II SA/Po 587/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-10-08
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
rekultywacjatereny pogórniczezbiornik wodnyprawo ochrony środowiskadecyzja administracyjnaprawo wodnegórnictwogruntów rolnychgruntów leśnychwartości użytkowe i przyrodnicze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. o uznaniu za zakończoną rekultywacji gruntów o kierunku wodnym na terenach pogórniczych.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy K. na decyzję o uznaniu za zakończoną rekultywacji gruntów o kierunku wodnym na terenach pogórniczych. Gmina zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących opinii rzeczoznawców oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd uznał, że rekultywacja została prawidłowo przeprowadzona, a zarzuty strony skarżącej są niezasadne, w szczególności w zakresie konieczności uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców oraz wpływu ewentualnych uchybień proceduralnych na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Starosty K. o uznaniu za zakończoną rekultywacji gruntów o kierunku wodnym na części terenów pogórniczych zbiornika wodnego. Gmina K. zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1, art. 7, art. 80 K.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego, oraz art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia. Podnoszono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie przywrócenia wartości użytkowych i przyrodniczych, a także art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l. poprzez błędną wykładnię, która miała polegać na uznaniu, że organ nie ma obowiązku uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców. Sąd, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym ekspertyzy hydrobiologiczne i geologiczne, uznał, że rekultywacja została prawidłowo przeprowadzona. Podkreślono, że definicja rekultywacji z art. 4 pkt 18 ustawy została spełniona, a teren odzyskał wartości użytkowe i przyrodnicze, stając się zbiornikiem retencyjnym. Sąd odwołał się również do wcześniejszych orzeczeń w podobnych sprawach dotyczących tego samego zbiornika. W kwestii zarzutu dotyczącego opinii rzeczoznawców, Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że obowiązek uzyskania dwóch opinii dotyczy jedynie ustalenia stopnia ograniczenia wartości użytkowej gruntów (art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l.), a nie uznania rekultywacji za zakończoną. Odnosząc się do zarzutów proceduralnych, Sąd uznał, że ewentualne uchybienia w doręczaniu pism nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona skarżąca nie wykazała, aby uniemożliwiły jej podjęcie konkretnych czynności procesowych. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców dotyczy jedynie ustalenia stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów (art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l.), a nie uznania rekultywacji za zakończoną.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 22 ust. 1 ustawy, który wymienia cztery odrębne kwestie rozstrzygane w drodze decyzji, wskazując, że tylko pkt 1 wymaga opinii rzeczoznawców. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w podobnej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

u.o.g.r.l. art. 4 § pkt 18

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Rekultywacja gruntów to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.

u.o.g.r.l. art. 22 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają m.in. uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 28 § ust. 5

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów ustala się na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 40 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.g.r.l. art. 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 20 § ust. 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 20 § ust. 4

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 22 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 22 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 22 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

prawo geologiczne i górnicze art. 129 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

prawo geologiczne i górnicze art. 129 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

prawo geologiczne i górnicze art. 129 § ust. 4

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 74 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 74 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rekultywacja została prawidłowo przeprowadzona i przywrócono jej wartości użytkowe i przyrodnicze. Obowiązek uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców nie dotyczy uznania rekultywacji za zakończoną. Okresowe obniżenie poziomu wody nie dyskwalifikuje rekultywacji. Ewentualne uchybienia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 77 § 1, art. 7, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l. i art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l.). Brak możliwości weryfikacji obszaru objętego odbiorem. Brak stabilizacji linii brzegowej i znaczny ubytek wody w zbiorniku. Brak przekonujących analiz i badań dot. właściwości gleby i skutków uregulowania stosunków wodnych.

Godne uwagi sformułowania

w zbiornikach naturalnych i sztucznych poziom zwierciadła wody jest zmienny, uzależniony w głównej mierze od warunków atmosferycznych, nigdy nie jest stały parametry dotyczące parowania zależą od klimatu i nie są możliwe do przewidzenia nie można uznać, iż obecnie proces ten uległ zmianie

Skład orzekający

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Izabela Paluszyńska

członek

Wiesława Batorowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zakończenia rekultywacji terenów pogórniczych, w szczególności w kontekście zmienności poziomu wody i wymogu uzyskiwania opinii rzeczoznawców."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rekultywacji terenów po działalności górniczej o kierunku wodnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i rekultywacji terenów po działalności przemysłowej, z praktycznymi implikacjami dla gmin i przedsiębiorstw. Interpretacja przepisów dotyczących opinii rzeczoznawców jest istotna dla prawników.

Rekultywacja terenów pogórniczych: czy zmienny poziom wody to przeszkoda do uznania prac za zakończone?

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 587/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 82
art. 1, 3, 4 pkt 18, 20 ust. 4, 22 ust. 1 pkt 4, 28 ust. 5
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 10 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie rekultywacji gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 czerwca 2025 r., nr [...] /2020 Samorządowe Kolegium Odwoławce w P., po rozpoznaniu odwołania Gminy K. , utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z dnia 14 kwietnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie uznania za zakończoną rekultywację gruntów o kierunku wodnym na części terenów pogórniczyclt zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. O. K. P., na powierzchni 102,8519 ha, położonych na terenie gminy K. .
Decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.
Starosta K. dla obszaru wyrobiska końcowego [...] wydał decyzję o uznaniu rekultywacji za zakończoną o kierunku wodnym nr [...] z dnia 8 marca 2021 r., o powierzchni 242,1941 ha, przy rzędnej zwierciadła wody 69,45 m n.p.m. oraz decyzję o uznaniu rekultywacji za zakończoną o kierunku wodnym nr [...] z dnia 28 września 2022 r., o powierzchni 165,3419 ha, pomiędzy rzędną zwierciadła wody 69,45 m n.p.m., a rzędną 85,00 m n.p.m.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z 28 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Nr [...] z 8 marca 2021 r.
P. S.A. wnioskiem Nr [...] złożonym 26 czerwca 2023 r. wystąpiła do tutejszego organu o wydanie decyzji o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną o kierunku wodnym, o po w. 102,8519 ha, położonych na działkach nr: [...] w obrębie miasto K.; [...], w obrębie J.; [...] w obrębie S. gmina K. na części terenów pogórniczych zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. O. K. P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. Akt II SA/Po 762/23 oddalił skargę Gminy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z 28 stycznia 2022 r..
Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1753/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skarge kasacyjną od ww. wyroku WSA w Pozaniu.
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2025 r., znak: [...], Starosta K. uznał za zakończoną rekultywację gruntów o kierunku wodnym na części terenów pogórniczych zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. O. K..
Starosta wskazał, iż dla przedmiotowych gruntów zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. (uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 10 sierpnia 2007 r.) oraz zgodnie z decyzją Starosty [...] [...] [...] z 18.01.2002 r. zmienioną decyzją nr [...] z 29.09.2008 r. został ustalony wodny kierunek rekultywacji.
Starosta wyjaśnił, iz w dniu 24 maja 2024 r. dokonano oględzin przedmiotowych gruntów. Komisja uznała wykonaną rekultywację o kierunku wodnym za wykonaną prawidłowo. Wobec powyższego zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, Starosta K. wystąpił do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. oraz do Burmistrza Gminy i Miasta K. o wydanie opinii o przeprowadzonej rekultywacji (pismo Nr [...] z 28 maja 2024 r). Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. postanowieniem Nr [...] z 19 czerwca 2024r. (wpłynęło 24 czerwca 2024 r.) wyraził opinię pozytywną w sprawie uznania rekultywacji o kierunku wodnym. Opinię wyrażono na podstawie przesłanej dokumentacji oraz kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu w ramach nadzoru nad ruchem zakładu górniczego. Stwierdzono że wyniki pomiarów wskazują, że od maja 2023 r. do lutego 2024 r. poziom lustra wody wynosił powyżej zakładanej rzędnej, osiągając maksymalnie 92,24 m n.p.m. Na dzień 24 maja 2024 r. rzędna lustra wody wynosiła 91,78 m n.p.m. Skarpy zbiornika porośnięte są roślinnością trawiastą, krzewami oraz drzewami, nie stwierdzi na skarpach procesów osuwiskowych. Teren objęty wnioskiem przygotowany jest do dalszej użytkowania.
Burmistrz Gminy i Miasta K., postanowieniem Nr [...] z 11 czerwca 2024r. negatywnie zaopiniował wykonane roboty rekultywacyjne o kierunku wodnym - pismo nr [...] z 11 czerwca 2024 r. Przedstawiciele Urzędu Gminy i Miasta K. wskazali na brak możliwości weryfikacji obszaru objętego odbiorem (brak oznakowania gruntów objętych odbiorem), jak również brak stabilizacji linii brzegowej i znaczny ubytek wody w zbiorniku wodnym. Powyższe zastrzeżenia były zgłoszone podczas odbioru wykonanych robót rekultywacyjnych w dniu 24 maja 2024 r.
Starosta mając na uwadze opinię Burmistrza Gminy i Miasta K. poinformował strony postępowania o planowanych oględzinach w miesiącu lipcu 2024., mających na celu stwierdzenie poziomu lustra wody w zbiorniku końcowym O. K. P. oraz jak kształtuje się linia brzegowa.
Pismem nr [...] z 26 lipca 2024 r. (data wpływu: 2 sierpnia 2024 r.), PAK K. W. B. K. S.A. wnioskowała o przeprowadzenie oględzin części terenów pogórniczych zbiornika wodnego w miesiącu wrześniu 2024 r., argumentując wniosek faktem, iż w okresie letnim, podczas występowania wysokich temperatur powietrza, występuje parowanie wody w zbiorniku K..
W dniu 18 lutego 2025 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowych gruntów. W oględzinach uczestniczyli: prof. UPP dr hab. inż. K. O. z Uniwersytetu Przyrodniczego w P. Katedry Gleboznawstwa i Rekultywacji, przedstawiciel Okręgowego Urzędu Górniczego w P., przedstawiciele Urzędu i Gminy Miasta K., przedstawiciele PAK KWB K. S.A./ZE PAK S.A. oraz przedstawiciele Starostwa Powiatowego w K.. Komisja uznała wykonaną rekultywację o kierunku wodnym za wykonaną prawidłowo.
Starostwa wskazał ponadto, iż Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P. postanowieniem Nr [...] z 6 marca 2025 r. (wpłynęło 10 marca 2025 r.) wyraził opinię pozytywną w sprawie uznania rekultywacji o kierunku wodnym. Opinię wyrażono na podstawie przesłanych materiałów, tj. protokołu z odbioru wykonanych robót rekultywacyjnych z 18 lutego br. oraz protokołu z kontroli przeprowadzonej 18 lutego 2025 r. przez pracownika Okręgowego Urzędu Górniczego w P., w ramach nadzoru nad ruchem zakładu górniczego. W dniu kontroli dokonano pomiaru geodezyjnego rzędnej lustra wody w zbiorniku wodnym, która wynosiła 92,05 m n.p.m. Do zbiornika doprowadzane były wody poprzez S. K. z odwodnienia wgłębnego odkrywki J. . Nie wykazano nieprawidłowości w procesie likwidacji i rekultywacji likwidowanego zakładu górniczego. Ponadto stwierdzono, że teren objęty wnioskiem przygotowany jest do dalszego użytkowania.
Natomiast Burmistrz Gminy i Miasta K., postanowieniem Nr [...] z 24 marca 2025 r. wyraził negatywną opinię. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy K. przedmiotowa rekultywacja nie może zostać uznana za zakończoną, gdyż zebrana w sprawie dokumentacja nie zawiera wystarczających dowodów na to, że grunty poeksploatacyjne odzyskały pełną wartość użytkową lub przyrodniczą. Zwrócono m.in. uwagę na brak przekonujących analiz i badań dot. prawidłowych właściwości fizycznych i chemicznych gleby na rekultywowanym terenie, skutków uregulowania stosunków wodnych na tereny przyległe. Należy wskazać, że obecnie zbiornik wodny pełni już funkcję przyrodniczą, wpływa na lokalny mikroklimat i faunę, a zgromadzona woda w zbiorniku powoduje odtwarzanie zwierciadeł wód podziemnych dla rejonu, co powoduje pozytywny wpływ na otaczające go środowisko. Rekultywacją objęto obszar zalany wodą o docelowym poziomie zwierciadła wody- 92,00 m n.p.m., (pomiar dokonany 3 lutego 2025 r., przeprowadzony przez służby mierniczo-geologiczne PAK KWB K. S.A.).
Starosta wyjaśnił, iż dołączona do protokołu z odbioru dokumentacja fotograficzna potwierdza wykonanie rekultywacji. Gruntom znajdującym się pod wodą została na trwałe nadana nowa forma użytkowania, a obszar zajęty przez zwierciadło wody jest już zbiornikiem wodnym. Skarpy zbiornika powyżej zwierciadła wody są porośnięte drzewami, krzewami i roślinnością trawiastą. Wartości przyrodnicze i użytkowe zostały przywrócone gruntom zdewastowanym w wyniku działalności górniczej na wnioskowanej powierzchni.
Gmina K. wniosła odwołanie od ww. decyzji. Decyzji zarzucano naruszenie:
I. przepisów postępowania, to jest:
- art. 77 § 1, art. 7 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 9 K.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji.
II. przepisów prawa materialnego, to jest:
- art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie, że w sprawie doszło do przywrócenia przedmiotowym gruntom wartości, które są niezbędne do uznania ich za zrekultywowane;
- art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zakończenia rekultywacji organ nie ma obowiązku uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców, mimo że literalna wykładnia tego przepisu wskazuje, że przy wydawaniu każdej decyzji w oparciu o art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l. organ ma obowiązek je uzyskać. Wobec powyższych zarzutów wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Wydając wskazaną na wstępie decyzję z dnia 10 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu treści przepisow prawa wskazało, że z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego wynika, iż prace rekultywacyjne na terenie objętym wnioskiem należy uznać za prawidłowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przytoczeniu obszernych fkagmentów z ekspertyzy BADANIA HYDROBIOLOGICZNE ZBIORNIKA K. - raport końcowy wykonanej w 2022 r. przez zespół badaczy dr inż. J. G., dr. Inż. W. A., mgr inż. S. R. oraz dr inż. M. U., wskazało, iż w związku z wątpliwościami przedstawicieli gminy K. dotyczącymi życia biologicznego w wodach zbiornika K. podnoszonymi na spotkaniach komisji oceniającej zakończenie rekultywacji i pismach negatywnie opiniujących wykonanie rekultywacji w kierunku wodnym w wyrobisku końcowym LZG K. P., w IV kwartale 2021 r. Kopalnia zleciła przeprowadzenie badań hydrobiologicznych zbiornika K. zespołowi z Uniwersytetu Przyrodniczego z P. pod kierownictwem dr inż. J. G.. Po przeprowadzonych badaniach w raporcie końcowym wykazano obecność najważniejszych grup organizmów oraz postępujący proces rozwoju biocenozy.
Według pomiaru w maju 2023 r. przeprowadzonego przez służby mierniczo - geologiczne PAK K. W. B. K. S.A., rzędna wody zbiornika osiągnęła docelową rzędną rekultywacyjną tj. + 92 m n.p.m. i wyniosła w dniu pomiaru + 92,02 m n.p.m.
Przedmiotem odbioru jest pozostał część zbiornika końcowego LZG K. P. zalana wodą pomiędzy rzędną 85,00 m n.p.m. a rzędną 92,00 m n.p.m. o powierzchni 102,8519 ha.
Kolegium wyjaśniło, że w aktach sprawy znajduje się protokół z odbioru wykonanych robót rekultywacyjnych o kierunku wodnym, dla gruntów położonych w części wyrobiska końcowego O. K. P., spisany 18 lutego 2025 r. Wynika z niego, że rekultywacją o kierunku wodnym objęto część wyrobiska końcowego L. Z. G. O. K. P. o powierzchni 102,8519 ha, położonego na działkach nr [...], w obrębie miasta K., na działkach nr [...] w obrębie J.; na działkach nr [...] w obrębie S., G. K.. Zgodnie z opisem prac rekultywacyjnych wyrobisko końcowe K. P. zostało napełnione w sposób naturalny, wodami podziemnymi infiltrującymi poprzez dno i skarpy zbiornika oraz przez przerzut wód S. K. poprzez rów kopalniany do zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. K. P.. Przerzut wód odbywał się na podstawie decyzji - pozwolenie wodnoprawne Nr [...] z 24 maja 2021 r. wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej W. P. w P.. W związku z pismem PAK K. W. B. K. S.A, złożonym 5 lutego 2025 r. ([...] w sprawie osiągnięcia poziomu docelowego zwierciadła wody tj. 92,00 m n.p.m., przedmiotem odbioru jest powierzchnia zbiornika wodnego zalana wodą. Komisja po przeprowadzonym komisyjnym odbiorze wykonanych prac stwierdziła, że: zgodnie z definicją rekultywacji gruntów na przedmiotowym obszarze zostały przywrócone wartości przyrodnicze i użytkowe. Poziom lustra wody w zbiorniku w dniu odbioru wyniósł 92,05 m n.p.m. (odczyt z urządzenia geodezyjnego). Kopalnia na bieżąco monitoruje zbiornik. W przypadku występujących zjawisk erozyjnych są wykonywane zabiegi likwidacyjne erozję, m.in. skarpy od strony wschodniej uzupełniane są narzutem kamiennym. Ponadto wszystkie grunty objęte odbiorem mają uregulowany stan prawny (zestawienie - struktura działek objętych wnioskiem stanowi załącznik do protokołu w ocenie komisji rekultywacja została wykonana prawidłowo. Do protokołu została załączona dokumentacja fotograficzna.
Kolegium zaznaczyło, iż obecnie zbiornik wodny pełni już funkcję przyrodniczą, wpływa na lokalny mikroklimat i faunę, a zgromadzona woda w zbiorniku powoduje odtwarzanie zwierciadeł wód podziemnych dla rejonu, co powoduje pozytywny wpływ na otaczające go środowisko. Rekultywacją objęto obszar zalany wodą o docelowym poziomie zwierciadła wody- 92,00 m n.p.m., (pomiar dokonany 3 lutego 2025 r., przeprowadzony przez służby mierniczo-geologiczne PAK KWB K. S.A.) Projektowany poziom zwierciadła wody w zbiorniku został osiągnięty tj. 92,00 m n.p.m. Organ wskazał, iż w zbiornikach naturalnych i sztucznych poziom zwierciadła wody jest zmienny, uzależniony w głównej mierze od warunków atmosferycznych, nigdy nie jest stały. Dołączona do protokołu z odbioru dokumentacja fotograficzna potwierdza powyższy stan. Gruntom znajdującym się pod wodą została na trwałe nadana nowa forma użytkowania, a obszar zajęty przez zwierciadło wody jest już zbiornikiem wodnym. Skarpy zbiornika powyżej zwierciadła wody są porośnięte drzewami, krzewami i roślinnością trawiastą.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Gmina K. zarzucając jej naruszenie:
1. przepisów postępowania, to jest:
- art. 40 § 2 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe doręczanie pism w przedmiotowym postępowaniu, tj. zawiadomienia z art. 10 K.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zaskarżonej decyzji, co skutkowało bezskutecznością tych doręczeń;
- art. 77 § 1, art. 7 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
2. przepisów prawa materialnego, to jest:
- art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie, że w sprawie doszło do przywrócenia przedmiotowym gruntom wartości, które są niezbędne do uznania ich za zrekultywowane;
art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 28 ust. 5 u.o.g.r.l. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przy wydawaniu decyzji w przedmiocie zakończenia rekultywacji organ nie ma obowiązku uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców, mimo że literalna wykładnia tego przepisu wskazuje, że przy wydawaniu każdej decyzji w oparciu o art. 22 ust. 1 u.o.g.r.l. organ ma obowiązek je uzyskać.
Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania PAK K. W. B. K. S.A. odpowiadając na skargę w piśmie z dnia 24 września 2025 r. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że przedmiotowy zbiornik w pełni odzyskał wartości użytkowe. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. uczestnik wskazał, iż dla skuteczności tego zarzutu koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności. Natomiast w niniejszej sprawie Skarżąca nie wskazuje jakie negatywne konsekwencje powodowało pominięcie pełnomocnika przy doręczaniu zawiadomienia.
Na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę, a pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławce o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty K. o uznaniu za zakończoną rekultywację gruntów o kierunku wodnym na części terenów pogórniczyclt zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. O. K. P., na powierzchni 102,8519 ha, położonych na terenie gminy K. .
Podstawę materialnoprawną zapadłych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 82; dalej: ustawa lub u.o.g.r.l.).
W myśl art. 4 ust. 18 ustawy, przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
Wynikający z ustawy bezwzględny obowiązek rekultywacji, skonkretyzowany w decyzji administracyjnej, ma charakter publicznoprawny i stanowi realizację zasady bezpieczeństwa ekologicznego i ochrony środowiska wynikającej z art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (por. wyrok WSA w Lublinie z 26 kwietnia 2019 r., I SA/Lu 1/19). Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej (art. 20 ust. 3 u.o.g.r.l). Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności (art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l.). Natomiast, decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają m.in. uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. W przywołanych sprawach, decyzję wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii dyrektora właściwego terenowi okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej - oraz wójta (art. 22 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 u.o.g.r.l.).
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1064; dalej: prawo geologiczne i górnicze), w przypadku likwidacji zakładu górniczego, w całości lub w części, przedsiębiorca jest obowiązany przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji gruntów po działalności górniczej (art. 129 ust. 1 pkt 5 ustawy). Do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych - art. 129 ust. 2. W oparciu o art. 129 ust. 4, plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego lub jego oznaczonej części określa również sposób wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż dla przedmiotowych gruntów zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. (uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 10 sierpnia 2007 r.) oraz zgodnie z decyzją Starosty [...] [...] [...]/2002 z 18 stycznia 2002 r. zmienioną decyzją nr [...] z 29 września 2008 r. został ustalony wodny kierunek rekultywacji, co jest okolicznością bezsporną.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego O. K. P. zatwierdzony został decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. Nr [...] z 9 grudnia 2015 r. (k. 170 akt sądowych).
Odnosząc się natomiast do samego faktu wykonania rekultywacji Sąd uznał, iż z przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego wynika, że prace rekultywacyjne na terenie objętym wnioskiem należy uznać za prawidłowe.
Sąd podziela stanowisko organów, iż biorąc pod uwagę przepis art. 4 ust. 18 u.o.g.r.l., a także materiał zgromadzony w sprawie należy uznać, że zbiornik w formie wnioskowanej do uznania rekultywacji za zakończoną, tj. w zakresie powierzchni gruntów 102, 8519 ha, odzyskał wartości użytkowe. Tereny poddane procesowi rekultywacji zostały bowiem pokryte wodami w sposób trwały i nieodwracalny i stanowią obecnie zbiornik retencyjny. Co więcej, przedmiotowym terenom przywrócono wartość przyrodniczą, na co wskazuje wspomniany wyżej dokument "Badania hydrobiologiczne zbiornika K. - raport końcowy".
Materiały znajdujące się w aktach potwierdzają, iż względem gruntów położonych na działkach nr: [...] w obrębie miasto K.; [...] w obrębie J.; [...] w obrębie S. G. K., dopełniono takich obowiązków jak ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych wody oraz umocnienie skarp. W tym aspekcie wskazuje się, że wykonano rekultywację techniczną (profilowanie i plantowanie skarp), jak również obudowę biologiczną.
W tym miejscu należy wskazać, iż już w wyroku z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 762/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzialił stanowisko organów o uznaniu rekultywacji za zakończoną o kierunku wodnym o powierzchni 165,3419 ha, pomiędzy rzędną zwierciadła wody 69,45 m n.p.m., a rzędną 85,00 m n.p.m.
Ponadto należy mieć na względzie, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1753/24 oddalił skarge kasacyjną od ww. wyroku WSA w Pozaniu.
Sąd ma na uwadze, iż przedmiotowa decyzji dotyczy kolejnego etapu rekultywacji, to nie może jednak uiść uwadze, że skoro na wcześniajszych etapach mieliśmy już do czynienia z rekultywacją w rozumieniu ww. przepisów, to nie można uzznać, iż obecnie proces ten uległ zmianie.
Abstrahując jednak od powyższego zwrócić należy uwagę, iż dokumenty którymi dysponował Sąd jednoznacznie potwierdzają, że dokonano rekultywacji technicznej.
W niniejszej sprawie zapewniona została stateczność zbocza zbiornika, co wynika z dokumentu "Ekspertyza stateczności skarp i zboczy projektowanego zbiornika wodnego K.", opracowana przez Państwowy Instytut Geologiczno-Państwowy Instytut Badawczy w W. (k. 150 i nast. akt sądowych).
W powyższej ekspertyzie wskazano, iż obliczenia stateczności wykonano dla geometrii skarp pomierzonych przez Kopalnię i zweryfikowanych przez PIG-PIB podczas prac terenowych we wrześniu 2018 roku. Model budowy geologicznej wykorzystany do obliczeń stateczności zaktualizowano o wykonane na potrzeby niniejszego opracowania wiercenia, sondowania dynamiczne, badania geofizyczne oraz laboratoryjne. Na potrzeby omawianego opracowania w ramach badań terenowych wykonano 5 profili geofizycznych metodą tomografii elektrooporowej (ERT), profile sejsmiczne, 10 otworów badawczych o głębokości do 2 m oraz 9 sondowań dynamicznych sondą DPH o głębokości od 10,5 do 15m. Podczas wierceń pobrano 32 próbki gruntów do badań w laboratorium, gdzie wykonano badania w zgodzie z normą PN-B-04481:1988. Dla wszystkich próbek wykonano analizę makroskopową oraz oznaczenie wilgotności naturalnej, dla 12 próbek wykonano analizę areometryczną oraz oznaczenie konsystencji. Dla trzech próbek wykonano badania wytrzymałościowe. Prace analityczne wykonane w ramach opracowania obejmowały określenie w trakcie napełniania zbiornika przy wysokości słupa wody powyżej 35m powyżej dna odkrywki (rzędna 70m n.p.m.); przy wysokości słupa wody 45m powyżej dna odkrywki (rzędna 80m n.p.m.); przy wysokości słupa wody 57m (rzędna 92m n.p.m.). Stwierdzono, że w wyniku zalewania zbiornika nie odnotowano dotychczas problemów związanych z podtopieniami, zalaniami terenów w strefie przylegającej do zbiornika czy występowaniem osuwisk w strefie skarp. W pkt. 10 Ekspertyzy stateczności skarp i zboczy zawarto analizę stateczności skarp zbiornika K.. Obliczenia przeprowadzono w 12 przekrojach obliczeniowych, a w związku z trwającym napełnianiem zbiornika przyjęto schemat analiz stateczności względem wypełnienia zbiornika K. wodą do rzędnej: ok. 70m n.p.m., 80m n.p.m. oraz 92m n.p.m. Uzyskane wyniki wykazały, że we wszystkich analizowanych wariantach morfologii oraz warunków wodnych zarówno dla gruntów rodzimych, jak i gruntów zwałowych stateczność globalna skarpy jest zapewniona. Należy zaznaczyć, że możliwe lokalne niewielkie formy utraty stateczności, zwłaszcza w dolnej części skarpy poddawanej procesom erozji (w tym abrazji) na etapie wypełniania zbiornika są zjawiskiem naturalnym, kształtującym przyszłe skarpy zbiornika wodnego i niezagrażającym stateczności całej skarpy.
Co istotni na str. 30 zawarto podsumowanie wyników obliczeń stateczności globalnej, gdzie czytamy, iż dla wszystkich przekrojów minimalna wartość współczynnika bezpieczeństwa SF przy pełnym napełnieniu zbiornika (rysunek 14) jest większy od 1,63, a dla większości przekrojów obliczeniowych jest ona większa od 2,00 (tabela 5, kolumna 3 i 3a). Dalej wskazano, iż przy założeniu prawidłowej eksploatacji zbiornika i uwzględnieniu jego antropogenicznego pochodzenia praz przy braku występowaniu skrajnych zjawisk pogodowych i sejsmicznych zbocza zbiornika można uznać za stateczne.
Odnosząc się zaś do rekultywacji biologicznej odwołać należy się, w ślad za Samorządowym Kolegium Odwoławczym, do ekspertyzy BADANIA HYDROBIOLOGICZNE ZBIORNIKA K. - raport końcowy wykonanej w 2022 r. przez zespół badaczy dr inż. J. G., dr. Inż. W. A., mgr inż. S. R. oraz dr inż. M. U..
W dokumencie tym czytamy m.in., że podczas badań prowadzonych w grudniu 2021 roku, w zbiorniku panowała cyrkulacja, tzn., że woda była wymieszana i wartości temperatury, zawartości tlenu, odczynu oraz konduktywności były wyrównane w całym słupie wody. Wykonane analizy chemiczne nie wykazały podwyższonych stężeń metali. W warstwie przydennej, również wartości wskaźników zasolenia (chlorki i siarczany) mieściły się w normie dla wód powierzchniowych. Pomiary pH przy dnie nie wykazały zakwaszenia wody, otrzymane wartości wskazują na odczyn obojętny lub lekko zasadowy. Tylko we wrześniu wartość wskaźnika spadla nieznacznie poniżej 7. Na podstawie otrzymanych wyników można wnioskować, że w zbiorniku nie dochodzi do wymywania metali ciężkich na skutek kwaśnego drenażu górniczego.
W odniesieniu do roślinności wodnej w ekspertyzie wskazano, iż w badanym zbiorniku oznaczono 13 gatunków makrofitów, w tym 3 gatunki roślinności wynurzonych (helofitów), 7 o liściach zanurzonych (elodeidów), 1 o liściach pływających zakorzeniony w dnie (nimfeidy) i 2 o liściach pływających, nie zakorzenione (pleustofity). Sąd miał przy tym na uwadze, iż w omawianym dokumencie zauważono, że w zbiorniku K., w związku ze stałym wzrostem poziomu wody, panują niekorzystne warunki do rozwoju roślinności wodnej. Niewielka przezroczystość wody ogranicza zasięg występowania roślin do trzech, maksymalnie czterech metrów, a do niedawna roczny wzrost poziomu zwierciadła wody wynosił co najmniej 2 do trzech metrów. W tym tempie zasiedlanie dna dla wielu gatunków jest utrudnione. Pomimo tego, rozwój roślinności ma miejsce i jest bardzo ciekawym przykładem sukcesji w nowo powstałym ekosystemie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że obecność dobrze rozwiniętego zespołu makrofitów jest czynnikiem warunkującym utrzymanie ekosystemu w stanie równowagi. Po ustabilizowaniu poziomu wody roślinność wodna będzie miała decydujący udział w zmniejszeniu ilości biogenów w wodzie, a tym samym ograniczeniu zakwitów fitoplanktonu.
W odniesieniu do zooplanktonu w ekspertyzie zapisano, że w całym okresie badawczym oznaczono 29 gatunków zooplanktonu, reprezentujący wrotki (17 gatunków), wioślarki (8 gatunków) oraz widłonogi (4 gatunki). Liczba gatunków w poszczególnych terminach wahała się w zakresie od ośmiu w grudniu do dziewiętnastu w sierpniu, przy czym zdecydowanie największe bogactwo gatunkowe notowano w miesiącach letnich.
W zakresie struktury gatunkowej makrozoobentosu zwrócono uwagę, iż organizmami występującymi na wszystkich stanowiskach, niezależnie od głębokości były larwy muchówek z rodziny ochotkowatych (Chironomidae). Wysoką stałością występowania cechowały się również Ślimaki, jętki z rodziny Caenidae oraz chruściki z rodziny Polycentropodidae. Nie stwierdzono obecności gatunków o zdecydowanie Wysokich wymaganiach środowiskowych nie mniej wykazane w tabeli jętki, wazki oraz chruściki nie występują w ekosystemach zdegradowanych. W badanym zbiorniku w największych zagęszczeniach występują. Larwy ochotkowatych, a także jętki i chruściki z rodziny Polycentropodidae. Larwy ochotkowatych, pomimo niewielkich wymagań środowiskowych pełnią ważną funkcję w ekosystemach jako istotny składnik pokarmu wielu gatunków ryb. Warunki pokarmowe w opisywanym zbiorniku będą determinować rozwój określonych gatunków ryb.
W odniesieniu do ichtiofauny zwrócono uwagę, iż odłowy przeprowadzone w czerwcu i wrześniu 2022 r. pozwalają na wstępna charakterystykę ichtiocenozy. Podczas prac terenowych pozyskano 2414 osobników ryb, o łącznej biomasie 82,73 kilograma. Oznaczono 9 gatunków ryb, w tym 5 strefie toni wodnej. W pelagialu nie spotkano uklei, natomiast w strefie dennej nie odłowiono leszcza. Są to gatunki typowe dla dużych i głębokich jezior. Pozyskano dwa gatunki charakterystyczne dla wód płynących (kleń, kiełb) i jeden obcy inwazyjny (karaś srebrzysty). Gatunki reofilne dostały się z wodami cieku zasilającego zbiornik, natomiast obecność karasia srebrzystego spowodowana jest najprawdopodobniej zarybieniem wykonanym w początkowej fazie zalewania. W ekspertyzie wskazano, iż zespół jest we wstępnej fazie formowania i w najbliższych latach należy spodziewać się znacznej dynamiki liczebności poszczególnych taksonów. Współczynniki liczebności i biomasy pozwalają porównywać wyniki odłowów prowadzonych w różnych okresach oraz zbiornikach. W strefie przybrzeżnej późnym latem pozyskano znacznie większe ilości ryb niż w czerwcu, natomiast w strefie pelagicznej zanotowano odwrotną sytuację.
W podsumowaniu wskazano, iż na podstawie dotychczas przeprowadzonych analiz, wnioskować można, że w zbiorniku K. panują odpowiednie warunki do kształtowania się biocenoz charakterystycznych dla głębokich, dimiktycznych jezior. Przed rozpoczęciem napełniania zbiornika, dno oraz stoki niecki zostały w odpowiedni sposób zabezpieczone i wyprofilowane, dzięki czemu morfometria akwenu jest urozmaicona, zapewniając organizmom liczne mikrosiedliska. W okresie stagnacji letniej panują bardzo dobre warunki tlenowe. Na głęboczku, w pobliżu dna nie stwierdzono zwiększonych stężeń metali, również obojętny lub lekko zasadowy odczyn wody pozwala wykluczyć powstawanie kwasu siarkowego. Na uwagę zasługuje podwyższona trofia, która prawdopodobnie ustabilizuje się na niższym poziomie po zakończeniu napełniania zbiornika. Znaczna objętość, w przyszłości powinna wpływać hamująco na proces eutrofizacji, utrzymując akwen w stadium mezotrofii. W tym stadium panują odpowiednie warunki do bytowania organizmów o wysokich wymaganiach środowiskowych. Badania wybranych zespołów ekologicznych wykazały obecność najważniejszych grup organizmów oraz postępujący proces rozwoju biocenozy. Sukcesja roślin przebiega w kierunku jezior ramienicowych, o czym może świadczyć występowanie trzech gatunków z grupy ramienic. Są to siedliska szczególnie cenne przyrodniczo, wymienione w załączniku I do Dyrektywy Siedliskowej. W zooplanktonie pod względem jakościowym i ilościowym zdecydowanie przeważają wrotki, natomiast makrozoobentos zdominowany jest przez muchówki. Po zakończeniu napełniania, powinny wzrosnąć zagęszczenia skorupiaków planktonowych, larw owadów, takich jak jętki, chruściki, ważki oraz mięczaków. W ichtiofaunie zbiornika stwierdzono występowanie wszystkich grup troficznych, przy zachowaniu odpowiedniej proporcji gatunków drapieżnych i niedrapieżnych. Dominującym drapieżnikiem jest okoń, jednak po ustabilizowaniu zwierciadła wody z pewnością wzrośnie liczebność szczupaka. W późniejszym okresie odpowiednie warunki siedliskowe i pokarmowe mogą znaleźć cenne gatunki z rodziny łososiowatych, takie jak sielawa, sieja, troć jesiotrowa. W przypadku ichtiofauny powinna być zaplanowana racjonalna długoterminowa gospodarka rybacka.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż omawiana ekspertyza zawiera dokumentacje fotograficzną potwierdzającą różnorodność flory i fauny zbiornika K..
Ponadto w sprawie należy przede wszystkim pamiętać, iż w dniu 18 lutego 2025 r. dokonano odbioru wykonanych robót rekultywacyjnych o kierunku wodnym dla gruntów położonych w części wyrobiska końcowego O. K. P., spisany 18 lutego 2025 r.
Z protokołu wynika, iż rekultywacją o kierunku wodnym objęto część wyrobiska końcowego L. Z. G. O. K. P. o powierzchni 102,8519 ha, położonego na działkach nr [...] w obrębie miasta K., na działkach nr [...] w obrębie J.; na działkach nr [...] w obrębie S., G. K.. Zgodnie z opisem prac rekultywacyjnych wyrobisko końcowe 0/ K. P. zostało napełnione w sposób naturalny, wodami podziemnymi infiltrującymi poprzez dno i skarpy zbiornika oraz przez przerzut wód S. K. poprzez rów kopalniany do zbiornika wodnego w wyrobisku końcowym L. Z. G. O./ K. P.. Przerzut wód odbywał się na podstawie decyzji - pozwolenie wodnoprawne Nr [...] z 24 maja 2021 r. wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P.. W związku z pismem PAK K. W. B. K. S.A, złożonym 5 lutego 2025 r. ([...] w sprawie osiągnięcia poziomu docelowego zwierciadła wody tj. 92,00 m n.p.m., przedmiotem odbioru jest powierzchnia zbiornika wodnego zalana wodą. Komisja po przeprowadzonym komisyjnym odbiorze wykonanych prac stwierdziła, że: zgodnie z definicją rekultywacji gruntów na przedmiotowym obszarze zostały przywrócone wartości przyrodnicze i użytkowe. Poziom lustra wody w zbiorniku w dniu odbioru wyniósł 92,05 m n.p.m. (odczyt z urządzenia geodezyjnego). Kopalnia na bieżąco monitoruje zbiornik. W przypadku występujących zjawisk erozyjnych są wykonywane zabiegi likwidacyjne erozję, m.in. skarpy od strony wschodniej uzupełniane są narzutem kamiennym.
Ponadto w nadesłanych aktach administracyjnych znajdują się wyniki badań labolatoryjnych potwierdzających stan wody.
Odnosząc się zaś do podstawowego zarzutu skargi tj. kwestii nie osiągnięcia poziomu wody przez cały czas wskazać należy, iż Sąd podziela stanowisko organu, że w zbiornikach naturalnych i sztucznych poziom zwierciadła wody jest zmienny, uzależniony w głównej mierze od warunków atmosferycznych, nigdy nie jest stały.
Warto w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1753/24, a zapadłego na gruncie rekultywacji przedmiotowego zbiornika i odnoszącego się do argumentu zaniechania zbadania jaka jest wielkość parowania zbiornika podlegającego rekultywacji (jaka ilość wody odparowuje), a jaka jest ilość wód go zasilających, w którym wskazano, iż "organ zajął w tej kwestii stanowisko, odwołując się do argumentów z ekspertyzy dr hab. inż. M. G. i prof. UPP dr hab. K. O. i stwierdził, że parametry dotyczące parowania zależą od klimatu i nie są możliwe do przewidzenia. Parametry morfologiczne zbiorników naturalnych również nie są stabilne i ulegają zmianie. Szczególnie obecnie w wyniku nadmiernego parowania poziom wody w jeziorach ulega obniżeniu w całej Polsce. Najmniej jest to widoczne w zbiornikach głębokich. Obserwowane od kilkudziesięciu lat zmiany klimatu, a zwłaszcza spadek opadów atmosferycznych, wpływają negatywnie na obieg wody w jeziorach, zmniejszając ich powierzchnie."
Tym samym Sąd stoi na stanowisku, iż okresowe obniżenie poziomu lustra wody ze względu na panujące warunki atmosferyczne, w szczególności coraz częściej spotykaną w Polsce suszę hydrologiczną, nie może prowadzić do uznania, że rekultywacja nie została wykonana.
Jak wynika z wyżej omówionego protokołu z dnia 18 lutego 2025 r. rzędna poziomu wody osiągnęła poziom zgodny z założeniami rekultywacji, co biorąc pod uwagę omówioną rekultywację techniczną i biologiczną, słusznie doprowadziły organ do uznania, że rekultywacja została zakończona.
Wobec powyższego podkreślić należy, iż przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
Biorąc pod uwagę powyższy przepis, a także przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe należy wskazać, iż tereny poddane procesowi rekultywacji zostały pokryte wodami i stanowią obecnie zbiornik retencyjny. Co więcej, przedmiotowym terenom przywrócono wartość przyrodniczą, na co wskazuje wspomniany wyżej dokument "Badania hydrobiologiczne zbiornika K. – raport końcowy". Tym samym, wbrew argumentacji zawartej w skardze, proces rekultywacji na terenach objętych wnioskiem uznać należy za zakończony – omawianym terenom nadano wartości użytkowe lub przyrodnicze.
Z tych też względów zarzut naruszenia art. 4 pkt 18 ustawy uznać należało za niezasadny.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy Sąd podziela stanowisko zajęte m.in. w przytoczonym już wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1753/24, że teza, iż w przedmiocie zakończenia rekultywacji organ ma obowiązek uzyskania dwóch opinii rzeczoznawców jest błędna.
W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać należy, iż z art. 22 ust. 1 ustawy wynika, że decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają:
1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;
2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;
3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;
4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.
Wszystkie cztery kwestie w tym przepisie wymienione stanowią osobne zagadnienia, rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, przy czym tylko w kwestii stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów (pkt 1) przepis stanowi, że ustala się je "na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5". To samo wynika z tego ostatniego przepisu, w którym czytamy, że "Rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów ustala się na podstawie dwóch odrębnych opinii rzeczoznawców." Nie jest więc tak, jak twierdzi skarżąca kasacyjnie Gmina, że rozstrzygnięcie we wszystkich czterech kwestiach, o jakich mowa w ust. 1 art. 22 ustawy o ochronie gruntów, wymaga opinii dwóch rzeczoznawców.
Tym samym podkreślić należy, że z art. 22 ust. 1 ustawy wynika tylko, że decyzja w sprawie stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, wymaga opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5. Jeśli więc decyzja w niniejszej sprawie wydawana była na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy, to opinie, o których mowa w art. 28 ust. 5, nie były konieczne, a przedłożone przez Kopalnie ekspertyzy, w świetle art. 75 § 1 K.p.a., mogły być dowodem w sprawie.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. wskazać należy, iż z bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że ocena skutków pominięcia pełnomocnika, w każdym przypadku zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz od wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia.
Odnosząc się szczegółowo do kwestii wysłania zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy do Skarżącego, a nie jego pełnomocnika wskazać należy, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło stronie skarżącej przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Strona skarżąca, formułując taki zarzut, powinna wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny.
Natomiast w niniejszej sprawie strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ograniczyła się wyłącznie do postawienia zarzutu nie podejmując próby wykazania w jaki sposób naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. miało wpływ na wynik sprawy, ani nawet wyjaśnienia jakich to czynności strona nie mogła podjąć w postępowaniu.
Odnosząc się zaś do kwestii zaadresowania przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję na spółkę partnerską, w ramach której pracuje pełnomocnik Skarżącej, bez wskazania imienia i nazwiska pełnomocnika wyjaśnić należy, że jeżeliby nawet założyć, iż w niniejszej sprawie doszło do wadliwego doręczenia, to należałoby ocenić czy wadliwość ta spowodowała ujemne konsekwencje dla strony, w tym przypadku możliwości wniesienia w terminie środka zaskarżenia od decyzji (por. wyroki NSA: z 13 grudnia 2017 r., I GSK 2145/15, LEX nr 2436028; z 26 września 2018 r., II OSK 125/18, LEX nr 2737931; z 11 października 2018 r., II OSK 2425/16, LEX nr 2616817; z 26 sierpnia 2021 r., II OSK 18/21, LEX nr 3231973 oraz z 23 czerwca 2022 r., II OSK 1117/21, LEX nr 3427590).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z taką sytuacją.
Ponadto wskazać należy, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru faktycznie wynika, że przesyłka została zaadresowania na adres spółki partnerskiej bez wskazania imienia i nazwiska konkretnego pełnomocnika działającego w ramach tej spółki, to jednakże już z osnowy decyzji jednoznacznie wynika, kto w niniejszej sprawie podpisał odwołanie. Ponadto nie może uiść uwadze, iż Gmina K. udzieliła pełnomocnictwa radcom prawnym K. S., D. Z. oraz J. Ś., a O. S. został ustanowiony przez radcę prawnego D. Z. pełnomocnikiem substytucyjnym. Tym samym na gruncie nadesłanych pełnomocnictw doręczenie każdemu z ww. radców prawnych uznać należy za skuteczne.
Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 40 § 2 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. aczkolwiek częściowo zasadny nie mógł odnieść zamierzonego skutku gdyż jego naruszenie nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty K. prawu. Organy administracji zgromadziły w toku postępowania szeroki matetriał dowodowy wystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy. Ocena tego materiału dowodowego również została przeprowadzona prawidłowo, z zachowaniem zasad z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji, wbrew zarzutom skargi, spełnia wymagania stawiane przez przepisy prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI