II SA/Po 815/10

II SA/Po 815/10 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2011-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Elwira Brychcy
Jakub Zieliński
Maria Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1444/11 - Wyrok NSA z 2012-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 122 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
par. 2 ust. 2, par. 3 ust. 1, par. 9
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 16, art. 139, art. 156 par. 1 pkt. 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę (...) zł (w tym (...) zł tytułem podatku od towarów i usług) oraz kwotę 17,- (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. /-/J.Zieliński /-/ M.Kwiecińska /-/ E.Brychcy
Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...), na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), Starosta P. cofnął J. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i zobowiązał go do natychmiastowego zawrotu prawa jazdy kat. B nr (...) seria i nr druku: (...), wydanego w dniu (...) marca 2000 r. przez ten organ.
Uzasadniając powyższe stanowisko organ wskazał, iż w dniu (...) stycznia 2008 r. została wydana przez organ decyzja o skierowaniu J. K. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy; badania te należało wykonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji i dostarczyć oryginał orzeczenia do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w P. Do dnia wydania przedmiotowej decyzji J. K. nie dostarczył organowi powyższego orzeczenia, co uzasadniało cofnięcie stronie uprawnienia do kierowania pojazdami.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. K., który w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, iż nie spowodował nigdy żadnego wypadku ani kolizji drogowej, nie został też ukarany mandatem za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponadto powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy potwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami kategorii B. W związku z powyższym domagał się przywrócenia prawa jazdy i uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia (...) lutego 2009 r. Do skargi załączył kserokopię orzeczenia lekarskiego nr (...) wyżej wymienionego ośrodka medycyny pracy z dnia (...) marca 2009 r.
Decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r., nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że do dnia (...) lutego 2009 r., tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji Starosty P. odwołujący nie poddał się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Organ odwoławczy powołując się na treść § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15) wskazał na wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, jako placówki przeprowadzające badania lekarskie kierowców, którzy decyzją starosty zostali skierowani na badania w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu ich zdrowia. Organ zauważył także, iż w aktach organu I instancji znajduje się orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia (...) marca 2009 r., wydane przez Centrum Medycyny Pracy, w którym to orzeczeniu lekarz stwierdził u J. K. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy wszystkich kategorii, w tym kategorii B.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K., wskazując, że skutkiem wydanych decyzji jest pozbawienie go środków do życia, bowiem pozbawiono go pracy i chleba. W ocenie skarżącego nie było podstaw do kierowania go na kosztowne badania, a wskutek wydania tych aktów stał się on osobą bezrobotną i głoduje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Po 404/09, uchylił zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd wskazał, iż niewątpliwie w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji strona nie poddała się we właściwej jednostce stosownym badaniom. Okoliczność ta nie jest zresztą przez stronę kwestionowana. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, strona została poddana badaniu lekarskiemu w dniu (...) marca 2009 r., a zatem już po wydaniu decyzji organu I instancji będącej przedmiotem odwołania. Skarżący wprawdzie odwołał się od orzeczenia nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. Centrum Medycyny Pracy do Instytutu Medycyny Pracy, co jednak nie prowadzi do zakwestionowania wniosku, iż przed wydaniem decyzji przez organ II instancji strona poddała się badaniu, którego dotyczyła decyzja z dnia (...) stycznia 2008 r. Powyższa zmiana okoliczności faktycznych sprawy nie została jednakże uwzględniona przez organ administracji, co uzasadniało uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Po zwrocie akt administracyjnych do organu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) sierpnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uchyliła decyzję Starosty P. z dnia (...) lutego 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
J. K. wnioskiem z dnia z dnia (...) sierpnia 2010 r. zwrócił się do Starosty z wnioskiem o skierowanie na ponowne badania lekarskie.
Decyzją z dnia (...) września 2010 r., Starosta P. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym skierował J. K. na badania lekarskie wskazując, że badanie z dnia (...) marca 2009 r. nie określało daty ponownego badania, zaś skarżący sam wniósł o jego ponowne skierowanie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K., wskazując, że wniósł o skierowanie na badanie odnośnie przywrócenia prawa jazdy. Dodatkowo skarżący zakwestionował konstytucyjność prowadzonego postępowania.
Decyzją z dnia (...) października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia (...) września 2010 r. oraz umorzyło postępowania wszczęte wnioskiem J. K. o skierowanie go na ponowne badania lekarskie. W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r. J. K. został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2008 r., zaś skarga na powyższa decyzję Kolegium została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 411/08. Tym samym kwestia skierowania skarżącego na badania lekarskie została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją Starosty z dnia (...) stycznia 2008 r. i nie może być ponownym przedmiotem postępowania administracyjnego.
Decyzja powyższa została zaskarżona przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono, że skierowanie na badania lekarskie nastąpiło bez uzyskania stosownego nakazu sądowego, zaś samo orzeczenie lekarskie nr (...) zostało wydane z naruszeniem zasad sztuki lekarskiej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Pismem z dnia (...) marca 2011 r. skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie nr (...) wystawione przez lek. medycyny A. K. o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi.
W dniu 08 kwietnia 2011 r. ustanowiony postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego – adwokat M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, argumentując, że decyzja organu odwoławczego naruszyła ustanowioną w art. 139 kpa zasadę niemożności orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia rozważenia prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcz, uchylającego decyzję Starosty P. z dnia (...) września 2010 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie oraz umarzającego postępowanie wszczęte wnioskiem J. K. o skierowanie go na ponowne badania lekarskie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym enumeratywnie wymienia przypadki, w których niezbędne jest przeprowadzenie badaniu lekarskiego w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. I tak, zgodnie z art. 122 ust. 4 powyższej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Równocześnie, jak wskazuje treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15,) starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Badania te zgodnie z § 3 ust. 1 w związku z § 14 cytowanego rozporządzenia przeprowadzane są przez uprawnionego lekarza, zaś na podstawie § 9 ust. 1 tegoż rozporządzenia przeprowadzane są w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy.
W niniejszej sprawie na skutek wniosku prokuratury rejonowej w J. skarżący został decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r. skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) marca 2008 r., zaś skarga na powyższą decyzję Kolegium została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 411/08. Tym samym, jak prawidłowo wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kwestia skierowania skarżącego na badania lekarskie została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją Starosty z dnia (...) stycznia 2008 r.
W tym miejscu wskazać należy, iż na mocy art. 16 § 1 kpa uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, jak też stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Do takiej sytuacji w niniejszej sprawie nie doszło. Uwzględnienie wniosku skarżącego o ponowne skierowanie na badani lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem, oznacza w istocie rzeczy wydanie ponownej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Działanie takie nie tylko narusza zawartą w art. 16 kpa zasadę ostateczności decyzji administracyjnych, ale i stanowi działanie pozbawione podstawy prawnej. Skierowanie na badanie lekarskie decyzją starosty może mieć miejsce wyłącznie w przypadku powstania nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia danej osoby (art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ruchu drogowym) lub też na podstawie zawiadomienia starosty przez właściwe organy orzekające o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy osoby kierowanej na badania (art. 122 ust. 1 pkt. 5 powyższej ustawy). Brak jest więc podstaw do przyjęcia aby starosta był uprawniony do skierowania danej osoby na badania lekarskie z uwagi na jej wniosek lub też stwierdzenie, że wydane orzeczenie lekarskie nie wskazywało daty ponownego badania. Działanie takie wykracza, bowiem poza ustawowe upoważnienie starosty do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na ponowne badania lekarskie.
W tym kontekście uznać należy, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, iż zaskarżona decyzja Kolegium nie naruszała normy zawartej w art. 139 kpa, zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Wyrażony w art. 139 kpa zakaz reformationis in peius nie ma charakteru absolutnego i nie dotyczy przypadków, w których decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Okoliczność powyższą zaakcentował również pełnomocnik strony wskazując jednakże, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Stanowisko powyższe nie może zostać jednakże zaakceptowane. Powtórzyć bowiem należy, że wydanie przez starostę decyzji o ponownym skierowaniu skarżącego na badania lekarskie narusza nie tylko normę określoną w art. 16 § 1 kpa, ale i stanowi działanie pozbawione podstawy prawnej. Tym samym przedmiotowa decyzja wyczerpywała przesłanki nieważności określone w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa (wydanie decyzji bez podstawy prawnej) oraz art. 156 § 1 pkt. 3 kpa (wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej innej decyzją ostateczna).
Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo orzekło, iż wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Starosty P. o z dnia (...) stycznia 2008 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, organ I instancji nie miał podstawy do wydania decyzji ponownie kierującej J. K. na przedmiotowe badania.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ J. Zieliński /-/ M. Kwiecińska /-/ E. Brychcy
MarK