II SA/Po 765/24

II SA/Po 765/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2025 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. A. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 16 września 2024 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad W. K. – jej córką (ur. w 2006 r.). Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 20 czerwca 2024 r. do P. Centrum Świadczeń wpłynął wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej ww. świadczenia. Do wniosku dołączono orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 10 listopada 2022 r. o zakwalifikowaniu W. K. – córki wnioskodawczyni – do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W. K. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Dołączono także orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 1 lutego 2023 r., w którym utrzymano w mocy pierwsze orzeczenie. Wreszcie wnioskodawczyni dołączyła odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 4 czerwca 2024 r. o sygn. alt V U [...], w którym zmieniono ww. orzeczenia w ten sposób, że stwierdzono, iż W. K. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wnosi o przyznanie jej świadczenia według stanu na 2023 r., chociaż formularz, na którym złożyła wniosek sugeruje, że wnioskodawczyni działa według stanu prawnego na dzień 1 stycznia 2024 r.
Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr [...], Prezydent odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji Prezydent podniósł, że w sprawie znajduje zastosowanie stan prawny obowiązujący do dnia 31 stycznia 2023 r., gdyż niepełnosprawność W. K. istniała w tym dniu. Z przedstawionych dokumentów wynika, że W. K. jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a poza tym w jej orzeczeniu, zmienionym przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych wskazuje się, że o ile jest osobą, która wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to jednak nie dotyczy jej kwestia konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jeżeli podopieczny nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to musi posiadać orzeczenie, w którym łącznie spełnione są ww. dwa wymagania. U W. K. nie ma drugiego z nich, dlatego niemożliwe jest przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.
Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wnioskodawczyni podniosła, że na rzecz jej córki zapadł korzystny wyrok Sądu Rejonowego P. , w którym zmieniono orzeczenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Nie tylko znaczny stopień niepełnosprawności może wskazywać na istnienie podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Do odwołania dołączono opinię biegłego sądowego – lekarza kardiologa – który opisał stan zdrowia W. K..
Decyzją z dnia 16 września 2024 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r."), jednakże według brzmienia od dnia 1 stycznia 2024 r. Tak przecież wskazuje formularz, na jakim wnioskodawczyni złożyła wniosek inicjujący postępowanie administracyjne. Od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce niezależnie od tego czy pracuje, czy nie. Taka osoba musi jednak opiekować się osobą do 18. roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami: konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W. K. ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a poza tym spełnia tylko jedną przesłankę na gruncie posiadania orzeczenia o niepełnosprawności. Brak spełnienia drugiej oznacza brak możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, ponieważ pozbawia jej córkę możliwości rehabilitacji. Od dnia 1 października 2024 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące orzekania o niepełnosprawności, w związku z czym skarżąca wniosła do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wniosek o uzupełnienie wyroku w sprawie jej córki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Ponadto skarżąca przedłożyła odpis prawomocnego wyrok uzupełniającego Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 29 listopada 2024 r. o sygn. akt V U [...], w którym uzupełniono poprzedni wyrok w ten sposób, że zakwalifikowano W. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z zupełnie innych względów, niż wskazano to w jej treści.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a Kolegium nie zażądało rozpoznania sprawy na rozprawie. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 30 stycznia 2025 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą. Takie okoliczności zaistniały na gruncie niniejszej sprawy.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad córką. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy u.ś.r. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić kwestię o charakterze intertemporalnym, gdyż SKO błędnie uznało, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie stan prawny obowiązujący od dnia 1 stycznia 2024 r. Twierdzenie Kolegium było podyktowane wyłącznie tym, że skarżąca złożyła wniosek inicjujący postępowanie administracyjne na formularzu wskazującym deklarowany stan prawny. Organ II instancji musi wiedzieć, że sam wzór formularza nie przesądza o stanie prawnym, w jakim należy rozpatrywać sprawę, Organ administracji publicznej, który ma za zadanie stać na straży praworządności z urzędu (art. 7 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."]), sam bada jaki reżim prawny powinien znaleźć zastosowanie, pomimo deklaracji strony postępowania. SKO powinno także pamiętać, że strona postępowania nie musi znać się na przepisach prawa, a w związku z tym rolą organu jest także zadbanie, aby strona nie poniosła negatywnych konsekwencji z tego tytułu (art. 9 k.p.a.) [por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 114/23].
Przechodząc do właściwych rozważań intertemporalnych, należy wskazać, że organ II instancji uznał, iż w związku z nowelizacją przepisu art. 17 u.ś.r., jaka miała miejsce z dniem 1 stycznia 2024 r., zastosowanie w sprawie znajdzie ten przepis, jednakże według nowego brzmienia, co wskazywała sama skarżąca. Przepis ten po zmianie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności do 18. roku życia. Nie sposób zgodzić się z tym twierdzeniem, ponieważ niepełnosprawność W. K. istnieje od urodzenia, co wynika z orzeczenia o jej niepełnosprawności. To zaś oznacza, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. według brzmienia do dnia 31 grudnia 2023 r. Przepis art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, zwanej dalej "u.s.w.") stanowi: "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym [u.ś.r. – uw. Sądu], do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". Świadczenie pielęgnacyjne może być wypłacane po dniu 1 stycznia 2024 r. na dotychczasowych zasadach, jeżeli prawo do tegoż świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Należy w tym miejscu wskazać, że prawo do omawianego świadczenia nie powstaje wraz z wydaniem decyzji administracyjnej. W ten sposób to świadczenie tylko się przyznaje. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z momentem, w jakim wnioskodawca spełnia kumulatywnie wszystkie wymagania wskazane w przepisach prawa. Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczenia ma charakter deklaratywny i niezależny od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ tylko potwierdza, że to prawo uprzednio powstało (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 190/24).
Zauważyć bowiem trzeba, że orzeczenie o niepełnosprawności (nieistotne o jakim stopniu) ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza, że dany fakt powstał wcześniej, niż o tym komunikuje się w tymże orzeczeniu. Jak zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: "Zauważenia też wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została «potwierdzona» (nie zaś «stwierdzona») stosownym orzeczeniem, co również wskazuje na deklaratoryjny charakter orzeczenia o niepełnosprawności. Dodać trzeba, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o niepełnosprawności powinno (jeżeli tylko jest to możliwe) zawierać również datę powstania niepełnosprawności ustaloną w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia." (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 3069/18).
Z treści orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji) wynika, że niepełnosprawność W. K. istnieje od jej urodzenia w 2006 r. W orzeczeniu tym potwierdzono, a nie stwierdzono, iż dziecko jest osobą niepełnosprawną od zawsze. To oznacza, że w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to prawo powstało. Wniosek zatem o konieczności zastosowania art. 17 u.ś.r. według brzmienia od dnia 1 stycznia 2024 r. jest całkowicie błędny. Na szczególną uwagę zasługuje pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: "W świetle powyższych okoliczności oraz dokonanej analizy zmian w przepisach prawa wywieść należy, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie będzie miał przepis art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., gdyż prawo do świadczenia powstało w listopadzie 2023 r. Wydane matce skarżącego orzeczenie w dniu 4 stycznia 2024 r. nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny, tj. potwierdza zaistniały stan rzeczy. Takie stanowisko przyjęto w judykaturze, jak np. w wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 6 września 2016 r. (sygn. akt IV P 55/16; LEX nr 2257184), w którym wywiedziono, że orzeczenia wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności potwierdzają ex lege uprawnienia i obowiązki stron stosunków prawnych, tj. działają ex tunc." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 415/24). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela ten pogląd i transponuje go jako własny na gruncie niniejszej sprawy.
W związku z tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje niezależnie od wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, wobec nowelizacji art. 17 u.ś.r., jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r., rolą SKO było więc rozpoznanie odwołania skarżącej uwzględniając brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r., co zresztą SKO uczyniło w sprawie o sygn. akt II SA/Po 766/24.
Podsumowując, w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego córka skarżącej była osobą niepełnosprawną, gdyż potwierdził to zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w 2022 r. Orzeczenie tego zespołu ma charakter deklaratoryjny, a więc potwierdziło ono tylko skutek istniejący już w przeszłości. To uzasadnia zatem wniosek o tym, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie stan prawny obowiązujący do dnia 31 grudnia 2023 r.
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.) stanowi: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".
Zacytowany przepis wskazuje, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane skarżącej, jako matce swojej córki, jeżeli jej dziecko legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami podniesionymi w zacytowanym przepisie. Tylko kumulatywne spełnienie tych warunków może otwierać drogę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zaznaczyć trzeba, że skarżąca musi jeszcze sprawować stałą oraz długotrwałą opiekę na córką przez co skarżąca musiała albo zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo intencjonalnie takiej pracy nie podejmować. To natomiast będzie jeszcze przedmiotem oceny w ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, gdyż jak już wskazano, istnieją podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Bardzo ważnym zastrzeżeniem jest to, że sąd administracyjny, który sprawuje kontrolę nad aktem stosowania prawa, jak w niniejszej sprawie, czyni to w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organ administracji publicznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt II SA/Po 455/24). Organ administracji publicznej, poza przypadkami, w których nakazuje się stosowanie innego reżimu prawnego (np. art. 63 ust. 1 u.s.w.), orzeka w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Czyni to uwzględniając w dniu orzekania dostępny materiał dowodowy i dokonuje subsumpcji właściwych przepisów prawa. Tym samym, organ administracji publicznej nie powinien uwzględniać żadnych nowych okoliczności, jakie powstają po dniu wydania jego rozstrzygnięcia. Również sąd administracyjny nie powinien zważać na nowe okoliczności sprawy. Jest to zasada, jednakże w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uprawniające do odstąpienia od powyżej opisanej zasady.
Na gruncie niniejszej sprawy, na dzień orzekania przez SKO bez wątpliwości było to, że W. K. legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a wskazania zapisane w jej orzeczeniu, które powstały na skutek orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, nie dawały jej matce możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przywołał już przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., w którym jasno wskazano warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wydawać by się mogło zatem, że skarga wniesiona do tut. Sądu powinna być oczywiście oddalona. Należy jednak zwrócić uwagę, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca przedłożyła w niniejszej sprawie wyrok uzupełniający Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 29 listopada 2024 r. o sygn. akt V U [...], w którym uzupełniono poprzedni wyrok w ten sposób, że dodatkowo zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. poprzez zakwalifikowanie W. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta diametralna zmiana okoliczności mogłaby następnie stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Powołany przepis stanowi: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Sąd zauważa, że podstawa wznowieniowa zaistniała już po wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże mając na uwadze treść art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd administracyjny może wziąć pod uwagę dokument, którego istota ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zauważyć należy, że organy administracji publicznej (rozpoznawczy i odwoławczy) orzekały według stanu, w którym W. K. przysługiwał tylko status osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym. Dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego ten status uległ zmianie. Zauważyć zatem należy, że gdyby ta okoliczność zaistniała wcześniej, rozstrzygnięcie organu mogłoby wyglądać zupełnie inaczej. W sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. w związku z posiadaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez dwóch wymaganych łącznie wskazań, obowiązkiem sądu administracyjnego było przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z prawomocnego wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, który zmienił status niepełnosprawności podopiecznej z umiarkowanego na znaczny, które stało się podstawą do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Doszło bowiem do sui generis zmiany orzeczenia zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności dotyczącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności córki skarżącej mocą prawomocnego wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Zaszła tym samym sytuacja, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 7717/21). Zaistnienie podstawy wznowieniowej, choćby na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, uprawnia sąd administracyjny do uznania tego stanu rzeczy za naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Nie ma to żadnego wpływu na to, że organ administracji publicznej nie mógł wiedzieć o zaistnieniu tego naruszenia prawa. Z obiektywnego punktu widzenia, zachodzi podstawa wznowieniowa, która daje podstawę do uchylenia takiej decyzji, bowiem narusza ona prawo (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 388/23, por. także wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 1208/20). Jak zasadnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: "Na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. pojęcia «naruszenia prawa» nie można ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa należy rozumieć także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w dacie orzekania." (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 990/22).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wyjaśnić, że co do zasady SKO orzekło w sposób prawidłowy, wiążąc brak znacznego stopnia niepełnosprawności oraz brak dwóch wymaganych wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności W. K. z odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania sądowoadministracyjnego powstała jednak przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., która i tak skutkowałaby wznowieniem postępowania administracyjnego (art. 147 k.p.a.), ponieważ orzeczenie sądowe, stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji zostało następnie zmienione wyrokiem uzupełniającym. To zaś daje podstawę do ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, a z uwagi na fakt, że Prezydent zaniechał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wymaga to przeprowadzenia postępowania od nowa. Te i tylko te względy, jakie przedstawiono w niniejszym akapicie, legły u podstaw do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi per se. Doszło bowiem do naruszenia prawa, jakie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim Prezydent uwzględni okoliczność posiadania przez W. K. znacznego stopnia niepełnosprawności i przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, uwzględniając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. według brzmienia do dnia 31 grudnia 2023 r.