II SA/Po 769/24

II SA/Po 769/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Sygn. powiązane
II OZ 218/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone decyzje I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. K. z 22 grudnia 2023 r., nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( [...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium" lub "SKO") po rozpoznaniu odwołania Krajowego Zasobu Nieruchomości z siedzibą w W. (dalej: "Skarżący" lub “KZN"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 22 grudnia 2023 r. nr [...] Prezydenta Miasta K. (dalej: "organ I instancji") w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 22 grudnia 2023 r. Prezydent Miasta K. zobowiązał Skarżącego do uiszczenia opłaty planistycznej w kwocie [...]zł należnej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] i [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] oraz działki nr [...] i [...] położonej w obrębie ewidencyjnym – [...] w miejscowości K. w związku z uchwaleniem w dniu 27 października 2016 r przez Radę Miejską K. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: m.p.z.p.) dla zespołu zabudowy mieszkaniowej na osiedlu [...] oraz zbyciem przedmiotowych działek w dniu 16 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż z wykonanego przez rzeczoznawcę operatu szacunkowego jednoznacznie wynika, że wartość nieruchomości wzrosła na skutek uchwalenia m.p.z.p. Ponadto organ I instancji podkreślił, że wartość nieruchomości przed uchwaleniem planu i po jego uchwaleniu została określona przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż w jego ocenie na skutek wniesienia aportem przedmiotowych działek do ww. spółki nastąpiło realne i wymierne powiększenie majątku Skarżącej w stosunku do jego stanu sprzed jej zawarcia co przejawia się m.in. w możliwości działalności innej niż budowa mieszkań na wynajem tj. budowla lokali handlowych, usługowych, dokonywanie zabezpieczeń hipotecznych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarżący podnosząc, iż organ wydając przedmiotową decyzję pominął fakt, że przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy sporządzonej w dniu 16 kwietnia 2021 r. w formie aktu notarialnego w związku z pokryciem objętych przez KZN udziałów (aport) w spółce Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN- [...]" sp. z o.o. i stanowiło wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy zawiązującej tą spółkę - akt notarialny z dnia 16 kwietnia 2021 r. obejmujący umowę spółki z o.o. na podstawie której została utworzona Spółka - Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN – [...]" sp. z o.o. z siedzibą w P. i w konsekwencji, która to czynność prawna nie miała ani charakteru ekwiwalentnego ani odpłatnego i czynność ta nie materializuje przysporzenia majątkowego powstałego w związku z uchwaleniem planu. Ponadto pełnomocnik odwołującego podniósł, iż w świetle art. 27 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa obrót udziałami spółek będących T. U. S., czy S. I. M. w praktyce rynkowej nie istnieje.
SKO w K. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta wskazało, że materialnoprawną podstawę podjętej w postępowaniu administracyjnym decyzji stanowiły przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p."), które regulują opłatę pobieraną przez gminę w przypadku zbycia nieruchomości przez właściciela lub użytkownika wieczystego, której wartość wzrosła w wyniku uchwalenia lub zmiany m.p.z.p.(tzw. renta planistyczna). Jednocześnie ww. opłata nie może przekroczyć 30% wzrostu wartości nieruchomości. Ponadto Kolegium podkreśliło, że na gruncie przepisów u.p.z.p. wzrost wartości nieruchomości ustalany jest na dzień jej sprzedaży jako różnica między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie m.p.z.p., a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. SKO podkreśliło, że roszczenie gminy wygasa po upływie 5 lat od wejścia w życie m.p.z.p. lub jego zmiany.
Kolegium wskazało również, że podstawą ustalenia opłaty był operat szacunkowy sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, który w ocenie SKO jest wyczerpujący, logiczny i zgodny z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze. zm.).
SKO wyjaśniło, że po uchwaleniu m.p.z.p. doszło do zmiany przeznaczenia gruntów. Według ustaleń m.p.z.p. z 1991 r. działki [...], [...], [...] oraz [...] położone w K. w obrębie ewidencyjnym [...] - [...] stanowiły tereny upraw polowych i ogrodniczych. Faktyczny sposób wykorzystywania powyższych nieruchomości przed wejściem w życie planu z 2016 r. to użytki rolne. Natomiast według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla osiedla [...] zatwierdzonego uchwałą nr XXIX/353/2016 Rady Miejskiej K. z 27 października 2016 r. działki nr [...], [...], [...] i [...] stanowiły tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - [...]. Zdaniem Kolegium niesporna jest także okoliczność, iż stawka procentowa opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego ustaleniami m.p.z.p. została ustalona ww. uchwale w wysokości 20%. Nie budzi także zastrzeżeń fakt, iż działki nr [...] i [...] oraz działki o [...] i [...] ha zostały przez Skarżącego wniesione jako aport rzeczowy do spółki Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN- [...] sp. z o.o. na pokrycie udziałów objętych przez odwołującego jako wspólnika spółki (udziały w liczbie [...] po [...] zł każdy, o łącznej wartości nominalnej [...] zł.
W ocenie Kolegium wniesienie ww. nieruchomości tytułem wkładu niepieniężnego do Społecznej Inicjatywy Mieszkaniowej "KZN- [...] sp. z o.o. stanowi "zbycie nieruchomości" w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p., w związku z powyższym podlegało obowiązkowi uiszczenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości spowodowanego zmianą m.p.z.p. SKO wyjaśniło, że opłata planistyczna jest naliczana przy każdej transakcji zbycia nieruchomości. Istnieją jednak dwa wyjątki od tej reguły tj.: nieodpłatne przeniesienie własności nieruchomości rolnych przez rolnika na następcę (art. 36 ust. 4a u.p.z.p.) oraz darowizna na rzecz osoby bliskiej. Kolegium wskazało również, że termin "zbycie nieruchomości" obejmuje wszelkie czynności cywilnoprawne skutkujące zmianą właściciela lub użytkownika wieczystego. Opłata planistyczna związana jest ze zbyciem ekwiwalentnym. Jedynie w sytuacji, gdy zbywający nie otrzymuje ekwiwalentu ani w chwili dokonania czynności, ani w przyszłości, obowiązek uiszczenia opłaty nie powstaje. Mając na względzie powyższe SKO uznało, że organ I instancji wykazał, iż na skutek wniesienia aportem przedmiotowych działek do ww. Spółki nastąpiło realne i wymierne powiększenie (przysporzenie) majątku Skarżącego w stosunku do jego stanu sprzed zawarcia ww. umowy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Skarżący zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, że:
a. przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy sporządzonej w dniu 16 kwietnia 2021 r. w formie aktu notarialnego (repertorium nr [...]) w związku z pokryciem objętych przez KZN udziałów (aport nieruchomości) w spółce Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN - [...]" sp. z o.o. i stanowiło wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy zawiązującej tą spółkę - akt notarialny z dnia 16 kwietnia 2021 r., Repertorium A numer [...] obejmujący umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, na mocy której została zawiązana Spółka pod firmą Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN - [...]" sp. z o.o. z siedzibą w P. (zwana dalej "Umową Spółki"), a w konsekwencji, która to czynność prawna w istocie nie ma ani charakteru ekwiwalentnego, jak również odpłatnego, a czynność ta nie materializuje przysporzenia majątkowego powstałego w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, a ponadto nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
b. z treści § 6 ust. 7 i 10 oraz § 8 ust. 1 Umowy Spółki nie wynika, że czynność przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości ma charakter ekwiwalentny lub odpłatny;
c. w świetle art. 27 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 790, z późn. zm.) obrót udziałami spółek będących T. B. S., czy S. I. M., w praktyce rynkowej nie istnieje;
2. art. 7a § 1 k.p.a. przez rozstrzygnięcie niniejszej sprawy administracyjnej polegającej na nałożeniu na KZN obowiązku rozstrzygając stwierdzone wątpliwości na niekorzyść, podczas, gdy wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść;
3. art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 977) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dyspozycji tego przepisu podlega każda czynność prawna, której skutkiem jest przeniesienie własności nieruchomości, podczas gdy przepis ten prawidłowo stosowany oznacza, iż podstawą naliczenia opłaty mogą stanowić tylko takie czynności prawne stanowiące zbycie materializujące przysporzenie majątkowe.
Mając na względzie powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania oraz zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt. II SA/Po 769/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji.
Postanowieniem z dnia 5 marca 2025 r., II OZ 218/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia.
Na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę oraz wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta ustalającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowił przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 977 dalej jako "u.p.z.p."), zgodnie z którym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Przepis art. 37 ust. 3 w zw. z art. 37 ust. 4 u.p.z.p. stanowi przy tym, że roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 4, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.
Bezsporne jest, że uchwałą Rady Miejskiej K. z 27 października 2016 r. nr XXIX/353/2016 w sprawie uchwalenia "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla zespołu zabudowy mieszkaniowej na osiedlu [...]" (dalej jako m.p.z.p.) dokonano zmiany przeznaczenia działek nr [...], [...], [...] i [...]. Działki te przed uchwaleniem zmiany miejscowego planu stanowiły użytki rolne, a po zmianie planu tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - [...]. Tą samą uchwałą ustalono wysokość stawki procentowej opłaty 20%, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p. (§ 16 pkt 2 m.p.z.p.).
Pomiędzy stronami nie jest również sporne, iż przed upływem 5 lat działki nr [...] i [...] oraz działki o [...] i [...] zostały przez Skarżącego wniesione jako aport rzeczowy do spółki Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa "KZN- [...] sp. z o.o. na pokrycie udziałów objętych przez odwołującego jako wspólnika spółki (udziały w liczbie [...] po [...] zł każdy, o łącznej wartości nominalnej [...] zł).
Natomiast istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy wniesienie przez Krajowy Zasób Nieruchomości do nowo utworzonej z jednostką samorządu terytorialnego Spółki wkładu niepieniężnego w formie nieruchomości (aport) stanowi zbycie o którym mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wprowadzona ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 141 poz. 1492) zmiana art. 36 ust. 4 u.p.z.p. polegająca na zastąpieniu pojęcia "sprzedaż" pojęciem "zbycie" niewątpliwie poszerzyła katalog zdarzeń prawnych objętych przepisem art. 36 ust. 4 u.p.z.p. i co do zasady obejmuje wniesienie aportem nieruchomości do Spółki.
Jednakże skład rozpoznający niniejsza sprawę w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r. (sygn. akt II OPS 3/09, publ. baza CBOSA), iż "co prawda ustawodawca nowelizując, ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz inne ustawy, w tym ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zdefiniował pojęcie "zbycie" nieruchomości jako dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste, to jednak definicja ta znalazła się w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2162, poz. 2603 ze zm.), konkretnie w jej art. 4 pkt 3b, a nie w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. I mimo że w art. 37 ust. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi się, iż przepisy o gospodarce nieruchomościami stosuje się "w odniesieniu do zasad określenia wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalenia lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych", to nie można przyjąć, że odesłanie to znajduje zastosowanie w odniesieniu do definicji zbycia nieruchomości, na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samo pojęcie "zbycie" nieruchomości nie mieści się bowiem ani w zasadach określania wartości nieruchomości, ani też w zasadach określania skutków finansowych uchwalenia lub zmiany planów miejscowych, zaś próba rozszerzającej wykładni w tym zakresie byłaby obarczona tą wadą, że prowadziłaby do niedopuszczalnego domniemania obowiązków publicznoprawnych, które mogą być ustanawiane jedynie w drodze jednoznacznej, nie budzącej wątpliwości podstawy materialnoprawnej".
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż "wyjaśnienie znaczenia pojęcia "zbycie" w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy rozpocząć od rozważenia istoty i funkcji opłaty planistycznej. Opłata ta jest daniną publiczną, jaką właściciel lub użytkownik wieczysty jest zobowiązany ponieść z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Od obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty zwolniony jest ten kto w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu nie dokona zbycia nieruchomości. Dopiero zbycie takiej nieruchomości uruchamia mechanizm wymierzania stosownej opłaty. Jeżeli tak, to ustawodawca akceptuje nieobciążanie ową opłatą właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, którego udziałem jest przysporzenie majątkowe polegające na wzroście wartości jego nieruchomości, ale nie stało się ono przedmiotem obrotu. To zaś oznacza, że opłata planistyczna, mimo iż związana z przysporzeniem majątkowym, które następuje w dacie uchwalenia lub zmiany planu miejscowego, jest wymagalna dopiero wówczas gdy to przysporzenie majątkowe staje się przedmiotem obrotu, a więc wówczas gdy owo przysporzenie się materializuje. Jeżeli przysporzenie majątkowe, o którym mowa, nie staje się przedmiotem korzyści z tytułu zbycia nieruchomości, to opłata planistyczna nie jest wymierzana. Tak rozumiana funkcja owej opłaty odpowiada celom dla jakich jest ustanawiana: po pierwsze "podzielenia się" przez właściciela nieruchomości zyskiem jaki osiąga, a po drugie przeciwdziałania "spekulacyjnemu" obrotowi nieruchomościami bezpośrednio po uchwaleniu lub zmianie planu.
Za stanowiskiem, że pod pojęciem "zbycie" nieruchomości dla celów wymierzenia opłat planistycznej należy rozumieć zbycie ekwiwalentne przemawia powiązanie opłaty ze wzrostem wartości nieruchomości. To wzrost jej wartości, integralnie związany ze zbyciem nieruchomości o powiększonej wartości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu, powoduje, że właściciel (użytkownik wieczysty) jest zobowiązany do uiszczenia opłaty planistycznej. Do uiszczenia opłaty jest zobowiązany zarówno ten kto jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w dacie uchwalenia planu, jak i ten kto taką nieruchomość dziedziczy. Jeżeli tak to nic nie stoi na przeszkodzie, aby przyjąć, że przedmiotowa opłata obciąża też tego, który otrzymał nieruchomość w drodze darowizny, a następnie zbył ją odpłatnie w terminie pięciu lat od uchwalenia lub zmiany planu. W takim przypadku to obdarowany zbywca a nie darczyńca jest beneficjentem przysporzenia, a jeżeli tak to względy elementarnej sprawiedliwości społecznej nakazują, aby daniną, o której mowa, obciążyć obdarowanego zbywcę a nie darczyńcę, tym bardziej że nie cierpi na tym interes publiczny, jako że gmina w każdym z tych przypadków otrzyma należną jej opłatę planistyczną. W tym miejscu trzeba zauważyć, że nie każda forma zbycia nieruchomości wywołuje takie skutki jak darowizna. Inaczej rzecz będzie się kształtowała wówczas gdy zbycie nieruchomości przybierze formę zamiany. Wówczas opłatę planistyczną ponosi dokonujący zamiany nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, bowiem gdyby przyjąć inaczej, to nastąpiłoby oderwanie przedmiotowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości, z którą opłata ta jest związana. Opłatę ponosiłby nie ten podmiot, który zyskał na uchwaleniu lub zmianie planu, ale ten, który z tego tytułu nie miał żadnego przysporzenia".
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż co prawda nie mamy do czynienia z darowizną w stricte tego słowa znaczeniu, to jednakże z uwagi na obowiązujące regulacje prawne - gdzie utworzenie spółki i wniesienie do niej aportem nieruchomości nie prowadzi do korzyści majątkowej z tego tytułu – przyjąć należy, że mamy do czynienia z nieodpłatnym przeniesieniem prawa własności do nieruchomości.
Należy mieć na uwadze, iż ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2024 r., poz. 1026 – dalej jako "ustawa KZN") została uchwalona z uwagi na wynikający z art. 75 Konstytucji R. P. obowiązek prowadzenia przez władze publiczne polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli oraz wynikający z art. 5 Konstytucji R. P. obowiązek kierowania się zasadą zrównoważonego rozwoju, a także zadania władz publicznych realizowane w szczególności przez wprowadzanie instrumentów zwiększających dostępność mieszkań i kształtowanie stabilnych ram finansowania budownictwa mieszkaniowego.
W myśl art. 5 ust. 1 ustawy KZN do zadań KZN należy m.in. tworzenie warunków do zwiększania dostępności mieszkań w szczególności przez wykorzystywanie nieruchomości wchodzących w skład Zasobu do realizacji inwestycji mieszkaniowych; podejmowanie działań w celu realizacji inwestycji mieszkaniowych, w tym mieszkań na wynajem; tworzenie warunków ułatwiających powstawanie mieszkań wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy; wspieranie rozwoju społecznego budownictwa czynszowego i komunalnego.
Natomiast zgodnie z art. 7 ustawy KZN, za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 5 ust. 1, może tworzyć spółki celowe lub przystępować do spółek celowych utworzonych:
1) ze Skarbem Państwa w formie jednoosobowej spółki kapitałowej,
2) z państwową osobą prawną,
3) z jednostką samorządu terytorialnego,
4) (uchylony)
5) ze spółkami z większościowym udziałem państwowych osób prawnych,
6) z funduszem inwestycyjnym, którego portfelem inwestycyjnym zarządza podmiot, o którym mowa w pkt 2 lub 5
- wnosząc nieruchomość wchodzącą w skład Zasobu jako aport.
Z powyższego przepisu jasno wynika, iż KZN tworząc z jednostką samorządu terytorialnego spółkę celową obowiązane jest wnieść do niej aportem nieruchomość.
Warto w tym miejscu wskazać, iż choć w krajowym ustawodawstwie brak jest legalnej definicji, to nie ulega wątpliwości głównym powodem powołania spółki celowej jest chęć realizacji określonego zadania, które na gruncie niniejszej sprawy zostały określone w art. 5 ustawy KZN. Powyższe biorąc pod uwagę, iż do czasu zrealizowania celu spółki celowej wyłącznymi udziałowcami, akcjonariuszami lub wspólnikami mogą być wyłącznie podmioty, o których mowa w ust. 1 (art. 7 ust. 2 ustawy KZN) prowadzi do uznania, że wbrew wywodom zaskarżonej decyzji KZN nie uzyskuje korzyści z tytułu wniesienia aportem nieruchomości do spółki. Dodatkowo nie można pominąć okoliczności, iż zgodnie z zapisami art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 1440 – dalej jako "ustawa o rozwoju mieszkalnictwa") dochody SIM nie mogą być przeznaczane do podziału między wspólników lub członków. Przeznacza się je w całości na działalność statutową SIM.
Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż KZN z tytułu wniesienia do spółki aportem nieruchomości nie uzyskuje i nie może jako wspólnik uzyskać korzyści majątkowej. Sąd miał przy tym na uwadze, iż KZN w zamian za wniesienie nieruchomości do spółki uzyskuje udziały w tej spółce, to jednakże z uwagi na brzmienie przepisów nie będzie uprawniona do uzyskiwania jakiejkolwiek korzyści z tytułu bycia wspólnikiem.
Sąd miał przy tym na uwadze, iż umowa spółki przewiduje możliwość sprzedaży udziałów w spółce, na które to zapisy powołuje się organ. Jednakże mając na uwadze, że dochody SIM nie mogą być przeznaczane do podziału między wspólników, to sprzedaż takich udziałów jest realnie niemożliwa, gdyż stanowiłoby to inwestycję Natomiast jeżeli SIM postanowi zbyć taka nieruchomość, to wtedy, jeżeli sprzedaż nastąpi przed upływem 5 lat, obowiązana będzie do poniesienia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Z tych też względów mając na uwadze cytowane przepisy jak i argumentację zawartą w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt II OPS 3/09 Sąd uznał, iż wniesienie aportem przez KZN nieruchomości do spółki celowej utworzonej z jednostką samorządy terytorialnego celem realizacji zadań wskazanych w art. 5 ust. 1 KZN nie stanowi zbycia w rozumieniu art. 36 ust. 4 u.p.z.p..
Powyższe zaś oznacza, iż na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiła przesłanka zbycia nieruchomości co zaś prowadzi do uznania, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a., należało orzec jak w pkt. I w sentencji.
Jednocześnie Sąd w pkt. II sentencji umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Powyższy przepis jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), P.p.s.a. Komentarz, Wyd. 5, W. 2017, t. do art. 145). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas (red.), P.p.s.a. Komentarz, W. 2016, t. do art. 145.). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie wobec stwierdzenia, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
O kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu sądowego od skargi (7.043,00 zł) oraz wynagrodzenie należne jej zawodowemu pełnomocnikowi, ustalone według stawek minimalnych (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935)– łącznie: 10.843,00 zł.