II SA/Po 798/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. B. na rzecz jej brata D. P.. Organ odwoławczy argumentował, że warunkiem przyznania świadczenia było posiadanie przez rodzica osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, czego ojciec D. P. nie spełniał do końca 2023 roku. Sąd pierwszej instancji, w składzie z przewodniczącym Robertem Talagą, uznał, że organ nie zastosował się do wcześniejszego wyroku WSA, który nakazywał uwzględnienie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca wydanego po terminie. Co więcej, Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. (sygn. akt SK 33/23), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Sąd uznał, że nawet jeśli wyrok TK nie został jeszcze formalnie opublikowany, organy stosujące prawo powinny uwzględniać jego treść. W związku z tym, organ odwoławczy powinien był ocenić, czy skarżąca jest najbliższą spokrewnioną osobą, która może realnie sprawować opiekę, uwzględniając trudną sytuację rodziców osoby niepełnosprawnej. Sąd uchylił decyzję SKO, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą, mimo że ojciec osoby wymagającej opieki uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności po terminie, a następnie Trybunał Konstytucyjny zakwestionował konstytucyjność przepisów stanowiących podstawę odmowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd uznał, że organ nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego konstytucyjność przepisów oraz wcześniejszego wyroku WSA.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA. Ponadto, Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co powinno być uwzględnione przez organ.
Jaki jest wpływ wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 33/23) na stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w szczególności w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, powinien być uwzględniany przez organy stosujące prawo nawet przed formalnym ogłoszeniem wyroku, co podważa domniemanie konstytucyjności tych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko NSA, że organy powinny przeciwdziałać utrwalaniu niekonstytucyjnego stanu, nie czekając na formalną publikację wyroku TK. Brak publikacji wyroku nie oznacza, że przepis pozbawiony domniemania konstytucyjności może być nadal stosowany bez uwzględnienia jego niekonstytucyjności.
Czy w sytuacji, gdy rodzice osoby niepełnosprawnej są sami osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym, a opiekun (siostra) rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, można odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u jednego z rodziców w przeszłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nieprawidłowa, zwłaszcza w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ powinien ocenić, czy skarżąca jest najbliższą spokrewnioną osobą, która może realnie wykonywać opiekę, uwzględniając trudną sytuację rodziców osoby niepełnosprawnej. Formalny brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u ojca do 31 grudnia 2023 r. nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w tej sprawie, zwłaszcza w kontekście zakwestionowania konstytucyjności przepisów.
Przepisy (26)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
u.r.z.o.n. art. 6b § ust. 3 pkt 7 i 8
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.o.n. art. 23b § ust. 1 pkt 5
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.o.s. art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o opłacie skarbowej
k.r.o. art. 132
Ustawa - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.ś.r. art. 3 § pkt 20
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 21
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA. • Organ nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego konstytucyjność przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych. • Organ błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego, nadmiernie koncentrując się na formalnym braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności u jednego z rodziców.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w tym składzie w pełni podziela stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 2443/24. • Moment publicznego ogłoszenia wyroku zakresowego o charakterze negatoryjnym na sali rozpraw jest równoznaczny z chwilą uchylenia domniemania konstytucyjności kontrolowanego tym orzeczeniem przepisu. • Organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne powinny przeciwdziałać utrwalaniu niekonstytucyjnego stanu, nie zaś biernie oczekiwać na ostateczne usunięcie z obrotu prawnego aktu, którego niekonstytucyjność już stwierdzono. • Osoba, która jako jedyna sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym zrezygnowała z zatrudnienia oraz złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do 31 grudnia 2023 r. (niezależnie od tego, jak wniosek ten został rozstrzygnięty), zachowuje prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne według przepisów ustawy o świadczeniach w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.
Skład orzekający
Robert Talaga
przewodniczący
Arkadiusz Skomra
sędzia
Jacek Rejman
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na bieżące postępowania administracyjne i sądowe, nawet przed ich formalnym opublikowaniem, oraz jak sądy administracyjne interpretują zasadę związania wcześniejszymi orzeczeniami w obliczu zmian prawnych.
“Wyrok TK zmienia zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych – co to oznacza dla opiekunów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.