II SA/Po 798/24

II SA/Po 798/24 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Robert Talaga
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Generalny Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.3 § 2 pkt 4 , art. 58 § 1 pkt 6 i § 3, art. 232,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1292
art. 21, art. 22
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. H. na czynność [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie wydania opinii w sprawie wykreślenia budynku z gminnego rejestru budynków postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu R. H. kwotę 200;- zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 5 września 2024 r. (znak [...]) Burmistrz [...] zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie opinii w sprawie wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków (dalej także jako GEZ) budynku przy ul. [...] w m. T., nr geod. dz. [...], obręb [...] T., gm. T., pow. g. . Burmistrz wskazał, że ponowny wniosek właścicieli nieruchomości w tym zakresie wpłynął w dniu 5 września 2024 r. (wniosek z 5 września 2024 r.), którzy wskazali na bardzo zły stan techniczny budynku oraz na to, że potencjalny remont budynku obejmowałby taki zakres robót, że po remoncie budynek całkowicie utraciłby walory historyczne. Burmistrz mając na uwadze stan budynku wyjaśnił, że przychyla się do uwzględnienia wniosku o wykreślenie budynku w GEZ oraz, że zwraca się do organu konserwatorskiego o pozytywną opinię w tym zakresie. Do pismo załączono kopię karty adresowej zabytku nieruchomego oraz zdjęcia aktualnego stanu budynku.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej WKZ ) pismem z dnia 7 października 2024 r. znak [...], skierował do Burmistrza T. odpowiedź na ww. wniosek. Do wiadomości pismo doręczono również pełnomocnikowi R. H. – współwłaściciela nieruchomości.
Organ konserwatorski wskazał, że pismem z 4 października 2022 r. wypowiedział się na temat wartości artystycznych, historycznych i naukowych przedmiotowego budynku jak i znaczenia jakie pełni w krajobrazie miasta jako element jego historycznej zabudowy. Według WKZ ww. obiekt odpowiada obowiązującej w polskim prawie materialnej definicji zabytku - art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1292, dalej u.o.z.).
WKZ wskazał, że przedmiotowy dom jest budynkiem wzniesionym na planie zbliżonym do wydłużonego trapezu, jednokondygnacyjnym, nakrytym wysokim dachem dwuspadowym z naczółkiem nad południowym szczytem. Narożnik południowo-wschodni pod wysuniętym okapem dachu podcięty łukowo, natomiast narożnik południowo-zachodni ścięty, w nim szeroki otwór drzwiowy prowadzący do części usługowej budynku. Od północy do domu przylega szczytowo sąsiedni budynek. Elewacje pozbawione są detalu architektonicznego, jednak budynek zachował historyczną, szerokofrontową formę typową dla małomiasteczkowej zabudowy z połowy XIX w., charakteryzującą się niską, prostą bryłą, nakrytą wysokim dachem dwuspadowym. Tego typu budownictwo zanika z krajobrazu miast i miasteczek W., dlatego działania w odniesieniu do przedmiotowego obiektu w pierwszym rzędzie winny koncentrować się na ratowaniu i remontowaniu tego materialnego dziedzictwa. Organ zauważył, że budynek stanowi istotny element pierzei ulicy, przylegający bezpośrednio do sąsiedniego, bliźniaczego budynku nr [...] - są to najstarsze domy w tej części ulicy [...] - o czym świadczy ich bryła i wysokość.
W świetle art. 3 ust. 1 i 2 u.o.z. zabytek jest świadectwem minionej epoki, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W świetle art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. c u.o.z., zabytki będące dziełami architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania. WKZ , mając powyższe na uwadze, stwierdził, że wskazane wartości artystyczne (architektoniczne) i historyczne (budynek stanowi, część historycznej zabudowy miejscowości i pierzei) są wystarczającą podstawą do uznania, że zachowanie domu przy ul. [...] w T. leży w interesie społecznym jako świadectwa minionej epoki i w związku z powyższym nie widzi możliwości wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków Gminy T. karty adresowej założonej dla rzeczonego obiektu.
WKZ zwrócił uwagę, że dom znajduje się w niezadowalającym stanie technicznym, wynikającym z zaniedbań, braku remontów oraz naturalnego zużycia materiałów, jednak nie uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych, ze względu, na które został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. W odniesieniu do załączonej do wniosku decyzji PINB w G. z 10 sierpnia 2023 r., nakazującej wykonanie pod okapem osłony - zabezpieczenia, organ konserwatorski poinformował, że ujęcie rzeczonego budynku w gminnej ewidencji zabytków nie wyklucza możliwości jego remontu (m.in. wymiany pokrycia dachowego, więźby dachowej, klamrowania ścian, o których była mowa w załączonej do wniosku z 2022 r. "Opinii stanu technicznego", autorstwa arch. K. K. oraz inż. R. D.) i dostosowania do własnych potrzeb, jednak wymagają one uzgodnień z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, a więc decyzja w tym zakresie podlega uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, od którego przysługuje inwestorowi zażalenie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Pismem z 29 października 2024 r. R. H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "inny akt lub czynność - pismo WKZ z dnia 7 października 2024 r. w zakresie negatywnej opinii w przedmiocie wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych - wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków domu przy ul. [...] w m. T., nr geod. dz. [...] obręb [...] T., gm. T., pow. G.". Wniesiono o:
1. uchylenie własnej opinii znak: [...] z dnia 7 października 2024 r. przez WKZ , tj. uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli;
2. uchylenie ww. opinii (czynności) WKZ przez WSA w Poznaniu, w przypadku nie uwzględnienia skargi przez WKZ w trybie autokontroli,
3. stwierdzenie bezskuteczności pisma (opinii) znak: [...] z dnia 7 października 2024 r.
4. zasądzenie od WKZ na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W skardze wskazano, że wydanie negatywnej opinii przez WKZ w przedmiocie wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych - wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków Gminy T. karty adresowej domu przy ul. [...] w T., działka nr [...], było całkowicie nieuzasadnione.
W ocenie skarżącego budynek - dom przy ul. [...] nr [...], działka nr [...] w T., nie posiada już walorów pozwalających traktować go w dalszym ciągu jako zabytek. PINB w G. przeprowadził czynności kontrolne i wydał decyzję znak: [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r., którą nakazał wykonać od strony ulicy [...] "osłonę, która przechwyci odpadające elementy gzymsu". W ocenie PINB przedmiotowy budynek zagraża życiu i zdrowiu ludzi, jest w nieodpowiednim (bardzo złym) stanie technicznym oraz powoduje swym wyglądem oszpecenie terenu. W szczególności ustalono, "że ściany budynku są: porysowane, popękane, widoczne rysy na nadprożach i ścianach przy połączeniu ze stropem. Więźba dachowa w złym i bardzo złym stanie, elementy są skorodowane, widoczne uszkodzenia przekrojów belek mostów - płatwi, murłat, krokwi i słupów, zgnite elementy drewniane są znacznie osłabione, brak niektórych krokwi, przerwana płatew, uszkodzenia gzymsu murowanego. Stropy piwniczne i sklepienia ceglane w dostatecznym stanie technicznym. Ściany budynku ceglane o konstrukcji murowanej z licznymi uszkodzeniami. Stropy parteru drewniane z licznymi deformacjami. Budynek przylega do chodnika. Istnieje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia na skutek możliwości uszkodzeń gzymsu ceglanego, upadku jego elementów na chodnik oraz zawalenia konstrukcji więźby dachowej.
W ocenie strony skarżącej przedmiotowy budynek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych, dla których wpisano ten obiekt do gminnej ewidencji zabytków. Obiekt jest w stanie ruiny. Nie jest uzasadnione podjęcie prac mających na celu zabezpieczenie jego istniejących elementów struktury budowlanej. Oznacza to, że w obecnym stanie zachowania dom ten nie posiada wartości artystycznych, historycznych i naukowych, które przesądzałyby o konieczności pozostawienia go pod ochroną konserwatorską, wynikającą z ewidencji zabytków.
Wskazano, że wpisanie przedmiotowego domu, jako części składowej nieruchomości, do rejestru zabytków powinno zostać ujawnione w księdze wieczystej danej nieruchomości. Obowiązki w tym zakresie spoczywały i nadal spoczywają na WKZ , który powinien złożyć w Sądzie odpowiedni wniosek. WKZ nie dopełnił wynikających z ustawy obowiązków, a negatywne skutki owego zaniedbania ma ponosić aktualny właściciel, który nabywając nieruchomość nic nie wiedział tym, że staje się również właścicielem zabytkowego domu.
Ponadto, w ocenie skarżącego pismo WKZ znak: [...] z dnia 7 października 2024 r. na załatwiało sprawy, gdyż nie jest orzeczeniem (decyzją bądź postanowieniem). W piśmie tym organ nie wskazał podstawy prawnej swojego działania.
W odpowiedzi na skargę WKZ wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie o oddalenie.
W ocenie organu sprawa uczyniona przedmiotem skargi nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, określonych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), co uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi. Pismo z 7 października 2024 r. ma wyłącznie charakter informacyjny i nie wpływa na sferę uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, w konsekwencji nie mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Organ zauważył, że w skardze dokonuje się wyłącznie polemiki z merytorycznym stanowiskiem wyrażonym w piśmie WKZ znak: [...]) z dnia 7 października 2024 r.
Ponadto wskazano, że w dniu 15 października 2024 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego z 11 października 2024 r. na bezczynność WKZ w załatwieniu wniosku Burmistrza T. z dnia 5 września 2024 r. o wydanie pozytywnej opinii dot. wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytki nieruchomego dotyczącego obiektu – domu przy ul. [...] w m. T., działka nr geod. [...] obręb [...] T., gm. T., pow. g. .
Powyższe ponaglenie zostało przekazane do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r. nr [...] ponaglenia nie uwzględnił uznając, że WKZ nie dopuścił się bezczynności. Minister stwierdził, że pismo WKZ nr [...] z 7 października 2024 r. nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem, ma ono jedynie charakter informacyjny.
W świetle powyższego zdaniem organu wniosek o odrzucenie skargi jest uzasadniony.
Ponadto WKZ podtrzymał swoją dotychczasową argumentację odnoszącą się do braku podstaw do pozytywnego zaopiniowania wykreślenia spornego budynku z GEZ. Zdaniem organu sporny obiekt nadal podpada pod definicję zabytku z art. 3 ust. 1 i 2 u.o.z. WKZ wskazał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023 r. sygn. P 12/18 utracił kompetencje do porozumienia z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) w sprawie wyznaczonych przez niego do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków obiektów - art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., a w konsekwencji również do porozumienia w sprawie wyłączania obiektów z ww. ewidencji. Zatem WKZ w takim stanie rzeczy nie było podstawy do podjęcia czynności związanych z uzgodnieniem wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków karty adresowej rzeczonego obiektu, natomiast wojewódzki organ konserwatorski posiada kompetencje do oceny, czy dany obiekt jest zabytkiem - dlatego w piśmie [...] z 7 października 2024 r. wypowiedział się na temat jego wartości zabytkowych.
Odnosząc się do wspominanej w skardze decyzji PINB organ konserwatorski wskazał, że nigdy taka decyzja nie była przedstawiona do uzgodnienia. Można domniemywać, że zdaniem PINB budynek nadaje się do remontu. Strona nie ma przy tym zamkniętej drogi do wszczęcia postępowania w trybie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.
Organ wskazał, że zarzut niedopełnienia obowiązków ujawnienia w KW informacji o wpisie do rejestru zabytków jest bezzasadny, ponieważ budynek jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków, a nie został wpisany do rejestru zabytków. – art. 9 ust. 4 u.o.z.
Końcowo WKZ podniósł, że zaskarżona opinia nie mogła przybrać formy decyzji lub postanowienia, bowiem nie było ku temu podstaw prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, podlega ona odrzuceniu.
W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt, musi on posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP). Co przy tym istotne, sąd rozpoznając sprawę nie jest związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jest natomiast związany wskazanym przez stronę skarżącą przedmiotem zaskarżenia.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez skarżącego przedmiot zaskarżenia nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. kategorii form działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądowej, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zasadnicze znaczenie w tej kwestii mają dwa akty prawne, a mianowicie ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1292; dalej: u.o.z.) oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 56; dalej: rozporządzenie z 26 maja 2011 r.).
Stosownie do art. 21 ust. 1 u.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. W myśl przepisu art. 22 ust. 4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zgodnie z art. 22 ust. 5, w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Z kolei sposób i formę prowadzenia ewidencji zabytków określa wyżej wspomniane rozporządzenie 26 maja 2011 r. Na gruncie niniejszej sprawy znaczenie ma przepis § 18 tego rozporządzenia. Zgodnie z jego ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. Z kolei zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z przeważającym stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ujęcie zabytku nieruchomego w ewidencji zabytków stanowi czynność materialno-techniczną właściwego organu z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazuje się przy tym, że organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle u.o.z. zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje decyzji administracyjnej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 listopada 2016 r. II OSK 254/15, z 18 października 2023 r. II OSK 1765/17, z 8 maja 2018 r. II OSK 1926/17; postanowienie NSA z 18 maja 2021 r. II OZ 218/21; wyrok WSA w Lublinie z 16 stycznia 2024 r. II SA/Lu 976/23 - wszystkie powoływane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Odpowiednio, taki sam charakter ma czynność podlegająca na wyłączeniu zabytku z gminnej ewidencji zabytków, ponieważ pojęciem "ujęcia" należy objąć zarówno przypadki włączenia karty adresowej zabytku do ewidencji, jak i jej wyłączenia z niej. W jednym i drugim przypadku przesądzana jest bowiem kwestia "ujęcia" danego obiektu w ewidencji.
O włączeniu i wyłączeniu nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków rozstrzyga władczo organ wykonawczy gminy, co wynika z art. 22 ust. 4 u.o.z., zgodnie z którym organ ten prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Ujęcie obiektu w gminnej ewidencji zabytków następuje wprawdzie w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, jednak wojewódzki konserwator zabytków nie posiada uprawnień do samodzielnego decydowania o ujęciu obiektu w tej ewidencji.
Procedura korygowania danych w GEZ została unormowana w § 18 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi: "W przypadku stwierdzenia konieczności zastąpienia niezgodnych ze stanem faktycznym lub prawnym danych zawartych w karcie adresowej zabytku włączonej do gminnej ewidencji zabytków odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym, ujawnienia nowych danych lub usunięcia błędnych danych wójt (burmistrz, prezydent miasta) sporządza nową kartę adresową zabytku zawierającą dane zgodne ze stanem faktycznym i prawnym". Zgodnie z § 18a rozporządzenia na organie prowadzącym GEZ ciąży obowiązek zawiadomienia właściciela jak i posiadacza nieruchomości o samym zamiarze, jak i o dokonaniu włączenia karty adresowej tej nieruchomości w GEZ, zamiarze jej usunięcia jak i o jej usunięciu oraz o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku.
To organ, do którego wpłynął wniosek o wykreślenie budynku z gminnej ewidencji zabytków i który wniosek ten rozstrzyga, obowiązany jest dokonać rzetelnej oceny stanu obiektu włączonego do GEZ, a tym także zajętego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków stanowiska w tym zakresie stanowiska, w sposób który umożliwi późniejszą kontrolę wydanego aktu (czynności). Jeżeli organ nie zgadza się z wnioskami tego stanowiska, powinien odnieść się do poczynionych ustaleń i wyjaśnić dlaczego nie są one dla niego do przyjęcia lub też dopuścić dowód z opinii biegłego w celu wyjaśnienia posiadanych wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt II OSK 3264/20 Lex nr 3610727).
Z powyższego wynika, że w kwestii wykreślenia spornego obiektu z GEZ należy zwrócić się do organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta), który posiada kompetencje w zakresie włączenia i wyłączenia nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący z drogi tej skorzystał, przy czym zrobił to po raz drugi, bowiem pierwszy jego wniosek o wyłączenie budynku z GEZ T. z dnia 22 lipca 2022 r. został rozpatrzony odmownie, a spóźniona skarga została odrzucona przez tut. Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 26 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po [...]. Tak więc zaskarżonemu do tut. Sądu pismu WKZ z 7 października 2024 r., stanowiącemu odpowiedź na wniosek Burmistrza T. o zaopiniowanie wykreślenia budynku przy ul. [...] w T. z GEZ, w którym organ ten wyraził negatywne stanowisko odnośnie wykreślenia budynku z GEZ, przypisać można jedynie charakter informacyjny. Kontroli sądowoadministracyjnej stanowiska organów konserwatorskich jest możliwa, ale wyłącznie w sprawach, w których prowadzone jest przez te organy postępowanie administracyjne, czy to na podstawie przepisów ustawy o zabytkach, czy w trybie uzgadniania na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. projektów decyzji wydawanych np. na podstawie ustawy Prawo budowlane, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W związku z powyższym zaskarżonej czynności (pisma) WKZ z dnia 7 października 2024 r. nie sposób zakwalifikować jako formy władczego działania organu, która po myśli przywołanych na wstępie przepisów p.p.s.a. mogłaby zostać poddana kontroli sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wniesiona skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, o czym postanowiono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
Z uwagi na treść podjętego rozstrzygnięcia Sąd nie może odnosić się do zarzutów skargi dotyczących kwestii materialnoprawnych.
O zwrocie uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, wyznaczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.