.

Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229 art. 28

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Zgodnie z tym przepisem, roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r.

Wskazywało, że pozwolenia na budowę w budownictwie osób fizycznych wymagało wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli działalności administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dz.U. 2023 poz. 682 art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Dz.U.2020.471

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r.

Nowelizacja ustawy Prawo budowlane, wprowadzająca m.in. uproszczone postępowanie legalizacyjne.

Pb. art. 49g § ust. 2

Prawo budowlane

Wymienia dokumenty legalizacyjne, które należy przedłożyć w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Pb. art. 49h § ust. 1

Prawo budowlane

Określa, co organ nadzoru budowlanego sprawdza w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Pb. art. 49i § ust. 1 pkt 2

Prawo budowlane

Określa, że nieprzedłożenie kompletu dokumentów legalizacyjnych obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis, na podstawie którego sąd oddala skargę, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej dla samowoli budowlanych starszych niż 20 lat jest zgodne z prawem. Nakazanie przedłożenia dokumentów legalizacyjnych jest pierwszym etapem procedury i nie jest równoznaczne z legalizacją. Nakaz rozbiórki jest ostatecznością i może być orzeczony dopiero po niepowodzeniu procedury legalizacyjnej.

Odrzucone argumenty

Żądanie odstąpienia od działań legalizacyjnych i orzeczenia nakazu rozbiórki na etapie poprzedzającym przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. Argumenty dotyczące degradacji otoczenia i uciążliwości działalności produkcyjnej, które powinny być rozpatrzone w dalszych etapach postępowania legalizacyjnego lub w odrębnym postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

nakaz rozbiórki danej samowoli budowlanej jest zawsze ostatecznością organ w pierwszej kolejności winien umożliwić legalizację obiektu wdrażając odpowiednią procedurę możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem jest uprawnieniem inwestora, a właściwy organ zobowiązany jest umożliwić inwestorowi skorzystanie z tego uprawnienia

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

członek

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Procedura uproszczonej legalizacji samowoli budowlanych starszych niż 20 lat, obowiązki organów nadzoru budowlanego na tym etapie, oraz charakter nakazu rozbiórki jako ostateczności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury legalizacyjnej wprowadzonej nowelizacją Prawa budowlanego z 2020 r. i nie obejmuje wszystkich przypadków samowoli budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanych i procedury ich legalizacji, co jest interesujące dla właścicieli nieruchomości i branży budowlanej. Pokazuje, jak działają organy nadzoru budowlanego w takich przypadkach.

Samowola budowlana starsza niż 20 lat? Jest szansa na legalizację, ale droga jest długa.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Po 816/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49g
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2024 r. w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "WINB "), po rozpoznaniu zażalenia W. K., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej: PINB) Nr [...] z dnia 22 czerwca 2023r. (znak: [...]).
Pismem z dnia 18 sierpnia 2022r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w P. zwrócił się do PINB o podjęcie działań mających na celu zbadanie legalności zabudowań na nieruchomości przy ul. [...] w P. w związku z prowadzoną działalnością spółki "A" s.c.
W dniu 5 października 2022r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości, podczas której ustalili, że w obiektach położonych na ww. nieruchomości znajduje się zespół budynków o funkcjach: mieszkalnej, produkcyjnej, magazynowej, warsztatowej oraz biurowej. Podczas kontroli ustalono, że w północno-wschodniej części zabudowań zlokalizowano budynek mieszkalny, działalność "A" s.c. P. M., J. S. prowadzona jest w pomieszczeniach znajdujących się w budynku zlokalizowanym w południowym narożniku nieruchomości, natomiast w pozostałej części budynków prowadzona jest działalność warsztatu samochodowego. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest "B" sp. z o. o.
W trakcie kontroli właściciel nieruchomości nie przedstawił żadnych projektów budowlanych, decyzji pozwolenia na budowę lub decyzji na użytkowanie. Ponadto poinformowano, że firma "B" sp. z o. o. jest właścicielem nieruchomości od 1999 r., a zabudowa w obecnym stanie jest co najmniej od 1996 r.
Pismem z dnia 1 września 2022r. Prezydent Miasta P. (Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P.) poinformował, że w ewidencji Archiwum Zakładowego UMP nie odnaleziono dokumentacji związanej z wydaniem pozwolenia na budowę ani wydaniem decyzji pozwolenia na użytkowanie. Ponadto na podstawie elektronicznej bazy MOPIN, PINB ustalił, że w latach 2000-2022 dla przedmiotowej nieruchomości wydano jedynie decyzję pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w budynku znajdującym się na ww. nieruchomości.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ przesłał do organu nadzoru budowlanego posiadaną lotniczą dokumentację fotograficzną z lat 1989, 1995, 2001 oraz 2003, obejmującą nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako obręb [...] J. , arkusz mapy [...], działka nr [...].
Pismem z dnia 23 maja 2023r. PINB zwrócił się do właściciela nieruchomości o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy - postępowanie legalizacyjne, dotyczące ww. obiektów, które powstały przed 1 stycznia 1995r. ma być prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia z 1974r. Prawo budowlane, czy na podstawie przepisów ustawy z 1994r. o uproszczonej legalizacji.
Pismem z dnia 12 czerwca 2023r. spółka "B" wskazała, żeby postępowanie legalizacyjne było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 1994 r. o uproszczonej legalizacji.
Postanowieniem Nr [...] z dnia 22 czerwca 2023r. PINB nałożył na "B" sp. z o. o. - w związku z wybudowaniem na wymienionej wyżej nieruchomości zespołu budynków bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła W. K..
WINB wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB podnosząc, iż ze zgromadzonych w aktach sprawy materiałów dowodowych w tym zdjęć foto metrycznych wynika, że przedmiotowe budynki powstały: budynek mieszkalny oraz warsztat samochodowy przed 1 stycznia 1995r. natomiast pozostałe budynki o funkcji: produkcyjnej, magazynowej, biurowej oraz socjalnej powstały po 1 stycznia 1995 r., jednak przed 29 marca 2001 r.
Przyjmując, że budynek mieszkalny oraz warsztat samochodowy powstały przed 1995r. to należy wskazać, że wówczas wykonywanie robót budowlanych uregulowane było przepisami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. poz. 229 ze zm.). Zgodnie z art. 28 tej ustawy - roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Dodatkowo obowiązujące wówczas przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego wskazywały, że pozwolenia na budowę w budownictwie osób fizycznych wymagało wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Przepisy te nie zawierały wyjątku umożliwiającego zrealizowanie budynku gospodarczego będącego przedmiotem niniejszego postępowania bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
Również obecnie obowiązujące przepisy, a dotyczące pozostałych budynków wybudowanych na przedmiotowej nieruchomości po 1 stycznia 1995r. a przed kwietniem 2021 r. (art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Łj. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) wskazują, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, w których wyszczególniono jakie roboty budowlane oraz obiekty zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a które choć nie wymagają pozwolenia na budowę, wymagają jednak zgłoszenia. Zarówno obecnie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, jak i obowiązujące w okresie wykonania budowy stanowią, że budynki te (o funkcji: produkcyjnej, magazynowej, biurowej oraz socjalnej ) wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie takie pozwolenia nie zostały jednak wydane, co potwierdza pismo Prezydenta Miasta P. (Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P.) z dnia 1 września 2022r.
Organ zaznaczył, iż na mocy art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. (Dz.U.2020.471), zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020r. wprowadzono nową procedurę - tzw. "uproszczone postępowanie legalizacyjne".
W ocenie organu budowa budynków będąca przedmiotem niniejszego postępowania spełnia przesłanki wskazane w arl. 49f ust. 2 Prawa budowlanego. Jak ustalił PINB, budowy 2 z nich dokonano przed 1 stycznia 1995r.a pozostałych najpóźniej przed kwietniem 2001r., bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Ponadto pismem z dnia 12 czerwca 2023r. sp. z o. o., "B" wskazała, żeby postępowanie legalizacyjne było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z 1994 r. o uproszczonej legalizacji. Wobec tego PINB był uprawniony do zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej wobec wszystkich obiektów.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (art. 49g Prawa budowanego). W niniejszej sprawie PINB zrealizował ten etap postępowania wydając zaskarżone postanowienie, którym nałożył na spółkę "B" (właściciela) obowiązek przedłożenia: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku, ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wskazującej, czy stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie budynku zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Organ zaznaczył, iż treść nałożonych ww. postanowieniem obowiązków odpowiada wymogom wyrażonym w art. 49g Prawa budowlanego.
Odnosząc się do treści wniesionego zażalenia, WINB wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, organy nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności zobowiązane są umożliwić stronie legalizację samowolnie wybudowanego budynku, co przejawia się postanowieniem nakładającym obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Wydanie nakazu rozbiórki danej samowoli budowlanej jest zawsze ostatecznością, (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7.08. 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 128/17).
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła W. K. podnosząc, iż w pismach organu podawane są informacje, które utrudniają ustalenia właściciela.
Ponadto Skarżąca szeroko opisała kwestię zgodności przedmiotowej inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zwróciła uwagę na zły stan techniczny budynków. Skarżąca podkreśliła, iż nie można legalizować obiektów, które poprzez swe istnienie prowadzą do degradacji otoczenia, a prowadzona działalność produkcyjna przeszkadza nie tylko właścicielom sąsiadujących działek ale również pozostałym właścicielom okolicznych domów.
Z powyższych względów Skarżąca wniosła o odstąpienia od podjętych działań legalizacyjnych i orzeczenie nakazu rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej organy słusznie uznały, iż zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego w wersji uwzględniającej zmiany wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), której przepisy w zasadniczej części weszły w życie w dniu 19 września 2020 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian do obowiązującej regulacji, w tym obok zmian dotyczących postępowań legalizacyjnych, nowe uproszczone postępowanie legalizacyjne regulowane przepisami art. 49f-49i P.b., odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu.
Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 P.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia,
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Tym samym podstawą do wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest upływ co najmniej 20 lat od zakończenia budowy w warunkach samowoli.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się więc, że podstawowym dowodem w zakresie ustalenia daty zakończenia budowy jest przede wszystkim oświadczenie inwestora o terminie zakończenia robót budowlanych obiektu podlegającego legalizacji (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 46/22, orzeczenia.nsa.dov.pl - CBOSA). W przypadku gdy inwestor nie dysponuje dokumentami dotyczącymi bezpośrednio prowadzonych robót budowlanych, oświadczenie powinno być poparte innymi dowodami na tę okoliczności, np. z zeznań świadków, umów, aktów notarialnych, map geodezyjnych, fotografii, w tym zdjęć lotniczych, itp.
Wobec powyższego wskazać należy, iż w świetle oświadczeń właściciela nieruchomości, a przede wszystkim pozyskanych przez organ zdjęć (k. [...] do [...] akt administracyjnych) wynika, że przedmiotowe budynki powstały: budynek mieszkalny oraz warsztat samochodowy przed 1 stycznia 1995r. natomiast pozostałe budynki o funkcji: produkcyjnej, magazynowej, biurowej oraz socjalnej powstały po 1 stycznia 1995 r., jednak przed 29 marca 2001 r.
W niniejszej sprawie ani strona Skarżąca czy też właściciel nie kwestionują, iż przedmiotowe obiekty winny zostać zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę, a inwestor takowym się nie legitymował.
Odnośnie konieczności legitymowania się pozwoleniem na budowę dla budynku mieszkalnego oraz warsztatu, które to powstały przed 1995r. wskazać należy za organem, że wykonywanie robót budowlanych uregulowane było przepisami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. poz. 229 ze zm.). Zgodnie z art. 28 tej ustawy - roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Dodatkowo obowiązujące wówczas przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego wskazywały, że pozwolenia na budowę w budownictwie osób fizycznych wymagało wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków. Przepisy te nie zawierały wyjątku umożliwiającego zrealizowanie budynku gospodarczego będącego przedmiotem niniejszego postępowania bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
W odniesieniu do pozostałych budynków (wybudowanych po 1 stycznia 1995r. a przed kwietniem 2021 r.) art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) przesądza, iż również wymagana była decyzja o pozwoleniu na budowę gdyż budynki te nie zostały wymienione w art. 29-31.
Z powyższych względów słusznie organ uznał, iż zarówno obecnie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, jak i obowiązujące w okresie wykonania budowy stanowią, że budynki te (o funkcji: produkcyjnej, magazynowej, biurowej oraz socjalnej ) wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. W przedmiotowej sprawie takie pozwolenia nie zostały jednak wydane, co potwierdza pismo Prezydenta Miasta P. (Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P.) z dnia 1 września 2022 r., a okoliczności tych, co wskazano już wyżej, nie kwestionuje Skarżąca jak również właściciel terenu.
Tym samym spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o które wnioskował właściciel nieruchomości.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49g Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2). Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie (ust. 3).
Z kolei stosownie do art. 49h Prawa budowlanego w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2).
Przywołana wyżej regulacja prawna wprowadza etapowość w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej, polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Pierwszy etap dotyczy ustalenia, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi zaś etap sprowadza się do oceny, czy właściciel samowolnie wybudowanego obiektu ma prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz do weryfikacji stanu technicznego samego budynku. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ wydaje decyzję o legalizacji, która stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Z kolei nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 lub art. 49h ust. 2 Prawa budowlanego obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 49i ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji nieprzedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych.
W tym miejscu, odnosząc się tym samym do wniosku zawartego w skardze o odstąpienie od działań dot. legalizacji samowoli budowlanej i wydanie nakazu rozbiórki, wskazać należy, iż decyzja o nakazie rozbiórki w świetle cytowanych przepisów traktować należy jako ostateczność.
Podkreślić należy, iż możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem jest uprawnieniem inwestora, a właściwy organ zobowiązany jest umożliwić inwestorowi skorzystanie z tego uprawnienia. Powtórzyć należy, iż wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest ostatecznością, a organ w pierwszej kolejności winien umożliwić legalizację obiektu wdrażając odpowiednią procedurę.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym musi zostać spełniona nie tylko przesłanka wykazania w stosownej ekspertyzie technicznej, że stan będący przedmiotem analizy obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz przesłanka sprowadzająca się do tego, że bezpieczne jest użytkowanie obiektu zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem, lecz także musi zostać spełniona przesłanka dotycząca kompletności dokumentów legalizacyjnych.
Jednakże powyższa ocena może zostać dokonana dopiero po przedłożeniu przez inwestora dokumentacji legalizacyjnej. Z tych też względów organ zasadnie na podstawie art. 49g Prawa budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
Stosownie do art. 49g ust. 1 Prawa budowlanego, w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych (zgodnie z art. 49g ust. 2 Pb.) należą: oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W sprawie niniejszej, nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości, że postanowienie PINB, którym organ ten nałożył na spółkę "B" obowiązek przedłożenia: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku, ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane wskazującej, czy stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie budynku zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania odpowiada wymogom wyrażonym w art. 49g Prawa budowlanego.
W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd na tym etapie nie może wypowiadać się co do stanu technicznego przedmiotowych budynków, gdyż powyższe stanowi kolejny etap postępowania legalizacji uproszczonej.
Odnosząc się natomiast do argumentu, iż w pismach organu podawane są informacje, które utrudniają ustalenia właściciela wskazać należy, że w zaskarżonym postanowieniu organ faktycznie raz używa nazwy "B" a raz M.1 jednakże powyższe stanowi wyłącznie omyłkę, która została sprostowana postanowieniem z dnia 7 grudnia 2023 r. Sąd w tym miejscu wskazuje, iż z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że właścicielem działki jest "B" sp. z o. o.
Sąd mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę