II SA/PO 771/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-01-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
zagospodarowanie przestrzennestudium uwarunkowańlasytereny zielonefunkcja produkcyjno-usługowainteres prawnyochrona gruntów leśnychplanowanie przestrzenneuchwała rady gminy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta Poznania dotyczącą zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, uznając, że zmiana przeznaczenia terenów leśnych na produkcyjno-usługowe nie narusza bezpośrednio interesu prawnego skarżących, a jedynie wyznacza kierunki polityki przestrzennej gminy.

Skarżący D. B. i M. B. zaskarżyli uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, kwestionując przeznaczenie działek z terenów leśnych pod funkcję produkcyjno-usługową. Zarzucili naruszenie przepisów o ochronie lasów i gruntów rolnych. Sąd uznał, że studium jedynie wyznacza kierunki polityki przestrzennej i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego skarżących, ponieważ zmiana przeznaczenia terenów następuje dopiero w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji, skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę D. B. i M. B. na uchwałę Rady Miasta Poznania dotyczącą zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta. Skarżący kwestionowali zmianę przeznaczenia działek z terenów leśnych na produkcyjno-usługowe, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Argumentowali, że zmiana ta narusza ich interes prawny, prowadząc do spadku wartości nieruchomości i potencjalnych uciążliwości. Sąd, analizując charakter prawny studium, podkreślił, że jest ono aktem wyznaczającym jedynie kierunki polityki przestrzennej gminy i nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej jednostek. Zmiana przeznaczenia terenów następuje dopiero w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który wymaga odrębnej procedury, w tym uzyskania zgód na odlesienie. Sąd uznał, że skarżący nie wykazali bezpośredniego naruszenia swojego interesu prawnego, a Rada Miasta działała w ramach swoich kompetencji, wyważając interes publiczny (rozwój gospodarczy) i prywatny. W związku z tym, skargę oddalono na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana studium jedynie wyznacza kierunki polityki przestrzennej gminy i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego skarżących, ponieważ zmiana przeznaczenia terenów następuje dopiero w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Uzasadnienie

Studium jest aktem ogólnym, który nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej jednostek. Zmiana przeznaczenia terenów następuje w planie miejscowym, co wymaga odrębnej procedury. Skarżący nie wykazali bezpośredniego naruszenia swojego interesu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja skargowa opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie.

u.o.g.r.l. art. 7 § 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l., dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.

Pomocnicze

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 11

u.o.g.r.l. art. 9 § 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 9 § 3

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Lasy ochronne mogą być w pewnych okolicznościach przeznaczane na cele nieleśne.

u.o.g.r.l. art. 7 § 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Ustawa o lasach art. 77

Ustawa o lasach art. 16

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 28

Argumenty

Skuteczne argumenty

Studium jedynie wyznacza kierunki polityki przestrzennej i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego jednostki. Zmiana przeznaczenia terenów leśnych na produkcyjno-usługowe następuje dopiero w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co wymaga odrębnej procedury. Rada Miasta działała w ramach swoich kompetencji, wyważając interes publiczny i prywatny.

Odrzucone argumenty

Zmiana studium narusza interes prawny skarżących poprzez przeznaczenie terenów leśnych pod funkcję produkcyjno-usługową. Uchwała narusza przepisy ustawy o lasach i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Godne uwagi sformułowania

Studium jest aktem ogólnym, który jedynie wyznacza zarys polityki przestrzennej gminy, w tym określa preferowane przez gminę kierunki zagospodarowania poszczególnych terenów. Kierunki powyższe, określone w studium, nie przesądzają jednak o przeznaczeniu terenu, gdyż ten jest uszczegóławiany w planie miejscowym, poprzez określenie konkretnego przeznaczenia danego terenu. Naruszeniem interesu prawnego może być również takie przeznaczenie nieruchomości sąsiadujących z działką stanowiącą własność osób wnoszących skargę, w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., które udaremni bądź utrudni zabudowę ich nieruchomości lub też spowoduje uciążliwości i ograniczenia w swobodnym użytkowaniu nieruchomości i rozporządzaniu prawem własności.

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący

Paweł Daniel

sprawozdawca

Marek Sachajko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego samo w sobie nie narusza bezpośrednio interesu prawnego jednostki, a jedynie wyznacza kierunki polityki przestrzennej, które są uszczegóławiane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki relacji między studium a planem miejscowym oraz legitymacji skargowej w sprawach dotyczących aktów planistycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu planowania przestrzennego i ochrony terenów zielonych, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i lokalnych społeczności. Interpretacja roli studium w kontekście interesu prawnego jest kluczowa dla prawników zajmujących się tą dziedziną.

Studium planistyczne nie narusza Twojego interesu prawnego – sąd wyjaśnia, kiedy można skarżyć zmiany w zagospodarowaniu przestrzennym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 771/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 28
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. B. i M. B. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 11 lipca 2023 r. nr LXXXVIII/1670/VIII/2023 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania oddala skargę.
Uzasadnienie
Skargą z dnia 04 października 2024 r. D. B. oraz M. B. (dalej również jako: "skarżący") zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uchwałę nr LXXXVIII/1670/VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 11 lipca 2023 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania (dalej również jako: "uchwała" albo "studium"), zaskarżając ją w części tj. w zakresie zmiany studium przeznaczenia działek w rejonie Krośniewickiej - dz. nr [...], ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec z terenów lasów i zalesień pod funkcję produkcyjno-usługową oraz wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w powyższym zakresie.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie: art. 77 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 530 ze zm.), w zw. z art. 11 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 lipca 1982 r. (dzień wejścia w życie ustawy) poprzez zmianę studium przeznaczenia działek w rejonie ul. Krośniewickiej - dz. nr [...], ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec z terenów z terenów lasów i zalesień pod funkcję produkcyjno-usługową pomimo tego, że obszar lasu oznaczony symbolem 1ZL jest lasem ochronnym w rozumieniu przepisów ustawy o lasach, a w konsekwencji naruszenie art. 16 ustawy o lasach; art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 82) poprzez zmianę studium przeznaczenia działek w rejonie ul. Krośniewickiej - dz. nr [...], ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec z terenów z terenów lasów i zalesień pod funkcję produkcyjno-usługową umożliwiającą de facto zabudowę powyższych działek w sposób sprzeczny z tymże artykułem.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że skarżący są właścicielami nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w Poznaniu, która znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działek w rejonie ul. Krośniewickiej - dz. nr [...], ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec. Obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje dla powyższych terenów przeznaczenie pod tereny zielone, a obszary te mają charakter gruntów leśnych tj. są lasami w rozumieniu przepisów ustawy o lasach. Zmiana w charakteru przedmiotowych terenów zielonych na produkcyjno - usługowe niewątpliwie spowoduje spadek wartości nieruchomości skarżących, ponieważ zmiana została wprowadzona na wniosek fabryki samochodów [...], które na tym terenie chce postawić zakład produkujący samochody. Takie potencjalne, bezpośrednie sąsiedztwo zamiast sąsiedztwa terenów zielonych spowoduje również inne uciążliwości, takie jak zwiększony ruch samochodowy, normy hałasu, zanieczyszczeń.
Zdaniem skarżących, przy modelu zależności pomiędzy studium i planem miejscowym, przyjętym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie sposób uciec od stwierdzenia, że studium może bezpośrednio i konkretnie naruszać interes prawny lub uprawnienia właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy.
Następnie skarżący podnieśli, że uchwalona i zaskarżona przez nich część studium narusza art. 77 ustawy o lasach w zw. z art. 11 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 01 lipca 1982 r. Przedmiotowe działki stanowią bowiem grunty leśne znajdują się granicach administracyjnych miasta i zostały zaliczone do lasów ochronnych. Tymczasem nigdy nie podjęto decyzji w trybie przewidzianym właściwymi przepisami i nie pozbawione terenów zielonych w rejonie ul. Krośniewickiej - nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] fk. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec charakteru lasów ochronnych. Oznacza to, że poprzez zmianę studium w rejonie ul. Krośniewickiej - dz. nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec w sposób niezgodny z prawem pozbawiono tych terenów charakteru lasu ochronnego. Nadto Rada Miasta Poznania dokonując zmiany studium weszła w kompetencje innego organu administracji, w tym wypadku starosty.
W odpowiedzi na skargę Miasta Poznań wniosło o jej oddalenie, wyjaśniając, że wymienione w skardze działki stanowią w większości własność miasta Poznania, z wyłączeniem działki nr [...], ark [...], obr. Główieniec, oraz działki nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, które są własnością spółki [...] Sp. z o.o. i są objęte obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego: "Zieliniec" w Poznaniu - przyjęty uchwałą nr LXXI 11/1013A//2010 Rady Miasta Poznania z dnia 8 czerwca 2010 r.; "Strefa przemysłowa przy ul. Warszawskiej" w Poznaniu - przyjęty uchwałą nr LXXI/1110A/I/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 8 lipca 2014 r. Zgodnie z powyższymi planami wskazane w skardze działki przeznaczone są w większości pod tereny lasów (oznaczone symbolami 1ZL i 2ZL). Działka nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, oraz częściowo działka nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, przeznaczone są pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów (oznaczone symbolem 2P). Działki nr: [...], ark. [...], obr. Główieniec, [...], ark. [...], obr. Główieniec, oraz część działki [...], ark. [...], obr. Główieniec, przeznaczone są pod teren drogi publicznej (oznaczonej symbolem KD-D). Działka nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, oraz część działki nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, przeznaczone są pod teren drogi publicznej (oznaczonej symbolem KD-D). Pozostała część działki nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, przeznaczona jest pod teren drogi publicznej (oznaczonej symbolem 3KD-L). Działka Skarżących znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (oznaczonym symbolem 12 MN).
Plan "Zieliniec" w Poznaniu został uchwalony w czasie obowiązywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 2008 r. (uchwała nr XXXI/299/V/2008 Rady Miasta Poznania z dnia 18 stycznia 2008 r.), zwanego dalej: "Studium 2008"; plan "Strefa przemysłowa przy ul. Warszawskiej" w Poznaniu - uchwalony w czasie obowiązywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 2014 r. (uchwała nr LXXI 1/1137A/I/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 23 września 2014 r.), zwanego dalej: "Studium 2014".
Zgodnie ze Studium 2008 r. wskazane w skardze działki znajdowały się w podstrefie C3, na terenach oznaczonych symbolami ZOL i P1sw, oraz w podstrefie C5 na terenie oznaczonym symbolem ZKO. Tereny oznaczone w Studium 2008 symbolem ZOL w podstrefie C3 opisane były jako tereny wyłączone z zabudowy - tereny otwarte położone poza klinowo-pierścieniowym systemem zieleni - tereny leśne i do zalesień. Tereny oznaczone w Studium 2008 symbolem P1sw w podstrefie C3 opisane były jako tereny przeznaczone pod zabudowę - tereny zabudowy średniowysokiej zakładów przemysłowych wysokich technologii. Tereny oznaczone w Studium 2008 symbolem ZKO w podstrefie C5 opisane były jako tereny wyłączone z zabudowy - tereny otwarte: lasy, doliny rzek i strumieni, jeziora, tereny rolnicze - współtworzące klinowo-pierścieniowy system zieleni.
Zgodnie ze Studium 2014 wskazane w skardze działki znajdowały się na terenach oznaczonych symbolami ZO i U/P.Tereny oznaczone w Studium 2014 symbolem ZO obejmowały tereny zieleni nieurządzonej, tereny leśne i do zalesień, użytki rolne tereny zadrzewione, dna dolin rzek, strumieni, jezior, stawów, wody powierzchniowe w granicach klinowo-pierścieniowego systemu zieleni i położone poza tym systemem. Tereny oznaczone w Studium 2014 symbolem U/P obejmowały tereny zabudowy usługowej, produkcyjnej, składów i magazynów.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ wskazał na konieczność wnikliwego przeanalizowanie, czy w niniejszej sprawie skarżący w wystarczający sposób wykazali, iż ich interes prawny doznał naruszenia w sposób bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. W ocenie organu zmiana kierunku przeznaczenia w Studium sama w sobie nie narusza interesu prawnego skarżących, gdyż nie powoduje zmiany przeznaczenia nieruchomości sąsiednich, co może mieć miejsce w przypadku uchwalenia planu miejscowego. Tym bardziej nie przesądza o spadku wartości nieruchomości, czy też ograniczeniu korzystania z nieruchomości skarżących.
Następnie organ wskazał, że skarżący zdają się sugerować, iż zmiana kierunku zagospodarowania przestrzennego dokonana w studium względem wcześniej obowiązujących kierunków zagospodarowania przestrzennego, dokonana przy tym - zdaniem Skarżących - z naruszeniem prawa (ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych i ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach), doprowadzi do automatycznej zmiany przeznaczenia wymienionych w skardze działek, poprzez zastąpienie obecnie obowiązujących na tym obszarze Planów, innymi planami miejscowymi, w oparciu o które przedmiotowe tereny zostaną zabudowane instalacjami przemysłowymi. Nie można się z taką sugestią zgodzić.
W ocenie organu kierunki zagospodarowania określone w studium nie oznaczają przeznaczenia terenu. Kierunki są uszczegóławiane w planie miejscowym, poprzez określenie konkretnego przeznaczenia danego terenu. To dopiero w planie miejscowym następuje dokładne "rozrysowanie" poszczególnych funkcji i określenie przeznaczenia terenu, zgodnie z którym może nastąpić jego zagospodarowanie. Na wskazanych w skardze działkach obowiązują już plany miejscowe, które określają przeznaczenie większości omawianych terenów pod lasy. Ewentualna działalność inwestycyjna na omawianych terenach nie może mieć miejsca bez zmiany tych planów miejscowych, co oczywiście będzie się odbywało w ramach określonej ustawowo procedury, związanej z koniecznością uzyskania stosownych opinii uzgodnień i zgód (w tym zgody na odlesienie), oraz przy udziale społeczności lokalnej (w tym także skarżących). Warto przy tym dodać, iż zapisy potencjalnych nowych planów miejscowych dla tego obszaru mogą zostać w toku procedury planistycznej tak ukształtowane (poprzez np. wyznaczenie linii zabudowy, powierzchni zabudowy, powierzchni biologicznie czynnej, "buforów" zieleni), iż nie będzie się to wiązało z całkowitym zabudowaniem przedmiotowych działek i negatywnym oddziaływaniem na możliwość korzystania z nieruchomości sąsiednich.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 82), zwanej dalej: "u.o.g.r.l.", przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l., dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zaskarżona uchwała nie przeznacza wymienionych w skardze działek na cele inne niż leśne, gdyż nastąpić to może dopiero w ramach sporządzenia planu miejscowego - a więc w momencie uchwalania studium nie były wymagane zgody właściwych organów. W trakcie uchwalenia zaskarżonego studium nie doszło do naruszenia przepisów wymienionych w zarzutach skargi, gdyż nie mają one zastosowania w ramach procedury sporządzania studium, lecz w ramach sporządzania planu miejscowego. Jak wskazano wielokrotnie w niniejszym piśmie, studium jest wyrazem polityki przestrzennej gminy, a tym samym nie jest aktem bezpośrednio określającym przeznaczenie terenów. W tym kontekście kwestia tego, czy wymienione w skardze działki stanowią las ochronny nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż uchwalenie studium nie oznacza przeznaczenia terenu leśnego pod inną formę zagospodarowania (co nastąpić może dopiero na etapie ewentualnego opracowywania nowego planu miejscowego dla tych terenów i to z zachowaniem procedury "odlesienia", określonej w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l.). Warto również dodać, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 u.o.g.r.l. także lasy ochronne mogą być w pewnych okolicznościach przeznaczane na cele nieleśne. Z tego też względu stawiane w skardze zarzuty naruszenia procedury sporządzenia Studium poprzez przeznaczenie lasów ochronnych pod funkcję produkcyjno-usługową bez uzyskania stosownych zgód są niezasadne.
Ubocznie organ podniósł, iż z wymienionych w skardze działek jedynie działka nr [...], ark. [...], obr. Główieniec, jest lasem ochronnym.
Pismem procesowym z dnia 31 grudnia 2024 r. skarżący wskazali, że posiadają oni interes prawny do wniesienia skargi, a sporne tereny są objęte Planem Urządzenia Lasów Komunalnych Miasta.
W dniu 30 stycznia 2025 r. podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej pełnomocnicy stron podtrzymali swoje stanowiska. Równocześnie pełnomocnik organu wyjaśnił, że obecnie nie są prowadzone prace planistyczne dotyczące zmiany obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostaje uchwała nr LXXXVIII/1670/VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 11 lipca 2023 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania, w zakresie w jakim uchwała powyższa dokonała zmiany przeznaczenia działek w rejonie K. - dz. nr [...], ark. [...], obręb Główieniec, nr [...], [...], [...], [...], cz. [...] ark. obręb Główieniec, nr [...], [...], ark [...], obręb Główieniec z terenów lasów i zalesień pod funkcję produkcyjno-usługową.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465, dalej jako: "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja skargowa opiera się zatem na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwały podjętej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Naruszenie interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z norm prawa materialnego a zaskarżoną uchwałą (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2859/14). Dodać także należy, iż art. 101 ust. 1 u.s.g. był badany przez Trybunał Konstytucyjny pod względem zgodności z określonymi normami Konstytucji RP. W wyroku z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt SK 76/06 (publ. OTK-A 2008/7/121) Trybunał orzekł, iż art. 101 ust. 1 u.s.g. jest zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Jednocześnie w uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał przypomniał, że charakter prawny skargi, wynikającej z art. 101 u.s.g., był już przedmiotem jego oceny. W wyroku z dnia 4 listopada 2003 r. sygn. SK 30/02 (OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 84) Trybunał stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy). W pojęciu interesu prawnego mogą się mieścić zarówno uprawnienia, jak i obowiązki, które muszą wynikać z normy prawa materialnego w sposób bezpośredni, indywidualny, konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i potencjalny. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego materialnego).
Podkreślenia wymaga, że oceniając, czy interes prawny lub uprawnienie skarżących zostały naruszone uchwałą w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego należy mieć na uwadze, iż ustalenia studium nie są adresowane na zewnątrz i co do zasady nie kształtują bezpośrednio sytuacji podmiotów spoza systemu administracji publicznej. Z tego względu wykazanie, że uchwała w przedmiocie studium narusza interes prawny lub uprawnienie właścicieli gruntu jest utrudnione.
Studium nie wywołuje skutków właściwych dla miejscowego planu i nie kształtuje sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Konsekwentnie, choć nie można wykluczyć naruszenia interesu prawnego ustaleniami studium, trzeba dostrzegać różnicę pomiędzy studium i planem miejscowym w zakresie bezpośredniości i realności skutku, jaki wywołują oba te akty, co będzie miało wpływ na ocenę istnienia naruszenia interesu prawnego (porównaj: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2813/14 i z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 1967/13, Baza NSA).
U podstaw legitymacji skargowej leży aktualny interes prawny. Podstawą zaskarżenia jest bowiem niezgodność uchwały (zarządzenia) z prawem i równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje zatem posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Przy ocenie naruszenia interesu prawnego jednostki i tego, czy doszło do przekroczenia władztwa planistycznego należy wyważyć interes społeczny i indywidualny. Naruszeniem interesu prawnego może być również takie przeznaczenie nieruchomości sąsiadujących z działką stanowiącą własność osób wnoszących skargę, w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., które udaremni bądź utrudni zabudowę ich nieruchomości lub też spowoduje uciążliwości i ograniczenia w swobodnym użytkowaniu nieruchomości i rozporządzaniu prawem własności.
Mając na względzie przedmiot zaskarżenia oraz podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty w pierwszej kolejności rozważenia wymagało zatem, czy skarżący legitymują się interesem prawnym uzasadniającym wniesienie skargi.
Niewątpliwie skarżący nie są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi terenów objętych zaskarżoną uchwała – ich nieruchomość oddalona jest o kilkadziesiąt metrów od terenów objętych zmianą studium. W ocenie Sądu okoliczność powyższa nie powodowała jednak niemożności rozpoznania ich skargi. Dokonując oceny posiadania przez daną osobę interesu prawnego należy odnieść się każdorazowo do okoliczności faktycznych sprawy, w tym do zakresu wprowadzonych zmian planistycznych. W przedmiotowej sprawie dokonana zmiana studium, która w miejsce dotychczasowego przeznaczenia terenów z terenów zielonych na produkcyjno – usługowe powoduje, że w przypadku zmiany obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i ich dostosowania do funkcji wynikającej ze studium, możliwe staje się pogorszenie sytuacji prawnej skarżących. W szczególności ograniczeniom może podlegać sposób zagospodarowania ich działki, chociażby poprzez konieczność znoszenia funkcji produkcyjnej (i to znacznym rozmiarów – przy. Sądu) terenów znajdujących się w bliskiej odległości od nieruchomości.
Rolą instytucji, o jakiej mowa w art. 101 u.s.g. jest ochrona jednostek przed nadmierną ingerencją w sferę praw ich wolności i uprawnień ze strony organów gminy. Konieczne jest zatem zapewnienie efektywnej ochrony sądowej, co oznacza możliwość dopuszczenia skarg osób, których interes prawny – w przypadku realizacji zapisów Studium – mógłby zostać naruszony. Dlatego też, wbrew zarzutom podniesionym w odpowiedzi na skargę – należało dopuścić możliwość merytorycznej oceny wniesionej skargi, co stanowiło konsekwencji zakresu wprowadzonych w Studium zmian.
Przechodząc do powyższej oceny zauważyć należy, że istotnie – jak zasadnie wywiódł organ w odpowiedzi na skargę – zmiana kierunku zagospodarowania przestrzennego dokonana w Studium nie prowadzi do automatycznej zmiany przeznaczenia poszczególnych działek poprzez zastąpienie obecnie obowiązujących na tym obszarze planów, innymi planami miejscowymi, w oparciu o które przedmiotowe tereny zostaną zabudowane instalacjami przemysłowymi.
W tym miejscu należy zauważyć, że studium jest aktem ogólnym, który jedynie wyznacza zarys polityki przestrzennej gminy, w tym określa preferowane przez gminę kierunki zagospodarowania poszczególnych terenów. Kierunki powyższe, określone w studium, nie przesądzają jednak o przeznaczeniu terenu, gdyż ten jest uszczegóławiany w planie miejscowym, poprzez określenie konkretnego przeznaczenia danego terenu. A więc to dopiero w planie miejscowym następuje dokładne "rozrysowanie" poszczególnych funkcji i określenie przeznaczenia terenu, zgodnie z którym może nastąpić jego zagospodarowanie.
Oznaczało to w przedmiotowej sprawie, że ewentualna działalność inwestycyjna na omawianych terenach będzie mogła nastąpić dopiero w przypadku zmiany planów miejscowych, co będzie się odbywało w ramach określonej ustawowo procedury, związanej z koniecznością uzyskania stosownych opinii uzgodnień i zgód (w tym zgody na odlesienie), oraz przy udziale społeczności lokalnej (w tym także skarżących). Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l., dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznacza to, że zaskarżona uchwała – wbrew zarzutom skargi – nie przeznaczyła w sposób władczy wymienionych w skardze działek na cele inne niż leśne, gdyż nastąpić to może dopiero w ramach sporządzenia planu miejscowego.
Równocześnie dokonując oceny zaskarżonej uchwały Sąd przyjął, że w trakcie uchwalenia zaskarżonego studium nie doszło do naruszenia procedury sporządzania studium, co oznaczało, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na naruszenie przepisów określających sposób zmian aktów planistycznych.
Idąc dalej Sąd wskazuje, że wprowadzona zmiana została również prawidłowo uzasadniona, gdyż jak wyjaśniono w odpowiedzi na skargę [...] Sp. z o.o. pozostaje jednym z największych pracodawców w regionie, a możliwość rozwoju powyższego zakładu jest związana z interesem publicznym, gdyż jest istotna dla lokalnej społeczności oraz rozwojem gospodarczym Miasta. Sąd podkreśla, że nie jest uprawniony do badania racjonalności, czy też zasadności sposobów prowadzeni polityki przestrzennej gminy, gdyż wykraczałoby to poza zakres jego uprawnień. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie ocenie podlegało jedynie, czy wprowadzona zmiana nie stanowi przekroczenia władztwa planistycznego gminy. Przedstawiona argumentacja, wskazująca na przyjęcie, że interes publiczny, jakim jest rozwój zakładów produkcyjnych, uzasadniał wprowadzenia zmian przesądza w ocenie Sądu, że w toku prowadzonej procedury wyważono zarówno interes publiczny, jak i prywatny, co odpowiada określonemu art. 31 ust. 3 Konstytucji wymogowi proporcjonalności. Konsekwentnie wprowadzona zmiana mieściła się w ramach uprawnień przyznanych Gminie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI