II SA/Po 762/22

II SA/Po 762/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 3 pkt 21 art. 17 ust. 1 pkt 1 ust. 1b ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 art. 77 par. 1 art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Z. D. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. .
Uzasadnienie
Z. D., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką A. D..
Wójt Gminy D., decyzją z dnia 15 marca 2022 roku (nr [...]), odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że podopieczna od 6 grudnia 2019 roku legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad córką oraz pobiera świadczenia w postaci renty rolniczej.
Wójt Gminy D. dwukrotnie, pismo z dnia 8 lutego 2022 roku oraz pismo z dnia 1 marca 2022 roku, informował wnioskodawczynię, że posiadanie prawa do renty rolniczej stanowi negatywną przesłankę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazywał przy tym na możliwości zawieszenia renty rolniczej. Wnioskodawczyni nie przedłożyła decyzji o zawieszeniu pobierania świadczenia rentowego. W konsekwencji Wójt odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na skutek odwołania, decyzją z dnia 11 sierpnia 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, ale wymaga modyfikacji uzasadnienia.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Kolegium ustaliło, że podopieczna A. D. jest panną, nie posiada dzieci oraz mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem. Inwalidztwo podopiecznej spowodowane jest narządem wzroku i istnieje od daty jej urodzenia ([...] 1975 roku). Faktyczną opiekę nad chorą córką od jej urodzenia sprawuje matka Z. D.. Wnioskodawczyni uprawniona jest do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, którą pobiera od 16 sierpnia 2008 roku.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy przyjął, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad córką od dnia jej urodzenia, jednakże w tym czasie podopieczna nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie organu rezygnacja z zatrudnienia nie wynikała bezpośrednio z powodu konieczności zapewnienia opieki córce. Gdy córka została uznana za osobę całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji (06 grudnia 2009 roku) wnioskodawczyni już nie pracowała w gospodarstwie rolnym. Uprawnienia do renty skarżąca nabyła z dniem 16 sierpnia 2008 roku. Kolegium uznało, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością zapewnienia opieki córce
Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że odwołująca ma 70 lat i trudno przyjąć, aby podjęła ona zatrudnienie, gdyby nie istniała konieczność zapewnienia opieki córce. W ocenie Kolegium odwołująca się zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z powodu swojego stanu zdrowia, a nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad córka.
Z. D., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Strona zażądała uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem:
1) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezasadne uznanie, że matka niepełnosprawnej A. D. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad córką,
2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne uznanie, że pobieranie renty rolniczej wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
3) art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 oraz art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie podjęcia działań w celu ustalenia czy skarżąca jest obecnie w stanie podjąć pracę zawodową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu ze strony organu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga okazała się uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniach wniosku skarżącej stanowiły przepisy art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022, poz. 615), które ustalają zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Organy obu instancji prawidłowo przyjmowały, że skarżąca, jako matka podopiecznej, jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Kwestia sporna sprowadza się do prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W realiach niniejszej sprawy nie można pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 roku o sygn. SK 2/17, mocą którego stwierdzone zostało, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w pkt II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, która opiekunów osób niepełnosprawnych mających prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, eliminowałaby z kręgu osób uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok NSA z 22.09.2022 r., I OSK 2302/21, LEX nr 3429898).
Zgodnie z dominującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych należy postrzegać, jako sposób uniknięcia kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie z możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie (wyrok NSA z 18.11.2022 r., I OSK 21/22, LEX nr 3442006).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także stanowisko, że zawieszenie prawa do renty/emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istota ograniczenia w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z powołanego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym ustaleniem prawa do renty/emerytury, lecz z realizacją prawa do tych świadczeń w postaci ich wypłaty. Zawieszenie prawa do renty/emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i w ten sposób eliminuje określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Analiza akt sprawy ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.
Pismem z dnia 26 stycznia 2021 roku Z. D. (ur. [...] 1952 roku) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką A. D. (ur. [...] 1972 roku).
Do wniosku załączone zostały, między innymi, decyzja Prezesa KRUS z dnia 10 marca 2021 roku o ustaleniu wysokości ([...] zł miesięcznie) renty rolniczej pobieranej przez skarżącą, oświadczenie wnioskodawczyni dotyczące rodzaju i zakresu opieki świadczonej na rzecz podopiecznej oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2019 roku o uznaniu podopiecznej za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z treści orzeczenia wynika, że niezdolność podopiecznej do samodzielnej egzystencji istniała na dzień 1 października 2019 roku.
Do wniosku załączono ponadto wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 22 lipca 1993 roku, w którym stwierdzono u podopiecznej inwalidztwo spowodowane stanem narządu wzroku datowane od dnia jej urodzenia. Orzeczenie stwierdza inwalidztwo drugiej grupy i przeciwwskazania do zatrudnienia. Jednocześnie ustalone zostały wskazania dla zatrudnienia o treści "nie wymagające dobrego wzroku".
Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy D. uznał, że jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest stan pobierania świadczenia rentowego. Wnioskodawczyni, pomimo dwukrotnego wezwania, nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia rentowego.
Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy przyjął, że podopieczna została uznana za osobę całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia 06 grudnia 2009 roku. Natomiast skarżąca już wówczas nie pracowała w gospodarstwie rolnym. Uprawnienia do renty rolniczej wnioskodawczyni nabyła z dniem [...] sierpnia 2008 roku.
Uwzględniając skargę Sąd miał na uwadze nieprawidłowości ujawnione w rozstrzygnięciu Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Sąd nie stwierdził, aby dla końcowego załatwienia kontrolowanej sprawy konieczne było stosownie przewidzianych ustawą środków z przekroczeniem granic wyznaczonych skargą.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm. - dalej K.p.a.), czego skutkiem jest brak możliwości potwierdzenia legalności zastosowania w sprawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie wskazuje w uzasadnieniu wydanej decyzji, że przepis art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję terminu "znaczny stopień niepełnosprawności". Jednak Sąd nie ujawnił, aby w aktach sprawy znajdował się dokument, który na gruncie treści wskazanego przepisu potwierdza uznanie podopiecznej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności z dniem 6 grudnia 2009 roku.
Do przekazanych Sądowi akt administracyjnych włączone zostały orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2019 roku o uznaniu podopiecznej za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 22 lipca 1993 roku, które stwierdza u podopiecznej inwalidztwo drugiej grupy spowodowane stanem narządu wzroku datowane od dnia jej urodzenia.
Tymczasem w świetle wskazanego powyżej przepisu znaczny stopień niepełnosprawności oznacza:
a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,
d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,
e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z powyższych względów Sąd uznał, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym włączonym do akt sprawy.
Ocena zasadności wniosku dokonana przez Kolegium poprzez odwołanie się do daty nabycia uprawnień rentowych przez skarżącą, tj. zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym, ale z pominięciem stanu niepodejmowania zatrudnienia, nie może być zgodną z prawem podstawą dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia nie po to, aby opiekować się niepełnosprawną córką.
Sporne świadczenie rodzinne jest warunkowane nie tylko rezygnacją z zatrudnienia (w kontrolowanej sprawie zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym po uzyskaniu świadczeń rentowych), ale także stanem niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W świetle ustaleń przyjętych przez Kolegium stan niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia od dnia 6 grudnia 2009 roku należy ocenić, jako usprawiedliwiony sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu córką. Zgodnie z treścią ustaleń powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy powinien, na podstawie art. 80 K.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdzić stan niepodejmowania zatrudnienia usprawiedliwiony sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu córką już na dzień 6 grudnia 2009 roku.
Skoro z ustaleń przyjętych przez Kolegium wynika, że już od dnia 6 grudnia 2009 roku skarżąca jako osoba zdolna do pracy ze względu na wiek, sprawowała osobistą opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką, to w celu oceny zasadności zgłoszonego żądania Kolegium miało obowiązek rozważyć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy istniejącym nadal po osiągnięciu wieku emerytalnego stanem "niepodejmowania zatrudnienia", a "faktycznym zakresem czynności opiekuńczych" realizowanych przez skarżącą na rzecz niepełnosprawnej córki.
Niewątpliwie ocena spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonywana jest na dzień wydawania decyzji w przedmiocie ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można jednak pomijać, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Z uwagi na powyższe ocena materiału dowodowego odnośnie celu niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia po uzyskaniu świadczeń rentowych, aby nie nosiła cech dowolności, powinna uwzględniać, iż w sprawie udowodnione zostało spełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Włączone do akt administracyjnych orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 22 lipca 1993 roku potwierdza bowiem, że podopieczna A. D. jest osobą niepełnosprawną od urodzenia.
Legalnym uzasadnieniem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być okoliczność, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego już w tzw. wieku poprodukcyjnym.
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności zostanie złożony w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony; wówczas wskazane prawo ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Powołane przepisy wyznaczają granice uwzględnienia żądania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy jest wiek osiągnęła skarżąca na dzień wydania kwestionowanej skargą decyzji.
Na gruncie aktualnego i dominującego nurtu orzeczniczego sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że skoro emeryt ma prawo podjąć zatrudnienie, to może także ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na czas nieokreślony, a jego pobieranie jest możliwe także po osiągnięciu wieku emerytalnego. Sporne świadczenie może zostać przyznane także osobie pobierającej emeryturę, która rezygnuje lub niepodejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz pod tym warunkiem, że zawiesi pobieranie świadczenia emerytalnego.
Z powyższych względów przyjmować należy, że data złożenia wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego rozstrzyga jedynie o tym od kiedy takie świadczenie zostanie przyznane. O tym kiedy zostanie złożony wniosek decyduje podmiot zainteresowany spornym świadczeniem rodzinnym. Data złożenia wniosku nie musi być tożsama z datą zaistnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazana data pozostaje bez znaczenia dla oceny zaistnienia materialnoprawnych przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązane jest do usunięcia ujawnionych wadliwości w zakresie materiału dowodowego lub przyjętych ustaleń faktycznych odnośnie powołanych w uzasadnieniu decyzji twierdzeń o uznaniu podopiecznej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności z dniem 6 grudnia 2009 roku.
Organ uwzględni także, że okoliczności nabycia przez skarżącą z dniem 16 sierpnia 2008 roku uprawnień do renty KRUS z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie można postrzegać jako czegoś, co a priori wyklucza przyjęcie ustalenia, że rezygnacja z aktywności zawodowej nie miała na celu roztoczenia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (córką). Takie postrzeganie prowadzi do skutków równoważnych z przyjmowaniem stanowiska, że samo ustalenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.
Nabycie i pobieranie świadczeń rentowych z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi swego rodzaju ekwiwalent/uzupełnienie źródła dochodu z zatrudnienia. Dostrzegać zatem należy, że w świetle dowodów włączonych do akt sprawy, pomimo nabycia uprawnień rentowych, skarżąca pozostawała de iure osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia. W takiej sytuacji warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest niepodejmowanie zatrudnienia oraz zawieszenie pobierania świadczenia rentowego. Wydanie rozstrzygnięcia powinna poprzedzać weryfikacja, czy skarżąca legitymuje się decyzją o zawieszeniu prawa do pobierania świadczenia rentowego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 §2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego (480 zł).